Artan Lame

Të gjithë erdhëm nga lindja. Kush më parë e kush më pas, të gjithë që andej kemi ardhur. U shpërndamë lart e poshtë kontinentit, derisa e zumë të gjithin. Neve na ra në pjesë e zumë vend në krahun Adriatik të Ballkanit. Ishin kohët e fillimit të historisë.

Pastaj sërish si mijëra vjet më parë, nga lindja filluan të vijnë popuj të tjerë. Barbarë, gotë, hunë, vandalë, avarë, e plot të tjerë. Pas tyre arriti dallga e fundit dhe më e madhja, ajo që gati i fshiu të gjithë, dallga sllave. Lart, andej nga tokat e veriut, kjo dallgë arriti deri në tokat e Gjermanisë së sotme dhe në veri të Italisë, ndërsa poshtë në jug, këndej nga qemë ne, valët sllave u përhapën në fillim matanë Danubit, e pastaj të papërmbajtshme fushave të Maqedonisë e ultësirave të Ilirikumit. Në ato kohë të egra, ata, vendësit u rezistonin të ardhurve, e të ardhurit shtyheshin prej të tjerësh të tjerë popuj e fise edhe më të ashpër e të egër të gjendur matanë tyre. Superdallga sllave u hap ngado, derisa e ndali deti. Këtu qe maksimumi i kësaj lëvizjeje që kish filluar nga qendra e Azisë dhe që u ndal në brigjet e Adriatikut buzë mureve të Durrësit. Ishte viti 548.

Në njëmijë vjet që atëherë, sllavët u bënë pjesë e kontinentit të vjetër, duke u përhapur e duke zënë rrënjë, duke luftuar me vendasit e duke ngritur mbretërira, duke shembur shtete, e duke formuar edhe ata vetë perandorira, Perandorinë Bullgare, Perandorinë Serbe, Perandorinë Ruse më pas, e plot të tjera më të vogla. Batica dhe zbatica luftërash, e shoqëruan këtë proces për mbi njëmijëvjeçar, deri në fillimin e kohëve të shteteve kombëtare. Ishte fillim shekulli i nëntëmbëdhjetë.

Në kohët moderne, njëfarësoji Evropa e ndali marshimin sllav në veri të kontinentit nëpërmjet Perandorisë Gjermane, që u vendos si një bllok i madh midis dy botëve. Por jo e njëjta gjë ndodhte në jug të kontinentit, ku blloku tjetër i madh Perandoria Osmane, kishte aq shumë të çara sa nuk qe më në gjendje të ndalte këtë avancim. Pasoja qe një dyndje brenda dyndjes, që solli krijimin e shteteve sllave lart e poshtë Ballkanit, proces që vazhdoi deri në daljen tjetër të sllavëve në Adriatik. Ishte viti 1912.

Në shekullin e ideologjive edhe avancimi i sllavëve drejt Perëndimit pati një moment të ri hovi, jo më religjioz apo nacionalist, por ideologjik. Rusia, tashmë sovjetike, i çoi sërish kufijtë e botës sllave në zemër të Evropës, në shtrirjen më të madhe të kohëve, që vazhdoi e pandryshuar deri pranë fundit të shekullit të XX, kur me një shpejtësi të paparë rënia e ideologjive solli edhe fillimin e zbaticës së sllavëve sërish drejt Lindjes. Ishte viti 1990.

Në këtë përplasje valësh, popujsh, ideologjish e qytetërimesh, Kosova mbeti deri në momentin e fundit si simbol dhe kujtimi më i madh sllav i avancimit nga kontinenti në kontinent. Kosova mbeti maja e pykës që nuk arriti asnjëherë t‘i bënte sllavët të çanin deri në detin Adriatik, e nëpërmjet tij në Detin e Mesit të Dheut. Kjo qe ajo që i bëri të gjithë sllavët deri në fund të kapeshin pas kësaj ganxhe të fundit të shpresës së fundit. Ditën që Kosova u shpall e pavarur, u mbyll problemi i fundit i madh euro-sllav dhe marshimi i popujve sllavë në histori, pas mijëra vjetësh, ndërroi përfundimisht kahjen. Ishte data 17 shkurt 2008.