Peshku pa uje » Miti i Origjinës dhe Origjina e Mitit (1)

Miti i Origjinës dhe Origjina e Mitit (1)

8 Shkurt 2008 @ 11:24 pm · në Mos Humbisni, Histori · postuar nga xixa

Ka të ngjarë që një libër diku përmban të vërtetën.

Por, për t’a gjetur këtë perlë të rrallë,

duhen lexuar të gjitha librat.

Epilog.

Gjithçka fillon në shekullin e XItë, dhe shkaktari i parë i këtij debati ndërballkanik që ka shkaktuar zënka të panumërta është një bizantin. Në të vërtetë, ai as që imagjinonte se dhjetë shekuj më pas do t’a quanin kësisoj. Në kohë të vet, çdokush vetëquhej romak (romaioi). Ndoshta romak i lindjes, por sidoqoftë romak.

Ja edhe skeda identifikuese e tij :

Emri : Mihal Attaleiatès (lindur më 1028)

vendlindja : Attaleia – Pamfili (Azi e Vogël),

profesioni : historian

karriera: autodidakt, këshilltar juridik pranë prandorëve Roman i IV Diogjeni (1068-1071) dhe Mihal VII Dukas (1071-1078).

Ky Mihali ynë historian amator nuk dyshonte aspak që duke shkruar kronikën e bëmave të adashit të tij perandor do të hynte përfundimisht në Histori – dhe do të citohej aq bollshëm nga një varg studiuesish dhe historianësh të kohëve të sotme. Sikundër çdo kronikan i ndershëm, ai mjaftohej të shkruante atë çka i shihnin sytë dhe të rregjistronte atë çka i dëgjonin veshët. Ai vdiq në vitin 1085. Ndërkohë, ai kish përmendur tre herë rresht në « Historinë » e tij emrin Allvanoi – Allvanitai (lexo : Arbër).Nga ky moment, asgjë nuk rrodhi si më parë në Ballkan : koha u ndal për një çast dhe u dyzua – përpara çfaqjes së Arbërve dhe pas çfaqjes së tyre, ballkanikët humbën qetësinë, historianët gjumin. Në të njejtën mënyrë që Herodoti konsiderohet « babai i Historisë », Attaleiatès mund të mbahet si « babai i Arbërve ».

Misteri Origjinal.

Çdokush që jeton në ditët e sotme, i karakterizuar nga një shpirt racional dhe mendim kritik, e kalon informacionin e Attaleiatès nëpërmjet filtrit të dyshimit : a mos vallë është gabuar historiani në pohimin e tij ? Me fjalë të tjera, rilexon tekstin disa herë dhe përfundimisht fillon kërkon tekste të tjera të asaj periode. S’ka asnjë dyshim : autori i përmend disa herë Arbërit si grupim luftëtarësh që gjendet krahas grupeve të tjera Latinësh në Itali, në shërbim të gjeneralëve rrebelë bizantinas. Ky grup njerëzor ka të njejtat prerogativa sikundër latinët (lexo : bizantinasit) dhe që, përfundimisht, çfaqet rishtas në rradhët e një ushtrie rrebele në rrethinat e Dyrrachion (Durrësit), së bashku me Romanë dhe të tjerë Bullgarë. Kureshtarët mund t’a lexojnë tekstin (në anglisht) tek Dr Elsie http://www.albanianhistory.net/texts/AH1038.html. Më tej, informacioni përforcohet nga dëshmia e një bizantineje tjetër, Ana Komnena, e shkruar disa vjet më vonë.Rrëfimi i Komnenës përshkruan fushatën ushtarake të babait të saj, Perandorit Aleks I Komneni (1048 - 1118), kundër normanëve të Robert Guiskardit në vitin 1081. I plagosur dhe i dëshpëruar nga humbjet e pësuara në Durrës dhe në luginën e Karzanes (Erzenit), Perandori i besoi qeverisjen e qytetit një fisniku, një farë Komiskortès, « me origjinë nga Arbëria ». Diku më poshtë, ajo shton se bëhet fjalë për një popull miqësor që shpesh herë e kish përkrahur pushtetin perandorak. Në një rast tjetër, megjithëse fort përafërsisht, gjithmonë e njejta bizantine përshkruan edhe vendin e këtyre Arbërve, Allvanon – Arbanon, diku rreth luginës së sipërme të Shkumbinit. Ndërkohë dëshmi të tjera vijnë dhe i ngjiten të parave : një dorëshkrim anonim serb riprodhon një tekst bullgar të fillimit të shekullit të XI ku Arbanasit - Arbër përmenden mes popujve të tjerë gjysëm besimtarë (jo ortodoksë) ; një historian tjetër bizantin përmend një fisnik Arianitès në shërbim të perandorit Vasil i II kundër bullgarëve të Samuelit të Irë…. Nga momenti që s’mund të vihet më në dyshim egzistenca e një populli të tillë, debati historik mer formë tjetër : nga na dolën këta Arbër – Allvanitai ?

Ja pra cila është esenca e problemit më irritant dhe më të pazgjidhshëm që ngre Ballkani mesjetar, sipas Alen Dyseliesë, një historian francez i ditëve të sotme, ndoshta specialisti më i përmendur i Bizantit mesjetar.

Në funksion të qëndrimit ndaj këtij problemi, bota e historianëve ndahet në dy kampe :

1) Kampi i atyre që pohojnë se Arbërit janë të ardhur.
2) Kampi i atyre që mendojnë se Arbërit janë vendas.

Sejcili prej këtyre kampeve gjendet përballë një të panjohure të re, po aq të pazgjidhshme :

1) Në qoftëse Arbërit janë të ardhur, atëhere nga ç’vend i botës kanë ardhur për t’u ngulur në Shqipërinë e sotme ?

2) Në qoftëse janë vendas, cili është ai element lokal që krijoi këta Arbër dhe në ç’mënyrë u krijuan ?

Një nga metodat më të pagabueshme për të zbuluar djepin e origjinës së Arbërve është analiza e homonimeve dhe e toponimeve. Me fjalë të tjera : a ka ndonjë vend ose ndonjë popull tjetër rreth e qark ose në botë që përmban rrënjën Arb – Alb ? Natyrisht që ka; për shembull, një rajon të tërë diku pranë Lazios në qendër të Italisë quhet Albano. Pra, me pak përpjekje deduktive, Arbërit dalin në këtë mënyrë me origjinë nga Italia. Në një rast tjetër, Albany është emri primitiv i Skocisë – pra Arbërit paskan adhur nga veriu i Anglisë. Një i tretë vëren se dikur ka egzistuar një Albanie në Kaukaz – e njohur ndryshe edhe Aghbanie, Aghouanie, Aluanie – pra Arbërit qënkan me origjinë nga Azerbajxhani i sotëm. Mbetet për t’u eksploruar edhe pista e Albany-së të Sh.B.A – dhe me këtë rast të vërtetohet se Arbërit e Amerikës kanë përshkuar oqeanin Atlantik në sens të kundërt pesë shekuj përpara Kristofor Kolombit. Pra, ata braktisën Nju Jorkun primitiv dhe u ngulën në brigjet e Adriatikut.

Sidoqoftë, sejcili prej partizanëve të varianteve ardhacake duhet të reflektojë për t’ju përgjigjur të paktën tre pyetjeve thelbësore :

- përse ky popull u shkul me kuç e me maç ? (pasi në të kundërt do të kishin lënë gjurmë në vendin e tij të lindjes, ndërkohë që gjurmë të tilla nuk shihen kërrkund.. )

- për ç’arsye jetësore ai braktisi atdheun e tij origjinal për t’u ngulur në Shqipërinë e sotme ?

- si ka mundësi që syve aq të vëmendshëm Bizantinas ju ka shpëtuar një turmë e tillë laragane ? (pasi ata nuk na kanë lënë asnjë dëshmi lidhur me një dyndje të tillë!)

Të rrallë janë ata që vazhdojnë dhe mbështesin sot idenë e ardhjes nga larg të Arbërve. Sidoqoftë, mbetet shkrimtari dhe historiani serb Vuk Drashkoviç, politikan i kohës së tij, i cili vazhdon t‘i besojë variantit azeri të Kaspikut!

Përballë brishtësisë logjike të tezës së Arbërve ardhacakë nga fundi i botës, teza tjetër e krijimit në vend merr një vlerë të veçantë. Por në këtë rast, gjithë debati përqëndrohet në kuptimin e shprehjes « në vend » - për çfarë vendi bëhet fjalë ? Pjesa dërrmuese e historianëve shqiptarë është e mendimit që vendi në fjalë është Shqipëria e sotme si dhe viset e tjera të populluara nga popullsi që flasin shqip (Kosova).

Të tjerë historianë ballkanikë mendojnë se Arbërit vërtet janë një popullsi vendase – por në kuptimin ballkanik të fjalës, dhe kjo popullsi është ngulur në këtë vend - Shqipërinë e sotme, diku në fillim të Mesjetës së hershme.

Ata më radikalët mes historianëve të teorisë së nguljes janë të mendimit se koha e nguljes së tyre është edhe më e vonshme – shekulli i XIIItë ndoshta edhe fillimi i shekullit të XIV.

Me fjalë të tjera, aktualisht, debati zhvillohet mes partizanëve të «autoktonisë së Arbërve » dhe partizanëve të « Arbërve nomadë ». Si të parët dhe të dytët duhet t’ju përgjigjen pyetjeve të mëposhtme :

1) Mbi ç’bazë njerëzore të mëparshme u krijuan Arbërit ?

2) Si ka mundësi që Bizantinët (gjithmonë ata) i «zbuluan» vetëm në shekullin e XItë dhe jo më parë?

Lidhur me pyetjen e parë, duhet thënë se Ballkani i Mesjetës së hershme (fillimi i shekullit të XItë) ende nuk e ka marrë vehten nga vërshimi i baticës sllavo-bullgare. Ndoshta në kohën e sotme shprehja « sllavo-bullgare » tingëllon si një dyzim epitetesh me qëllime denigruese – e marrë nga fjalori i burrave politikë. Veçse në atë kohë, bullgarët – në të vërtetë me origjinë turkomongole, ende nuk ishin sllavizuar deri në pikën e tyre të fundit. Pra, krahas Romanëve të përhershëm që sot për një arsye misterioze quhen Bizantinë (disa të tjerë duan t’i quajnë edhe Grekë), kishte edhe Sllavë (antë, serbë dhe kroatë) si edhe Bullgarë, tashmë të instaluar përfundimisht në këto vise që prej katër shekujsh. Në veri të gadishullit lëvrinin Venedikasit, Hungarezët si edhe Franko-Gjermanikët. Nga ana e detit vinin herë pas here edhe Saraçenët (Arabët). Nga Azia e vogël, po afroheshin Turqit selçukë. Ndërkohë, nga brigjet italike kishin filluar të vërshonin Normanët, pra Latinët.

Ku gjenden Arbërit në këtë skemë ? Sigurisht jo në rradhët e Latinëve – megjithëse Attaleiatès diku thotë se Allvanoit gjendeshin edhe në Itali. Sigurisht jo në rradhët e Serbëve, të Kroatëve ose të Bullgarëve (pasi sot shqiptarët duhej të flisnin serbo-kroatisht ose bullgarisht – pra një gjuhë sllave). Sigurisht jo në rradhët e Saraçenëve ose të Turqve selçukë që çfaqeshin dhe zhdukeshin si hije. As edhe në mes të Hungarezëve ose të Venedikasve ose Franko-Gjermanikëve që hanin kokën njeri tjetrit diku në viset e Adriatikut verior. Pra, ata gjendeshin diku gjetkë - në gjirin e elementit Roman të hershëm.

Dhe me të vërtetë, për të krijuar elementë të tillë njerëzorë, të aftë të integrohen në ushtrinë bizantine, për të nxjerrë deri edhe udhëheqës si i famshmi Komiskortès ose edhe Arianitiès, këtyre Arbër ju është dashur një periudhë kohe, një fazë jetese në vend. Dhe kjo kohë, duhet vendoset në boshtin e kohës përpara atij momentit fillestar τ, të « zbulimit » të paharruar të Attaleiatès. Me fjalë të tjera, Arbërit janë ngjizur rreth shekujve të VI - VIII të erës sonë.

Çfarë përfaqson ky element Roman i hershëm ? Elementin e vjetër ballkanik, dikur të pushtuar dhe më pas të strukturuar nga Perandoria romake dhe të marrë në dorë në vazhdim nga administrata bizantine, i cili u cfilit përgjatë shekujve të tërë nga vërshimet e barbarëve Gotë (vizi dhe ostro), Gjermanikë dhe Hunë. Le të marrim frymë thellë, të mbyllim fort hundën dhe të zhytemi në shekujt e errët të Antikitetit të vonët, në kërkim të paraardhësve të Arbërve.

Sidoqoftë, le të sigurohen një herë e mirë të gjithë të interesuarit : megjithë misterin pothuaj si të Pashkëve që rrethon këtë çfaqje, këta shqiptarë që do të quhen ende arbër – të paktën deri në shekullin e XVIItë, tashmë do të jenë pjesë përbërëse e pejzazhit ballkanik. Ata do të jenë, nga afër ose nga larg, aktorë të pashmangshëm të të gjitha dramave ose tragjedive që do të luhen në Ballkan, deri në ditët e sotme dhe më tej ende.

Gjeneza e Arbërve.

Historia e viseve të Ballkanit të shekujve të parë të erës sonë është pandreqshmërisht e lidhur me fatin e Imperium romanum. Kjo perandori Romake zbuloi me kohë se brigjet përballë Adriatikut përbënin dashur padashur një rrugë kalimi të pashmangshëm, pasi gjithmonë sipas Polibit, vetë « fati i kishte caktuar Romës misionin të sundojë botën ». Nënështrimi i ballkanikëve të hershëm filloi rreth viteve 230 p.e.s, nga brigjet e sotme shqiptare, ku në atë kohë jetonin Ilirët, pra Illyrii propriedictii. Ai preku brendësinë e gadishullit rreth viteve 200 p.e.s, me fitoren e Romakëve kundër Maqedonasve të Filipit të IItë dhe disa vjet më vonë, e gjithë Greqia e lashtë dhe e lavdishme ish katandisur në një provincë romake. Rreth vitit 76 p.e.s, Romakët nënështrojnë Dardanët që jetonin në viset e sotme të Kosovës dhe gradualisht e shtynë pushtimin e tyre drejt veriut dhe veri-lindjes ku jetonin Dalmatët. Në fillim të erës sonë, Romakët kishin dalë në brigjet e Danubit të mesëm ; rreth viteve 40-45 të erës sonë legjionet e tyre mundën të nënështrojnë Trakën (pjesën lindore të gadishullit) dhe në vazhdim, rreth viteve 100 të erës sonë ata mundën të pushtojnë Dakinë dhe të robërojnë Dakët. Në këtë mëyrë i gjithë gadishulli ballkanik shëndrrohet në pjesë të perandorisë romake. Pas pesë shekujsh pranie romake në Ballkan, u desh vërshimi Got për të rivënë gjithçka në pyetje.

Shkurtimisht, historia e Antikitetit ballkanik mund të përmblidhet me disa rreshta :« që prej kohësh që s’mbahen mend, mbi këto truaj banonin disa popuj të lashtë ballkanikë, të quajtur sipas vendit Ilirë, Trakë, Dakë ose Getë, Maqedonas dhe Helenë dhe të tjerë Dardanë. Ata jetonin në fqinjësi pak a shumë të mirë, gjë e cila nuk i pengonte të përlesheshin mes njeri-tjetrit, derisa përfundimisht erdhën Romakët. Këtyre të fundit ju deshën disa shekuj për t’i mposhtur dhe, nga kjo epokë dhe në vazhdim, i gjithë Ballkani ju bashkëngjit Perandorisë romake ».

Ku janë Arbërit tanë në mes këtij mishmashi ballkanik ? Për momentin duhet të tregohemi të duruar pasi ende nuk është çfaquar Vija e Theodhosit – ai makth i tmerrshëm sipas Aurel Plasarit http://www.albanisches-institut.ch/pdf/text26.pdf, dhe bashkë me të, ndarja e botës antike më dysh : perandoria romake e Perëndimit dhe perandoria romake e Lindjes. Bile edhe pas heqjes së kësaj vije mbi hartë në vitin 393 – them mbi hartë, pasi nuk ma merr mendja që perandori Theodhos i Irë – i Madh, të ketë gërvishtur me dorën e tij një vijë të tillë mbi truallin ballkanik – Arbërit nuk kanë për t’u çfaqur. Siç e kemi thënë edhe më lart, ata do të çfaqen vetëm në shekullin e XItë, në kohën e Attaleiatès.Të mos harrojmë se jemi duke kërkuar paraardhësit e tyre, meqënëse kemi bindjen se ata fshihen në masën e ballkanikëve të romanizuar – paçka se ende nuk dimë se si quhen këta paraardhës !

Cili nga popujt e lashtë ballkanikë mund të jetë paraardhës i Arbërve ? Duke lënë mënjanë hipotezën Helene dhe Maqedone – përndryshe, jo vetëm minoritarët e Dropullit si dhe emigrantët e Greqisë, por të gjithë shqiptarët e sotëm do të flisnin gërqisht – mbeten të tjerët : Ilirët, Trakët, Dardanët dhe Dakët.

Në këtë stad të rrëfimit tonë, mjetet historike çfaqen të pamjaftueshme. Ja përse historianët kërkojnë ndihmën e gjuhëtarëve dhe të tjerëve arkeologë. E keqja është se këto popullata tê lashta sikur kanë dashur vetë të ngatërrojnë historianët pasi, asnjëra prej tyre nuk ka patur gjuhë të shkruar, pra edhe gjurmët e tyre në tekste nuk janë të mjafta. Në këtë rast, mbetet mjeti i fundit : spekullimi, i mbështetur nga interpretimet e gjetjeve arkeologjike të rastit.

Ja vlen të thuhet që në fillim se, historianët shqiptarë e kanë ndarë hesapin, duke propozuar variantin Ilir. Me fjalë të tjera, ata aplikuan sillogjizmin e mëposhtëm :

1) meqënëse Arbërit u panë në territoret e Shqipërisë së sotme dhe jo gjetkë,

2) meqënëse këto teritore më parë kanë qenë të banuara nga Ilirët

3) atëhere Arbërit rrjedhin nga Ilirët.

E thënë me një gjuhë më shkencore, « vazhdimësia iliro-shqiptare », në rradhë të parë vjen si një « vazhdimësi e banimit » dhe më tej, ajo ndiqet nga një « vazhdimësi kulturore dhe etnike ». Vështirësia më e madhe që ngrihet përpara tyre përmblidhet nga fakti se, Ilirët vazhdojnë të përmenden deri aty nga fundi i shekullit të VItë , më tej askush nuk i përmend më. I fundit që flet për ta është një tjetër bizantin, kronisti Euagre (ose Evagre) – Skolastiku (nuk na u ndanë këta bizantinët !).Vepra e tij « Historia Ekleziastike », e shkruajtur në fundin e shekullit të VItë dhe e botuar në vitin 594, përshkruan luftrat e perandorisë kundër Avarëve aziatikë. Por, megjithë këtë kronikë dhe « dëshmisë » së saj të fundit mbi ilirët, edhe logjika më elementare çon drejt mendimit që historiani Skolastik nuk ka mundur të shohë me sytë e tij çfarosjen e përfaqsuesit të fundit të species ilire dhe që, sipas të gjitha gjasave, ilirët ose edhe pasardhësit e tyre kanë vazhduar të jetojnë në malet e tyre ballkanike.

Sidoqoftë, historianëve shqiptarë ju duhet të mbushin me fakte atë “hiatus kronologjik të rëndësishëm mes [zhdukjes së] ilirëve dhe [çfaqjes së] shqiptarëve” . Ja përse ata mbështesin me aq ngulm konceptin e « kulturës së Komanit », kjo formë e qytetërimit të Mesjetës së hershme që vjen nga shekujt e VItë – VIIItë dhe shtrihet përgjatë brigjeve të liqenit të Shkodrës deri në brigjet e liqenit tjetër të Ohridit. Gjithmonë sipas mendimit të historianëve shqiptarë, ajo përbën « hallkën që mungon » mes Ilirëve dhe Shqiptarëve dhe dëshmon për vazhdimësinë iliro-shqiptare mbi territoret e Shqipërisë së sotme dhe ato rreth e qark. Një grup tjetër historianësh ballkanikë dhe evropianë janë më pak kategorikë se sa kolegët e tyre shqiptarë dhe venë në dukje se terminologjia Ilir është fort e paqartë. Sipas tyre Ilirët s’janë gjë tjetër veçse një përzierje mes Trakëve dhe Dakëve që sipas rastit, mund të kqyret në brigjet e Adriatikut por edhe në thellësi të gadishullit. Edhe këta historianë thërresin në ndihmë gjuhëtarët, të cilët pohojnë se shqipja e sotme vjen nga një gjuhë e lashtë iliro-trake, me ngjashmëri të dukshme me rumanishten (ja ku qenkan fshehur edhe Dakët). Me fjalë të tjera, pararendësit e Arbërve duhen kërkuar jo në bregdetin Adriatik por më thellë në gadishull, diku andej mes Rumanisë dhe Bullgarisë – le të themi nga veriu i Maqedonisë së sotme. Si shpjegohet atëhere që këta Arbër u panë për herë të parë diku rreth Durrësit dhe jo në rrethinat e Bukureshtit?

Në këtë moment kaq pasionant të rrëfimit tonë ndërhyn grupi i tretë i historianëve me tezën e „Arbërve nomadë“. Shih tekstin (në anglisht) http://www.greekhelsinki.gr/pdf/cedime-se-albania-catholics.doc . Sipas tyre, është fort e mundur që paraardhësit e Arbërve, ato

“popullatat e gjuhës dako-mëziene të kenë qenë prezente (në pjesën perëndimore të Ballkanit), të përziera me grupet të tjera, diçka si puna e Romëve të sotëm. Nga ana tjetër, tashmë dihet se proto-shqiptarët ishin fort të afërt me Vllehët, të cilët gjithashtu jetonin në simbiozë me popuj të tjerë të rajonit. Ka shumë mundësi që proto-shqiptarët të kenë qenë barinj që jetonin në male dhe që niseshin në shtegëtim me bagëtitë nga një luginë në tjetrën. Mbetet fort e vështirë të përcaktuar se në ç’kohë dhe në ç’mënyrë këto popullata janë çfaqur në një krahinë të ngushtë, të gjendur mes jugut të Malit të Zi dhe Malësisë shqiptare. Sidoqoftë, është e sigurt që në fundin e shekullit të XVtë nuk takoheshin më proto-shqiptarë. Kjo popullatë fitoi një identitet shqiptar të veçantë, të përqëndruar mbi një organizim të fuqishëm shoqëror dhe ushtarak dhe në aleancë me Kishën katolike“.

Kështu dhe gjithmonë sipas tyre, na duhet të pranojmë se

1) proto-Arbërit janë të afërt me Vllehët,

2) se kjo popullsi katolikë fillimisht u ngul në Malësinë e Veriut pranë Malit të Zi diku përpara shekullit të XIV, ndërkohë që popullsia lokale e vendit ishte një përzierje mes një shtrese të vjetër iliro-proto-ballkanike dhe Serbëve.

Në këtë mënyrë, përhapja dhe pushtimi i hapësirës perëndimore ballkanike nga ana e Arbërve shqiptarë fillon diku aty nga shekulli i XIV. Ç’është e drejta, analogjia e rastit mes çobenjve vllehë dhe barinjve shqiptarë, të quajtur shumë të afërt nga pikpamja gjuhësore dhe territoriale, përfundon në luginën e parë poshtë malit-vendlindje e tyre e përbashkët pasi, në qoftë se të parët vazhduan të ngasin delet më tutje deri në pafundësi, të dytët i braktisën menjëherë për t’u shëndrruar në luftëtarë që « pushtuan » Ilirinë e vjetër, ndërkohë e kthyer në « vend të serbëve ».

Me çka janë marrë këta Arbër – ose më mirë të themi këta proto-shqiptarë - nga momenti i çfaqjes për herë të parë në shekullin e XItë në rolin e mbrojtësve të Durrësit kundër trupave normane të Robert Guiskardit dhe shekullit të XIVtë, atëhere kur vendosin të ngulen në atë qoshe të humbur të Malit të Zi ? Zaten, përse shkuan dhe u ngulën në mes të maleve të thepisura dhe shterpe të Veriut kur përpara tyre shtrihej një vend i tërë ?

Askush – dhe aq më pak përfaqsuesit e kësaj teorie - s’është në gjendje t’u përgjigjet pyetjeve të tilla.Po qe se përmblidhet kjo çështja e çfaqjes së Arbërve, ja se çfarë rrjedh si esencë :

- Sipas prirjes së parë, gjuhëtarët, kryesisht ata të shekullit të XIXtë, kanë nxjerrë si përfundim atë afërinë mes një gjuhe shqipe unike dhe të paklasifikueshme dhe një gjuhe të vjetër ilire – duke i shtuar edhe disa grima të gjuhës trake, po aq ezoterike sa e para. Më tej, historianët kanë përpunuar hipotezën e lidhjes njerëzore dhe « gjenetike » mes shqiptarëve dhe ilirëve. Ideja e vazhdimësisë historike të këtyre grupeve njerëzore përforcohet nga vendbanimi i tyre i përbashkët – territoret e sotme të Shqipërisë, pa harruar njëkohësisht edhe ato të Kosovës.

- - Sipas tendencës së dytë, kjo teori është e krejtësisht e gabuar. Disa gjuhëtarë të tjerë kanë vendosur ngjashmëri të fuqishme mes gjuhës shqipe dhe rumanishtes së sotme, nga e cila vjen edhe një lidhje e re në gjirin e grupit të gjuhëve dako-mëze, dhe më tej në një kuadër më të gjerë në gjirin e një super familjeje të gjuhëve balto-sllave. Në këtë mënyrë hidhet tutje ilirishtja misterioze në favor të një dako-mëzishteje që është edhe më e mistershme se e para.

Duke parë afërinë gjuhësore, një ndërlidhje njerëzore dhe gjeografike imponohet vetvetiu : ja përse proto-shqiptarët dalin me origjinë nga një zonë ballkanike lindore, sigurisht e afërt me dakët dhe me mëzët. Dhe forcërisht, ata kanë mërguar për t’u vendosur në viset e Shqipërisë së sotme ku edhe u panë për herë të parë nga bizantinët, gjatë shekullit të XItë. Në fund të fundit, nga vijnë këta Ilirë, Trakë dhe të tjerë Getë ? Cilat janë tiparet e tyre dalluese dhe elementët e përbashkët ? Përpara nesh shtrihet oqeani i paanë i parahistorisë ballkanike dhe në mënyrë të pashmangshme, do të na duhet të zhytemi në të, në kërkim të paraardhësve të paraardhësve – indo-evropianëve të parë.

(vijon)

(www.albanie-albanais.com)

52 Komente »

Qafir Arnaut thotë:

8 Shkurt 2008 @ 11:46 pm

Herodhoti mbahet ene si ‘baba i rrenave’ mer Xixe. Si e ndryshon ekuacionin ky fakt historik?

Në të njejtën mënyrë që Herodoti konsiderohet « babai i Historisë », Attaleiatès mund të mbahet si « babai i Arbërve ».

Grupi thotë:

9 Shkurt 2008 @ 1:04 am

Ate pjesen bold e ke bere vet Xixa per te treguar dicka?

Se pari vet problemi i trajtuar ne artikull eshte pak i cuditshem. Nga vine Arberit dhe pse u “zbuluan” ne shekullin e XI. Eshte e cuditshme sepse emri “Arber” lidhet me etnine Iliro-Shqiptare pa ndonje justifikim te forte.

Cfar ishin Arberit? Arberit ishin NJE FIS…nga shume fise…Ilire. Faktikisht ata permenden per here te pare ne shekullin e II…nuk e di pse thuhet ktu se eshte shekulli i XI. Albanoi me qytetin e Albanopolis…”shqiptimi” Grek i emrit dhe qytetit te kti fisi. Atehere s’ka nodnje mister ne kte pune. Ky fis nuk ishte as i fuqishem, as i madh dhe as i njohur. Ishte nje fis i vogel Ilir qe ndodheshe diku ne trekendshin Kruje-Diber-Berat….ku saktesisht nuk dihet por nje teori eshte se Albanopoli eshte renoja e Zgerdheshit ne afersi te Krujes…po Zgerdheshi ka mundesi te jet vetem nje qytet kufitar i Labianve dhe faktikisht u shkaterrua nga Romaket 2 shekuj para se te permendet Albanopoli. Per mendinim tim Albanopoli mund te jet vet Berati…sepse ermi ‘Albanopoli” do te thote “qyteti i bardh”…dhe emri Ilir i beratit ishte Partha (ose ne Shqip sot Bardha)…dhe emri Bullgar i qytetit mbasi ata e pushtuan ne shekullin e 10 ishte Beligrad…qyteti i bardh…nga erdhi dhe emri Berat is sotem.

Nuk kishte asnje aresye pse ky fis te ishte permendur me pare ose me vone nga ndonje historian. Nuk ishte fis i rendesishem. Ky FIS u be i rendesishem vetem kur filluan luftrat Bizantine pergjat Via Egnatias…qe kalonte diku ne afersi te tyre…dhe ata u futen ne kte konflikt ne njeen ane ose tjetren.

Ata historian qe mendojne se Iliret “u zhduken” vetem per faktin se “Iliret nuk permenden me pas shekullit VI”, me duket te gabuar. Permendur apo jo ne ato pak histori qe ekzistojne sot, kjo nuk do te thote qe nje popullsi Ilire u “zhduk”. Se pari, Iliret permenden ne shume pak raste si “Ilir”…sepse zakonisht permenden me emrat e fiseve te tyre dhe qyteteve. Nuk thoshte njeri “Iliret” kur e kishe fjalen per per shembull, Dalmatet ose Panonet. Ata quheshin me emrat fisnore. Dhe ku u zhduken kta Ilir pas shekullit te VI? ne kte epoke ndodhen shume trazira…si dydnjet barbare…dhe gjithashtu ndodhi dhe riorganizim i thelle ne jetej shoqerore te gjith Ballkanit. Shume qytete u shkaterruan, shume te tjera u braktisen dhe te tjerat u tkurren. jeta shoqerore u zhvendos nga qytetet, ne fshat. Qendrat nuk ishin me qytete e antikitetit…por bashkesite kishtare. Popullsia u riorganizua ne grupime bujq-ushtar…ku perandoria Bizantine u jepte toke bujqesore ne kembim te sherbimit ushtarak. Kjo eshte dhe koha kur u “zhduken” kta Iliret. E ku vajten? Mbase ky riorganizim shoqeror solli gjithashtu dhe nje riorganizim fisnor?

“Shfaqja” e Arberve ne shekullin e XI…nuk ben asnje pershtypje. Ata u shfaqen sepse Via Egnatia kalonte ne afersi te territorit te tyre…dhe rrjedhimisht u bene lojtar ne betejen per pushtetin Bizantin. Por ata atje kan qene gjithnje…fisi i tyre permendet qe ne shekullin e II.

Teorite se kta ‘Arber” jane te ardhur…jane te pa baza. Ne kane ardhur nga tokat Dake…ne te njejten periudhe si migrimet Vllahe neper Ballkan…atehere PSE nuk ka nje influence po aq te madhe te latinishtes ne Shqip sa ka ne Rumanisht? Influenca Latinishte ne Shqip…megjithse e madhe…eshte normale per nje periudhe kontakti 500 vjecare sic ishte pushtimi Romak. Nderkohe qe ne tokat e Dakve…gjuha e tyre u Romanizua komplet. Dhe pse nuk permendet nje migrim i tille te ndonje populli te quajtur Arber apo Alban apo dicka tjeter nga kjo zone…kur permenden edhe levizjet Vllahe?

Se dyti, ata qe thone se gjuha Shqipe ka elemente Trake dhe Dake…dhe prandaj kjo tregon per nje vendosje ne afersi te ktyre fiseve dhe jo atyre Ilire…perseri me duket mua se bejne gabim. Gjuha Ilire dhe ajo Trake…padyshim kan qene te lidhura ngusht. Dhe jo vetem Ilirishtja me Trakishten…po edhe Dakishtja dhe gjuha Frigase etj ishin te lidhura ngusht me njera tjetren. Mund te ken qene si gjuhet Sllave te sotme…me disa ndryshime…po ne shume raste te kuptueshme me njera tjetren. Straboni vet e gjente te veshtire ne shume raste ti dallonte dhe ti ndante kta popuj…sidomos ato fise qe ishin kufitare me njera tjetren. Ai disa fise nje here i quan Ilire, nje here Trake. Ai i quan Triballet si Trak…po Romaket i quan Triballet si Ilir. Ku ishte ndryshimi midis Ilirve dhe Trakve?

Ata qe krijuan teorine Romune bazohen ne shume pak fakte…sepse nga gjuha Dake dihet shume pak. Bazohen me teper ne lidhje gramatike…qe edhe sikur te jene te ngjashme…nuk trgojne asgje. Sepse faktikisht nuk po krahasohet gramatika Ilire ose Dake me ate Shqiptare…por gramatika e formuar Romune…me ate Shqiptare. Kane ngjashmeri…ok…cfar i ka ndaluar kto gjuhe…qe me pare kan qen te lidhura…te vazhdojne te jen te lidhura edhe sot gramatikisht? Pse duhet te kishte ndryshuar kjo gramatike…kur ato ishin te ngjashme me pare, dhe u influencuan qe te dya nga Latinishtja. Atehere, si do perfundonin…ne mos te ngjashme gramatikisht? Dhe Shqipja dhe Rumanishtja jane te vetmet gjuhe te ktyre popujve Ballkanik qe kane mbijetuar…Shqipja ne formen e saj, dhe Rumanishtja si nje gjuhe e Romanizuar. Si te mos kene ngjashmeri kto gjuhe?

Trakishtja gjithashtu ka ngjashmeri me disa fjale ne Shqip…po nga Trakishtja nuk njihen rregulla gramatike po vetem disa fjale. Dhe gjuha Trake u zhduk dhe u zevendusa nga nje gjuhe Sllave ne Bullgari…dhe s’kan si ti krahasojne me tej. Dhe Ilirishtja…ka len vetem fjale dhe emra ne histori. Po…a jane kto fjale Ilire te lidhura me Shqipen? Absolutisht PO! Dhe nuk jane pak raste. Po kjo ngre pyetjen…ne Arberit ndodheshin ne afersi te Dakve…atehere nga ka dal dhe kjo lidhje me Ilirishten?

Kto jane te gjitha teorira e supozime me shume pak baze. Etnosi Shqiptar NUK lidhet me emrin “Arber”. Ky eshte vetem emri i nje fisi qe me kalimin e kohes u identifikua etnosi me kte emer. Ky fis, faktikisht permendet per here te pare ne shekullin e II…dhe s’kishe pse te permendeshe me pare sepse ishte fis i vogel, dhe s’kishe as pse te permendeshe me vone…pervec faktit qe u gjenden ne mes te nje lufte civile. Nuk permendet nga Bizantinet apo te tjere ndonje levizje popujsh me emrin Arber, Arban, Alban apo cdo emer tjeter te ngjashem. Ky etnos perbeheshe nga shume fise…qe nuk identifikoheshin me emrin “Ilir”…por me emrat fisnor te kohes. Cdo ngjashmeri me ndonje gjuhe tjeter te lashte Ballkanike si Trakishtja apo Dakishtja…jane me se te kuptueshme dhe te pranueshme sepse kto ishin gjuhe te lidhura. Po eshte e pamundur qe Shqiptaret te ken qene ne afersi te Dakve…dhe te ken ardhur ne zonat e Shqiperise ne shekullin e XI…ne te njejten kohe me levizjet Vllahe…dhe ti ken shpetuar Romanizimit te gjuhes. Po ne Rumani ku jetonin kta njerez qe nuk u Romanizuan??

Kto teori…jane krijuar per qellime te caktuara. Per Greket kjo teori eshte e dobishme sepse tregon Shqiptaret si te ardhur ne Epir…ashtu sic mundohet te thote Hammond (ne ate temen tjeter). Per Serbet po ashtu eshte e dobishme sepse i tregon shqiptaret jo vetem si te ardhur, po te ardhur ne nje epoke me te vonte se vet Serbet!

Po ku jane faktet?? Nuk ka fakte per kte levizje…dhe te vetmet fakte te prezantuara…jane lidhjet gramatikore midis Shqipes se sotme dhe Rumanishtes se sotme. Kjo eshte nje teze teper e dobet.

Shqiptaret u transmetuan ne Shqiperi pa e marr vesh askush…pa e permendur askush…nderkohe qe Iliret u rrembyen nga Alienet po ashtu pa e marr vesh askush dhe pa e permendur askush. Kshu i bie…

Rob-terneti thotë:

9 Shkurt 2008 @ 5:20 am

Po c’fakte i kerkoni xixe poliedrikut?
Ai na i dha burimet serbe e greke.

Me tej perdor teoremen e thjeshte, por te sigurte per “shkencetare” dhe amatoret bashke:

“Cdo gje e thene nga burimet serbe, greke apo te tjera antishqiptare jane cool, si rrjedhoje nuk ka mundesi te jene te gabuara.”

E si mund tu besohet historianeve shqiptare? Ata i perkasin nje populli me bisht!

Asterion thotë:

9 Shkurt 2008 @ 5:36 am

Po prisni ore të nxjerrë edhe vazhdimin. Mos ia zini tjetrit fjalën në grykë.

Dori thotë:

9 Shkurt 2008 @ 7:08 am

Blendo, nuk e di se sa i rëndësishëm është ai mutacioni dhe sa i vlefshëm është studimi, por një studim tjetër që kam hasur e kundërshton:
http://hpgl.stanford.edu/publications/Science_2000_v290_p1155.pdf

Dhe në fakt e kam shumë të vështirë të besoj edhe nëse me të vërtetë shqiptarët kanë ardhur nga veriu i Europës, genet kanë mbijetuar pas mijëra vitesh ndërjetesë me popujt e ballkanit.

gjergji. thotë:

9 Shkurt 2008 @ 10:43 am

Une kam nje nje problem me shkrimin.
Pra dakort qe ka nje teze Kaukaziane te mbeshtetur prej nje njeriu te vetem Draskovic, por kete tezen tjeter Dako- Trake kush e mbeshtet sot ?
Une e di qe ne vitet 60 ka patur shkrimtare Bullgare qe e kane nxjerre kete teori, por edhe ata vete nqs jetojna akoma sot s’besoj se do te jene dakort me teorite e veta te mepareshme.
Sinqerisht a ja vlen te merremi akoma me keto teza te vjeterura kur sot e gjithe bota akademike ( pervec ndonje vendi si Serbia) e pranon qe Shqiptaret jane pasardhes te Ilireve.

Artian thotë:

9 Shkurt 2008 @ 10:59 am

Ndersa nje prof.tjeter do te thote edhe keshtu,qe me 1937

PERENDIMOR APO LINDOR

Lindorizma shqiptare është një sistem mendimesh, ndjenjash dhe
instinktesh, si çdo sistem tjetër jetese, me një botëkuptim të tijën.
Si më të parën karakteristike të lindorit shqiptar marrim proverbin
e çdo qelepirxhiu të pashpirt: “Haja qenit, pija qenit”. Lindori
shqiptar i pret të gjitha të mirat për vete - qelepir - nga të
tjerët; bota për të është një burim i pashterun mjetesh, qejfesh e
lezetesh të cilët ai i shfrytëzon me çdo mënyrë e metodë, pa
pyetur se ku nget e ku vret. Detyrë të ndershme apo sakrifica vetmohuese
ndaj botës pranë nuk njeh kurrë lindori shqiptar. Përkundrazi
ushujza lindore, e pangijshme, i ngjitet trupit të përbashkët dhe
shoqëror dhe ia thith gjakun pa asnjë droje e kujdesje. Dhe në vend që të
turpërohet për veprën shkatërrimtare të veten, lindori shqiptar
bëhet edhe ma kryenalt, ma kapadai, ma qejfli.

Lindori shqiptar nuk njeh turp, ai s’ka cipë që t’i nxihet.
Lindori shqiptar është i zoti për të gjitha turpet. Shet babë e nane,
besën e nderin e vet, për mos me thanë: shpirtin e trupin e vet;
vetem e përvetëm që t’i shkojë kungulli mbi ujë. Idealet e lindorit
shqiptar janë kolltuku e llokma; dhe për t’i siguruar vehtes këto
të mira ai përdor çdo mjet: bëhet kur e do nevoja edhe patriot edhe
tradhtar, monarkist e bolshevik, përparimtar e reaksionar, e bile
edhe shok i fortë me të tjerë. Porse në shpirtin e vet është Lindori
kryekëput rrënimtar, është shkatërrues dhe bashkohet me të
tjerët si ato ujqt që vejnë së bashku në pre, por që e shqyjnë shokun
e vet kur dobësohet apo plagoset udhës. Sepse Lindori shqiptar i ka
instinktet e ujkut vetjak, të ujkut tek. Vendi ku ushqehet dhe majet
Lindori shqiptar është atdhe për te. Jo sepse e don, por sepse e
shfrytëzon; dhe e shfrytezon pa pikë turpi, dhimbje e kujdesje.

Është gabim kur thuhet se Lindorizma na ka ardhur fillimisht nga
Azia, apo nëpërmjet fesë mohamedane, apo edhe nga populli turk. Jo
kurrsesi, Lindorizma e jonë është një dhanti fatale e krishterimit
euro-aziatik. Po spjegohem! Ne shekullin VIII, aty kah vitit 740 e.s., do me
thanë 600 vjet para se me shkelë turku në Atdheun tonë, Shqipëria
u bë province e Bizantit, nën Leonin III. të quajtur Isaurios. Dhe
nga ky despot i tmerrshëm u ngushtuan të gjithë shqiptarët me u
nda nga kisha romake (perendimore) e me u fundos ndër labirinthet e
errta të kishës bizantine (Lindore) të atëherëshme. Por s’ishte aq
fort ndamja (skizma) kishtare sesa ai shpirt i administrates bizantine,
plot angth e myk, që u pllakos si një shpirtër i zi, si një hije
murtaje mbi mbarë kombin shqiptar. Turqia ka qenë trashëgimtarja dhe
kujdestarja e mirazit bizantin, dhe kësulja e kuqe - një krijesë
greko-bizantine - u pranua si një simbol i atij trashëgimi.

Se ç’don me thanë shpirt bizantin e di pothuaj secili që ka lexuar
ndopak fletët e historisë së kulturës. Mjafton të përmendet se
bizantizmi historik është po njëlloj me Lindorizmën shqiptare që u
përshkrua më lart. Shqiptari i shkret ia ka thithur lëngun asaj
bizantizme shkatërrimtare brenda 12 shekujve të kaluar - qysh nga viti
740 - dhe është kalbur dalëngadalë në trup e në shpirt të vet,
duke iu shprishur kësodore fuqitë e tij më të thjeshtat e më fisnike
bashkë-kombëtare. Shqiptari dikur ka pasur nje dashuri të përvlueme
dhe një besim të pafund ndaj Zotat e qiellit e të tokës, ndaj
vendit dhe trashigimit të të Parëve dhe ndaj vllezërve të vet
shqiptare. Vala aristokratike dhe drita politike-filozofike që dridhen edhe
sot në amanetet e pluhurosura të Kanunit të Lekë Dukagjinit dhe ndër
sa e sa tradita malësore-shqiptare lenë me kuptuar lartësinë
shpirtërore dhe heroizmën vetflijuese të të Parëve tonë dikur.

Porse të gjitha ato veti të larta e bashkë-ndërtuese shkuan dëm e
huq nëpër hejmin shkatërrues të bizantizmës. Sepse si në
mbarështrimin shoqëror e politik, d.m.th. ndër marredhëniet e shqiptarit me
shqiptarin dhe ndër marrëdhëniet e shqiptarit me shtetin e tij u
fut e u përhap shpirti bizantin si një epidemi rrënimtare dhe e
deformoi karakterin e drejtë të shqiptarit në një bollë amorfe. Si i tha
nënprefekti djalit të ri që po hynte rishtas kryetar komuneje:
“Biro, ato që ke mësuar në kurse e libra hidhi mënjëanë. Po deshe
të jesh një nepunës i mirë, të lavdohesh dhe të nderohesh, mbaje
popullin me premtime. Sille vërdallë nga një ditë në tjetren, deri
sa të mërzitet dhe mos i kryej ndonjë punë”.

Vet djelmnia e shkolluar e ka gabim kur kujton se perendimorja
përmbahet vetëm ndër veshje e mbathje evropjane, apo në të ndëjunit plot
kotësi nëpër sallone, apo edhe me kryerjen e ndonjë detyre sa për
formë e për të rrëmbyer një rrogë të majme, etj. Perendimorja e
vërtetë tregohet pikësepari në kryerjen e një detyre të ndershme,
fund e majë për hatër të asaj detyre dhe pa qenë i shtyrë nga
zori, nga ndonje dëshirë e prujtun apo nga shkëlqimi i ndonje fitimi
marerial. Bile perendimori i vërtetë karakterizohet nga menyra se si
ai i ngarkon vetes me vetdashje detyra të rënda, jashtë detyrave të
zakonshme e të domosdoshme. Heroizëm s’kerkohet prej askujt, porse
lartësia morale e një perendimori matet me graden e vetmohimit dhe
vetflijimit rreth nje ideje të lartë, rreth nje ideje që s’ka punë
me kolltuqe apo llokma.

Detyra e përditshme e një perendimori është: Vepro gjithmonë në
një mënyrë të atillë që sjellja jote të jetë shembull dhe
rregull mbarëvajtjeje për të gjithë; sillu si njeri i butë me të
tjerët, pa hile; pranoje, nderoje dhe çmoje çdo njeri pa qëllime dhe
prapamendime lindore. Dhe këto të gjitha kërkohen dhe detyrohen tek çdo
njeri - i madh a i vogel, pasanik apo i varfër, shkollar apo bilmez -
jo nëpër premtime materialiste apo friksime fetare, por vetem e
përvetëm në emër të një njerëzimi të lartëm, i cili mbështetet
mbi ato të drejta hyjnore që kanë mbirë në zemrën e çdo njeriu pak
a shume normal. Dhe shpirti fisnik i një perendimori është
pikërsiht ajo dhimbje mëshire dhe flijëplotë që drejtohet kundrejt çdo
krijese nevojtare, por sidomos kundrejt çdo njeriu fatmjerë, kundrejt
çdo populli varfanjak, e më së forti kundrejt kombit të vet në
rrezik.

Prof. K. Maloki
Gazeta “Përpjekja Shqiptare” 1937

adriatik thotë:

9 Shkurt 2008 @ 2:05 pm

Pa dashur qe te kundershtoj njeri apo te terheq vemendjen e ndokujt ne drejteim te tezave qe une i quaj te gabuara apo te paqendrueshme, sjell ketu ca pak emra dhe ca fragmente dokumentash per ti shtuar ne ate grumbull katastrofik teorish dhe tezash per vazhdimsine iliro-shqiptare.

Pretendimi se gjithecka lidhur me debatin nderballkanik (mbi c’permbajtje debati nderballkanik?-pyetja eshte imja) e konsideroj mjaft pretencioz pasi dokumentat dhe librat e shkruar ne periudhen e sundimit bizantin mbi tokat shqiptare te sotme pohojne ate se nuk mund te jete Ataliati ai qe shkroi per here te pare mbi terminologjine e permendur nga artikull shkruesi. Cdo dokument, tregim a tekst i asaj periudhe, nuk eshte i studiuar per shume arsyje dhe arsyja kryesore ka qene prapambetja 500 vjecare e Shqiperise. Ne se nje shqiptar guxon te futet dhe te studjoje edhe gjuhet latine, greke te vjetera dhe osmanishten e vjeter, me siguri qe pamja kthjellohet edhe me shume dhe shqiptareve te thjeshte nuk u mbetet gje tjeter vec te lexojne perkthimet e ketyre studjueseve te periudhes 10 shekullore te sundimit te erret bizantin dhe te krijojne nje ide edhe me te qarte per vazhdimsine e iliro shqiptare apo si thote autori debatin nderballkanik.

Ballkani ka qene arena e perleshjeve nga me te pergjakshme, por pjesa me tragjike e tij ka qene vendi ku sot shtrihet Shqiperia. Nese skaji lindor i Ballkanit e pati nje zoterues te fuqishem, kete fat nuk e ka skaji i tij pererndimor Durresi. Ne shkrimet dhe tregimet bizantine luftrat dhe kryengritjet e panderprera shpesh e kane rrafshuar kete zone per te gjetur nje zoterues si e kishte dhe sakji lindor Bizanti. Pa u zgjatur ne historine pas bizantine, mjaft te permendim destabilitetin qe e ka shoqeruar kete vend ne qindvjecarin e fundit.

Ataliati eshte i pari , nga burimet e njohura deri me sot per periudhen bizantine, qe i permend shqiptaret me emrin e tyre , alvanoi, arvanitas pas gjeografit aleksandrin te shekullit II Ptolemeut.

Artikull shkruesi duhet ta kete vene re tek burimet e shkrimeve te tij kete pasazh te sjelle me lart. Ketu del se Ataliati nuk eshte i pari qe ka shkaktuar nje debat nderballkanik, jo vetem se debati nuk filloi ne shekullin e x, por edhe per arsyen se Ptolemeu njihej mire ne rrethet shkencore te Bizantit dhe ne se sot ka nje debat shkaku nuk mund te jete numri dy para numurit nje.

Tema e mesiprme perfshin nje sasi mjaft te madhe nentemash qe secila prej tyre mund te kerkonte volume te tera, por pa u shperndare ne hamendje dhe “patriotizma” dhe “nacionalizma” mendoj se do te ishte e efektshme per ne lexuesit e thejshte qe te mund te shfletonim veprat e plota te perkthyera nga specialistet e paguar nga shteti shqiptar te veprave dhe librave te autoreve, emrate e disa prej te cileve po i sjell me poshte:

Kostandin Perfyrogjeneti(905-959) perandor e shkrimtar
Niqifor Brieni- Duke i Themes se Durresit (1062-?) ka perdorur fjalen “ilir” disa here ne 4 vol. e tij
Vazhduesi i Jan Skilitzses, vep. e tij i referohet kohes 811-1057 bile deri 1079. ky shpesh konfirmon Ataliatin.
Ana Komnena 1083 e bije e perandorit Aleksi I Koomnenit. 1097 martohet me Niqifor Brienin te cilin u perpoq ta bente perandor pas te atit ne 1118 duke larguar nga froni te vellane. Nuk arriti dot dhe u be murgeshe, vdiq 1148. Kishte mundesira te jashtzakonshme per te germuar arkivat e perandorise. Eshte e para qe na kumton emrin -Arvanon- si krahine e vecante ne territorin e Ilirise. etj, etj.
Jan Zonara(fund i shek.XI - gjysma e pare e shek. XII) komandant i gardes perandorake dhe pergj. i sekretarise perandorake.
Eustathi i Selanikut (?-1194)
Niketa Honiati 1150-?
Gjergj Akropoliti 1217-1282) Mesues i Theodor II Laskarit perandor.
Theodhor Skutarioti jetoi ne shek XIII. Intelektual i oborrit perandorak te Laskarit.
Efremi fund i shek. XIII fill XIV Tek ky ndeshim pervec emrit -alvanon- edhe emrin -alvani- per krahinat malore, ndersa per fushoret perdor -ilire-
Gjergj Pahimeri 1242-?. me sa dihet, eshte i vetmi qe jep hollesira termetin e madh qe shkaterroi Durresin me 1273
Gjergj Kodini i shekullit XIV
Laonik Halkokondili nga familjet me te degjuara athinase, mbi origjinen e shqiptareve, iliret dhe shqiptaret.

etj, etj e tje.
Kam idene se studimi i historise se krahinave ku jetojme ne shqiptaret e sotem duhet te behet nga ne shqiptaret dhe jo vetem nga te huajte kushdo qofsin keta. E theksoj edhe nje here se debati per prejardhjen e shqiptareve, kam mendimin se nuk eshte kaq i vjeter sac perpiqen nje pjese studjuesish ta paraqisn ate. Ky debat ka qene fort i ndezur pas krijimit te shteteve kombetare nga koha e shkermoqjes se Perandorise Otomane dhe jo me pare.
(ne mbarim te shkrimit, nuk munda dot te beja ortografine, ju kerkoj falje kujt e lexoi)

Naimi thotë:

9 Shkurt 2008 @ 4:19 pm

Rastesi apo jo, teza dako-trake e prejardhjes se shqiptareve mbrohet nga “atdhetare” te tipit Ardian Klosi e Aurel Plasari. Po ju le te gjykoni.

Dikush ka sjelle aty siper nje shkrim te Krist Malokit. Nje lexim i “Arratisje nga lindja” i E. Sulstaroves eshte i nevojshem per te pare absurditetin e arsyetimit te K. Malokit dhe te ngjashmeve te tij. Kujdes nga arsyetimet e perçartur!

Idris thotë:

9 Shkurt 2008 @ 5:15 pm

Them se nuk ka njesi matse te percaktoj kush eshte i “perchartur”, e kush eshte i “perchitur”.Them se ka metoda kerkimi,prurjeje e ballafaqimi nga cdo studiues qe mbron nje pikpamje apo nje teze.
Sa me shume te tilla te lulezojne .
Ka manipulatore qe i sherbejne me djallezi ceshtjes se mohimit te races apo fares SHQIPTARE, qe kundervene nje krahine ndaj nje tjetre te SHQIPTAREVE, nje grup ndaj nje tjetri te Shqiptareve.
Ka spekulante qe i kundervene vetite e arrira te shqiptareve me CFAQJE
te PERKOHESHME sidomos ne RASTE TURBULLIRASH si e SOTMJA.
Ajo qe do ti vere vulen si gjithnje eshte TEKNOLOGJIA e APLIKUAR edhe per kete fushe e per pasoje…..
edhe MENDIMI E PERFUNDIMET do te LEVIZIN drejt nje ARGUMENTI e REALITETI te RI.
Sa gje e shkelqyer te lexosh analiza te tilla per shqiptaret ku asnjeri nuk eshte FJALA e FUNDIT.