Postprodhim (Ngambrapaprodhim). Pjesa e pestë

Arkeologjia e mendimit tonë tregon kollajshëm se njeriu është një shpikje e vonë. E ndoshta edhe që fundi i tij është i afërt - Foucault, Fjalët dhe gjërat. Një arkeologji e shkencave njerëzore.

Nga e dinë ata që janë të gjallë? A mund ta shikoni mendimin e tyre? Çfarë e bën imitimin tim inteligjent të jetës, të ndryshëm nga jeta e tyre? Përveç mishit, çfarë kanë ndryshe nga unë? - diskurs i makines cyborg drejtuar krijuesit të saj në filmin The machine.

“Shekulli i shkurtër” që lamë pas, përveç krizës së rënies ideologjive të mëdha dhe lidhur fort me këtë krizë, shënoi edhe krizën e vizionit dhe projektit humanist ose antropocentrik, i cili zuri fill në Rilindje që vuri njeriun në qendër të botës, në kundërvënie me Mesjetën që konsideronte Zotin si pikë referimi qëndrore universale. Përgjatë gjithë shekullit të 20-të vizioni humanist për botën është marrë në pyetje në aspekte dhe nga disiplina të ndryshme si psh: strukturalizmi, teoria e sistemeve, animalizmi, ekologjia radikale, inteligjenca artificiale etj. Secila nga këtë fusha a disiplina të ndryshme, për hesap të vet dhe të gjitha bashkë, rrënojnë idenë Rilindase të supremacisë të padiskutueshme njerëzore. Humanizmi është hetuar vazhdimisht që kur u krijua, por kritika acide ndaj tij mori format ideologjik dhe u ndërgjegjsua filluar nga Niçe me konceptimin e “mbinjeriut” (“njeriu është diçka që duhet tejkaluar”) dhe kumtin e famshëm niçean “vdekje e Zotit”.

Ideja e re e tejkalimit të njeriut, dmth posthumanizmi, si rëndom idetë e reja punoi për do kohë pa u vënë re duke rrëmihur nën tokë si urithi në errësirë, dhe doli në dritë mbas Luftës II Botrore, kryesisht në sferën kapitaliste perëndimore, sepse në kampin lindor vazhdonin t’i binin akoma më fort dajres humaniste, meqë antifashiste, pra antiniçeane. Kriza e humanizmit iluminist theksohet nga Adorno dhe Shkolla e Frankfurtit, e më pas nga Lëvizja e 68-tës, dhe më pas akoma nga një sërë mendimtarësh francezë postmoderne e shumë të tjerë që lexojnë francezët. Kampioni i lexuar francez është Foucault (që ta do mendja, puna dhe muhabeti të jetë rob ngambrapa si shumica dërmuese e ngambrapahumanistëve), i cili shpalli “vdekjen e njeriut”, dmth vdekjen e humanizmit, që është pasoja më logjike dhe më banale e kumtit të hershëm niçean “vdekje e Zotit”.

Ndryshe nga sa duket në paraqitje të parë, nuk kihet të bëhet me shkallëzim të “vdekjes” në nivele të ndryshëm (nga e Zotit tek e njeriut), por me një çvendosje të “vdekjes” teknikisht në të njëjtin plan. Nëse në mjedisin mesjetar kurrsesi nuk mund të mos konsideroheshin problemet teologjike, vështrimi fetar dhe providencial në çdo fushë të kulturës pa përjashtim, hyjnorja mungonte krejtësisht në diskursin kulturor të shekullit pozitivist të Niçes, në shek. 19 të tëra atributet e Providences i visheshin njeriut. Tani ishte njeriu që bënte historinë; arti, filozofia dhe çdo tjetër fushë e kulturës përshkruanin ndjenjat, vullnetin dhe mendimet e njeriut, brënda në thes edhe feja si produkt i alienimit njerzor. Tani besohej se ishte njeriu që kishte krijuar Zotin (Fojerbah), dhe jo anasjelltas si besohej me parë. Pra ideali i enciklopedisteve franceze, dmth ideali i Iluminizmit ose Humanizmit iluminist, tashmë ishte krejtësisht i përmbushur. Por dale se ka punë puna, sepse pikërisht në këtë kohë kumtohet fillimi i rrënimit të Humanizmit. Niçe është figurë madhore si humanisti i fundit që shënoi fillesën e Posthumanizmit duke dhënë kumtin e kalimit në një sistem tjetër, ku roli i njeriut do të ishte pa rëndësi, ashtu si ishte pa rëndësi roli i Zotit në shekullin e XIX.

Por të gjitha këto të thëna deri tash jane vetëm fjalë words, words, krahasuar me efektin shokues që ka pasur ritmi i përshpejtuar i zhvillimit teknologjik sidomos në gjysmen e dyte të shek 20; çfar në fakt parashtroi dhe paralajmëroi Hajdeger duke treguar karakterin problematik të teknologjise konceptuar si techne. Teknologjia moderne zbulon karakterin e saj të vërtetë në kuptimin që grekët e vjetër i jipnin termit techne si ekuivalent me termin art, në greqishte të vjetër nuk bëhet dallim midis teknikës dhe artit sepse ato shprehen nga e njëjta fjalë: techne. Teknika konceptuar si techne është një mënyrë vetëzbulimi, është heqje e velit të Majas, esenca e teknikës rezulton dalje në pah e të vërtetës. Me fjalë të tjera teknologjia nuk është vetëm thjeshtë një mjet neutral që varet se si përdoret (gjë shum e vërtetë, por reduktuese), por është njëkohësisht edhe më tepër se kaq, si të thuash ka jetë dhe fuqi të vetën, pra përdoret si mjet, por edhe përdor kë e përdor. Pak a shumë si metaforë e kalorsit që kalëron kalin: vjen një çast që kali harbohet dhe vrapon pa kontroll në kokë të vet. E ky çast historik ideologjikisht është posthumanizmi, që teknologjikisht si zhvillim përkon pak a shumë me gjysmën e dytë e shek. 20, ku spikatin gjithfarlloj tekne posthumane: industria gjenetike, e klonimit, robotike, kibernetike-informatike. Referuar thënies së urtë lindjelargëse: Një herë kalëruar tigri, nuk mund t’i zbritet më, është ky çasti historik kur është kalëruar bisha “teknologji postmoderne” që përshpejton vrapin e harbuar për hesap të vet.

Pra të gjitha diskurset e mëparshme përtejhumane të Niçes dhe shenjat e para të artit posthuman, pak a shumë remake të legjendës hebraike të Golem (rasti më i famshëm i romanit Frankenshtajn dhe filmit homonim, njësoj si më pas, në një fazë më të ndërgjegjsuar, i novelës Do Androids Dream of Electric Sheep? dhe filmit Blade Runner), ishin fazë përgatitore ideologjike për të konsideruar njeriun si vetëm “trup i njeriut”. Paskëtaj tejkalimi i njeriut rezulton një zëvendësim thjeshtë teknologjik i tij, apo të disa prej pjesëve të tij me objekte gjenetikisht të manipuluar si qenie bionik, e më tej varg terma posthumanë: robotik, kibernetik, cyborg, android. Pra gjithçka sipas metodikës standard të krijimit të gjërave: në fillim projekti posthuman, pastaj zbatimi i projektit të postnjeriut të modifikuar fizikisht dhe pjesërisht “të ri-bërë” ose edhe tërësisht të ridizajnuar nga vetë njeriu me anë të teknikës. Në këtë mënyrë njeriu i afrohet gjithnjë e më tepër produkteve teknologjike duke u shkrirë me gjërat dhe materien pa shpirt.

Problemi si gjithnjë është dyfelor, në këtë rast shtrohet dilema: njeriu humb shpirtin ose dehumanizohet - siç rëndom akuzohet lëvizja posthuman -, apo përkundrazi humanizohen gjërat, pra fiton shpirt materia pa shpirt? E si gjithnjë është motivacioni që ka rëndësi, dhe për motivacionet (në shumës) do të flitet në pjesën që pason.

-------------------------------------------
Pjesën e katërt të mëparshme e gjeni këtu

Hej si ka ardh’ kjo punë.

Edhe për tekste të tilla të ndritshme, me u dash’ me marr’lejen e adminit!
Rrnoft autori (dhe admini - nga mbrapaaprovim!)

O i Modho, si ka qene: Njeri me trup kafshe, apo kafshe me koke njeriu?

nuk e kuptova pytjen, kush esht ky qe ka qene?

Ne kohet e leshta kur muza piqej nder vreshta moo… Ne antikitet meillaf

kush pra, Homeri qe piqej nder vreshta me muza te leshta, meillaf techne dhe art?

Po ku di une, kto sfinksat e burrakalët

Sirenat noshta.

Jo ufot, se ato i kom marak vete

ne antikitet meillaf, ka qene njesoj si tani meillaf! (prit i çik sa te gjej imazhin menjimijllaf)

Kontradikta kriesore e kohes tone mejtojne kauret eshte zhvillimi i shpejte teknologjik dhe prapambetja e sjelljes njerezore e cila nuk eshte shume larg epokes se shpellave kur resurset ishin te pakta dhe njerezve iu duhej Te prisnin gurmazin e njeri tjetrit ne lufte per mbijetese.kemi nje brengosje per rrezikun e dehumanizimit te njeriut ne epoken mbrapapordhuese ne nje kohe kur nuk eshte arritur hala dekafsherimi I tij ne epoken nga para .

Po citatet e Bibles se kaurit qe i ke ne maje te gjuhes, cfare thone? Qe nuk ka nevoje per dekafsherim dihet, po ndonje gje tjeter.

Ty mund te te genjeje mendja sa te doje por Fakti qe citatet e Bibles hala kane vlere tregojne se pavaresisht se teknologjikisht njerezimi ka cuar robote ne mars psikologjikisht nuk jemi shume larg cifuteve te lashte qe kullosnin gomeret ne bythe te ullinjve .

@Alba2265 dhe @Arban , nuk kuptoj per çfare jeni ne konflikt, nga gerr verret e zakonshme per politike keni zhvilluar nje menyre te foluri qe truri im nuk e kap dot, kam mbetur i trashe. Me ndriçoni, se ndoshta ju ndihmoj, ju ndriçoj!

Per cfare po me genjen mendja mua, se nuk po ma kap truri si edhe ne Mothit.

tiku,nese ma lejo,mos e shkatrro temen qe vete e ke pru,t’u e bombardu me imazhe. nje do ishte mjaft,meqe e ke merak.

Shkrimi aty eshte, nuk e shkatrroj edhe me dasht, komentet jane veçan, qe sipas meje mund te jene me lart se shkrimi si nivel edhe kur jane jasht teme.

Meqe s’ka komente ne te gjitha serite nje pas nje, biles edhe ne temat e letersise ne pergjithsi, atehere jom tu fol me vete. Kush do me lexu shkrimin e lexon rehat pa problem, per te tjerat, ndaç shifi imazhet, ndaç mathja n’pune tate.

mire,si t’dush.

jo po sa humbe kohe me keshilla, te cilat i kam vete parasysh, mund te kishe bere ndonje koment per shkrimin. E po te vepronin te gjithe ne kete menyre, s’do kishte asnje problem dhe ankese, fjolle pune e artit. Kurse mu me duket se jam tu rraf ujet ne havan tu shkrujt filozofira kot me kot, sepse energjite intelektuale peshkore derdhen te gjitha ne brekushet e Rames.

Ene brekeushet jane filozofi me imazh ngamrapa.

pa tjeter, po thellohu i çik tek tema jote e brekusheve se lidhet me temen time “Ngambrapaprodhim”. Ky stilisti japonez ngambrapa i brekusheve ka bere ne boten e modes ate qe kane bere dekostruksionistet ne filozofi dhe kulture (kampion i dekonstruksionisteve eshte Foucault ngambrapa per te cilin kam fol ne kete teme, eshte ai qe ka shpall “vdekjen e njeriut”). Perveç te tjerave “post”, eshte post-atomic dhe post-apokaliptik, dmth i gjithi ngambrapa eshte, bythe fare:

http://www.rockandfiocc.com/2009/archive/categorie/moda/moda-post-atomica

Considered a reference point for a new generation of avant-garde fashion designers, Yamamoto, known as “the King of deconstruction", moved to Paris with his childhood friend Rei Kawabuko, the founder of Comme des Garcons.

In 1981 he revolutionized the fashion rules, presenting a collection defined by critics “Post-atomic”; geometric designs which does not follow the silhouette, cuts and gashes, preferring the total black with flashes of white and gray.

@Pjetermustakuqi
nga kjo qe kam shkruar me siper, nuk do te thote qe ky nuk eshte gjeni ne fushen e vet. Revolucioni qe kane bere stilistet dizajner japoneze ne vitet 80-te ne pasarelat e Parisit, eshte i njejte si nje shekull me pare revolucioni i impresionisteve parisiane te ndikuar nga grafikat dhe arti japonez, i cili revolucion ndryshoi tere kulturen perendimore. Biles si fuqi ky i stilisteve eshte nje revolucion me i madh, sepse moda ka fuqi mbi njerzit shume me teper se ca kuadro te qelbur qe vijne ere vaj liri. Njekohesisht sot dukshem, dhe dikur me pak dukshem, moda eshte me avangarde se artet e tjera, perveç se me prane njerzve. Foucault ngambrapa breket e ketij stilisit japonez ngambrapa ka veshur, e breket e dekonstrukuara te ketij japonezit e kane frymzuar per te dekonstruktuar tere kulturen.

Po ta lexosh me kujdes linkun qe kam sjelle, e kupton se Yamamoto eshte vertet i modh, ka prure ne perendim konceptin oriental te wabi-sabi per te cilin kam shkuajtur ne Peshk. Ketu gjen serine e dyte te shkrimit. Por si e kam thene ne fund te shkrimit ne kete teme, rendesi ka motivacioni, dhe motivacioni i ketij gjeniu t’modh del qarte nga kjo e thene e tij:

Shkrim shume i ngaterruar. Ne rradhe te pare Posthumanismi si term percakton nje epoke futuriste teknologjike kur qenie me inteligjence artificiale do te marrin kontrollin mbi njerezit. Kjo s’ka asnje lidhje fjala vjen me tejkalimin e njeriut (po nga njeriu) qe ofron Nicja, ose me vdekjen e Zotit. Mbinjeriu nuk eshte robot me inteligjence artificiale, por nje njeri qe arrin te ngrihet mbi plebeun.
Levizja tjeter e se majtes qe ti thua se filloi para dhe vazhdoi pas L2B nuk ishte posthumaniste por pseudohumaniste. Ajo filloi me zhveshjen e njeriut nga cdo moral dhe ideal dhe udhehiqej kryesisht nga dy rryma: Ezistencializmi eshte humanizem, i Sartrit dhe absurdi sizifian i Kamyse.Dhe eshte e vertete ajo qe ti thua se ky dehumanizim ishte vetem ne filozofine e majte liberale Perendim, per aresyen e thjeshte se ne Lindje Stalini e kishte zgjidhur dilemen e zhdukjes se shpirtit njerezor duke krijuar Njeriun e Ri komunist.
Posthumanizmi i vertete pastaj nuk shpjegohet si filozofi as nga librat e Filip Dick, Azimovit e te tjere shkrimtareve futuriste, sepse ato jane thjesht libra fantastiko-shkencore. Filozofia posthumane mund te shkruhet vetem nga qenie posthumane, nese ato vertet do te vijne nje dite. Pra duke ngaterruar dehumanizimin qe eshte problem i brendshem i shoqerise njerezore, me probleme teknologjiko-futuriste te nje inteligjence artificiale,sic ben edhe ne paragrafin e fundit konkluziv, kam idene qe ne vend qe te kafshosh Mollen e Diturise te ardhur nga Parajsa, po perpiqesh te shtrydhesh L’Arancia Meccanica.

bukuri, e mora vesh qe ti je me kulture ngambrapahumane, edhe peshqit e moren vesh. Kjo eshte kryesorja, per ty sigurisht. Njekohesisht u mor vesh qe ma dhive shkrimin.

Tani hidhemi tek kryesorja per çeshtjen, qe s’ka te beje se sa kulture ke ti, apo un. Eshte nje e vertete elementare qe Niçja ka ndikuar rende mbi futuristet italiane dhe futuristet ruse (pothuajse te gjithe futuristet ishin Niçeane) qe benin poezi antipoetike dhe antiartistike, adhuronin makinat, teknologjine, shkencen.

Kaq elementare eshte kjo sa un nuk kam nerva me vazhdu me tej mesimin per klase fillore per te komentuar ngambrapa komentit tend ngambrapahuman.

Keshtu kliko ketu Friedrich Nietzsche forerunner Postmodernism
dhe nga About 84,500 results (0.59 seconds), lexo diçka ne zerin e pare:

Friedrich Nietzsche (1844-1900) has exerted a huge influence on 20th century philosophy and literature - an influence that looks set to continue into the 21st century. Nietzsche questioned what it means for us to live in our modern world. He was an ‘anti-philosopher’ who expressed grave reservations about the reliability and extent of human knowledge. His radical scepticism disturbs our deepest-held beliefs and values. For these reasons, Nietzsche casts a ‘long shadow’ on the complex cultural and philosophical phenomenon we now call ‘postmodernism’. “Nietzsche and Postmodernism” explains the key ideas of this ‘Anti-Christ’ philosopher. It then provides a clear account of the central themes of postmodernist thought exemplified by such thinkers as Derrida, Foucault, Lyotard and Rorty, and concludes by asking if Nietzsche can justifiably be called the first great postmodernist.

https://www.amazon.com/Nietzsche-Postmodernism-Postmodern-Encounters-Robinson/dp/1840466111

Bostrom rejects Nietzsche as an ancestor of the transhumanist movement, as he claims that there were merely some “surface-level similarities with the Nietzschean vision” (Bostrom 2005a, 4). In contrast to Bostrom, I think that significant similarities between the posthuman and the overhuman can be found on a fundamental level. In addition, it seems to me that Nietzsche explained the relevance of the overhuman by referring to a dimension which seems to be lacking in transhumanism. In order to explain my position, I will progress as follows. First, I will compare the concept of the posthuman to that of Nietzsche’s overhuman, focusing more on their similarities than their differences. Second, I will contextualise the overhuman in Nietzsche’s general vision, so that I can point out which dimension seems to me to be lacking in transhumanist thought.

http://jetpress.org/v20/sorgner.htm

po te shtrydhesh katrorin, a del nje rrotullhane?

(meqe ke permend Sarterin dhe Kamyne ne komentin katror, po Kadarene dhe Driteroin pse si ke fut ne koment?)

Cfare ishte kjo kultura prapahumane se nuk e mora vesh? Pastaj ku e kuptove ti qe qellimi im kryesor ishte t’i tregoja anetareve te blogut se kush jam une, as kete nuk e mora vesh!!! Aq me teper qe ne cdo shkrim qe ke nxjerre ti tek kjo teme , “knon qyqja” sic i thone tiranasit e vjeter, dhe pervec teje qe ngul here pas here ndonje pikture ne mur si koment, nuk ka kembe njeriu. Ndaj jo vetem qe ky vend nuk me ngjan si ndonje vend ku do doja te shkelqeja, po kam frike se po shkembyem edhe dy tre komente me shume ketu, do na kujtojne per pederaste. Dhe meqe jam tek i njejti koment po te sqaroj se po te gjesh nje fjalor dhe te perkthesh ato qe ke sjelle, do e kuptosh qe ato mbrojne te njejten teze, pervec atij Bostromit qe une nuk e di se kush eshte dhe nuk e marr vesh se cfare do te thote. Tung, dhe mos u merr me gjera te cilave as nuk ua ke idene, do te te keshilloja une.

mbas bosromit lexo pa fjalor bythromin ktu poshte nese nuk do qe te marrin per pederast.

Postmodernism (1) and Posthumanism: obvious affinities
It is obvious that the first one, the standard version of postmodernism overlaps with
posthumanism in some respects. Just remember the slogans “death of the subject” or “death of
man” so typical for the standard version of postmodernism. Michel Foucault had, in The
Order of Things from 1966, paradigmatically proclaimed the “end of man” (as Heidegger had,
already in his Letter on Humanism from 1947, stated the insufficiency and due overcoming of
humanism). Foucault had rightly stated that the human as the central figure of epistemology was
a typical modern invention,4
and he considered this modern thought-form as ruinous. He argued
in favor of a future where "man would be erased, like a face drawn in sand at the edge of the
sea.

http://www2.uni-jena.de/welsch/papers/W_Welsch_Postmodernism_Posthumanism_Evolutionary_Anthropolgy.pdf

mos u bej merak se te nxjer un pederast me linke te tjera, ti vetem lexo pa fjalor.

Michel Foucault è stato con Deleuze l’esponente principale degli studi francesi sulla Nietzsche-Reinassance- che hanno contrassegnato l’’avvio del post-strutturalismo. (…)

Nell’ultimo passaggio della sua opera più complessa e famosa, Le parole e le cose , Foucault annuncia che presto l’uomo scomparirà come un volto fatto di sola sabbia. Il pensatore francese annuncia la morte dell’uomo, così come Nietzsche, un secolo prima, aveva proclamato la morte di Dio. (…)

Lo stesso Foucault racconta di essere rimasto intrappolato nel pensiero nietzscheano, quando aveva ormai ultimato il suo apprendistato intellettuale come normalien e paragona la rilettura delle Considerazioni inattuali a uno «choc filosofico». Un suo amico normalien, Maurice Pinget, ci racconta di un Foucault immerso nella lettura di Nietzsche sotto il sole di Civitavecchia, durante una vacanza in Italia. Il giovane Foucault dichiara il suo interesse smodato per le tematiche della follia, della crudeltà, del potere e della sessualità, e rivela il suo intento di indagarle «sotto il sole della grande ricerca nietzscheana». Per Foucault, tutti i saggi delle Considerazioni inattuali esprimono il tentativo di Nietzsche di trovare la propria dimensione, la propria necessità più alta. E’ soprattutto il saggio intitolato Schopenhauer come educatore a colpire Foucault.

http://www.gianfrancobertagni.it/materiali/filosofiacritica/foucault_alonzo.htm

do me kaptinqoshe vrime rrumbullake?

Ai nostri giorni, e Nietzsche anche qui indica da lontano il punto d’inflessione, si afferma non tanto l’assenza o la morte di Dio, quanto la fine dell’uomo (quel sottile, impercettibile scarto, quell’arretramento nella forma dell’identità, che hanno portato la finitudine dell’uomo a convertirsi nella sua fine); si scopre a questo punto che la morte di Dio e l’ultimo uomo sono strettamente legati: non è appunto l’ultimo uomo che annuncia di aver ucciso Dio, ponendo in tal modo il proprio linguaggio, il proprio pensiero, il proprio riso nello spazio del Dio già morto, ma proponendosi anche come colui che ha ucciso Dio e la cui esistenza include la libertà e la decisione di tale delitto? Cosí, l’ultimo uomo è, a un tempo, piú vecchio e piú giovane della morte di Dio; avendo ucciso Dio, è lui stesso che deve rispondere alla propria finitudine; ma dal momento che parla, pensa ed esiste entro la morte di Dio, il suo crimine stesso è destinato a morire; nuovi dei, identici, già gonfiano l’Oceano futuro; l’uomo scomparirà. Piú che la morte di Dio – o meglio nella scia di tale morte e in una correlazione profonda con essa – il pensiero di Nietzsche annuncia la fine del suo uccisore: ossia l’esplosione del volto dell’uomo nel riso, e il ritorno delle maschere: la dispersione della profonda colata del tempo da cui l’uomo si sentiva portato e di cui sospettava la pressione nell’essere stesso delle cose; l’identità tra il ritorno del Medesimo e l’assoluta dispersione dell’uomo. Durante l’intero XIX secolo, la fine della filosofia e la promessa d’una cultura prossima coincidevano probabilmente con il pensiero della finitudine e l’apparizione dell’uomo nel sapere; oggi il fatto che la filosofia sia sempre e ancora sul punto di scomparire, e il fatto che forse in essa, ma piú ancora fuori di essa e contro di essa, nella letteratura come nella riflessione formale, si pone il problema del linguaggio, dimostrano probabilmente che l’uomo sta sparendo - M. Foucault, Le parole e le cose, trad. it. di E. Panaitescu, Rizzoli, Milano, 1977, pagg. 411-412

he do me o pederast? se tani ka ngel vetem te çohet nga varri Niçja dhe Foucault qe te mbushim mendjen tende katrore me vrima te rrumbullakta!

Ndoshta me e qarte:

“Arkeologjia e mendimit tone tregon kollajshem se njeriu eshte nje shpikje e vone. E ndoshta edhe qe fundi i tij eshte i afert.”

Problemi eshte qe Foucault e ka inatin me shkencat humane e jo me teknologjite. Jane te parat qe sipas tij zevendesojne Krishterimin si paradigme dhe kthehen ne instrumente te reja kontrolli shoqeror.

falemneres fin per perkthimin, e ndryshova sipas variantit tend.

problemi eshte me i madh se kaq, sepse eshte nje kaos i teri, po brenda levizjes mirfilli posthumaniste mbrohen fort shkencat humane. Kte e ben nje vajze posthumane e famshme e tanishme, ta sjell librin e saj me vone se tani jam i lodh dhe nuk ja mbaj mend emrin. Arsyen nuk e di.

Mund te them qe Levizja posthumane mban si artist profet te saj Italo Kalvinon, roba da non credere. Do ta sjell edhe kete nese ke kuriozitet.

Eshte e veshtire t’i ndjekesh degezimet. Aq sa shpesh e shikoj me nje lloj talljeje te lehtesuar raftin e vogel te filozofise ne librarine afer shtepise. Studimet Biblike zene tri here me shume vend. Akoma me shume zene librat e Kuzhines.

Pikerisht ketepunen e degezimeve po perpiqesha te shpjegoja dhe une, po ky tipi kaloi ne sharje dhe sterkala peshtyme, ndaj thashe ta le kete muhabet me te. Ky, si dhe shume te tjere ngaterrojne filozofine me AI dhe teorite humaniste “ne kuptimin njerezor te fjales” me manualet e roboteve android. Te mendosh se kur Nice shkruan “Ecce Hommo” ai e ka fjalen qe tani fillon bota e AI, me duket nje naivitet qe vetem ne budallalleqe interneti mund ta gjesh. Kjo eshte njesoj si te pretendosh se Kierkegaard kur thote tek “Journal” se “Oh! Especially in my early youth what should I have not given to be a man, even for six months… what I lack, basically, is body and a physical condition of existence”, nuk eshte njeri, po thjesht android. Njeriu per here te pare eshte alienizuar nga vete Zoti, kur u perzu nga parajsa pas ngrenies se molles, ndaj koncepti I daljes se njeriut nga “skena” eshte nje koncept filozofik I vjeter sa vete bota, por ne te nuk ka asgje apokaliptike apo zevendesuese me dicka tjeter. Ose thjesht sic e thote Kamy “The truism “All thought is anthropomorphic” has no other meaning.

Meqe un jam tipi qe hedh peshtyme, ti je prototipi i gelbazes se komunikimit ne internet, qe tani ja kam marre doren mbas vite mundimesh me persone qe kthehen si kometa ne blog vetem me qellim per tu duk dhe per te fyer ke shkruan pa asnje interes. Nuk ka nevoje me te hudh sterkala peshtyme, vetem po te rikthej mbrapsht gelbazen tende.

Konkretisht, ti je regjistruar ne Peshk ne daten 16 tetor, nje jave me pas ne date 22 tetor ke bere komentin e pare ne shkrimet tim, dmth ke hedh gelbazen e pare, pa me thene “puna mare!”, e pa bere asnje diskutim ose sherr me pare bashke. Komenti jot eshte i mjegulluar sepse jane ankuar te tjere nga komuniteti, nuk e di kush, di vetem qe un vete nuk jam ankuar.

https://peshkupauje.com/t/postprodhim-ngambrapaprodhim-pjesa-e-pare/3481/2?u=inkuizitorimoth

Katror22 Tet

Interesant. Dikush paska perkthyer nje ze nga enciklopedia italiane dhe e ka sjelle ketu si shkrim. Cili do jete hapi tjeter postprodhues? Perkthimi i librit te lavatrices dhe sjellja e tij ne kete blog ne vargje?

çfar pune degezimi po na shpjegon ti? Ti po shpjegoje se nuk ka lidhje midis posthumanizmit dhe postmodernizmit, qe nuk ka lidhje midis Niçes dhe posthumanizmit dhe postmodernizmit, qe nuk ka lidhje midis “pertej njeriut” dhe “vdekjes se Zotit” te Niçes dhe “vdekjes se njeriut” te kryeposmodernistet dekostruvist Foucault. Dhe per te deshmuar te kunderten te solla linke dhe lidhje me gugell pa fund si prove qe gelbaza jo vetem qe nuk lexon libra per keto, po nuk lexon as ne internet ku i lexojne injorantet. Duket qarte qe ti nuk ke lexuar asnje faqe nga Foucault, te kam sjelle nje citat nga kryevepra e tij ku vete ai deshmon lidhjen me Niçen si vazhdues i vepres Niçes, por ti ne vend te rrish urte, vazhdon e llap, sepse misioni yt eshte te hedhesh gelbaza. Po te kishe lexuar diçka nga ose per Foucault, nuk leshoje te tilla gelbaza qe ke thene deri tani. Na ben edhe viktimen pa le!

Pa na thuaj, dmth na lesho ndonje gelbaze, a ekziston ndonje levizje epokale ne histori qe nuk ka qene me degezime? Nuk eshte i tere me degezime psh krishterimi, ose fashizmi, ose komunizmi? Dhe meqe jane me degezime, shpesh kontradiktore midis tyre, atehere nuk mund te flitet ndonje gje e pergjithshme per to, nuk mund te percaktohen, klasifikohen, esencializohen, xhanem nuk mund te behen gjera qe jane bere vazhdimisht ne diskursin publik dhe akademik dhe vazhdojne te behen? E njejta gje eshte bere ne kulture nga gjithfare personazhezh me rendesi ne kulture, e te njejten gje po mundohem te bej edhe une per posthumanizmin. Por ti ne vend te besh te njejten gje duke sjelle te pakten dy faqe teme me vete me mendimet e tua kunder per shkrimin, hedh gelbaza pa asnje argument e asnje linkim.

Jo ky nuk eshte budallallek interneti dhe as naivitet, pavarsishisht se duket e tille (sidomos me paraqitjen tende ne forme karikaturale me dy llafe koment gelbaze), kjo eshte metode pune studimi duke u marre me esencen e fenomeneve. Mendimi simbologjik dhe mitologjik funksionon ne kete menyre, dhe kjo menyre studimi behet edhe ne nivel akademik, jo veten interneti.

Per analogji si ilustrim: jane shkruar me mijra faqe se marksizmi me mijra degezime eshte merite e Marksit qe kishte per hero Prometeun, dhe jo Krishtin, apo Buden, apo Zeusin. E pra te bej edhe une nje karikature qe ka brenda te vertete:

Kush e ka shkruar per here te pare legjenden e Prometeut, eshte pergjegjes per gulagun, per Spaçin, per shok Enver, dhe per koqepordhat si pune e jote android cyborg nga Fieri, qe dolen jasht shtetit mbas viti 90-te dhe mesuan anglisht duke perzjere me gelbazat e tyre ne shqip.

Kur njeriu i pare primitiv tere lesh krijoi rroten dhe hypi mbi rrote si mjet levizes cyborb me destinacion final t’i hyje katrorit android qe ta rrumbullakoje, pikerisht ne kete moment filloi bota IA e Inteligjences Artificiale - i Modhi

Pa patur vullnet per debat radikal, doja vetem te thosha qe kjo:

“Pra gjithçka sipas metodikës standard të krijimit të gjërave: në fillim projekti posthuman, pastaj zbatimi i projektit të postnjeriut të modifikuar fizikisht dhe pjesërisht “të ri-bërë” ose edhe tërësisht të ridizajnuar nga vetë njeriu me anë të teknikës. Në këtë mënyrë njeriu i afrohet gjithnjë e më tepër produkteve teknologjike duke u shkrirë me gjërat dhe materien pa shpirt.”

eshte ndoshta gjeja me e kundert qe mund te thuhet krahasur me ate qe “uron” Foucault ne vepren e vet. Projekti i tij eshte gati sentimental. Burri i botes pothuaj thote qe torturat e Mesjetes jane me mire se struktura e kontrollit dhe ndeshkimit ne Modernitet, ose qe njeriu i cmendur eshte per t’u simpatizuar kur e shohim si subjekt-kavje te punes se psikiatrit…, pra qe Biopolika si praktike e re e ushtrimit te pushtetit ne epoken e lulezimit te Kapitalizmit shtyp me fort, ngase me konceptualisht, jeten, deshirat, ploterine e njeriut.

Subjekti-njeri, si produkt perfundimtar i nje procesi te kondicionuar nga teknikat e reja te ushtrimit te pushtetit, te shpikura ne Modernitet, nuk mund te vendoset ne qender te historise. Qe ketej kritika ndaj Antropocentrizmit.

Nje kenge akoma me te thekur dashurie per njeriun dhe parajsen e tij te humbur degjon nga Philip K. Dick. Eshte e vertete qe librat e tij jane te mbushur me teknologji futuristike, por teknologjia aty shihet si instance degjenerimi. Psh, tek libri qe permend ti, statusi social i individit ne shoqerine qe ai pershkruan varet nga mundesia ekonomike per te poseduar dele te verteta e jo imitime teknologjike; androidet deshirojne te jene njerez dhe jo e kunderta. Ambicia eshte historikja, autentikja dhe jo e anasjellja e tyre.

Qe te dy kane shkruar kaq shume sa me siguri mund te gjesh cepa per te mbeshtetur lloj-lloj tezash, disa edhe te kunderta mes tyre. Per mua jane autore te preferuar, flas me qejf per ta, keshtu qe faleminderit!

Pse i trembesh debatit radikal finisterre ?

s’do mend qe Fuko uron te kunderten ne vepren e vet. Por kjo nuk me tut nga e imja sikur 100.000 Fuko te urojne te kundertet. Jo per gje tjeter, por vetem per faktin se realiteti keshtu funksionon, jo si uron Fukoi. Nuk realizohet dot kjo qe thote Fukoi, ose ndryshe shembet bota, dmth duhet ribere edhe bota perveç njeriut.

Ja ku e kam thene (ne pjesen e trete) edhe per kete qe shtron ti dhe katrori:

Nuk është kollaj të shpjegosh domethënien e termit “postmodern” sepse ekzistojne miriada shpjegime të ndryshme (gjëndur me lehtësi edhe në web), dhe nga ana tjeter (fela tjetër) domethënia është lehtësisht e shpjegushme si i vetëshpjegueshme: operacionet postmoderne kanë si pasojë zbrazjen e botës prej kuptimit duke i veshur asaj shumëllojshmëri kuptimesh ose të vërtetash alternative. S’ke çfar kupton me një fjalë, ky është kuptimi, vari hejbet!

nuk tremet fini se eshte trimereshe, ben sikur tremet, sikur terhiqet, por ne fakt e thote te sajen ne menyre agresive radikale, e njekohesisht luan edhe ne mbrojtje per te qene komplet e fortifikuar. Edhe ne kete rast njesoj, sulmin e ka bere shum inteligjent, shum me te argumentuar dhe me enciklopedik se katrori, sepse fin eshte lexuese tamom (ka lexu shum me teper se une) dhe intelektuale tamom, eshte intelektuale e kompletuar si letrare qe merr vesh edhe nga shkencat ekzakte, jo si mizeria e koqepordhave katrore te rrotulluara verdalle. Njekohesisht fin i ben bisht radikales, dmth rrenjesores, sepse e di qe vlersimi im per mendimtaret dhe shkrimtaret e mdhej ka kritere standard qe nisin nga rrenjet e personit dhe Qenies. Dhe ne kete rast, ne rastin e Fukose dhe Dikut, ajo e di mire se rrenjet jane ne droge, skizofreni, sex pa dallim brime gjinie moshe, AIDS. S’ka rrenje fare me nje fjale, i kan shkul vete rrenjet qe kerkojne ne Eden-e te pamundur, pranej jane postmoderne, e kane var veten me kollare moj Dino!

@finsterre. Jam shume dakort me te gjitha ato qe thua per librin e P.D. dhe pa dashur t’i futem ndonje debati per jete e vdekje desha vetem te them se personalisht mendoj qe e vetmja gje qe androidet nuk kane ne liber eshte deshira per te qene njerez. Ose e thene me qarte kjo deshire ekziston vetem ne anen teknike te jetegjatesise njerezore krahasuar me jeten 4 vjecare te androidit, por deri ketu. Mesa kujtoj artifici i librit eshte paaftesia e androideve per te pasur empathi, nderkohe qe per te arritur tek faza ku ti zgjedh modelet e tua morale, shpirterore apo intelektuale duhet te kalosh me patjeter nga empatia ne simpati, e pastaj lart e me lart drejt dashurise apo adhurimit. Nderkohe menyra se si androidja trajton chickenhead (se u bene kohe qe e kam lexuar e s’me vijne ne mend emrat) nderkohe qe ai sakrifikonte per te, apo se si ne fund androidja tjeter vret dhine e vertete te dedektivit me te cilin beri seks nje ore me pare, tregon se niveli i ndjenjes tek ta eshte zero dhe pa asnje mundesi teknike qe ta kaloje kete nivel. Dhe une mendoj se dhe venia e titullit “Do androids dream of electrical sheep” eshte provokative ne vetvete. Pra as nuk diskutohet qe ato te bejne zgjedhje emocionale ne boten organike, po a mundin ato te pakten qe te duan dike te llojit te tyre, pra nje dele elektrike. Dhe pergjigja mendoj une eshte perseri “jo”.

o katerkendesh, po a e ma men kur Driteroi i tha Kadarese ne Lidhje te Shkrimtareve se tek romani “Njeriu me top” protagonisti nuk eshte se kishte problem mekanizmin e topeve qe nuk punonin, por e kishte muhabetin se traktoristi i kooperatives nuk gjente dot piston per motorat tek katuni perbri, atehere ju pergjegj Kadareja: “jo mor vlla se ishin kandelet qe nuk punonin mire dhe se mungonte vaji lubrifikues i grykes katrore te topit qe nuk perputjhej me tyten rrethore te tij”. Masanej Driteroi ju pergjigj: “shko or pirdhu anej megjith kandele!, se po t’kish qene puna per kandele …”.

Per ty u mor vesh se kush je, e nuk me behet vone se çfar thua, per mu i ke thene te gjitha sa di qe ne komentin e pare te bere qysh ne temen e pare. Por si ti me kaptin me katercepa, si fin qe eshte fare e rrumbullaket intelektualisht, motivin e keni njesoj te pacipe dhe keqdashes shpirterisht. Kjo qe po beni eshte keqdashje puro, sepse un kam bere deri tani 5 shkrime ne seri qe kane per qellim shpjegimin e termit “post” ne kulture, dhe jo diskutimin ne lidhje me çfare ka bere bytha e Dikut dhe Fukose, siç po beni bytha juaj e zgjuar enciklopediste “… se Diku zotrie … se Fukoi zotrie …”. Dikun dhe Fukoin i kam sjell dhe perdor ne funksjon te temes ne nje kontest te ngushte te saj, dhe jo qe tema te jete ne funksion te tyre, siç po beni ju duke hedh poshte tere temen, gje per te cilen nuk me rruhet fare as per ju e as per Dikun dhe Fukoin, qe as e vlejne nje qime te ketij muhabeti ne pergjithsi rreth kultures “retro” dhe epokes “post”.

E perseris, un kam shkruajtur deri tani 5 shkrime, dhe Fukoi e Diku jane perdor shkarazi si ilustrim vetem ne dy paragrafe te mjere. “Delet elektrike” jan permend po aq sa Frenkeshtajni, vetem si shembuj me te degjuar:

Tani e morra vesh qe ti Fukose nuk ja ke haberin, ndersa Dikut po (po te besoja se çfar thua ne koment, se kjo nuk do te thote qe nuk ke punu me gugell ose ke pa vetem filmin me dele elektrike, qe e ka pare edhe komshiu im qe shet zarzavate ne cep te rruges), gjithashtu u morr vesh qe Diku dhe Fukoi jane autore te dashur te Finit, dhe qe ju te dyve ju pelqen te flisni bashke per keto dashuri. Mund te vazhdoni te flisni sa te doni, bereqet me komente i duhen temes, por a keni ndonje gje per te thene per hallin kryesor te 5 temave, apo jo?

Por si te keni, e si te mos keni gje per te thene, nuk po i rruhet njeriu, as deri zhardines nuk po i rruhet poshte batanijes.

Degjo ore ti Inkuizitor se me duket se e paske marre shume seriozisht nikun qe i ke vene vehtes. Une ta thashe qe ne fillim se me duket se ti je nga ato tipat qe perkthejne Wikipedian kur bejne muhabet me njerezit ne internet, qe t’i mbushin mendjen vehtes dhe te tjereve qe nuk jane njerez koti dhe ti kete e verteton ne cdo moment qe nga edukata e komunikimit e deri tek budallalleqet me oke qe shkruan kur do te "demaskosh te tjeret qe nuk te pelqejne. Sikur ti vertet ta kishe lexuar librin e Dick dhe te kishe pare edhe filmin Blade Runer do e kishe ditur qe filmi dhe libri kane nje lidhje vetem simbolike-fragmentare, por askush nuk mund te flase mbi librin duke pare vetem filmin, thjesht sepse nuk mund te kete informacion. Prandaj ti e perforcon edhe njehere me shume ate qe te thashe qe ne komentin e pare, se ti flet per gjera te cilave as nuk ua ke haberin.

degjo o rrote katrore, qe libri dhe filmi jane te ndryshem kaqe gje e di, e ka edhe Wikipendia , por nuk me rruhet fare se ku jane te ndryshem dhe per çfare jane te ndryshem. Ne fakt ndryshimet nuk me kujtohen mire, se kjo eshte pune e 20 vjet perpara, e un nuk jam psikopat te mbaj mend keto gjera se kam gjera te tjera me me rendesi per te bere.

He se harrova te te thosha , qe mos merzitesh per Fukone se aty e ke, nuk ta merr njeri. Lol.

@finisterre dili zot tezes tende qe me te cilen me ke dhi shkrimin, sepse katrori, shoku i armeve qe ne shoqeri me ty me keni dhjere shkrimin bashke, te ka dhi komentin duke thene te kundertetn tende.

Apo fin nuk ke vullnet per te dhime radikale ne kete muhabet hale kush e ben mutin me te madh intelektual?

Che cosa è la scimmia per l’uomo? Una derisione o una dolorosa vergogna. E questo appunto dev’essere l’uomo per il Superuomo: una derisione o una dolorosa vergogna - Niçe, Keshtu foli Zaratustra.

Çfare eshte njeriu per Cyborg? Nje tallje ose nje turp i dhimbshem. Dhe pikerisht ky duhet te jete njeriu per Cyborg: nje tallje ose nje turp i dhimbshem - Philip K. Dick, Keshtu foli handikapati.

Çfar eshte katrori per Rrethin? Nje tallje ose nje turp i dhimbshem. … - Keshtu foli i Modhi

Nuk i kam lexuar pjeset e tjera, sepse nuk e frekuentoj me Peshkun si me pare. Ketu hyra, pashe qe niste me Foucault, thashe ta lexoja, e lexova dhe, meqe aty permenden autore qe i njoh jo keq, komentova.

Nuk e kuptoj gjithe kete aciditet qe shperthen papritur, teksa je duke bere muhabet, mu sikur ke ne krahe nje nga ato bebet qe nje moment jane aty duke qeshur e lozur dhe momentin tjeter te vjellin sillen ne sup.

Per ta mbyllur, mua me duket se Foucault dhe Dick jane dy atutore shume te mire per te ilustruar tezen e zgjedhur. Problemi eshte qe jane perdorur ne menyre te paduhur, a nga mosleximi, a nga keqleximi, a nga keqzgjedhja e referimit, nuk e di.

Kur thashe “androidet deshirojne” nuk po u vishja atyre deshira njerezore, thjesht doja te nenvizoja nje marredhenie mes statusit te androidit dhe atij te njeriut ne shoqerite distopike te Philip Dickut.

Sa per jetet e tyre personale, s’mund te ndiej vecse dhembshuri per fatin e te dyve. Mendoj edhe qe eshte e padrejte qe u eshte dashur ta paguajne aq shtrenjte me jete vepren e tyre, nderkohe qe une si lexues paguaj vetem pak euro a dollare per t’i lexuar (fol po deshe per shfrytezim te njeriut nga njeriu!).

po ta kishe lexuar Peshkun rregullisht si me pare do ta kishe kuptuar aciditetin tim.

ti prap po perserit gabimin, nese vazhdon te komentosh per Dik dhe Fuko pa lexuar pjeset e meparshme. E perseris ne keto 5 seri Dik dhe Fuko jane pa pike rendesie, Dik ka rendesi po aq sa autori i Frankeshtajnit, si autore te njohur nga masat e gjera popullore. Nese ke qef te komentosh sipas qefit per Dik dhe Fuko, beje pa problem, dhe me kenaqesi qe po me shton komentet ne teme, vetem me nje kusht: nuk ke pse me kritikon qe un i kam fut ne pilaf gabimisht per çeshtje me te thella se per çfare i kam permendur, vetem dhe vetem si shembull te sternjohur te nje klime kulturore.

Ke ndonje gje per temen? Ti ke mundesi dhe njohuri per te fol per çfare mendon vete, pa Dik e pa Fuko.

Jepi edhe pergjigje katrorit qe thote te kunderten tende per Dikun, gje qe eshte shenje iluminuese per epoken “post”, ose e thene ne menyre acide ose, sipas teje, dhemshurore, per epoken ngambrapa.

fin, prisja ndonje pergjigje nga ty, megjithse e shof se nuk ke per çfare te pergjigjesh, sepse nuk gjej asnje arsye se ku kam gabuar sipas kritikes tende mbas leximi dhe sterleximi te shkrimit. Perveç kesaj kam hum do kohe duke lexu majtas djathtas per Dikun, por e shoh te kote zgjatjen e ketij muhabeti, sepse, nuk gjej asnje mundesi krimi per çfare kam permendur Fuko dhe Dik ne shkrim.

Konkretisht, riperseris çfare i kam thene katrorit: ku eshte gabimi ne keto 2 fraza te vetme qe kam permendur Fukoin dhe Dikun?

Te lutem nese pergjigjesh, mbaju formalisht kontestit te permendjes se autoreve, e jo çfare kam dashur te them ne shkrim, gje qe mund te mos perputhet me idete e autoreve ne fjale ose idete e tua. Ndaje shapin nga sheqeri, leri menjeane Dik dhe Fuko, dhe fol çfar ke kunder, çfar mendon ti vete.

Te lutem, akoma me teper te lutem, te japesh nje pergjigje, jo çfardo dhe jo pergjigje ngambrapamoderne qe as pyet per pergjigje. Ndryshe ne nderhyrjet e ardhme, nese do te kete te tilla qe me drejtohen mu, nuk parashikoj dot llojin e pergjigjesh qe do marresh. Dmth tani ke fituar statusin e races se katrorit, zene se nuk jemi njoft prej vitesh, dhe ke ardhe te vjellesh ne shkrimin tim me te vetmin qellim per te vjelle.

Per jete personale te shkrimtareve nuk jam interesuar kurre, se me eshte dukur sikur po spiunoj ne jeten private te njerezve qe nuk ma kane dhene kete te drejte, bile edhe paratheniet e librave gjithmone e kam pasur bezdi t’i lexoj. Megjithate me aq sa kam vene re, sa me e bukur dhe imagjinative te jete vepra e shkrimtarit, aq me mizerabel dhe pa ngjarje eshte jeta e tyre private, me perjashtime te rralla te tipave si Heminguej psh. Personalisht kur kam mesuar se Zhyl Vern, shkrimtari im me i preferuar i feminise i ka shkruar librat i mbyllur ne nje kulle ne Paris, jam deziluzionuar shume.
Por nje gje tjeter qe me ka bere pershtypje eshte “urrejtja” qe shkrimtaret futuriste kane karshi grave (wifes). Pershembull gruaja e dedektivit tek P.D. eshte identike, po identike fare me gruan e mbaruar te zjarrvenesit tek “451 Fahrenheit”. Pa folur ketu per denigrimin e femres ne prostitucion teknik tek shoqeria dystopike e Huxley. Ndonje ide pse ndodh kjo, nga kendveshtrimi i femres?

shyqyr qe komentove ti katror, u pa puna ktu s’ngeli njeri i hajrit qe merr vesh nga Hemingueji dhe Zhyl Verni, vetem per brekushet e Rames din me bo muhabet. Keshtu un te quj shokun tim me te ngushte, t’gjitha te shkuara dhe te harruara, dhe bejme bashke i dor muhabet per letersine dhe per femrat, dhe per kendveshtrimin e femres ne letersine futuriste:

Posthumanizmi - si term ka disa perkufizime, sic edhe e gjen direkt nga fjalia e pare ne Wikipedia, me sa duket ne perfundimet e tua i ngaterron/shkrin bashke dy pika ne koncept te ndryshme nga njera-tjetra (dy destinacione te ndryshme se ku ose si do vijoje ndryshimi/permisimi i njeriut modern). Nuk dua t’i hyj thelle temes a te merrem me anen filozofike te saj. Me c’ke shkruar per riberjen e njeriut (perkufizimi i pare ne trajtim), duke perdorur teknologjine si mjet eshte dicka ndryshe nga dominimi/zevendesimi i njeriut nga nje krijese me nje inteligjence artificiale e krijuar po nga ai.

Per problemin qe parashtron ti ne perfundim, nese njeriu humb shpirtin a shpirtezohet materia pa shpirt, nuk ke sqaruar se cfare nenkupton ti me shpirt te njeriut. Sipas perkufizimit te pare, ku njeriu, duke ndryshuar trupin e tij qofte me mjete biologjike a abiologjike per qellime permisimi, tejkalimi te kapaciteteve fizike a psikologjike te ofruara nga trupi biologjik i tij per te arritur tek postnjeriu, gjithsesi do kishim te benim me nje evolim te njeriut vete, ku shpirti, ne cilindo kuptim, eshte automatikisht i perfshire ne kete transferim. Pra ne fund te fundit, nuk kemi te bejme me shpirtezim te materies (njeriu eshte dhe ngelet materie), por nje evolim/transferim, nga majmuni ne njeri e nga njeriu ne nje qenie qe thyen zinxhirin “biologjik” te evolucionit, ku njeriu vete luan rolin e natyres.

Ne rastin e dyte, ku krijesa artificiale (materia pa shpirt) e njeriut, humanoide ne paraqitje e funksionalitet, shpirtezohet, ne kontekstin e arritjes pikesepari te njeriut e me tej tejkalimit te tij, nuk eshte e qarte se cfare ndodh me njeriun vete, a zgjedh ky i fundit te beje pjese te te tijen “inteligjencen” artificiale per te arritur te postnjeriu (perfundimi i pare), apo krijesa artificiale arrin postnjeriun me vete duke lene ne hije e dominuar njeriun (kjo perben nje ceshtje me vete). Ne te dyja rastet, postnjeriu shihet si nje qenie me vete, mjaft e ndryshme nga njeriu, ku postnjeriu tejkalon te gjithe kapacitetet e njeriut aktual. Se ne c’kuader dhe si i tejkalon nuk eshte tamam e percaktuar.

Nejse, tani per tani, e per nje kohe te gjate te gjitha keto s’jane gje vecse fantashkence. Megjithese shkenca ka bere dhe po ben perparime te medha ne fushen e AI, qe vete perfshin mjaft nen-fusha te ndryshme me aplikime te panumerta jo vetem ne aspektin e roboteve humanoide, arritja e nivelit te inteligjences njerezore eshte ende mjaft larg. Pavaresisht se nepermjet “machine learning” eshte e mundur qe te tejkalohen aftesite e njeriut ne problema specifike, kuadri i aftesive te nje sistemi AI aktualisht ngelet i limituar ne fushen e problemit per te cilin sistemi eshte dizenjuar/specifikuar.

Reduktimi i “über” tek Übermensch ne “post” nuk me duket i justifikuar/i drejte. Nje paper mjaft interesant, packa paksa i gjate, mund ta lexosh ketu : “Michael Skowron - Posthuman oder Übermensch: War Nietzsche ein Transhumanist?”. Autori trajton hollesisht mjaft pika e paralele te ndryshme, por ne fund arrin ne perfundimin se Nice, dashje pa dashje, edhe pse mund te jete bere pjese e teorive posthumaniste, ky nuk ka qene qellimi i tij, dhe se keto paralele jane thjesht siperfaqesore, dhe ne rastin e Sorgner.

Nje tematike interesante qe nuk mund te permblidhet/trajtohet ne nje paragraf. Ka mjaft literature qe trajton kete teme, edhe ne lidhje me paralelet qe hiqen mes teorive posthumaniste dhe nje seti selektiv te mendimeve te Nices.

Kisha nje verejtje pa te keq per nofken qe ke zgjedh, qofte edhe ironikisht. Mu me shqetson komunikimi me nje te quajtur “nje garrumull me germa dhe numra” sikur me qene nje android. Gjynof se komentin e ke shume te mire.

Nuk e di ndoshta gabohem: ti e ke fjalen per ndryshimin midis posthumanizmit dhe transhumanizmit kur ve re qe i ngaterroj te dyja? Ne fakt jane te ngaterruara bashke si dy fele komplementare, pavarsisht se konsiderohen dhe analizohen (edhe nga Wiki) artificialisht te ndara. Psh si i behet te percaktohet sakte ndryshimi cilesor kur ndryshohen sasijorisht organet e njeriu nepermjet trasplatimit: syzeve, aparat degjimi, proteza, zemer artificiale, veshke artificiale, çip ne tru te paralizuar etj, e ku ta di une çfare tjeter i zevendesohet sot njeriut? Kur ndodh hopi cilesor qe njeriu mund te quhet cyborg, valle kur njeriut i zevendesohet truri? Truri eshte shpirti i njeriut? Ketu lundrohet ne ujrat e turbullta dhe te pabesa te dialektikes ose filozofise, aty ku ti thua se nuk deshiron te futesh, por ne fakt je komplet brenda, pavarsisht se ti shtron probleme ne dukje thjesht teknike.

Ndersa mua nuk me intereson as çeshtja teknike, e as filozofike, por me intereson vetem çeshtja teologjike ose providenciale, gjera qe jam pothuaj i sigurte qe ti nuk do te futesh, por do s’do je brenda, sepse problemi ne thelb eshte teologjik. Njeriu ne kete rast qarte matet me Zotin si Prometeu matej me zotat e Olimpit.

Per te kuptuar ku rref çekiçi im, citoj fundin e shkrimit, qe paralajmeron nje shkrim tjeter, te cilin nuk me behet ta shkruaj sepse mungon komplet interesi i publikut. Ndoshta e shkruaj, nxitur prej teje, kesmet te shofim.

Thene metaforikisht, edhe un jam i detyruar te lundroj mbi ujra te pabesa, por ndryshe nga ty i bej bisht shtjellave dhe dallgeve, shmang kalmaret gjigande dhe perqendrohem vetem ne vela dhe drejtim te busulles per te arritur token (e premtuar).

Te gjitha problemet qe ti shtron (me te drejte) jane dredha dredha, te ngaterruara lesh e li dhe problematike dyfelore, njesoj si çeshtja e vjeter problematike e kalimit te majmunit ne njeri. Mund te diskutohet edhe 1000 vjet akoma, e nuk i gjendet fundi problemit dhe pyetjeve si psh: a ka shpirt majmuni? nese ka, ku ndryshon shpirti i majmunit nga i njeriut? nese nuk ka, kush ja dha shpirtin qe u be shpirt njeriu? Me miriada pyetje te tilla varg, e me miriada pergjigje dyfelore.

Ti me kerkon perkufizimin e shpirtit, e un nuk jam ne gjendje te bej as perkufizimin e “tulles”! Kot per provokim, a je ne gjendje ti te perkufizosh çfare quhet tulle?

------------------------------------------------------------

Niçja, jo vetem qe nuk ka menduar asnje çast se post njeriu ose mbinjeriu i tij do te ishte nje cyborg, por do te kishte patur neveri nese do te kish marre vesh se teoria e tij do te ishte bere shkak per postnjeriun si robot, sepse Niçja perbuzte totalisht pozitivizmin, dmth besimin ne shkence, e quante nje surrogato te besimit fetar (perbuzur edhe ky prej tij). Nuk eshte her e pare te ndodhe ne histori te kultures qe nje gjeni niset te beje nje gje, e behet shkak te ndodhe e kunderta e gjese te deshiruar prej tij. Merita e Niçes ne çeshtjen cyborg eshte se ai parandjente fuqishem, profetikisht dhe futuristikisht se njeriu keshtu si eshte nuk do jete me, njesoj si dikur majmuni ne nje çast historik nuk do ishte me majmun. Dhe kjo parandjenje e tij ndikoi rende kulturen e fillim shek. XX. Parandjenja e Niçes per mbinjeriun, bashke me parandjenen e Marksit per njeriun e ri proletar, jane pergjegjes per tere kete muhabet qe po bejme. Ne çdo antologji te rrymes futuriste italiane dhe ruse e gjen te shkruar sa me siper.

Ndersa pergjegjsi i pare per tere keto mysybete ka qene vizionari qe ka shkruar Apokalipsin, librin e fundit te Librit, ku premtohet ne Fund te Koheve dukja e nje Toke e Re dhe nje Qiell i Ri, simbolikisht perkatesisht: nje trupi i ri dhe nje shpirt i ri.

Per fiqon e interesuar per bishat
The Chariot is associated with the astrological sign of Cancer. He sits within a canopy of six-pointed stars, representing the celestial influences at work in this Tarot card. The crescent moons on the man’s shoulders are outward facing to refer to the formative world. The symbols on his tunic are alchemical symbols, representing the spiritual transformation of man. The square signifies earth, a sign of strength of will. The laurel and star crown indicate the highest attainment of man in spiritual evolution.

The wings on the Chariot represent inspiration and the Hindu sign of the union of positive and negative. The black and white sphinxes have the same meaning. The Charioteer holds no reins, just the wand from the Magician card. He controls through strength of will in the same way the Magician does. The city is behind him, indicating he has turned his back on civilisation and materialism in order to seek spiritual matters.