Kadare: Jo Shqipëri e Madhe, por Natyrale
Shkrimtari i madh flet për Kosovën e pavarur, identitetin dhe vlerat shqiptare, Evropën, politikën, letërsinë
Gazeta Shqip
Shkrimtari i madh shqiptar, Ismail Kadare, thotë se e ashtuquajtura Shqipëri e Madhe ka qenë prej kohësh një motiv i preferuar për të justifikuar një prapambetje të çështjes shqiptare, një ngecje në vend. “Shqiptarët nuk thonë Shqipëri e Madhe. Asnjëherë. Thonë Shqipëria Natyrale ose Shqipëria Etnike. Pra, as e madhe as e vogël, por ajo që është dhe që duhet të jetë. Në fund të fundit Shqipëri e Madhe, apo siç kanë thënë Rusia e Madhe, Gjermania e Madhe, Kroacia e Madhe, këto terma ndryjnë në vetvete një koncept negativ, pra nënkupton një shtet i bërë i madh me dhunë, pa të drejtë, dmth duke uzurpuar të drejtën e të tjerëve”, shprehet Kadare, gjatë një interviste ku flet për Kosovën e pavarur, identitetin dhe vlerat shqiptare, Evropën, politikën, letërsinë.
Zoti Kadare, bisedën po e zhvillojmë në një kohë kur shqiptarët në Kosovë, në Kushtetutën e re të sapohyrë në fuqi, vendosën themelet e një shteti të ri. Pra shqiptarët arritën ta realizojnë ëndrrën e tyre për një Kosovë shtet të pavarur. Sa i rëndësishëm është ky fakt për kombin shqiptar?
Sigurisht që përgjigjja ime, si e çdo shqiptari, do të jetë pozitive. Shqiptarët, kombi shqiptar, sigurisht që nuk ka marrë një favor, por është rregulluar diçka që ishte çrregulluar në vite, në shekuj. Tashmë shqiptarët kanë hapësirën e tyre në Ballkan, shumë të rëndësishme me atë shtet që ata e meritojnë prej kohësh. Prandaj është gjetur një drejtpeshim, një ekuilibër për një drejtpeshim të prishur, pra është zëvendësuar ky i fundit që ka qenë. Dhe kjo është në radhë të parë për të mirën e kombit shqiptar dhe për të gjithë Ballkanin.
Pra, kjo rigjetje e ekuilibrit natyrisht që kjo do të luajë rol të madh ndaj të gjitha pikëpamjeve, si nga pikëpamja politike, ekonomike, psikike e kombit shqiptar, do të ndryshojë gradualisht, dalëngadalë vetëndjesia e tij. Dhe kur ndjesia e një kombi ndryshon për të mirë, siç është në këtë rast, atëherë pesha e tij e brendshme do të reflektojë në peshën e tij të jashtme. Sigurisht që kështu ndodh në gjithë popujt. Pra, psikologjia shqiptare do të ndryshojë nga kahu i mirë i saj, në të gjitha pikëpamjet.
JO SHQIPERI E MADHE, POR NATYRALE
Tani kemi dy shtete shqiptare. Por pse disa i i tremben një Shqipërie të Madhe dhe nuk u tremben dy shteteve shqiptare? Si e shpjegoni ju këtë?
Mendoj se është thjesht një frikë. Në botë, zakonisht ka frika që kanë një bazë të vërtetë, por shpesh ato kanë një bazë virtuale. Një bazë të shpikur, siç janë edhe irikët e fëmijërisë që krijohen nga fantazmat, nga gogoli, dhe me sa duket këto mbeten edhe në jetën politike ndërkombëtare disa herë. E ashtuquajtura Shqipëri e Madhe ka qenë prej kohësh një motiv i preferuar, për të qenë një lloj alibie, për të justifikuar një prapambetje të çështjes shqiptare, një ngecje në vend. Në fakt, prej shumë e shumë vitesh shqiptarët e kanë bërë të njohur vetë në gjuhën shqipe, në formën e të menduarit shqiptar, që kjo shprehje takohet shumë rrallë.
Shqiptarët nuk thonë Shqipëri e Madhe. Asnjëherë. Thonë Shqipëria Natyrale ose Shqipëria Etnike. Pra, as e madhe as e vogël, por ajo që është dhe që duhet të jetë. Në fund të fundit Shqipëri e Madhe, apo siç kanë thënë Rusia e Madhe, Gjermania e Madhe, Kroacia e Madhe, këto terma ndryjnë në vetvete një koncept negativ, pra nënkupton një shtet i bërë i madh me dhunë, pa të drejtë, dmth duke uzurpuar të drejtën e të tjerëve. Prandaj, të përdorësh këtë shprehje në këtë rast për atë që quhet Shqipëri e natyrshme, cenohet e vërteta. Kjo shprehje ka qenë një tingëllimë negative dhe është e përjashtuar për ne brenda vendit.
Zoti Kadare, kohë më parë ju keni zhvilluar një debat të gjatë lidhur me identitetin e shqiptarëve. A ka ndryshuar në parim identiteti i shqiptarëve pas krijimit të shtetit të ri të Kosovës, pra të shqiptarëve si komb me dy shtete?
Besoj, shumica e shqiptarëve janë dakord që identiteti shqiptar është homogjen, është i njëjtë, është pjesë e identitetit evropian. Nuk mund të ketë identitet shqiptar të përgjysmuar, as identitet shqiptar të gjymtuar ose të modifikuar, për shkak të një robërie të gjatë. Ne kemi njohur si të thuash një robëri klasike të jashtme që ka qenë robëria otomane dhe një robëri të brendshme që ka qenë me dy fytyra: robëria komuniste shqiptare në Shqipëri dhe robëria komuniste serbe, bashkë me robërinë e mbretërisë jugosllave në Kosovë. Ekziston një teori e keqe, do të thosha unë, që pretendon nga këto aksidente të rënda historike (njëra 5 shekuj e tjera më shumë se gjysmë shekulli) se identiteti shqiptar është modifikuar, është ndryshuar.
Të thuash këtë gjë për një popull është t‘i bësh fyerjen më të madhe. Një popull që i ndryshohet identiteti prej robërisë është mjeran, është thellësisht fatkeq dhe ka mungesa në dinjitetin e tij. Përse popujt e tjerë të Ballkanit nuk e ndryshuan identitetin dhe përse i paska rënë popullit shqiptar kjo fatkeqësi dhe ky cenim i rëndë? Pra, nuk është e vërtetë. Identiteti shqiptar, pavarësisht nga të gjitha ndikimet që kanë pasur të gjitha vendet e Ballkanit nga robëria e gjatë otomane kanë mbetur ata që janë, të pamodifikuar. Pra, të gjitha ato përrallat për identitetin e modifikuar mbeten vetëm përralla, dhe jo vetëm kaq, por ato janë edhe të dëmshme. Një popull mund të jetojë në dy shtete. Por tani flitet për një problem tjetër që ka dalë.
A ka Kosova identitet tjetër apo ka identitetin klasik shqiptar?
Bëhen shumë përpjekje për këtë gjë, ka shumë doktrina dhe lloj-lloj teoricienësh që tentojnë për të vërtetuar se Kosova ka identitet tjetër. Kjo nuk është gjë tjetër veçse, versioni që thashë më parë, versioni se një populli, robëria mund t‘ia ndryshojë identitetin. Në qoftë se ne pranojmë që Kosova, për shkak të një qëndrimi 70-vjeçar nën sundimin jugosllav paska krijuar identitet tjetër, ky është përsëri, siç thashë më sipër, një mjerim i madh për popullin tënd. Përse e paska ndërruar? Kosova ka qenë e bashkuar me Shqipërinë përpara. Ka qenë vazhdimi i hapësirës shqiptare. Nuk ka pasur kufij gjatë pesë shekujve që fola unë. Gjatë perandorisë otomane ka qenë e njëjta zonë, zonë që administrata turke e quante me emra të ndryshëm, por ka qenë kjo zonë qe është sot.
Pra, përse ndryshoi ky identitet për këto 70 vjet? Përse? Ku janë arsyet, ku është ndryshimi? E folmja? E folmja në Kosovë është absolutisht më e afërt disa herë me gjuhën që flitet në përgjithësi në Shqipëri, sesa në shumë pjesë, zona të Shqipërisë që kanë dialekte shumë të larguara nga pjesa e përgjithshme shqiptare. Unë, kur flas me kosovarët apo kur lexoj shtypin kosovar, gjuha është shumë më e afërt sesa disa gazeta në Shqipëri, si në Gjirokastër, në Shkodër, në Kukës në Elbasan. Pra, është tepër natyrale kjo, e megjithatë do të shtoja se nuk është vetëm gjuha që përcakton identitetin, edhe pse është një nga faktorët themelorë. Identiteti është edhe historia e përbashkët, është të ndjerit e përbashkët, janë emocionet e përbashkëta si komb, të cilat janë të krijuara gjatë shekujve, të mijëvjeçarëve. Prandaj, nuk e kuptoj këtë këmbëngulje për ta deformuar identitetin e shqiptarëve. Një popull mund të jetojë në dy shtete, kjo nuk do të thotë asgjë. Në radhë të parë është e rëndësishme si ndjehet vetë kombi, çfarë kombësie ndjen ai në ndërgjegjen e vet historike, në moralitetin e vet historik. Kjo këmbëngulje me duket përsëritje e tezave që nuk të çojnë askund.
Po cilat janë vlera shqiptare dhe a janë ruajtur ato edhe sot? Ju këmbëngulni për ruajtjen e tyre. Ka të bëjë kjo edhe me identitetin e shqiptarëve?
Sigurisht, identiteti i një kombi ka të bëjë me vlerat që bart kombi, por njëkohësisht edhe me gjenet e tij. Por nuk duhet të kemi frikë t‘i themi, siç flasim për vlerat me shumë të drejtë, me kurajo duhet të flasim edhe për gjenet e tyre, për t‘i korrigjuar ato, ashtu sikurse njerëzit e fortë janë më të aftë t‘i gjejnë mungesat e tyre sesa njerëzit e dobët, të cilët nuk flasin kurrë për mungesat e tyre.
EVROPA PO BEN MJAFT PER SHQIPTARET
Ju shpesh keni bërë vërejtje ndaj Evropës, e cila i ka qëndruar larg shqiptarëve,nuk i ka afruar sa duhet, bile në rastin e dramës së Kosovës shpesh ka qenë e shurdhërose dhe e verbër, sipas jush. Sot, ajo duket se është më afër se kurrë pranë shqiptarëve, në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoni. A mjafton kjo apo fati për të hyrë në familjen e Bashkimit Evropian e kanë vetë shqiptarët?
Kjo është një pyetje interesante dhe shumë e rëndësishme. Unë jam vetë një evropianist i vendosur, ashtu si dhe shumica e shqiptarëve. Por kjo nuk do të thotë se, unë çdo gjë që kam bërë ose bën Evropa e shoh në mënyrë të pakushtëzuar, në mënyrë pozitive gjithmonë. Dhe gjithmonë njeriu i bën vërejtje në radhë të parë vendit të vet, zonës së vet ku është shteti i tij dhe kontinentit të vet. Prandaj, ne kur i bëjmë vërejtje Evropës, të gjitha këto janë vërejtje që ia bëjmë kontinentit tonë, kontinentit mëmë, ku bën pjesë edhe populli shqiptar në familjen e popujve evropiane. Pra, këtu nuk kemi ndonjë ndjesi të keqe, as ndonjë kompleks. Kjo është e natyrshme.
Evropa dihet që për një kohë të gjatë ka pasur një qëndrim, që është gjykuar përfillës ose shpërfillës, zakonisht për gjithë Ballkanin, sidomos për Shqipërinë. Për fat të mirë, prej vitesh ajo është bërë e ndërgjegjshme, ka korrigjuar mjaft gjëra në këtë qëndrim, ka korrigjuar gjërat themelore. Evropa, Aleanca Atlantike, SHBA-ja e ndihmuan kombin shqiptar në mënyrë jashtëzakonisht të vendosur në një luftë të armatosur për t‘i mbrojtur të drejtat e tij. Pra, më duket se epoka që ne duhet të ankoheshim në përgjithësi për Evropën ka mbaruar. Sigurisht që tani populli shqiptar ndjehet gjithmonë e më tepër evropian, sepse në njëfarë mënyre kemi qenë të përjashtuar nga ky kontinent, disa herë jemi përjashtuar nga fati dhe disa herë kemi përjashtuar veten, Shqipëria komuniste në programin e saj kishte përjashtimin absolut të Evropës dmth të quheshe evropian në atë kohë do të thotë të ishe mik me botën perëndimore, dmth me botën armiqësore.
Prandaj për gjysmë shekulli ka qenë faji i Shqipërisë. Sot epoka ka ndryshuar tërësisht për të mirën tone dhe tani marrëdhëniet me Evropën janë themelore për mbarëvajtjen e vendit. A mund të bëjë Evropa akoma? Evropa po bën mjaft kuptohet, aksione të tilla, si rivendosja e ekuilibrave në Ballkan është një aksion kolosal, që kushtëzohet nga shumë faktorë dhe Evropa i ndjek hapa pas hapi. Nuk është e lehtë, por dhe nuk është kaq e vështirë, mjafton të respektohen disa parime bazë të së drejtës universale, të lirisë universale.
Evropa e ka këtë detyrë. P.sh. në Shqipëri vazhdon agonia politike, zvarriten reformat, mungesë përgjegjësie në plotësimin e kritereve që kërkojnë standardet e BE-së e tjerë? Cila është detyra e politikës shqiptare në këtë drejtim?
Kjo tregon që në Shqipëri ka mbeturina që e trajtojnë Evropën si një hapësirë jomiqësore, ose si një hapësirë të huaj, ose si një hapësirë që na ka borxh gjithmonë dhe duhet të na rregullojë punët tona. Në qoftë se pretendojmë që të jemi një vend evropian, në radhë të parë e ndërtojmë ne vetë Evropën, brenda nesh dhe pastaj në mënyrë të natyrshme të integrohemi në Evropë.
Zoti Kadare, veprat tuaja madhore janë krijuar në kohën e një regjimi diktatorial. A ndikojnë te krijuesi regjimi, sistemi politik? Pra, cilët janë raportet e shkrimtarit me sistemin politik të vendit?
Mendoj se teprohet gjithmonë ndikimi i një regjimi politik i një shteti, i një diktature apo i një demokracie mbi krijimtarinë letrare. Studiuesit, kritikët e kanë shumë komode të thonë që ndikon. E vërteta është ndryshe. E kam thënë shumë here se letërsia ka ligjet e saj të cilat nuk përputhen me ligjet shoqërore. Letërsia është shpërfillëse për sistemet shoqërore, politike. Letërsia lind dhe zhvillohet në çdo kohë, në çdo regjim sado i ashpër të jetë, sado i butë të jetë, nuk luan ndonjë rol të madh në zhvillimin e saj.
Shumë njerëz e teprojnë me këtë gjë dhe kanë shumë qejf edhe të kapen pas kësaj, pas sistemit shoqëror për të shpjeguar një letërsi. Letërsia mund të jetë e fortë ose e dobët në çdo sistem shoqëror. Mund të jetë e fortë në një regjim të keq dhe mund të jetë e dobët në një regjim demokratik. Shumica e librave që botohen sot, si këtu në Gjermani ku jemi, ku kemi një sis¬tem demokratik dhe ka letërsi të mirë dhe të keqe apo edhe më të keqe, mediokre fare edhe pse është një sistem nga më të përparuarit në botë. Dhe po të ishte ashtu, që letër-sia varet nga sistemj, ateherë gjithë sistemet e përparuara duhet të kishin letërsi të mrekullueshme dhe art të mrekullueshëm dhe sistemet e prapambetura duhet të kishin të kundërtën. Por nuk është kështu, shpesh ndodh e kundërta.
21 Qershor 2008 @ 10:17 pm
shum bukur
21 Qershor 2008 @ 10:59 pm
Alisa, keshtu PO!
Shume falemnderit!
21 Qershor 2008 @ 11:17 pm
Cim!
Me qe ke filluar te hysh me “zhyt” ne probleme te tilla do kisha deshire ne se desheron te shihje “kontradikten” ose LLAPAQENIZMIN te ndare nga GJENIU midis ketyre pasazheve qe do te bie nga KADARE.
I PARI….
…Sigurisht që përgjigjja ime, si e çdo shqiptari, do të jetë pozitive. Shqiptarët, kombi shqiptar, sigurisht që nuk ka marrë një favor, por “”"”është rregulluar diçka që ishte çrregulluar në vite, në shekuj”"”"”. Tashmë shqiptarët kanë hapësirën e tyre në Ballkan, shumë të rëndësishme me atë shtet që ata e meritojnë prej kohësh. Prandaj është gjetur një “”"”drejtpeshim”"”", “”"”një ekuilibër për një drejtpeshim të prishur”"”"”", ………
I dyti…..
“”"Evropa dihet që për një kohë të gjatë ka pasur një qëndrim, që është gjykuar përfillës ose shpërfillës, zakonisht për gjithë Ballkanin, sidomos për Shqipërinë. Për fat të mirë, prej vitesh ajo është bërë e ndërgjegjshme, ka korrigjuar mjaft gjëra në këtë qëndrim, ka korrigjuar gjërat themelore”"”"”.
“”"”Shqipëria komuniste në programin e saj kishte përjashtimin absolut të Evropës dmth të quheshe evropian në atë kohë do të thotë të ishe mik me botën perëndimore”"”"”"….
Flitet per RAPORTE TE NJE kombi me EVROPIN…..KOMB me KRAHE TE PRERE nga E njejta Evrope……
21 Qershor 2008 @ 11:22 pm
Krahasoheni Shqiptarin e Madh me turmat e coroditura te anallisteve.
21 Qershor 2008 @ 11:28 pm
Idris, ketu nuk ka asnje “problem”. Cdo gje eshte aq e qarte, sa vec po nuk deshem me shiku, krijojme paqartesi ose probleme.
E lexove ate intervisten tjeter me ate gjermanen e lindur ne Sllovaki?
E ka bo fora Alisa sot me keto dy prurje! Si dy lente me fokus perfekt, ku realiteti shihet i qarte si kristal!
PS Nuk ka qendrim me te drejte ndaj Evropes, per mendimin tim, se sa ky i dhene ketu! Sa per Shqiperine Natyrale vs. e Madhe, cfare te them, llaf gjeniu mo! E kemi thene edhe ne te tjeret me perpara, madje bash ketu te Peshku, dhe tamam si e ka thene Ismaili (rrokje per rrokje), por tjeter gje kur vjen nga nje ZE i tille, kupton, bie ne mijera vesh kjo….
22 Qershor 2008 @ 12:04 am
E di ate historine per shprehjen “e kemi thone ne me pare mor JAHU”"
:) 
:)
:) 
jo me mu dhe MOLIN….
Njoni si shef ,e kishte fute zv. e tij ne thes dhe vartsit thonin…
-Shefi e vertit thesin nga te doje-
E tha dhe njoni urte e bute po do ti qe e tha tamam ashtu si ISHTE jo si DUKEJ
-Po mor po, thesin vertit Shefi…po komandat i jep zvendes shefi nga brenda thesit…
Cfare si bot atij K.Danos per kete “shprehje”
As te heq asnje presje se pari per ALISEN dhe se DYTI per Percaktimin EUROPIAN me shume THJESHTESI e QARTESI nga GJENIU KADARE…
Nderhyrja ime qe ””brenda thesit”” me mu dhe TY
22 Qershor 2008 @ 3:49 am
Tezën se identiteti shqiptar ka ndryshuar në histori Kadareja e quan “teori e keqe” – por pa sjellë ndonjë argument të fortë për ta kundërshtuar, përveç krahasimit me identitetin e popujve të tjerë në Ballkan, që nuk paska ndryshuar.
Në të vërtetë, identiteti i shqiptarëve, si identitet i një kombi në përftim e sipër, është rezultat i proceseve historike të cilave u janë nënshtruar shqiptarët: mbijetesa ndaj romanizimit, krishterimi, marrëdhëniet me sllavët dhe me Bizantin, marrëdhëniet me Kishën Katolike dhe Perëndimin, marrëdhëniet me Perandorinë Osmane, islamizimin, Rilindjen e kështu me radhë. Në histori identiteti kombëtar ruhet duke u transmetuar nga një brez në tjetrin, dhe ky transmetim nuk mund të kryhet pa u ndikuar nga rrethanat historike, ose pa u modifikuar prej mutacioneve historike të pashmangshme.
Nuk e kuptoj pse qenka “fyerja më e madhe” për një popull që të thuash se identiteti i tij ka ndryshuar në histori. Përkundrazi, ndryshimi i identitetit në vite e në shekuj është efekti më normal për një popull që merr pjesë në proceset historike. Vetëm pesë shekuj më parë, shqiptarët ishin të gjithë të krishterë, të ndarë në principata e feude, të lidhur në aleanca të ndryshme me serbët, venedikasit, Vatikanin, Napolin, e të tjera fuqi të krishtera të kohës dhe, për më tepër, e quanin veten “arbër”. Gjatë shekujve XIV-XVI jo vetëm që këto aleanca morën fund dhe fillesa e krishterë në identitetin etnik të shqiptarëve filloi të shthurej, por edhe një pjesë e madhe e popullsisë arbërore u zhvendos drejt Italisë; madje pikërisht ajo pjesë që ishte bartësja, interpretuesja dhe transmetuesja kryesore e vetëdijes etnike të shqiptarëve.
Me konsolidimin e pushtetit osman dhe të sistemit të mileteve, ndodhi edhe një tjetër riformulim rrënjësor i identitetit të shqiptarëve - i cili konsiston në (1) ndërrimin e emrit kombëtar nga arbër në shqiptarë, i cili për disa përkon me islamizimin; dhe (2) në integrimin e shqiptarëve në sistemet politike, sociale dhe kulturore të Perandorisë Osmane, duke filluar me proceset e islamizimit të popullsisë fillimisht qytetare e që pastaj, me kohë, u shtrinë edhe në zonat fshatare.
Ismail Kadareja mund të thotë se “të gjitha ato përrallat për identitetin e modifikuar mbeten vetëm përralla”, por kjo vështirë se mund të shërbejë si argument kundër tezës se identiteti i shqiptarëve sot nuk është i njëjtë me atë të stërgjyshëve të tyre të kohës së Skënderbeut.
Thekson autori se
Mirëpo se çfarë mendon “shumica e shqiptarëve” është krejt irrelevante për çështjen; meqë identiteti shqiptar nuk është nga ato çështje që mund të vendosen me votën e shumicës ose me konsensus, por vetëm mund të sqarohen me hulumtime shkencore dhe argumentime logjike, të cilat shumica e shqiptarëve as që i kupton fare. Që identiteti shqiptar është proces dinamik, jo e dhënë statike, kjo më duket jashtë çdo dyshimi, pavarësisht nga emocioni me të cilin flet Ismail Kadareja. Megjithatë, të pranosh që identiteti i shqiptarëve ka ndryshuar në rrjedhë të shekujve nuk do të thotë të pranosh, automatikisht, se identiteti kosovar është tashmë i ndryshëm nga identiteti shqiptar. E vërteta është se shqiptarët e Kosovës kanë përjetuar, gjatë shekullit XX, një histori të ndryshme nga ajo e shqiptarëve të Shqipërisë; dhe se kur vjen fjala për të identifikuar elementet bazë të identitetit të kosovarit sot, kundërvënia me serbët dhe kulturën serbe imponohet si faktor themelor, çka s’thuhet dot për shqipëritarët. Nëse kaq është e mjaftueshme për të folur për identitete të ndryshme, unë këtë nuk e di; edhe pse kam frikë që, në momentin e tanishëm, shumëçka varet nga forca tërheqëse e Shqipërisë për Kosovën, dhe e kulturës së përpunuar në Tiranë për Prishtinën.
Përndryshe, shembujt nga historia e popujve të tjerë e përgënjeshtrojnë rregullisht tezën e Ismail Kadaresë. Identitetet e të gjithë popujve të Ballkanit: shqiptarëve, serbëve, bullgarëve, grekëve, rumunëve, vllehëve, kroatëve, boshnjakëve, maqedonasve e të tjerëve janë edhe produkte të periudhës osmane, pa përjashtim, e pavarësisht nga mitet nacionaliste përkatëse, të cilat mbështeten ku më pak e ku më shumë në shtrembërime groteske të historisë për qëllime manipulimi të opinionit publik. Edhe përtej Ballkanit, Europa na jep shembuj të shumtë identitetesh dinamike: mjaft të marrim për shembull Italinë, e cila në shekullin XV e kishte një identitet “kombëtar” ndoshta edhe më të dobët se Arbëria përballë; dhe venedikasit në Veri ndiheshin doemos më të afërt me Raguzën e me Durrësin sesa me Mbretërinë e Napolit në jug; pa folur për identitetet qytetare (Roma, Firenze, Pisa) të cilat hynin drejtpërdrejt në bashkëlidhje me identitetin fetar (katolik), pa qenë nevoja për konstruktin, pak a shumë artificial, të identitetit kombëtar “italian”. Vetë Europa e sotme, ose mishërimi gjeografik i atij identiteti europian të cilin Ismail Kadareja e trajton si esencë metafizike të Perëndimit, bashkëjeton me gjithfarë identitetesh të reja e të vjetra, duke përfshirë këtu edhe identitetet e rajoneve të tilla si Cataluña e Lombardia, të cilat u kundërvihen haptazi identiteteve kombëtare përkatëse.
22 Qershor 2008 @ 6:07 am
Do s’do Kadareja, do s’do Europa, realiteti SHQIPTAR në ballkan egziston (me ose pa atë identitet gjenetikisht të modifikuar) dhe Europa tashmë është koshiente për egzistencën e këtij realiteti dhe që herët apo vonë do ti duhet (Europës) që të përballet me këtë Realitet.
Nganjëherë thuhet “më mirë vonë se kurrë”, por nganjëherë… ndonjë vonesë e vogël bën që të jetë “shumëëë vonë” dhe për sa burokratë që na duken europianët, ata janë të vetdijshëm që nuk mund ti lënë gjërat zvarrë.
Dhe diçka tjetër, po pati mundësi mos na shurdhoni më veshët me ndikimin e islamizmit në Shqipëri (se qenë jo pak por 500 vjet bashkjetesë), sepse dhe pa bashkjetuar me grekërit po shikojmë se sa “pak” ka ndikuar greqia në “trurin” dhe “identitetin” modern shqiptar
22 Qershor 2008 @ 6:21 am
Thote Xha Xhai:
Fjalia (dhe “argumenti” brenda saj) me duket se ka nje premise te gabuar, ose per te qene me te sakte, nje interpretim te gabuar; pse qenka faktor themelor, qe u imponoka si element baze i identitetit te shqiptarit te Kosoves kundervenja e ketij te fundit ndaj elementit serb?! Elemente baze te shqiptarit, ne Kosove apo ne Shqiperi, jane gjuha e kultura, zakonet e ritet, mendesite (mire, keq) te tyre etj etj.
Edhe nga ana tjeter, ndryshimi ne pervojen historike mes shqiptareve te Kosoves dhe atyre te Shqiperise nuk me duket i tille qe doemos te rezultoje ne nje identitet thelbesisht tjeterlloj. E para, sepse kundervenia ndaj uzurpimit serb/sllav nuk eshte nje dukuri ekskluzivisht e shqiptareve te Kosoves, te pakten nga ana e ndergjegjes kombetare, por edhe me konkretisht, ne krejt historine e kombit tone.
Kur nuk e di…was gibt`s?
Ne momentin e tanishem, vertet, shumecka mund te varet nga forca terheqese e Tiranes per Prishtinen, vecse kam frike apo me mire sigurine qe, jo identiteti kombetar i shqiptareve…
P.S. - Me krijimin e shtetit te ri te Kosoves, “kosovare” nuk quhen vetem shqiptaret, por edhe serbet e kombesite/etnite e tjera qe jetojne aty. Ne kete kontekst, neologjizmi ’shqiperitaret’ (kinse per te dalluar shqiptaret e Shqiperise nga ata te Kosoves) me duket vecse i shemtuar, edhe i pasakte.
P.p.S. - Kam pershtypjen se Kadareja nuk eshte se e shikon identitetin si dicka te ngurte, sic po akuzohet, por si perfundim, mund te them ne “mbrojtje” te pozicionit te tij, se ne fund te fundit identiteti nuk eshte ajo ose ato gjera qe na ndajne, por me shume ato qe na bashkojne…
22 Qershor 2008 @ 6:50 am
LostT, ka dicka nga sistemet e referimit ketu. Kur diferenca midis dy ndryshoreve nuk ndryshon ne menyre domethenese ne kohe, ato thuhet se jane te pandryshueshme ndaj njera tjetres, edhe pse vete, sic e thote edhe emri, ndryshojne ne kohe. Po te vesh ne keto ndryshore europianet dhe shqiptaret, del bash ne ate c’ka pohon ti. Ne rast se diferenca qe permendem me lart eshte e vogel, jo domethenese, atehere vijme edhe tek koncepti i identikes me njera tjetren ne kohe te ndryshoreve. Po do nje konceptim mbi baze te serive kohore ne kete pune.
22 Qershor 2008 @ 7:25 am
Ne nje bisede me nje mikun tim egjiptjan Muhamed Abas, ithtar i Muhamed Aliut(engjellit te bardh nga Shqiperia), mbaj mend Abasin te shfajsonte Aliun duke me thene se integrimi i perkohshem(sado e gjate te jete periudha kohore) ne nje realitet te ri nuk mund te quhet asimilim. Une kesaj do ti shtoja kushtin ‘nese koshienca nuk vdes’. Ne kemi qene gjithmone koshient se kemi qen vetvetja perpara te qenit pjese e situatave, koalicioneve politike te imponuara nder shekujsh pa kushte. Nen kete kendveshtrim mendoj se identiteti yne nuk ka ndryshuar.
Kjo mendoj se ka qene edhe baza e rilindjes Shqiptare!
22 Qershor 2008 @ 7:46 am
Gjithe ky lemsh per pune identitetesh (jo vetem ketu) rrjedh se robt flasin per gjera te ndryshme. Keshtu ca fusin ne identitet fene, ca gjuhen, ca zakonet, ca genet, e keshtu me rradhe. Pse jo mesatarja e numerit te kepuceve?
Mbase pyetja eshte e gabuar. Nuk do vu lupa se cfare ka brenda identiteti, ne kete rast kombetar, po c’ben ky identitet, pra cfare funksioni ka.
Besoj se bihet dakord se identiteti vecon nje komb a popull nga nje tjeter. Dhe popuj te ndryshem kete funksion dallues e arrijne me menyra te ndryshme. Psh ka shtete gjigande si India, ku shumica e robve mund te flasin ndervedi vetem anglisht, ndersa ne Kine hieroglifet i kane njesoj, po i thone ndryshe. Po ashtu gjithe Asia e ka shume loose konceptin e feve. E behet fjale per bashkesi mijra vjecare.
Pra rezultati i identitetit eshte deshira e perbashket e nje grupi robsh per tu konsideruar, patur interesa, e jetuar si nje bashkesi e caktuar, ne kete rast komb. Ne kete kuptim identiteti i shqiptareve nuk ka ndryshuar ne shekuj, pra nuk ka ndryshuar deshira, por te qene nje komb a popull. Si vertetohet kjo? Nga vete fakti qe kemi kombin shqiptar. Keta njerez nuk i detyroi njeri me zor te rrine bashke ne nje komb, perkundrazi, historia ia testoi shume here kete lloj identiteti-deshire. Kurse ato kombe te cileve ky identitet u ndryshoi mbi nje kufi te caktuar, pra u iku deshira te jene bashke, sot i perkasin vetem historise. Dhe Kadare ka te drejte kur thote se eshte turp po te thane se te ka ndryshu identiteti, dmth te ka ndryshu kjo deshire per te qene kombi me vehte.
Nje komentuesi te mesiperm mund t’i duket cudi se si mund tu votoka per identitetin. Ne fakt votimi megjithse joformal, eshte i vazhdueshem, ca here i lehte, here te tjera shume i veshtire, bile me gjak, pra “votimi” po testimi i deshires per te qene bashke.
Nga ky kend veshtrimi, shqiptaret ne te dy anet e kufirit kane te njejtin identitet-deshire per te qene nje komb shqiptar. Bile po te mos ishin rrethanat, do ishim bashkuar brenda nates dhe formalisht. Prandaj plasi rusi e serbi te mos i jepnin pavaresi Kosoves, se e lire ajo do ndjeke identitetin e vet shqiptar, se e tille eshte deshira dhe vullneti i robve, e pandryshuar ne thelb historikisht.
22 Qershor 2008 @ 10:49 am
Ke fol tamam burrash! Me ke kursyer kohe dhe mundim.
Edhe dicka tjeter,ne lidhje me shtete te ndryshme shqiperia,ose ne lidhje me qytetare te ndryshem shqipetaret,nuk duhet te vendosin ne plan te pare te marredhenieve kombesine.
Une ne marredheniet e mija me koleg te huaj nuk vendos ne plan te pare kombesine time,apo si at quaj ndryshe marredhenien e nje shqipetari me nje Francez,apo Angolian,por marredhenien e Filanit me Fistekun.Clidhje ka a duam apo respektojme kombesine enjeri tjetrit?
Une kam shume miq Italian,dhe me duan e respektojne,kjo nuk do te thote qe ata duan e respektojne Shqipetaret apo kombesine shqipetare.
Pra populli yne ka gabime me psiqiken (mentalitet qe i mungon nje vide).
Degjon shume shqipetar ,qe thone - Sa i thua tjetrit je Shqipetar iken me vrap- kjo nuk ehste e vertete,e keqja eshte se shqipetaret nuk e shikojne gabimin qe bejne ne marredhenie me te tjeret,qe eshte se shqipetaret para se te krijojne marredhenie njerezore me nje shtetas te huaj,me pare do vendosin marredhenie te atij shtetasi me kombesine etyre.Lene mor vlla kombesine,pune tjeter ajo,pse duhet ti imponosh dikujt dashurine apo respektin per kombesine tende para se te krijosh marredhenie njerezore?
Keshtu eshte edhe ne lidhjet shtet me shtet,ne shqipetaret kemi shtetin ton edhe kombesine tone,kemi te njejten histori,dhe flasim te njejten gjyhe,brez pas brezi e quajme veten shqipetare ne te gjith hapesiren BUKE-UJE.E kemi ruajtur identitetin shqipetar gjate shume shekujve te pakten,qe eshte dhe i dokumentuar historikisht,dhe gjakderdhjet me te medha dhe me mizore kane ardhur si rezultat i identitetit kombetar shqipetar.
Tani na duan apo nuk na duan si komb,kujt i plasi?????
Mjafton qe te bashkepunojme,ne interesin tone.Se na duan apo jo??
Zoti u shtofte inatin.
Pastaj Europa eshte nje shprehje gjeografike e nje kontinenti te perbere nga shtete qe urrejne njera tjetren deri ne palce,dhe ne shqipetaret kerkojme te na duan?
Kjo ama nuk i ka penguar te bashkepunojne me njera tjetren ne intersat e tyre te perbashketa,ose tja fusin njeri tjetrit per interesat e tyre.Ate duhet te bejme edhe ne.
Pastaj integrimi i popujve vjen natyrshem,gjithmon ene baze te marredhenieve njerezore,ku ASNJEHERE NUK DUHET TE VENDOSET NE PLANE TE PARE KOMBESIA.
Burim RSS për komentet · TrackBack URI
Shkruaj një koment (login)
Username:
22 Qershor 2008 @ 12:08 pm
Kadareja thote:
Me gjith mend e ka?
Sa veta u denuan ne sistem per shkak te mendimit? Po sa te tjere u denuan se guxuan ta shprehin ate mendim? Ne kemi patur autore dhe mendimtare te shkelqyer qe nuk lejoheshin te lexoheshin, e le me te frymezonin shoqerine dhe mendjet e shqiptareve…
Kadareja ja fut edhe ketu…
Per vete ka qene i perkedheluri i sistemit, e ku i dihet sa njerez ka kalbur ne burg ai vete… Tani qe u hap Shqiperia, eshte e kollajshme te na dalin te gjithe atdhetare dhe patriote te medhenj…
E pabeseshme te degjosh te tilla perralla nga nje njeri aq i zhytur ne diktature, qe tani e kritikon diktaturen, e nje sekonde me tutje i del mbrojtje…
.
Nga ana tjeter, duket sikur po thote:
“Sado e eger dhe e mbrapshte diktatura, ne njerezit e medhenj arrijme ta shprehim mendimin tone lirshem, se jemi me te zgjuar se ju te tjeret… Ne hyjnoret jetojme mbi ligjet qe sajoni ju vdekataret…!”
22 Qershor 2008 @ 12:17 pm
Rroftë Dardania!
Rroftë Camëria!
dhe më në fund Rroftë Shqipëria Etnike!
A e dini se si i thonë kësaj pune: Dridhe like me lesh fabrike…………….!?
E po që na doli edhe Kadareja jonë i “famshëm” nacionalist nuk ishte parë dhe dëgjuar ndonjëherë!!!!?????
Kjo rraca e komunistave është si puna e kameleonit që i ndërrojnë ngjyrat sipas mjedisit.
Deri dje (anëtar i KQ, Deputet i Parlamentit komunist) tellall i merumit e sot na del nacionalist e kaluar nacionalistit.
Dridhe like me lesh fabrike……
hahahahahahahahaahhaahhaahah
22 Qershor 2008 @ 1:16 pm
Sa larg e larg i ke ra mer Cim
“He, tani, lidhe njecike: “Ne te kaluaren, konceptit te identikes me njera tjetren ne kohe te ndryshoreve, nuk i jepej rendesia e duhur nga regjimi” 
22 Qershor 2008 @ 1:20 pm
Vërtet, Losttext, unë nuk e di nëse ndryshimet midis identitetit shqipëritar dhe identitetit kosovar (të shqiptarëve të atjeshëm) janë të tilla që të çojnë në një riformulim të identiteteve në të dy anët e kufirit Shqipëri-Kosovë.
Di, megjithatë, se ka njerëz në Kosovë që mendojnë ashtu; sikurse di që ekzistenca e dy shteteve shqiptare në Ballkan do t’u japë herët a vonë të drejtë këtyre njerëzve, të cilët e njohin realitetin më mirë se unë e ndoshta edhe se ti, dhe nuk besoj se paguhen prej serbëve.
Nga ana tjetër, kushtet e sotme janë shumë të favorshme për ta njësuar komunikimin kulturor midis shqiptarëve në Ballkan: në programet shkollore, në mediat (TV), në artet, në tregun kulturor në përgjithësi. Kjo do të mund t’u kundërvihej prirjeve centrifugale në Kosovë dhe në Shqipëri.
Mirëpo komunikimi kulturor kërkon kujdes të madh për mirëmbajtjen e instrumentit kryesor të komunikimit, që është gjuha shqipe; sepse gjuha gjithnjë do t’i përcjellë ato vlera të përbashkëta mes shqiptarëve më mirë se flamuri kuqezi, legjendat e Mujit, bustet e Skënderbeut dhe balerinat e Top Channel-it.
Pikërisht gjuha është mediumi nëpërmjet të cilit shqiptarët ndajnë mes tyre edhe Ismail Kadarenë vetë.
Sot në Kosovë dhe në Shqipëri ka shumë jingoism, dhe shumë rrahje gjoksi; por brezat e rinj janë rritur në një vakuum kulturor, aq sa deri edhe autorët modernë si Kadareja e kanë më të lehtë t’i përmendin në muhabete, sesa t’i lexojnë e t’i shijojnë.
Kadareja mbyll sytë përpara realiteteve dhe vështirësive; dhe reagon duke përsëritur disa formula bajate, të cilat nuk bindin. Në Tiranë kanë deri edhe frikë të bëjnë një regjistrim të popullsisë, pse u druhen rezultateve që do t’u dalin në Jug; në Kosovë është krijuar një shtet i ri me flamur e me himn e ndoshta nesër edhe me versionin e vet të shqipes zyrtare; të jesh shqiptar sot për shumëkënd është më shumë diçka inerciale ose megalomaniake, sesa program ose dëshirë për shërbim publik ndaj kombit dhe sidomos shtetit tënd; por të gjithë këta faktorë që e hollojnë (dilute) identitetin, Kadareja i kundërshton me një vizion simplist, romantik, mistik të identitetit “të pandryshuar”, “të pamodifikueshëm” etj. i cili nuk më bind fare.
Të kërkosh shkaqe për këto gjëra është gjithnjë punë me rrezik; por mua më duket se shkaku kryesor është leximi që i bën Kadareja periudhës osmane në historinë e shqiptarëve; ose pamundësisë (refuzimit) të tij për të besuar se shqiptarët e sotëm janë njëkohësisht produkt edhe i shekullit të Skënderbeut, edhe i shekujve që pasuan, të sulltanëve, pashallarëve dhe mileteve.
Kjo duket, ndër të tjera, nga dallimet themelore në identitet që ekzistojnë midis shqiptarëve të Ballkanit dhe arbëreshëve në Itali (ose arbërorëve në Greqi); të cilat njihen mirë dhe i kemi diskutuar gjërë e gjatë gjetiu. Edhe sikur të mjaftohemi vetëm me elementin shqiptar në Greqi, dallimet midis arbërorëve (arvanitëve) dhe çamëve janë dallime midis elementit shqiptar para-osman, dhe elementit shqiptar pas-osman; dhe këtë e them pa iu referuar fare Islamit.
Nuk ka asgjë tepër të veçantë në këto dallime kulturore brendashqiptare; të gjitha kombet i kanë – çështja është nëse rrethanat shoqërore dhe historike janë të tilla që këto dallime të çojnë drejt identiteteve të reja apo jo. Për shembull, Italia dhe Spanja kanë mbetur shtete unike me gjithë prirjet centrifugale shumë të forta brenda tyre; ndërsa Çekosllovakia, përkundrazi, u nda më dysh. Kam përshtypjen se dallimet midis çekishtes dhe sllovakishtes nuk janë më të mëdha midis shqipes që shkruan Mustafa Nanoja dhe shqipes që shkruan Migjen Kelmendi… Specialistët tanë, ata që merren me hartimin e strategjive kombëtare afatgjata, bëjnë mirë të studiojnë se pse, bie fjala, disa kombe ndahen dhe disa të tjera jo; në mënyrë që ta parandalojnë këtë për shqiptarët, ose të paktën të jenë të përgatitur kur të ndodhë, nëse nuk mund të shmanget.
22 Qershor 2008 @ 1:42 pm
Ismaili, e sheh rrezikun qe vjen nga disa qe i fryjne ndryshimit ne identitet dhe me influencen e tij mundohet ta ndaloje. Qe ekziston rreziku dihet se po te mos ekzistonte nuk do flisnim hic per kete ceshtje. Cilin drejtim do marrim eshte ceshtja.
22 Qershor 2008 @ 1:47 pm
Kjo me duket dukuri jo specifike, dhe per inerci, jo domethenese per shqiptaret. S`ma ha mendja se mund te perdoret si argument per te shpjeguar “mbrapshtite” apo te metat e shqiptareve.
Gjithashtu, kam pershtypjen se dallimet mes dialekteve te shkruara dhe te folura nuk kane qene ndonjehere problem komunikimi dhe kuptimi mes shqiptareve, kur keta lexonin Naimin apo Mjeden, etj. Se dikush, i cytur gjoja nga “faktoret historike” gjen doemos dallime thelbesore kur lexon Muc Nanon apo M. Kelmendin, eshte e qarte se ketu kemi te bejme me shume me nje ceshtje interpretimi dhe jo domosdoshmerie riformulimi identitar.
22 Qershor 2008 @ 2:01 pm
Intervista djema, nuk ishte dhe aq e keqe. Per disa probleme, mendimet/opinionet e njerzeve ndryshojne, njeri e mendon keshtu e tjetri e mendon ashtu. Xha Xhai, megjith respektin qe kam per te dhe qe i kap problemet e historise ne menyre shkencore, harron se I.K. eshte shkrimtar dhe jo specialist historografie.
22 Qershor 2008 @ 2:05 pm
Losttext shkruan:
Kur shqiptarët lexonin Naimin dhe Mjedën, Lasgushin dhe Koliqin, Migjenin dhe Asdrenin, Fishtën dhe Çajupin ishin ende të përfshirë në entuziazmin e të pasurit një shtet të tyrin të pavarur, ende të ndikuar thellë nga fryma e Rilindjes. Vërtet Naimi dhe Mjeda shkruanin forma të ndryshme të shqipes, por proceset mbizotëruese në kulturën shqiptare të periudhës së Pavarësisë, dhe veçanërisht gjatë viteve 1920-1939 ishin procese konvergjente.
Sot, përkundrazi, proceset priren drejt divergjencës, për shumë arsye; dhe rëndësi nuk kanë aq dallimet ekzistuese, sesa natyra e prirjeve. Ne që shqetësohemi për këto punë, bëjmë mirë të pyesim veten se ç’e ushqen këtë prirje për divergjencë sot – përtej agjenturave të fqinjëve dhe analistëve, natyrisht.
22 Qershor 2008 @ 2:08 pm
Nqs me lejohet te te pyes, cfare e ushqen xha xha sipas teje?
22 Qershor 2008 @ 2:08 pm
I dashur Pier Thomas, nuk është se po kërkoj qimen në vezë, por Ismail Kadaresë i ka peshë shumë të madhe fjala, sidomos ndër shqiptarë që ende i falen parimit të autoritetit; dhe peshën fjala ia ka edhe kur flet mirë, edhe kur flet gabim; edhe kur ndriçon, edhe kur turbullon.
22 Qershor 2008 @ 2:09 pm
Tirons, po ta them mendimin tim siç e kam në këtë moment: e ushqen dobësia dhe maskarallëku i klasës që ka sot pushtetin në Tiranë.
22 Qershor 2008 @ 2:12 pm
Une kam frike qe Kadare eshte duke e vjedhur perpjekjen e te tjereve edhe me kete termin Shqiperi Natyrale .
Ne vitin 2006 Koco Danaj thote :
Shqiperia Natyrale eshte europeizem, nuk eshte nje aventure
…
… Keshtu thote Koco ketu e dy vjet para ne nje analize te detajuar mbi kete dhe eshte i vetmi ze konstat qe nuk ka rreshtur se foluri per kete pikpamje.
Po nje pyetje kam une : Kadare a ka gjetur ndonjehere ndonje shqiptar si burre te mencur apo shqiptari i pare i mencur ne faqe te dheut eshte vetem ai dhe i dyti qe do vije do jete 50 vjet mbas vdekjes se tij ?
Te gjithe analizen e Kocos mund ta lexoni ketu : http://www.lajme.net/analizat.php?analizat=0000001462
22 Qershor 2008 @ 2:22 pm
Xha Xhai:
Jam dakort qe duhet studjuar natyra e prirjeve; nese keto prirje anojne me shume nga divergjenca sesa konvergjenca, kjo mbetet per t`u pare. Qe identiteti i shqiptareve te Kosoves vertet te shprehe divergjence ndaj atij te Shqiperise, te parit do i duhej te braktise, ne fillim de facto e pastaj, de jure, trashegimine e perbashket kulturore e historike me te dytin. Nuk me duket se eshte ky rasti, pavaresisht se ka DISA prirje divergjente ne kete mes. Keto prirje nuk jane te pazakonta, e sic e thua dhe vete Xha Xha, shembujt nga historia e pervoja e Europes jane te shumte. E keqja eshte jo ke divergjenca vete, dhe as ke “agjenturat e fqinjeve apo analisteve te shitur per capak aspra,” por ke mungesa e veprimit dhe ndikimit te politikave kombetare afatgjata ne riperteritjen e mendesise qytetare tek shqiptaret. Di gje ndonjeri te kemi specialiste qe merren me kete pune?!
22 Qershor 2008 @ 2:37 pm
Ajo që ka bërë Kadare këtu quhet terminologji for dummies.
Edhe thotë vetëm që: kur t’i referoheni shqiptarosferës, mos përdorni “Shqipëria e Madhe” por Shqipëria natyrale. Thjesht për të qënë politikisht korrekt.
Shqipëri e madhe është term agresiv, kërkues, madje shovinist ndaj fqinjëve, të cilët e përdorin të njëjtin term për të propaganduar teori antishqiptare.
Nuk është delir ky, forma që i jep gjuhës gjatë përdorimit të saj, fsheh një filozofi të nëndheshme.
Psh..disa gazeta greke përdorin termin “shtetth” kur i referohen Fyrom (Maqedonisë) apo shteti “pa emër”.
Kur i referohen Kosovës thonë “protektorati amerikan në veri”.
Shqiptarëve të Kosovës dhe Maqedonisë u thonë shqipfolësa dhe jo shqiptarë.
Tani unë nuk e kuptoj pse (disa) kërkojnë ndonjë vrimë brenda shkrimeve, apo dhe Kadaresë vetë si person, me qëllimin e vetëm që t’i futin gishtin te kjo vrimë, e t’i çajnë trapin!!
22 Qershor 2008 @ 2:46 pm
Jul,
ja ta them une psene : delet jane bageti shume te buta, po shume fare. Japin lesh, qumesh , mish etj po kan i te keqe shume te madhe; nese njera prej tyre shkon ne gremine te gjithe te tjerat e ndjekin nga pas e behen cope e cike te gjitha. Ky a versioni blegtoral i asaj qe tha me siper Xhaxhai :
Dhe une them qe ka te drejte Xhakja !
22 Qershor 2008 @ 2:51 pm
Ne fushen e dijes te shprehur nepermjet “analizave” gjithkush mund te mbjelle ….fjale fjale pa mbarim …….fjale…gjithsesi megjithse pa KUPTIM ose te tipit te te “vetkenaqurit ” kur i shpreh ……ne fund te fundit dhe fale memes NATYRE :
Asnjehere nuk kane mbire te shendetshme e jo me te zhvillohen si produkte per ushqim te inteligjences kombetare….
Fale perseri memes NATYRE “fara” e mbjellur nga KADARE per kete problem se bashku me “faren” tjeter po aq te shendetdshme te mbjelle nga QOSJA ,jane farat me te shendetshme te sprovuara e sterprovuara ne shekuj dhe si te tilla jane jo vetem te shendeteshme por edhe USHQIM baze per popullin ku perfshihet dhe inteligjenca jo e semure….
Te mundohesh te heqesh ndonje egjer neper kete FARE ….eh…. mbase ka edhe ndonje vlere…..te dallosh prirjen me fjale, e cila nuk PJERDH nga fjalet por ndjek zhvillimin e saj NATYROR ,qofshin fjalet edhe konvergjente apo divergjente nuk i ndryshon dot rrjedhat e historise….
Koth i nerum!
Kam mendimin se me te vertet ne kete fushe AI (kKadare) qe ka kuptuar me thelle e me QARTE ne keto KOHE se
IDENTITETI i SHQIPTAREVE eshte i PANDASHEM nga ai EUROPIAN
eshte ZBULESE qe vetem aventuriere mund ti futen kesaj teze per te vertetuar ……CFARE…..te njejten gje !!!!!!!!
Por tani me fraza te eerreta pa kuptim ose te veshtiresuara me fraezologji qe s’te ben ti lexosh as per me teper se NJE SEKONDE nga pretendimet e medha qe shprehin sipas THENIES:
Shpesh PULA kakarit sikur do pjelle nje ASTEROID por ne FAKT ben nje KOQE VEZE…
22 Qershor 2008 @ 3:04 pm
200 vjete Iluminizem (Aufklaerung) dhe pastaj vjen kjo: Shqiperia natyrale. Sikur te behej fjale jo per fakte shoqerore sic eshte identiteti i njerzve, porse per pyetjen se ku mbaron dhe fillon Mali i Korabit ose lumi Drin, ose per kategorizimin e lopes si nje- apo dy-thundrak. Dhe askujt nuk i ben pershtypje qe kjo parrulle simbolizon “shovinismin e ardhshem shqiptar” ose thene me mire “shovinismin e atyre qe krijojne konstrukte te tilla ideologjike”, e asaj klase politike shqiptare hegjemoniale qe ka uzurpuar interpretimin e historise dhe te asaj klase politike “nacionaliste” ne Kosove qe etablohet duke cilesuar si armik cdo “jevg”, turk, shqiptar ose jo-shqiptar, qe nuk i pergjigjet interesave te tyre politike.
Nuk eshte cudi ti kthehemi studimit te kafkave dhe tipareve shqiptare. Po mendohem a kategorizohem une si shqiptar, ai ngjaj ndopak Skenderbeut (i pikturuar asnjeher njesoj, por nuk ka problem, dikush mbase ka caktuar nje foto zyrtare te Skenderbeut), a i ngjaj Nene Terezes ne ate miresine e saj (mekate kemi bere te gjithe)? Per nje gje te mos qahemi, nuk na mungojne Rrolet-Shembuj!
Cfare do te thote kjo “natyrale”? Do te thote social darwinismus, kush eshte me i forte fiton, kush ngul rrenjet me thelle dhe i ze diellin te tjereve mbijeton, kush shume mbareshtohet rraces i ndihmon? Apo do te thote: se “natyrale” dhe e “natyrshme” eshte ajo qe krijoj une dhe disa koka te “medhaja” per ju “popullin”? Apo do te thote qe nuk ka alternative, hani corben qe ju serviret se ndryshe do ngeleni pa ngrene, do endeni rrugeve te debatit pakrye, merrni pergjigjen qe ju jipet, mbaheni dhe kultivoheni, do te jini te kenaqur. Bravo! Duhej nje cike autoritet ne gjithe kete debat qe po u zjen kokat shqiptareve. Duhej edhe qe te na kujtohej, se mos eshte dikush qe keshtu duke u marre me punet personale e harron. Tani cfare kafshe jemi? Nje-thundrak! Dy-thundrak, e caktoi AI, autoriteti i letrave, shkrimtari i madh!
22 Qershor 2008 @ 3:04 pm
Unë nuk iu referova xha-xhait Koth.
Ja çdreqin e bëri atë zotrrulin të kapej pas qimes së ythës te shkrimi? Po atë peshk-qenin?
Si o kjo punë, s’kishte punë të bënte dreqi dhe ua shaloi kalamajve të vet?
Dhe ti që thu termin e ka “vjedh”, ai nuk e polli termin “shqipëri natyrale”. Iu përshtat, e përdori, e shfrytëzoi.
22 Qershor 2008 @ 3:06 pm
Kadareja ka te drejte per sa i perket Shqiperise dhe Kosoves, gjithmone ne raport me nje perpjekje nga shume njerez qe duan te stisin nje identitet “kosovar”, per popullin shqiptar te Kosoves. Ndersa fjalet e tij per identitetin ne pergjithesi dhe historine, ato qe shpreh dhe nenkupton apo perpiqet t’i shprehe, por nuk ju shkon deri ne fund, jane thjesht opinione qe i ka shprehur here te tjera edhe ne menyre te vrazhde. Kadareja per ata qe arrijne ta kuptojne, te gjithe kembenguljen per mosndryshim identiteti apo ndikime ne kete identitet (ketu ka nje gabim, qe Kadare e ben me qellim), e ka dhe e lidh me fene. Edhe identitetin europian te shqiptareve qe permend Kadare, me shume e lidh me identitetin fetar.
Njeriu ka me shume se nje identitet; identitetin kombetar, identitetin personal, identitetin fetar etj., ne kete kontekst ndryshimet qe kane ndodhur tek shqiptaret ne strukturen e tyre fetare, nuk kane prekur identitetin e tyre kombetar dhe prejardhjen. Shqiptaret, gjithmone ne kete sens, nuk mund te thuash qe nuk paskan ndryshuar pergjate historise dhe ketu nuk ka asgje qe te te vije turp. Shqiptaret e besimeve te ndryshme, jane te njejte ne perkatesine e tyre kombetare, origjinen e tyre, zakonet etj. Ndryshe hyjme ne ujra te turbullta qe vetem disa …..centriste qe verdallosen ne Shqiperi dhe kerkojne qe Europen dhe perkatesine e shqiptareve ne kete kontinent ta kufizojne dhe ta kushtezojne me identitetin fetar.
22 Qershor 2008 @ 3:15 pm
Idris,
une dyshoj tek sinqeriteti i ketij njeriu ne kuptimin qe ai e kerkon gjithshka rreth vetes, bile pazgjithshmerisht. Ketu isha une jo me shume se kaq. Kur i rashe dakort Xhaxhit i rashe sepse me shijoi shume .
Kadare e ka aq zgjuarsi dhe e ka pasur gjithmone te jete nga krahu i tezes ( ne fakt do quajtur kahje ) me te mire nderkohe qe nuk me rezulton te kete formuluar ndonje here ndonje kahje i pari pervec ndonje germushje mbi psikopatine e Qoses apo rrjedhjen e Alise.
Perves peshes se fjales se rende qe evidentoi Xhaxhai , e krijuar deri diten qe u largua nga Shqiperia ( fjala me peshe e kam fjalen ) mua me rezulton qe ky njeri tani flet vetem kur ka nevoje te vije ne vemendje te publikut sepse ngjarjet tani zhvillohet pavaresisht dhe jashte mendimit te tij.
Ose shkurt : si kofini mbas te vjeli.
P.S. Hic me shume se pak xhelozi per nje liber shume te shitur te Blushit do ta benin Kadaren te na rifolmuronte tezen e mocme te tij qe ATE, shqiptaret asnjehere nuk e paskeshin kuptuar !
22 Qershor 2008 @ 3:18 pm
LostT, po doja me te sjell mbi tryeze konceptin e bashkendryshimit (covariance). Nuk besoja qe do kishe ndonje problem me te.
PS ai profesori qe thoshte gjithnje “po lidhe, lidhe nje cike te shkreten…” duhet te kete qene nga Gjirokastra, ne mos gaboj…. Sidoqofte, habitem, dhe “nuk me vjen hic turp qe habitem” me kollajllekun tone te denigrimit: KAKdareja psh, apo sic i thote ne nje koment tjeter ne tjeter teme, bash ketu te peshku, dhe dikush qe si une, si ti, e mbajme per “Big Poet”, KamarDareja, etj etj. Ka dicka perverse me manine e gjithgjendshme te sodit te ndrydhjes se emrave me doemos ne domene skatologjike. Tregon varferi mendimi.
22 Qershor 2008 @ 3:24 pm
Jashte teme: Koth, ate librin shume te shitur, nisur nga nje koment i yti, kam filluar ta lexoj. Eshte nje stermundim leximi. Jakup Krasniqi psh, ka shkruar ku e ku me bukur. Ja kete me ke bere. Dua te them vetem nje gje: ne aq sa kam lexuar, fjalime qe do i benin nder cdo kryetari te OKB-se apo Kisingerit vete, autori pa problem fare i ve ne goje fshataresh shqiptare te para 250 vjeteve. Ndersa pedofilia e Ali Pashes eshte si nje kermill neverites qe nuk te ndahet, dhe e vetmja gje pershtypjelenese nga ky gjigand shqiptar. Nuk di si do vazhdoje ky lexim me tutje, por nje borxh ma ke ama.
22 Qershor 2008 @ 3:30 pm
Kush qenka ky emo?? Sa per varferine e mendimit qe ti gjen tek pehlivanlleku “intelektist” i disave, me teper se varferi, e gjej patologjik ne lemin emotiv te formimit vetanak, por s`eshte as vendi as kuvendi ketu per t`u marre me to…
22 Qershor 2008 @ 3:32 pm
Koth i nerum!
nje pjese e MIRE me kujtese pa perdorur akoma LIPITOR ….. 
:) 
dhe keshtu pambarimisht….
MIRE O MIRE !
Te Peshku jemi shume lexues e pjesmarres dhe SHYQYR (Shyqyriu na ndihte
Them se pak rendesi ka ai drejtimi shigjetave nga “konstatimi” per rregullimin e ndonje shprehje apo edhe QENDRIMI personal te KADARESE…Jane te mirkuptushme …por …
dhe kjo eshte AJO qe ka me shume RENDESI shume here me teper se edhe vet KADAREJA….
Zbulesa e perkatesise, me kaq qartesi e pakomplikacione mendimi , me nje anlize te “shtrydhur” nga ujrat e shume dinjitoze ne percaktimin e perfundimit te saj se SHQIPTARET ne IDENTITETIN e tyre jane te PERCAKTUAR ne SHEKUJ si EUROPIANE pavaresisht gjith nderlikimeve e mpleksjeve qe ka pasur jeta e tyre individuale apo shoqerore ne keto TROJE …
JANE te NATYRSHEM ne terenin e tyre NATYROR (me drejteshkrim dhe jo NATYRAL :).
Te gjitha “te tjerat” qe do te vijne me pas do vertetojne te njejten gje me “BOMBA” “SHPERTHIME” me NDERLIKIME ne te kuptuar me FRAEZOLOGJI e te tjera e te tjera pa thene as me shume e as me PAK ????
Perdoret me ai krahasimi vjeter ?
“Xhuxhat duan ti rregullojne KOSTUMIN GJIGANDIT”
ose ky i riu besoj se perdoret:
Si dashuri e majmunit me gjirafen…I hypen ne qafe e puth i fr…..t ,
zbret poshte t,ja v….e,i cfr….et..
22 Qershor 2008 @ 3:34 pm
LostT, shiko emailin.
22 Qershor 2008 @ 3:35 pm
Em,
me dole ne shteg. Ai libri nuk rreket te beje letersi sipas meje, pervec se fshihet mbas saj. Ky eshte dueli i larget, i fshehur mbase dhe me te drejte se nuk me takon ta them une . Kadare eshte i hershem ne ate teze bile shume me i drejperdrejte.
Shume debat i gjere eshte ne fakt qe here ngatarohet me edhe me politiken por qe ajo qe dua te theksoj eshte qe idhulli jot e ka te veshtire te kete nje ze tjeter.
Me duket sikur e “frikeson” qe mekanizmi i marketingut ( apo shpesh politika ) ja vendos mendimin e tij ne prapavije.
P.S. Ka i email ne inboxin tat.
22 Qershor 2008 @ 3:43 pm
Koth, falemndeirt!
Letersia nuk eshte gemushe per tu mcef, Koth. Persa i perket vleres (se ulet) te aksioneve qe patriotet e vet i japin Kadarese ne ceshtje te politikes, per mendimin tim, eshte thjesht nje ngazellim i tyre per zbritjen e tij ne nje shesh lufte ku ata kane delirin per tu ndjere si te barabarte. Pra eshte nje moment fatlum ku mund ti behet qejfi vetes.
22 Qershor 2008 @ 4:02 pm
J. thote:
Kadareja eshte shkrimtar. Kete nuk ia mohojme, o J. !
Kadareja nuk eshte politikan, kete nuk i stampojme dot, o J. !
Kadareja nuk ka bere ndonje gje te atdhetarishme deri tani, o J. !
Megjithate, une nuk doja fare te gjykoja analizen e tij politike, e as atdhetarine e tij. Ato qe ka shprehur me siper lidhur me kombin, jane mendime te tijat personale, dhe si te tilla, ai eshte i lire t’i shprehe. Megjithate, Kadareja nuk eshte i papervoje, se edhe kallami po te rrije ne mut per 70 vjet, era mut te pakten do t’i vije.
Une u kapa me ate qe ai flet si shkrimtar, si autor, si njeri i letrave.
Dhe aty Kadareja ia ka futur KOT fare! As nje idjot nuk do kishte deklaruar budallalleqe te tilla. Me mire i takonte te thoshte “no comment” dhe ta mbyllte aty, sesa te merrte edhe nje deftese tjeter ne idjotesi.
Per Kadarene, por mesa duket edhe per ceten tende o J., diktatura nuk paskesh patur fare ndikim ne letersi, e as ne art, me gjeresisht.
Po c’pret nga nje dobic qe e mekoi me qumesht gjiri komiteti qendror dhe me rastin e pare vajti te kerkoje azil politik?
Qenit qe i jep te haje dhe te kafshon dhe doren, edhe i hasmit sikur te jete, prape qen rrugac mbetet.
22 Qershor 2008 @ 6:06 pm
Ja c’ka thene Mjeshtri i Madh, jo me 2005, por me 1998:
“Shprehje te tilla si “Shqiperi e madhe” jane nje tallje e nje cinizem i pashembullt ne boten e sotme. Shqiperia e tkurrur ne 28.000 kilometrat e saj, eshte e kercenuar te fajsohet si e “madhe”, ne qofte se arrije 45 ose 50 mije kilometra, e shtete te tjere, me shtrirje te perbindeshme prej milona kilometrash katrore, shtete qe kane bere krime te frikeshme ndaj botes, qe kane pjelle teori mete zeza se murtaja, qe kercenojne njerezimin me arme berthamore, nuk quhen “te medha”. (Kombi shqiptar ne prag te mijevjecarit te trete.)
Ja dhe parashikimi, apo sentenca po e tij:
“Asnje doktrine, asnje manipulim apo tregeti politike, asnje trysni shtetesh, lobesh apo organizmash nderkombetare nuk mund te pengoje kombin shqiptar te kryeje ate qe te gjithe kombet e tjere te Europes, plotesisht ap gati plotesisht kane kryer: bashkimin e tyre.”
Dhe kjo para luftes se Kosoves. Sic e shihni eshte marre dhe me veshtiresite e rrethana. Por ka bindjen se identiteti, deshira e ketij populli dymije vjecar eshte me e forte se pengesat. Zheniu eshte i thjeshte, por i thelle, por mbase jo per te gjithe.
Vertet pesha e fjales dhe jo vetem e fjales se tij eshte e rende, shume e rende. Te nesermen e arratisjes se tij, plasen parrullat neper muret e universitetit, dhe mbas pak kohe protestat studentore.
Autoriteti i tij nuk eshte vec per dele, por dhe luane. Para se te firmosnin Rambujene, trimat e Kosoves nuk pyeten as ameriken, as Paskal Milon qe kishte shku per men, po i rane ne dere Shqiptarit te Madh, “na thuj ca t’bojm?.” Dhe firmosen.
Dhe ky autoritet nuk vjen se eshte shkrimtar i Madh, por se nese ka nje konstante ne vepren e tij eshte patriotizmi dhe nacionalizmi.
Tashti, robt mund t’i kerkojne dhe uje e drita Kadarese, por ato si dhe detaje te tjera ai ia ka lene te vdekeshme te tjere.
22 Qershor 2008 @ 6:07 pm
Emigrant dhe Idris,
Korrigjomëni po ta kem gabim, por siç e shoh unë, Peshku i sjell materialet si intervista e mësipërme jo për të na mahnitur, as për të na sugjeruar t’i përdorim në mënyrë liturgjike, por për t’i diskutuar.
Diskutimi nënkupton që të gjesh pika ose pasazhe në tekstin e sjellë dhe të shprehësh mendimin që ke ti për ato çështje. Në qoftë se mendimi yt koincidon me ato të autorit, atëherë mund edhe ta kursesh duartrokitjen, se në Internet nuk dëgjohet.
Unë mora mundimin dhe i rendita mendimet e mia siç i kam e siç i kam shprehur edhe më përpara. Kam edhe mendime të tjera për këtë çështje, të cilat do t’i shpreh sipas rastit, në këtë log ose kudo tjetër ku të më shkrepet.
Prandaj më vjen keq, Emigrant, të lexoj prej teje pasazhin e mëposhtëm:
Mund ta kesh me mua, por mund ta kesh edhe me të tjerë; por kjo nuk ma heq të drejtën për të t’u përgjigjur.
Ky lloj interpretimi yt kërkon t’i bëjë diskutuesit një analizë kinse psikologjike, për të gjetur se ç’e shtyn të futet në një muhabet, në vend që t’ia hedhë poshtë idetë, ndoshta shumë të diskutueshme që ka sjellë.
Mendo për një çast sikur dikush – ndonjë maskara i pafytyrë, ziliqar e qelbësirë – ta interpretonte admirimin tënd për Kadarenë si gjakim të skllavit për të zotin, ose të personazhit për autorin.
Megjithatë, Idris, vëreni efektin e ndërhyrjeve tuaja ad personam: edhe një diskutim tjetër i nisur mirë u la tashmë përgjysmë, për t’u degraduar në fletë-rrufe të tipit “ti duhet të lash gojën para se të flasësh për Kadarenë” ose edhe më troç akoma: “u bo bœtha jote”.
Peshku është mjedisi juaj, ndërsa unë vij e iki, sepse zakonisht i bëj gjetiu kuvendet; por po të isha në vendin tuaj do ta kisha mirëmbajtur; sepse ju kaloni kohë këtu e shpenzoni energji, duke u futur me dhjetëra herë në ditë.
Të nis edhe unë tani e t’u bëj analizën se “ç’u shtyn” juve t’i trajtoni njerëzit kështu do ta katandisja në komedi fare, prandaj po e lë me kaq.
22 Qershor 2008 @ 6:25 pm
Xha Xhai, nuk e kisha per ty. Po ta kisha, ti e di qe nuk ta pertoj fare!
22 Qershor 2008 @ 6:39 pm
“nacionalizmin” do e beja shqiptarizem. Por edhe ashtu mire eshte.
Ti japesh Cezarit c’eshte e Cezarit dhe Ismailit c’eshte e Ismailit, ky nuk eshte raja-llek, sherbetorizem e ku di une cfare. Eshte fisnike (nuk po them hyjnore).
22 Qershor 2008 @ 7:06 pm
Em,
le te na e thote vete Cezari si e ka mendimin “e madhe” apo “natyrale” se ai citimi i ternetit duket as mish as peshk. Ja vreje vete me kujdes
Kjo e natyrales si tjeter gje me duket mu.
Rob,
Le mo e 10 tani.
Ne ka njeri qe eshte mbajtur larg Rambujese eshte Kadare ( aq sa mund te mbahej ) dhe ka pas 1000 arsye. E leme se ajo eshte tjeter gje.
22 Qershor 2008 @ 7:31 pm
Koth, shprehu! Mos e maj permrena…
e kam seriozisht. Thuje ku pikon catia ne ket ceshtje. Se mua me duket hesap i qerum.
22 Qershor 2008 @ 7:46 pm
Po ja mer Em,
ajo qe citon Terneti permen km2 qo qetra e ka fjalen per europeizem.
Te vendosura ne kohe si ndryshe me duken mu, pevecse mbase si te te shumten e rasteve i ka nel nonje gje pa u kuptu nga metaforat.
Shif tani seriozisht. Une e besoj i dashur qe Kadarese mund ti gjesh ne shkrimet e tij thenie qe mund ti interpretosh sipas nevojes. Ne ate qe ti e quan shqiptarizem kjo quhet kinezçe qe e marrin vesh te gjithe kinezet por jo ata qe duhet ta marrin vesh.
Kaq merr Em kaq.
Po e ke fjalen per Rambujene absolutisht tjeter gje. Nje proces nuk mund te banalizohet me dha leje Kadare
Rob Terneti,
do germoj te sjellim nje here ne peshk ndonje teme per Rambujene per te fol me shume se shume ne fakt spekullohet me cer bente vaki atje. ( e kam fjalen per gjoksvrimat une !
)
22 Qershor 2008 @ 8:03 pm
Koth, Shqiperia Natyrale dhe Europa e Bashkuar nuk duhet te jene koncepte qe kundershtojne njera tjetren. Ne fakt kjo duhet te ishte platforma e punes se Akademise Shqiptare te Shkencave, neqoftese ajo do ekzistonte.
22 Qershor 2008 @ 8:07 pm
Ky eshte FAKT qe nuk ndryshon dot a 10 apo s’10 une apo ti. Thaci ka shku e i ka mare doren Shqiptarit te Madh, pare se te hudhte firmen. Shko verifikoje.
Arsyet me e mbajt Kadarene mund kene qene dhe me shume, por halli qe kishte Thaci ishte akoma me i madh. Nga ajo firme varej fati i Kosoves, dhe instikti i Mjeshtrit vlente me shume se gjithe llogarite e dhiplomateve apo kodosheve te tjere te politikes.
Kurse tek citimi tjeter, s’ka as mish as peshk, ke nje parashikim ala Nostro Adamus, mbi bashkimin e paevitueshem te shqiptareve. Te tjerat jane llafe koti.
22 Qershor 2008 @ 8:46 pm
Kadareja kur jep interevista, eshte si gruaja e kovaçit, qe mundohet ti pershtatet çdo klienti.
Me u marre me punet e Kadares eshte si me tjerr lesh dhie.
22 Qershor 2008 @ 9:56 pm
Ne i arn qi e kap ferra. Dmth. sqarim i Evropizmit vs. Shqiptarizmit.
Evropi e ka kuptu, se pa kombe t’rehatu, s’ka Evrop t’bashku.
Ket theorem e di mire ne Qafiri.
Me nje corollary:
Ariut vec i shtohet oreksi me thermije.
22 Qershor 2008 @ 11:14 pm
ok, Por instikti i Mjeshtrit doli qe ishte i NJEJTE me llogarite e “diplomateve dhe kodosheve te tjere te politikes”, dhe Thaçi nenshkroi. Del qe Mjeshtri ishte po aq diplomat dhe kodosh sa “ata” te tjeret…
ok per bashkimin e paevitueshem te shqiptareve por ky bashkimi mund te percillet me ngrenie kokash mes shqiptaresh ose me mos-ngrenie kokash. Ky eshte dhe halli, per kete vijme e llafosemi ketu…
22 Qershor 2008 @ 11:28 pm
Punes te identitetit Kosovar ja dha pergjigjen Thaci gjate vizites ne Tirane,kush ishte i shkathet e kuptoi domethenien e fjalimit te tij ne parlament.
Identiteti Kosovar? Kosovaret jane Shqipetar,dhe biles ne Shqipetaret qe jetojme ne republiken e shqiperise nuk kemi ndonje te drejte autori rreth emrit Shqipetar,biles ne fakt ,me Shqipetar se Kosovaret ska me.Ne te gjitha aspektet,ndac natyrore, (nga puna e kafkes ,qe e permendi dikush)
e ndac artificiale.
Kadareja tha para disa kohesh qe Serbia vete nje dite do te kerkoje bashkimin e Shqipetareve,dhe kjo eshte nje e vertete shume e madhe.
Serbia shume shpejt ka per te kerkuar bashkimin e Serbeve ne nje shtet te vetem dhe Bashkimin e Shqipetareve gjithashtu.
Duket si liza ne botn e cudirave,por ngelet per tu pare,une jam i bindur qe do te ndodhe (kerkesa natyrisht),jam i bindur gjithashtu se eshte rruga e vetme drejt paqes dhe stabilitetit ne ballkan.
Ku te gjith popujt ballkanik jetojne nen kufijte kombetar
23 Qershor 2008 @ 12:03 am
XhaXha, kosova nuk e ka te gjate jashte Shqiperise
23 Qershor 2008 @ 4:15 am
Arnaut,
anasjelltas, Republika e Shqiperise s’e ka gat jashte Kosove. Dikush tha qe Kosova asht vend bregdetar.
Tana t’mirat,
23 Qershor 2008 @ 4:21 am
q’ashtu:)
23 Qershor 2008 @ 5:09 am
i nerum Xhaxha!
:)
Ne cfare perfundimi do te vije per identitetin e Shqiptareve apo do ti shmangeshe kesaj pyetje te drejteperdrejte dhe do te hyje ne INTERPETIME e DEBATE se cfare eshte IDENTITETI ne TERESI.
Them se i ben mire Peshkut megjithse sic thua vet ..vjen rralle..
Them se me kenaq ne tersi dhe me nxit te shoh me thelle e me qarte shume gjera ne te cilat ti shprehesh.
Asnjehere nuk jam munduar te te “perze” ???…pervec nje prurje si PARULLAT ku nga menyra si e trajtoje dukej sikur bije e nxirrje PARULLA te REJA …:)
Them se do besh SHUME mire per vete por edhe per ne ne se vjen me shpesh tek PESHKU qe eshte nje “zmerilim” mendimi por jo nje “kruarse dhembesh” sic lexon nga shume Urra -Patriote,
Kaq per ate qe na je drejtuar per MIKPRITJEN ndaj JUSH…Kjo eshte “shqeto “ad personam”.
Per intervisten e KADARE problmi qendror eshte ..Percaktimi i QARTE pa EKUIVOKE ,pa sterhollime , “i shtrydhur nga ujrat , e te tjera e te tjera…
Sikur cfaredo qe te thuash e te argumentosh sikur cfaredo referimi ndaj te “diturve” e debate te shkalles se fraezologjise se larte te perdoresh….
Do te lutesha shume po shume ama …bile me shume FARE se KOTH
Ja kaq i thjeshte qe problemi qe pena JUAJ e nderuar mundet ta binte ne shume fusha me shembuj perkatesie .
Mbase per Kalibrin tuaj nuk jane te aresyeshme “qejfmbetjet” dikur ta kam prmendur edhe ne nje “hakrim ” ndaj emigrantit ,sepse ato jane per nivele mediokrish ose kur debaton me tipa asterionesh qe Mootin e kane si ushqim te dyte….
23 Qershor 2008 @ 8:40 am
Keto jane muhabete koti, e lagu s’e lagu … dhe kullojne llogjike te paster.
Por, sa per sqarim, dhe per ndonje tjeter.
Ketu nuk po diskutohet Rambujeja, as roli i Kadarese ne te. Po diskutohej pesha dhe autoriteti i fjales se Kadarese, jo vetem nder dele, por dhe nder luane.
Thaci kishte pyetur shume, dhe jo te gjithe i thoshin firmose. Ca i thoshin dhe qe ishte tradheti qe do ta paguante me koke. Sic thashe disa here tashme, kete detaj nuk e prura per te treguar se Rambujene e vulosi Kadareja. Bile, edhe po te mos firmoste Thaci, mbase do gjendej dikush tjeter per firme. Muhabeti ishte se Thaci ne nje siklet shume te madh iu drejtua Kadarese. Kaq.
23 Qershor 2008 @ 8:59 am
O SA MIRË ME QENË SHQIPTAR!
23 Qershor 2008 @ 11:47 am
urime koco danaj per saktesine e tezes mbi Shqiperine Natyrale. pas Kadarese do kete edhe te tjere qe do flasin per dmd e Shqiperise Natyrale. Fara e mbjelle po mbin e shendoshe.le ta ndihmojme te rritet miq te peshkut
respekte edhe Koth per kujtesen : Shqiperia Natyrale eshte nocion europerendimor.
23 Qershor 2008 @ 2:23 pm
Ardian dhe Qafir, po nuk nejtet urte, do ju thyjm noten n’sjellje…
PS Ne (dhe Kosova) nuk jemi vellezer siameze, nuk jemi “binjake, qe historia, si nene qe i lindi, u dha pavdekesine”. Jemi NJE! NJE mor vella, mor njeri, mor diplomat, mor evropian, mor nepunes i departamentit te shtetit, mor alien qe vje me na vizitu me disk fluturues. As na pret dot me na nda, as na bashkon dot, se ashtu flitet per gjera qe jane te ndryshme. Ne s’kemi kalu ne proces mitoze, jemi qelize e konsolidume, qe e ka perfundu ciklin e shumezimit. As rritemi me u be te medhaja, as hic gje tjeter.
Shqiperi Natyrale, ardhsh e bardhe!
23 Qershor 2008 @ 3:28 pm
Mjeshtri i Madh ee?! Mos di kush gjo, mos e drejton branch-in e Shqiperise te Grand Orient de France, Kadareja mer?? Eshte branch potent, i zhytur thelle underground, me linke te fuqishme mbiground, qe nuk stonon ne asnje moment ne ambiguitetin e paraqitjes se tyre, me sy tek goal-i finali, qe masonet shqiptar do ta performojne me insistim te madh..? Interesante, si thoni?
23 Qershor 2008 @ 6:36 pm
Une jam dakort me ato qe shpreh Xhaxhai. Eshte fakt qe identiteti shqiptar ka pesuar ndryshime ne keto 550 vjet e fundit ( eshte ndryshe te thuash ka ndryshuar dhe ka pesuar ndryshime) 500 vjet nen nje regjim qe jo vetem aplikoj zakonet dhe ligjet e tij ndaj shqiptareve, por qe edhe dergoj nje numur te konsiderushem njerezish ( ushtare, zyrtare me gjithe familjet e tyre) ne shqiperi per te bere kete ndryshim. Ky numur u shkri dhe u asimilua me vendasit, dhe patjeter qe ka pasur ndikimin e tij ne ndryshimet qe pesoj identiteti yne. Tregues i ketij ndryshimi jane dy karakteriskatika te shqiptareve ( vec atyre qe sjell Xhaxhai me lart si emri dhe feja) Besa e shqiptarit. Pas 500 vjetesh i vetmi vend qe kjo karakteristike e identitetit shqiptar mbeti i pa ndryshuar ose me sakte i dallushem ishte shqiperia e veriut, ku regjimi otoman e pati shume te veshtire ose te pamundur te kishte influence. Ndersa ne shqiperine e mesme e te jugut, Kjo kakrakteristike ndryshoj aq shume sa eshte e veshitire ta dallosh nga jo e vendeve te tjera. Po keshtu edhe mikpritja. Karakterishtat e saj ne veri ishin me te dallushme si shqiptare se ato ne jug.
Nga ana tjeter 50 vjet e nje rregjimi te eger me qellim te vetem ndryshimin e identitetit tone ka lene gjyrmet e tij. Respekti ndaj individit dhe aftesive te tij si nje karakteristike e shqiptareve sot eshte me e dallushme kjo ne Kosove se sa ne Shqiperine e pas komuniste.
Njesoj mund te thuhet edhe per gjuhen, fene etj etj.
Pra mendoj se identiteti yne ka persuar ndryshime. AI eshte perseri identitet shqiptar, por i ndryshuar nga ai i 550 vjeteve me pare. Normale kjo edhe pa ndikimin otoman apo komunist.
Problemi qendron nese ky ndryshim eshte per mire apo per keq.
Ata qe kundershtojne kete ndryshim mendoj se e bejne pasi njesoj si edhe te tjeret mendojne se keto ndryshime ishin per keq, dhe keshtu per te qene “Politically correct” mendojne se duhet thene “jemi po ata shqiptare qe kane qene 550 vjet me pare” Ne te vertete kjo nuk eshte e vertete.
Sot jemi po ata shqiptare qe kemi qene 550 vjet me pare vec me me pak karakteristika identieti dalluese se 550 vjet me pare. Jemi me pak te beses, me pak mikprites, me me pak respekt ndaj individit dhe aftesive te tij, jemi me tjeter se shqiptar nga sa ishin 550 me pare.
Debati ketu me kujton debatin qe i eshte libirt te Jiang Rong ‘Wolf Totem’ ku ai karahason identietin Kines me qingjat gje qe ka ngallur reaksion ne Kine si antikombetare dhe jo “Politically correct” ne prizmin kombetar.
Mendoj se eshte e rendesishme te dihet kush jemi jo vetem qe pastaj te perpiqemi te ndryshojme per me mire, por edhe te dime si te veprojme ne menyre qe veprimet tona te kene efektivitet
24 Qershor 2008 @ 12:38 am
Ka nje premise te implikuar Kadareja, qe e kundershton argumentin e Xhaxhait. Identitetet jane te ndertuara, si te tilla mund te shfaqen si qellime statike, te pandryshueshme. Identitet ne kete rast nuk eshte konteksti dinamik, ai i eksepriences, por vetem transmetimi formal i memories, i nje memorieje po aq te ndertuar, i nje mermorieje te se ardhmes. Ajo qe eshte sot, ka qene gjithmone sic eshte sot, dhe sic do jete gjithmone, dhe ky eshte qellimi statik, i cili ne terma te thjeshte mund te shprehet sic e ka bere Kadareja kur thote se roberia nuk ka pse t’a ndryshoje identitetin. Theksi eshte tek shpetimi prej roberise, dhe ne keto terma, edhe vlerat kombetare per te cilat flet Kadareja marrin forme absolute. Nga ana llogjike teza e Kadarese eshte e pakundershtueshme, pasi ne qofte se dicka ndryshon atehere kjo dicka nuk mund te identifikohet me me veten, nuk do mund te flitej fare per nje identitet te kesaj dickaje. Mjafton te perdoret termi identitet, dhe eshte llogjike qe identiteti eshte i pandryshueshem, dhe llogjike qe eshte natyral.
Nga ana tjeter, Kadareja flet per nje Evrope e cila vazhdonte t’a perdorte termin identitet, dhe jo per Evropen e sotshme, e cila flet me terma me pak absolute se sa identiteti. E ne qofte se flet me gjuhen e Evropes se sotshme, eshte duke folur me terma te nje rrethi te caktuar, ku sipas dallimit te bere prej vete tij, letersia nuk hyn fare, pasi rrethi ne fjale eshte nje sistem politik, po aq politik sa eshte edhe koncepti i etnise, i natyralitetit, (natyralizim, e quajne amerikanet), etj.
24 Qershor 2008 @ 9:20 am
O Toko,po ja fut kot fare.
Ku na qenkan asimiluar nje numer i konsiderueshem Turqish?????A e kupton se cfar budalleqesh po flet?
Ne jug te shqiperise???Ku pikerisht?Na paska derguar Sulltani Zyrtare me familjaret e tyre ne malesite e Laberise???Ku mi gjen keto idiotesira?
Te vetmet vende ku ne Shqiperi ka pas Turq kane qene Qytetet qe kane pas nje numer Zyrtaresh Turq,por ti mund ta dish qe mbi 90% e popullsise shqipetare jetonte ne fshat e jo ne qyetet.
Sa per influencen me te zbehte qe ka pas Turqia ne Veri e jo ne Jug,kjo teze nuk eshte e mbeshtetur aspak ne argumenta serioze historike.
Ne fakt Islamizmi ka qene gjithmone me i fuqishem ne veri te shqiperise se sa ne jug,ku edhe muslimanet jane Bektashinj,Jo me fene eTurkut pra,kurse mazhoranca e jugut shqipetar ka qene e krishter,(siperkunder veriut qe ka pas fene e Turkut), ku shumica u Greqizuan,Kurse numri me i madh i Shqipetareve,sidomos ne krahinen e Laberise u Islamizuan vetem Dyqind vitet e fundit sepse kane qene te krishtere ortodokse.
Edhe Turqia apo ligjet dhe zyrat Turke nuk ndryshuan aspak kulturen apo traditat e Shqipetareve,sepse Shqipetaret ishin te vetmit ne ballkan qe ruanin me fanatizem veshjet tradicionale,dhe traditat e tyre,pa pyetur shume per fene,dhe ishin te vetmit qe identifikoheshin me kombesi dhe jo me fe.(kuptohet qe flasim per nje shumice,dhe jo per ARNAUT QE JU BE GJAKU UJE*)
Influenca e Turkut,Cfare influence?Te lutem shume para se te flasesh meso historine,mos ja ul vlerat peshkut kaq shume,Ne shqiperi zyrtaret dhe ushtaraket shkonin neper fshatra vetem per te mbledhur taksat,biles edhe atehere ktheheshin njeher me taksa e njeher pa taksa.Nuk e kuptoj ku mbeshtet kjo teoria jote kaq e demshme dhe e pajustifikuar historikisht aspak.
Besa e shqipetarit dhe tradita mikpritese?????????
U pa eshte provuar shume here se ku eshte me efuqishme besa e Shqipetarit,Jugu i strehoi Kosovaret gjate luftes ne Kosove pa pike interesi,dhe pa Grabitje apo incidente te renda.
Cfar ndodhi ne Kukes????????Kosovaret qe largoheshin nga Serbi grabiteshin ne mase,dhe Qeraja e strehimit te Kosovareve arriti kulmin,deri ne ate pike sa Kuksianet mburreshin me faktin NA KA RENE BINGO*.Apo i harron ti ato.
Sa per influencen Turke qe ta mbyll ketu,ajo ka qene shume e vogel ne Shqiperi dhe e izoluar ne qytete.
Faktet flasin vete,shiko ku xhami sot neper shqiperi te dish ku ka qene influenca Turke me e madhe.
Heren tjeter,nqs nuk merr vesh nga hiostoria mos nxito te fyesh pjesen me te ndritur te popullit tend.
24 Qershor 2008 @ 2:57 pm
Mire e ke ti, Lulo, por ndersa njeri ngjan se sheh vetem njeren ane te medaljes, tjetri me duket se i eshte ngulur vetem tehut te asaj medaljeje, jo me faqes tjeter.
E thene ndryshe, Xha Xhai perdor si argument faktorin gjuhesor (me te drejte) si element baze te identitetit. Ketu mund te verejme shkurtimisht se, ne fillim te ketij debati ketu ke kjo teme, ky debat ishte perqendruar nese a ka ndodhur ndonje skizme identiteti mes shqiptareve te Shqiperise dhe atyre te Kosoves, dhe se a mund te flasim tani per dy identitete thelbesisht te ndryshme…
Por qe t`i kthehemi argumentit gjuhesor, per te cilin Xha Xhai permend nje sere fjalesh turke qe kane hyre ne leksikun e te folmen e perditshme te shqipes, ai nuk me duket shkencerisht apo edhe politikisht i mjaftueshem per te vertetuar nje transformim identiteti. Kur them shkencerisht kam parasysh qe kurre nuk mberrihet ne nje konkluzion universal duke perdorur vetem nje te dhene te caktuar. Per politikisht dhe historikisht, mjaft te permendim shembuj nga historia e Anglise, ne te cilen gjuha angleze i eshte pershtatur transformimesh kolosale per shkak te ndikimit te latinishtes (vulgar latin) e me pas, te frengjishtes. Ketu flasim per shekuj e shekuj transformimesh gjuhesore. E prapeseprape, nuk degjojme sot ndonje anglez te thote qe ka identitet cerek latin apo gjysme francez.
24 Qershor 2008 @ 3:00 pm
Ne zvicer fliten dhe praktikohen zyrtarisht 4 gjuhe, dhe vete zvicra perbehet nga kater komunitete kulturore te ndryshme qe i jane bashkuar njera-tjetres gjate historise. Cfare do te duhej te ishte identiteti i nje zvicerani?
24 Qershor 2008 @ 4:47 pm
LostT, keshtu eshte kur mungon perkufizimi i koncepteve, i cili garanton pikesepari qe te flitet mbi te njejten gje. E ke vene re qe foljet e parregullta jane pikerisht ato qe perdoren me shume? Edhe ketu, gjtihcka nisi me nje sprove nga me te rrumbulltat (pa asnje cep gerrices te dukshem do thoja) te Kadarese, por qe, u mor e u sterfol e u sperdrodh e u konfliktu e u shkokoleps nga aq gurmaze (qellimisht s’po them tru), saqe tani nuk merret vesh me se per cfare po flasim. Se qe thu ti LostT, ka nje identitet shume te theksum alidems, sic ka dhe vorraboms, kombinats, 21-shc, bathoras, lapraks etj etj… Hudhe poshte po deshe. Fshat e zanat, shtepi e tabiat kemi thene. Keshtu do jete per sa kohe qe identiteti nuk do matet me kg ose amper. S’ke ci bo.
Poooor, ka nje logjike matematike ne kete mes. Dy grupe quhen qe kane identitete te ndryshem, per sa kohe qe masa e dallimeve mes anetareve brenda grupit nuk e kalon masen e dallimit midis dy grupeve. Pra jo cdo dallim e diference eshte e afte te perftoje “identitet” specifik. Ka nje mase kritike. Larmia mes shqiptareve te Shqiperise them qe e kalon diferencen mes mesatares se shqiptareve te Shqiperise dhe atyre te Kosoves. Funksioni matematik i distances (qe eshte i mundur te formulohet me pak “mukajet” dhe deshire te mire) ka shume shume te ngjare, psh, te vendosi me larg nje lab e nje tropojan, se sa nje prishtinas dhe tiranas.
24 Qershor 2008 @ 6:51 pm
Anonim.. Po flasim per kombin shqiptar, jo per Zvicren apo Maqedonine.
Njeriu mund ta deklaroje vete, - dhe eshte i lire ta beje, - kombesine e vet.
Ne Shqiperi, gjuha e perbashket, por edhe prejardhja, na bejne bashkekombas; na bejne shqiptare. Greku ne Shqiperi mund te jetoje 1000 vjet, te harroje greqishten e te flase vetem shqip, e shqiptar nuk ka per te qene. Mund ta quajme “shqiptar nderi”, si titull, nese i nderit ka qene si person; por gjithmone koordinatat kane per te qene: “te lagjja e grekut”, “te shtepia e grekut”, “po marton djalin geku”… etj. E nuk ka per te patur fare rendesi se a thote apo jo ai qe eshte shqiptar. Ne kemi ditur dhe gjithmone e kemi distancuar veten nga te tjeret. Me kete aspak nuk po them qe te huajt i kemi trajtuar keq; perkundrazi, ai greku behet 1000 vjec ne Shqiperi; i natyralizuar poaq sa ne, dhe perseri e trajtojme si mysafir, se: “gjynah i shkreti, eshte jabanxhi”.
Tani, qe te sqarohemi pak.
Ne nuk jemi greke, dhe konceptet e kombesise i kemi krejtesisht te ndryshme.
Per grekun, kombesia jote eshte ashtu si ndihesh ti. Nese ti ndihesh grek, atehere ke ndergjegje greku dhe je grek i paster (zezak ose kinez nuk je, pra i ploteson te gjitha kriteret) Pra, greket kombesine e ngrene mbi “ndergjegje”, jo mbi te qenen, jo mbi realitetin, mbi fakte te se vertetes.
Pra, ndryshimin ketu mund ta shohesh qe ne shkallen e pare…
Nese nje shqiptar na iken, dhe nje dite prej ditesh degjojme qe qenka deklaruar grek, ne e sikterosim fare, e bejme lanet, e damkosim tradhetar dhe bukeshkale, ndihet sinqerisht apo nuk ndihet fare si joshqiptar ai. “kur u be grek byth’ e tij?” - do thoshim ne.
Dhe greket shume koncepte i kane te mbrapshta dhe krejtesisht te gabuara. Perndryshe nuk do te flinin gjume rehat me 4 miljone arvanite dhe bij arvanitesh te shperndare ne gjithe eladhen, nga majat e pushtetit deri te qeruesit e peshkut, ose, te themi te drejten, nuk do e kishin problem qe arvaniteve t’u krijonin kushte te mesonin ne shkolle ne gjuhen qe do deshironin vete ata.
Ne shqiptaret, ne dallim nga greqerit, jemi komb i formuar teresisht, dhe nuk ka asnje aspekt te kombesise qe nuk e kemi sterrealizuar. Nuk kerkojme me identitet, as historira me Zeuser, Aferditera apo shen Gomeresh per t’u ndjere shqiptare apo per te treguar se paskemi vijueshmeri.
emigrant… Ca je tuj thon, pash nerin!?!
24 Qershor 2008 @ 6:56 pm
do ca kurse fillestaresh ne “observational analytical sciences” me u kuptu ajo pune, zotrules… mos e vrit shume…
24 Qershor 2008 @ 6:59 pm
Tani gjuajte dhe me larg…
I ke bere kurset e fillestareve ti?
24 Qershor 2008 @ 7:52 pm
te kisha nje grek ketu ta beja pasterma….
24 Qershor 2008 @ 8:14 pm
Ky diskutim po zhvillohet pjesërisht edhe te “Peizazhe të fjalës”, prandaj disa pika duan sqaruar më mirë.
Mua më duket e gabuar pikëpamja e Kadaresë se pesë shekuj osmanllëk nuk e kanë ndryshuar identitetin e shqiptarëve. Për mendimin tim, pesë shekuj osmanllëk madje e kanë prodhuar identitetin shqiptar, në ato trajta që ai ka sot.
Vetë emri Ismail Kadare, është emër i përftuar brenda një kulture lindore, orientale, po të duam edhe osmane. Vetë qyteti i lindjes së shkrimtarit, Gjirokastra, ia detyron vitalitetin ballafaqimit midis kulturës imperiale dhe kulturës ortodokse lokale. Vetë personaliteti kulturor i Kadaresë e ka një komponente të fortë orientale, e cila mbetet aty edhe kur ai, si shkrimtar, i kundërvihet dhe e dekonstrukton.
Tani askush nuk e zgjedh vetë emrin që ia vënë kur lind, as familjen e qytetin ku rritet; por kjo s’është arsye për t’i minimizuar këto rrethana si të parëndësishme, meqë njeriu është gjithnjë edhe produkt i tyre. Edhe pse Kadareja sot tingëllon si më Perëndimori ndër shqiptarët, e vërteta është se ai e mori kontaktin me Perëndimin relativisht vonë, pasi personaliteti dhe botëkuptimi i tij ishin formuar; përsëri për faj të rrethanave.
Losttext përmendi argumentimin tim me fjalët e shumta që kanë hyrë në shqipe nga turqishtja (osmanishtja). Në të vërtetë, unë përmenda fjalë të një fushe tematike specifike (kultura materiale e banesës), të tilla si kullë, tavan, dysheme, taban, tullë, allçi, suva, dyshek, odë, dollap, jorgan, çarçaf, jastëk, sofër, kolltuk, divan, minder, batanije, këllëf, dollap, kanat, perde, qepen, çati, beden, kat, raft, parvaz, baule, kuti, sëndyk, penxhere (dritare është neologjizëm), tenxhere, kazan, tigan, çanak, gjyveç, tavë, tabaka, sini, sahan etj. Se pse i ka huazuar shqipja këto fjalë nga turqishtja (osmanishtja), kjo