Hipotezë mbi tranzicionin në lëmin e surrealizmit shqiptar
Vitet shkojne dhe Shqiperia vazhdon te mbetet ne vend numero. « Jemi ne tranzicion » kete refren tashme e njohim te gjithe te medhenj dhe te vegjel, tranzicioni justifikon gjithcka e na shoqeron kudo, ne gezime e hidherime, ne jeten e perditshme, ne pune, ne shtepi, ne buke, ne gjume, kur bejme seks, kur pijme nje cigare pas seksit, ne dush e ne banje. E perdorim me nje frekuence kaq te shpeshte kete refren pervers saqe na eshte bere i pashmangshem, madje rendom i biem dhe per shkurt « jemi tranzicion ».
Dhe themi te verteten, tranzicioni jemi ne, ne vete, e kemi trupezuar, ai jeton me ne, brenda nesh. I kemi thene koke e kembe, nje fytyre njerezore, me nje çehrje shqiptare. Ai eshte virusi te cilit pullat e medha si medalje qe mbajme ne krahe qe nga koha e vaksinimeve masive me te njejten shiringe, ato si bejne atij asgje. Shajme e mallkojme politikanet tane qe na e injektuan kete virus, nderkohe tranzicioni ha e pi brenda nesh. E ushqejme ne vete te paudhin.
13 dhjetor 1990 ne rruget e Tiranes terhiqej zvarre me zinxhire lidhur pas nje makine, busti i diktatorit. I thyem bustin, e zhvarrosem, e çnderuam ate qe per 50 vjet e besonim si te vetmin zot mbi toke. Dhe ate dite dhjetori, zoti vdiq! Nje popull i tere i ndrydhur, i roberuar, liri rrembyer, per nje cast te vetem u gjend ne dileme. Po tani qe zotin e ferrit e vrame, c’te bejme? Pyetja nuk pati kohe te merrte pergjigje, se aty per aty u shfaq si lepuri i bardh prej cilindrit te magjistarit, nje sekretar shteti amerikan, qe pergjigjen na e dha: « Mireseerdhet ne boten e lire, ne boten kapitaliste ». Ai buzeqeshi dhe u zhduk si macoku i Chechir’it.
Njerezit, trupat si objekte u projektuan ne kete system te ri, moren pozicione te reja, u integruan le te themi, me keto forma te reja prodhimi. Po me ndergjegjen cfare u be ? Dhe akoma me thelle, me te pandergjegjshmen ç’ndodhi ? Ku shkuan mesimet e partise, e vetmja parti boterore ne linjen e drejte te marksizmit ?
« E pandergjegjshmja eshte e strukturuar si gjuhe » thote psikoanalisti Lacan. E pandergjegjshmja shqiptare eshte e strukturuar ne Tranzicionin qe po kalojme. Ky trup qe ne ushqejme brenda nesh, eshte shpirti i kohes se dikurshme, i zboreve te prinderve tane, i fitoreve te revolucionit, i reformes agrare, i bunkereve, i anti-imperializmit amerikan, i modes kineze ne floket e grave shqiptare. Gjeneratat e sotme aktive vendimarrese dhe vendimpritese ne Shqiperi, jane gjenerata te cilat socializimet e para, rritjen prinderore dhe socializimet e dyta, shkollimin fillor, i kane marre gjate periudhes komuniste: fryma leniniste, denimet publike ne salla kinemash te artisteve te degjeneruar te agjitacion dhe propagandes armiqesore, vigjilenca ndaj armiqve te popullit, populli ushtar kunder flotes se gjashte amerikane, si nje grusht i bashkuar kunder armikut kapitalist… E para ishte fjala, dhe Zoti ne na ofroj gjuhen e urrejtjes dhe te paranojes ndaj tjetrit, te huajit, te panjohurit – e gjithe kjo strukture infiltroi ne gjithe qenien tone, u trupezua tek ne, brenda nesh. Eshte pikerisht ky trup brenda nesh qe ka zene vend, qe ha e pi e rritet duke qene vete ne qe e ushqejme. Ky eshte tranzicioni.
Perpiqemi te çdemonizojme vetveten duke shenuar me gisht njeri-tjetrin e duke share “ti je enverist i qelbur, komunist”. E keshtu te djathtet i thone socialistave “ju jeni komunist”, socialistet I thone demokrateve “ju jeni komunist”, te djathtet ankohen “ne gjirin tone ka ende komunist”, te majtet krenohen “ne parti s’kane mbetur edhe shume komunist” madje puna ka arritur deri ne ate pike sa dhe vete komunistet i thone komunistave “ik ore kelysh i kuq, ik ore komunist”.
Tranzicion, tranzicion, tranzicion. Dhe per sa kohe? Jetojme te sotmen, refuzojme te kthejme koken pas e te kuptojme c’ka ndodhur, refuzojme te shohim ne te ardhmen e te ndryshojme. « Perse ndodhi keshtu? Dukemi si ata dashnoret nostalgjik per dashnoren e braktisur por qe krenar gjer ne vdekje s’duam t’ja shohim me bojen pasi ajo shkoi me dike tjeter. Jetojme nje kohe imediate, pa te shkuar e as te ardhme. Do duhet kohe per te ndryshuar, shpresa eshte vertet tek brezi i ri, tek ata femije me syte shkelqyer qe luajne sot te pafajshem pa ditur c’kishte perpara se ata te vinin ne kete bote. Ata duan lodra, duan embelsira, duan lapsa me ngjyre. Pikerisht ky brez pa damken e vaksines kunder kapitalizmit, ky brez do ti japi ngjyra Shqiperise, ngjyra te verteta, ngjyra ne shpirt, jo ngjyra aziatike fasadash suva rena.
« It’s all in our mind » - Kapitalizmi sot ne Shqiperi ende nuk instalohet, pasi struktura te se shkuares, te ngulura ne -mendje- nuk e lejojne, e luftojne, e sabotojne te zhvillohet, pasi ai eshte Armiku dhe ne te gjithe si kasape-viktima te indoktrinimit, ne ushtaret e mallkuar te ushtrise se zotit te vdekur, po bejme pikerisht ate per te cilen na kane formuar e na kane stervitur – ne po luftojme kapitalizmin!
nga 4231 postuar fillimisht tek blogu shkrime mbi nje situate te merzitshme
29 Prill 2008 @ 5:42 am
Me pelqeu! E shoh si nje tentative realiste per te kuptuar disi ku jemi e ku mund te shkojme. Mentaliteti nihilist e vetshkaterrues u provua qe ste con gjekundi, vetem shton vuajtjet. ndoshta jemi nder te paktet popuj qe jetojme duke urryer totalisht te shkuaren, qe nuk respektojme te tashmen e qe nuk kemi vizion per te ardhmen.
tranzicioni si psikoze eshte perralla e kohes, e perseritur nga politika per te mbajtur njerezit ne gjume.
29 Prill 2008 @ 7:07 am
Me bere kurioz te di si e ke menduar ate zgjedhjen e piktures? Sepse konstruktivizmi dhe surrealizmi jane pak larg njera tjetres…
29 Prill 2008 @ 8:59 am
Per mendimin tim eshte kjo natyra jone nihiliste dhe qenia pesimiste ne kulm si dhe qasja natyrore e njeriut per te mos kuptuar gjendjen aktuale, sepse ne fakt gjerat kane levizur dhe vazhdojne te levizin vazhdimisht. Jemi teper te zene te merremi me aktualitetin sepse nese hedhim kohen mbrapa do shikojme qe shume gjera jane shume me mire se mepare.
29 Prill 2008 @ 11:34 am
Analize e shkelqyer, hipoteze interesante dhe pse jo edhe reale.
Personalisht do te doja te sillja ne vemendjen tuaj dhe te autorit kete fraze te shkeputur nga shkrimi:
Dhe ate dite dhjetori, zoti vdiq! Nje popull i tere i ndrydhur, i roberuar, liri rrembyer, per nje cast te vetem u gjend ne dileme. Po tani qe zotin e ferrit e vrame, c’te bejme?
Mendoj se kjo permbledh ne menyre shume sintetike gjenezen e kalvarit te vuajtjeve tona.
Me krijohet ideja se ne keto vite kemi zevendesuar zotin e Ferrit me nje tjeter zot Ferri… dhe vete impakti me te perditshmen “e eger” te Tiranes te jep kete ndjenje.
Besoj se fundi i tranzicionit dhe fillimi i nje kohe te re per Shqiperine dhe shqiptaret do te ndodhi kur me se fundi te arrijme te shohim Zotin e vertete!
29 Prill 2008 @ 12:16 pm
Sic e kuptova une shkrimi hedh hipotezen qe:
1. Mbrujtja jone marksiste-leniniste eshte ajo qe saboton zhvillimin e Kapitalizmit sepse e shohim si “Armikun”.
2. Ngaqe sabotojme kapitalizmin kemi zgjatur tranzicionin.
–
Nuk di nese e besoj kete. Kapitalizmi ne Shqiperi nuk eshte sabotuar por eshte lene te zhvillohet per shumicen e kohes pa rregulla, nje kapitalizem arkaik por te uritur. I eger - pra pikerisht ne elementin e vet si Kapitalizem. Sofistikimi vjen vetem me kohen.
Une nuk arrij te kujtoj apo imagjinoj asnje aktivitet marksisto-leninist apo ndonje ndjenje te forte komuniste qe te kete kundershtuar Kapitalizmin ne Shqiperi. Kapitalizmi ne Shqiperi a eshte ai i Minieres se Bulqizes apo po ia fus kot une? Car sabotimi ka ndodhur ndonjehere?
PS. shtatorja e E. Hoxhes ne sheshin Skenderbej eshte hedhur me 20 Shkurt 1991 jo me 13 Dhjetor 1990.
29 Prill 2008 @ 12:22 pm
Po kush e ka lene qe te zhvillohet pa rregulla?
Klasa drejtuese?!
E nga vjen klasa drejtuese?!
Sdq. autori flet per nje lloj sabotimi subliminal!
29 Prill 2008 @ 12:35 pm
Nuk e shoh, as subliminal. Shkrimi ben fjale qe te gjithe ne e sabotojme kapitalizmin me ane te “marksizme-leninizmes” - jo vetem “klasa drejtuese” - e cila ne te vertete nuk ka asnje lloj besnikerie ndaj marksizmit. Kundershtimi (subliminal) marksist ndaj Kapitalizmit nenkupton qe subjekti eshte idealist nga natyra.
Kurse mua me eshte dukur se tranzicioni eshte zgjatur nga demagoget dhe rrufjanet, jo nga idealistet. Ketu mbret eshte paraja. Kapitalizem i paster.
29 Prill 2008 @ 12:52 pm
Shkrimit i mungon kapitali, ate ja ka marr militantizmi kapital.
Autori eshte gati, gati si sekretar rinie per kapitalizem.
29 Prill 2008 @ 12:58 pm
Atehere nqs. fjala kapitalizem do te zevendesohej me demokraci, mbase shkrimi do te kompletohej me tutje. Po te integrohej edhe me besimin… do ishte perfekt!
29 Prill 2008 @ 1:01 pm
shkrimi eshte interesant …..por me duket qe shkrimi eshte , nderkoh, nje rreth pa tangjente . Ne radhe te pare , tranzicioni nuk este vetem nje gje impersonale , eshte shum me shum . Ndryshoret nga te cilat varet ky “ekuacion” qe quhet “tranzicion ” , jan te shumta . Ja disa kryesore:
1) …hapsira e veshtire e dy poleve mes te cilave shtrihet tranzicioni , ne kete rast , kalimi nga diktatura ne nje shoqeri demokratike.
2) …concepti i te nenshtruarit dhe te mbivendosurit …nder te cilet ndodhet nje hapsire shum e madhe . e cila ka stabilizuar “sjelljet” interperonale ne shoqerine tone.
3) fakti qe shoqeria shqiptare “DESHIRON” me shum ate qe degjon …sesa ate qe shikon. psh: beson me shum ate qe thuhet sesa ate qe behet nga shteti…dhe ketu harrojne kombin.
iludohet nga “perendimi” dhe nuk mendon vendin e saj ( trulloset).
etj etj etj etj.
…un do te shtoja edhe dicka persa i perket conceptit te tranzicionit te kuptuar ne spondat e termave te politikes.
ndoshta me shum se ne cdo fushe tjeter , tranzicioni ne politike ka kufij te “prere me thike”.
ne rastin konkret , mjafton te ndertosh elementin baze te demokracise dhe tranzicioni mer fund . Sigurisht elementi baze i demokracise nuk eshte as NATO as BE , por eshte “SOVRANITETI I PERKET POPULLIT” dhe “RESPEKTIMI I KUSHTETUTES” …qe arrihen me sgjedhje te lira .
29 Prill 2008 @ 2:22 pm
“”"”"”"”Autori eshte gati, gati si sekretar rinie per kapitalizem.”"”"”"”
me thene te drejten shume MAHNITES dhe qe me te vertete te ben te MENDOHESH…ky konstatim.
Kam mendim te pandashem se pikerisht dalja ne skene si percaktimi me lart, i ketyre ANAL-isteve , njerez jo vetem te paformuar por VULGAR edhe ne te shprehur dhe VECANERISHT mbeshtetja qe u jepet ketyre laperdhareve ne mjedise intelektuale , jane nje nga shkaqet themelore te zvarritjes SHQIPTARE.
Nje profan i kualifikuar per peshtytes per te shkuaren , pa asnje pergatitje teorike me minimale per qe do te argumentoje (gjoja kapitalizmin) , merr guximin dhe hedh bajgra neper letra duke u perpjekur ti shese si TEORI..DHE ku ?… DHE kujt..?
Minimalisht duhej te ishte vene emri per te pare nese e meritojne PESHQIT nje perfaqsim te tille me keto prurje apo si gjithnje na i “fusin” me tema te tilla qe perseris se do te ishte me e mira per nje RUBRIKE me titull ENGLENDISJE..
29 Prill 2008 @ 2:28 pm
Uau Idris! Cfare fjalori piktoresk dhe shumengjyresh!
Ke provuar ndonjehere ta lesh retoriken menjane dhe te komentosh e kaq?!
29 Prill 2008 @ 2:29 pm
ky shkrimi eshte i imi. blendi ke te drejte, 13 dhjetor 1990 ka qene rrezimi i bustit ne shkoder jo ne tirane, lapsus! pershendetje te gjitheve!
29 Prill 2008 @ 2:42 pm
sapo lexova komentet me lart. se pari per ujkun, ke te drejte, imazhi i perzgjedhur me artikullin te vetmen lidhjen qe kane eshte thjeshte vizuale pa hyre ne krahasime te rrymave te artit. imazhi eshte i malevitch, ne menyre vizuale me solli ndermend ato kullat e tiranes. nuk ka asnje lidhje me surrealizmin qe sic e the dhe ti s’ka lidhje me konstruktivizmin (supremacizmin me sakte ketu). se dyti, per ata qe hidhen perpjete, artikulli nuk prezanton te verteten, por parashtron nje hipoteze. ndaj, nje artikull perpara se te “kritikohet” à la shqiptarçe, te pakten ti lexohet titulli. dhe me pas vazhdoni ne brendesi.
29 Prill 2008 @ 2:44 pm
Per hir te respektit i lutem ADMIN.te fshijne postimin me lart duke i lene nje shenim z.Ar 31….Perse tu desh te biesh ne kete nivel ?
Keto si procedura kane vetem nje shpjegim KARIERIZMIN !
Ne se e ke nje premtim te tille dhe ata qe ta kane dhene i ze gjumi rehat me kete koperture URIME. Eshte nje zgjedhje e natyrshme njerzore qe per mua ti e meriton.
Ne se e ke me te vertete nje MEDITIM ose nje perpjekje per Shpjegim te SITUATES nuk do te desherija kurre te lexoheshin prurje te tilla nga KALEMI JUAJ !!!!!!!!!!!!
Sqaroj se gjuha ime e perdorur per artikullin tuaj gjithsesi do te kishte te njejtin KUPTIM ne se qe ne fillim do te ishte emri (nicku) JUAJ i nderuar.
29 Prill 2008 @ 2:48 pm
@Idris
Brenda mundesive dhe kohes qe ke ne dispozicion, a mund te shkruash pse ky shkrim qenka kaq negativ dhe acarues. sepse i hodha prape nje sy pasi lexova komentet e tua, mirepo nuk po e gjej shkakun.
Falemnderit
29 Prill 2008 @ 2:52 pm
Eshte shume e cuditeshme z.OLSI b !
:) 
:( 
Per nje pjese qe me te vertete rendin nga dituria ose me minimalja nga deshira per te qene te ditur pa pretenduar se jane GJITHSHKAFJA ku mendoj se beni pjese edhe JU , te pranohen keto prurje.
VETEM per nocionin KAPITALIZEM sikur te kishte nderhyre per ta emertuar ashtu si e emertojne Prinderit Kapitaliste
“Ekonomia e Tregut e gershetuar me LIRITE dhe te DREJTAT e njeriut” ose me thjeshte “Sisteme Demokratike” ne raportet se si cfaqet sot ne
MEMEDHEMBJE dokishe pare se edhe kundertite do ishin te kesaj natyre.
Aty ku “perpjekjet” nga tentativa studiuse “perkthehen” e paraqiten si
hartime meritojne te njejten NOTE si konkurence DIJESH
29 Prill 2008 @ 2:52 pm
Idris ky ka qene nje shkrim krejt personal ne nje bashkebisedim me nje mik ne blogun e tij…ndaj c’te te them…shoh shkrimi ka ardhur ketu. eshte nje nga ato mendimet qe te vjen ne koke ne ditet e pashpresa kur sheh amulline e jashtezakonshme qe ndodh ne atdheun tend dhe ti ndihesh i pafuqishem te ndryshosh dicka. dhe s’ka te bej me nje plaidoyer te kapitalizmit, por me teper si nje perpjekje per te kuptuar nje situate vertet te merzitshme. ndoshta nje hipoteze e shtyre paksa ne ekstrem, per nje situate ekstreme. komentet e tua do desha te qendronin, nuk i marr si fyerjen, c’tju them, ndoshta keni te drejte.
29 Prill 2008 @ 2:59 pm
Ka nje fare koluzioni midis ekonomisteve neo-liberale dhe elementeve qe ‘kapen’ partite komuniste si S.Berisha, apo F. Nano. Te paret kerkojne privatizim me cdo kusht, te dytet kerkojne te jene bleresit. Tranzicioni mund te zgjase deri atehere kur tere procesi i privatizimit te perfundoje. Ne Shqiperi do zgjase me shume sepse ka shuma te llahtarshme parash te ngrira ne tunxh dhe barot qe, sic tregoi Gerdeci, duhen cliruar.
per mua me mire te shperthejne se sa tu bien ne dore ‘delijve’.
29 Prill 2008 @ 3:00 pm
Shkrim interesant dhe nje hipoteze po ashtu interesante per te cilen ia vlen te reflektohet dicka me thelle. Jo se do te kete ndonje ndikim mbi realitetin shqiptar por me teper per te kuptuar ate qe ka ndodhur keto dy dekadat e fundit. Urime autorit.
29 Prill 2008 @ 3:01 pm
Perseri te kerkoj falje z.Ar31! Te kuptoj shume drejt !
Dhe jo me kot . Se sa e sa copeza mendimesh te shprehura ne leterkembimet tona midis shokeve apo copeza bisedash jo thjesht te kesaj fryme Tuajes, por ndoshta shume here me Vulgare ,gjinden ne arkivat e sejcilit , aq te mira qofshin.
Ndersa dalja ne “publik” e personalitetit tuaj aq me teper te mbrojtur pa dashje ose te paragjykuar nga pena te tjera “me vlere”,Nuk i sherben ose nuk i rri aq per shtat EMRIT te origjines se si u njoh ky personalitet ne PUBLIK !
Gjithsesi ato cfare them une jane KREJTESISHT PERSONALE pa asnje ndikim ne cdo perpjekje TUAJEN te cilen PERSONALISHT kam kenaqesi ta shoh ne plejade.
29 Prill 2008 @ 3:30 pm
Kam nje mendim PERSONAL po jo pa BAZE.
:( 
ka te beje me VDEKJEN e SHOQERISE.
:) 
ka thene,pra ne tranzicion..
TRANZICION eshte nje huazim nga dukurite natyrore sepse ne realitet NDALJA e tij , sic parashikohet ne shoqeri sot ne Memedhembje nga shume mendimtare
Shume terma te huazuara nga fusha te tjera te studimit e te mbartura ne ato shoqerore nuk shprehin REALITET.
Realiteti i vetem i shoqerise eshte Tranzicioni….i perhershem dhe i pandalshem….Gjithshka eshte relative….
Keshtu qe e gjetur si nje fije kashte per te mbyturin, klasa jone politike po e permend fjalen TRANZICION si dege shpetimi…dhe e keqja qendron se kete fjale ne perpjekjet per te shpjeguar dukurite e sotme e ka rrokur edhe klasa ose pjeserisht klasa INTELEKTUALE…
29 Prill 2008 @ 3:40 pm
Pa dashur te ofendoj AR31 po as une nuk jam dakort me kete hamendesim tendin:
jam dakort me Idrizin
kjo gje megjithese kulmoi ne nje moment te caktuar nuk se i zuri
njerezit gafil e i la si te trullosur ne mes te sheshit duke u perpjkeur te marrin vesh se ku jane e nga do shkojne.
Kishte vite qe njerezi me mesimet e partise bente ate qe bejne robt ne hale.
kjo ska lidhje me tranzicionin e vonuar shqiptar se te tilla ngjarje nuk penguan iniciativen e lire te individeve, madje dhe ata me skeptiket e ekonomise se tregut kur u njohen konkretishte me parane nderruan mendje.
Kapitalizmi eshte instaluar mor mik vellai sa ty nuk ta merr mendja, se njerezia vetem te kapitali e ka menjen.
Me kete shkrim je i vetmi qe po e lufton kapitalizmin, te ka met ora ne 91 se dynjaja e ka menjen me bo lek, me ble nai shpi, nai makine te re, njeshtepi buze detit, ja pra ky eshte kapitali.
Me fal qe po ta them po qenke me keq se Kac Myftari me torite e tij konspirativi.
29 Prill 2008 @ 4:01 pm
AR31, ne fakt e ke kapur shume mire sepse Shqiperia nuk eshte shume larg nga situata qe ndodhej Rusia pas te ashtequajtur “revolucion”. I gjen te gjitha, pathosin e shpresen, por edhe propaganden, zgenjimin. Ne fakt,per mendimin tim, eshte nga imazhet me te mira qe mund t’i vije ketij shkrimi.
29 Prill 2008 @ 4:28 pm
Nuk e di si e keni kuptuar ju po mua me pelqeu. Ideja se duke analizuar fjale per fjale te hequra nga konteksi mund te coj ne konkluzione te ndryshme nga cdo tjeter analist.
Ne kompleks me pelqeu. Trazicioni eshte brenda nesh dhe kjo brenda nesh eshte teria e konspiracionit. Jemi ne qe jemi ne tranzicion, dhe duke qene ne ne trazicion bejme qe edhe shqiperia te jete ne tranzicion.
Nuk pajtohem me ndonjerin qe thote se tek ne kapitalizmi eshte lene i lire dhe ka qene shume i eger. ne fakt mendoj se duke qene se mendesia jone eshte ne tranzicion midis atij komunist/prone shteterore/ekonomi sociale kjo ka bere qe edhe kapitalizmi ne te jete nje kapitalizem socialist, ku cdo gje behet ne emer te klases se varfer per te pasuruar ne menyre te padrejte e te paligjshme nje klase te pasur ( nuk benet ekomunimzi te njejten gje tek ne? ). Ndersa ne nje kapitlaizme te eger te mirfillte cdo gjehet behet per pasurimin e klases se pasur ne menyre te ligjeshme Personalisht do te isha me shume per nje trazicion me nje kapitalizem te eger per arsye se komunizmi i eger na la pa shtresim te shoqerise ku kepuce grisuri u be njesoj si dhembefloriri, ku analfabeti i barankave te getove u be njesoj si i studiuari ne perendim i keshtjelles ne downtown.
Regjimi ku shtresa e mesme, inxhinjeri, mesuesi, teknollogu, u shakteruan nen idene e luftes kunder burokrateve, mirkoborgjezeve dhe nje muaj ne vit u duhej te punonin te pastronin halete e brekegrisurve tashme ne pushtet
trazicioni yne lidhet me mungesen e shtresimit te shoqerise sone. Shtresimi i klasave ta pasura po behet ne rruge te jashteligjeshme ndersa shtresa e mesme akoma quhet e keqja e shoqerise, nga brekegrisurt tashme pasunare.
Prandaj do te preferoja me shume nje kapitalizme te eger por me ligje kapitalizte se sa nje kapitlaizmem socialist me ligje komuniste
Po nuk u nda shoqeria ne ate qe i pasuri te quhet i pasur dhe te repektohet si i tille, i mesmi te quhet i mesem dhe te respektohet si shtresa me kryesore e popullsise, dhe i varferi te jete i varferi dhe te respekthet si i varfer, nuk do te kete dalje nga tranzicioni shqiptar.
(respekt ne kuptimin e mire te fjales, pa i hequr askujt te drejten te levize nga nje shtrese tek nje tjeter sa kohe qe kjo levizje eshte e ligjeshme)
29 Prill 2008 @ 4:38 pm
Kapitalizem nuk do te thote qe ta kesh mendjen tek kapitali. Do te thote qe TA PRODHOSH kapitalin. Ne Shqiperi nuk ka prodhim ka PORDHEim.
Mendjen nuk e kane te kapitali po te pordha. Ta kishin mendjen te kapitali do ishin shtruar punes ta prodhonin ate. Ne fakt puna a vetme qe behet eshte ajo ku Shqiptari ka avantazh kompetitiv: DAJAKU dhe derivatet e tij (arme, prostitucion, etj etj)
ky eshte i vetmi prodhim. Autori flet per prodhim te mirefillte qe nuk ka sepse ekziston mundesia te ngrihet kapital me DAJAK jo me pune alla-protestantce.
29 Prill 2008 @ 5:26 pm
O qafir ti ja fut aq kot sa nuk e ke idene
si te ty gjith ato biznese ne shqiperi, qe nga nderrmarjet mediatike moderrne, nga qendrat tregtare, hotelet lluksoze, kompani agro-ushqimore,kompanite te fushave te ndryshme s’te duken kapital ty.
po ca do ti qe ne shqiperi te kete fabrika si “Kohet Moderne” me Charli Chaplin qe ta quash zotrote kapitalizem, pastaj ne shqiperi s’mund te kete industri te rende qe ta quani kapitalizem,
ne shqiperi ekonomia e tregut eshte instaluar dhe ne kete periudhe verejme nje motivim me te madh te investitoreve serioze vendas per te rregulluar dhe normalizuar funksionimin e tyre. do jene keto kompani qe duke gjetur partnere perendimore do fillojne te bejne presion mbi politike per nje situate me te stabilizuar qe mos te ndoshin me ato qe quhen trembje te parase.
Vetem vitin qe shkoi The Ekonomist ka shkruar 3 here per shqiperine dhe i fton investitoret britanike te pasurive te patundshme te investojne ne shqiperi.
Po ashtu ka kompani pasurish te patundshme ruse qe jane interesuar e vazhdojne te interesohen per shqiperine, ky eshte kapitalizmi shqiptar.
dynjaja bo lek e katandi e ti i shef vetem pordhet shqiperise.
29 Prill 2008 @ 5:44 pm
3 te parat jane pordhe qe mbahen me kapital qe shpenzohet por eshte prodhuar diku tjeter. Nuk mund te kalosh direkt ne ekonomi ’sherbimesh’ or daj Mozi…
30 Prill 2008 @ 3:02 am
C’fare thua o Qafir? Tre te parat nuk jane kapital se kapitali eshte prodhimi? Por c’fare prodhojne qendrat e kapitalit ne bote, qytetet nga Beijingu tek New York, mallra per te blere? Kapitalizmi ka ndryshuar, dhe sonte qendrat me te zhvillura nuk prodhojne sende per te blere, por kulture, service, dhe menaxhim (pra production of culture). Prandaj flasin per nje shoqeri post-industriale, dhe prandaj ne shqiperi i thone jo TEC-it, sepse duan turizem. Prodhimi i sendeve eshte eksportuar, dhe sado e madhe rendesia e nje sendi qe ti mund ta shikosh, ai lloje prodhimi sonte gjendet ne “margins” e botes kapitaliste. I vetmi prodhim qe nuk eshte derguar ne ato “margins” eshte prodhimi i teknollogjise te larte, pra dicka qe ne Shqiperi nuk mund te pritet tani per tani.
Sa per artikullin, shoqeria shqiptare eshte aq kapitaliste sa mund te jete, sic do shoqeri ne bote. Sepse kapitalizmi nuk varret nga menyra se si njerezit mendojne (sic thote artikulli, mentaliteti jone bllokon zhvillimin e kapitalit), eshte nje nga systemet e rralla qe mund te punoje ne cdo vend, si do qe kultura (superstructure) e atij vendi te jete. Nigeria, Malta, Kina Amerika kane ideollogji te ndryshme, por kapitalizmin e kane te njejte dhe te nderlidhur; kapitalizmi vetem mund te bllokohet ne menyre infrastukturale, (pra mund te kate me te veshtire te hyje ne disa vende nga te tjerat) dhe qeverite shqiptare nga fillimi deri ne fund, jane mundur ti lehtesojne keto lloj problemesh.
Sa per tranzicionin, ai eshte nje gabim. Nuk ka vend ne tranzicion, dhe nuk ka njeri ne tranzicion. Vendet ndryshojne gjithnje, dhe ne rast se disa vende duken ne trazicion dhe disa te tjera duken te mbaruara, ose ne vend, atehere kjo do te thote me shume qe kemi probleme me menyren se si i shohim disa vende (means to an end?) dhe se si i shohim te tjerat (ends).
Se fundmi, ne rast se do “mendojme” si kapitalist, atehere nuk mund te mendojme si Shqiperi, se rregulli i pare i kapitalizmit modern eshte renia e kufinjeve dhe pozicionimi i shtetit jo si instituti kryesor, por si nje institut midis te tjerash, nje lojtare jo shume ndryshe nga EU ose ExxonMobil. Keshtu, kapitalizmi ne shqiperi, ne potencialin per zhvillim qe mund te kete, nuk do varret kur as nga mentaliteti dhe as nga puna e shqiptareve, por thjeshte nga rrymat internacionale, dhe sa te tilla kjo zone mund te terheq.
30 Prill 2008 @ 3:53 am
Avocados!
:D :D.
:) 
:) 
do te kishit mbritur ne ate qe megjithse e gjate ka kuptimin:
:D 
Po vij per pak me Ty,per aq sa kam kapacitet dhe si e mendoj duke mos kekrkuar te paragjykohesh per Tema te tilla , qe ne fund te fundit NUK na RRISIN RROGEN
Nuk ekziston Kapitalizem Klasik i ORIGJINES.Gjithshka eshte e ndryshuar
katerciperisht…
Ne shoqerine Njerzore ku ti dhe une marrim fryme ,lexojme, kendojme e riprodhojme kane nderhyre faktor GLOBAL qe nuk para PIERDHIN shume per shtresa e klasa….
Te tilla teori si e RELATIVITETIT,Teorite FROJDISTE , ca me afer si Teorite e kllonimit etj i kane hequr THEMELET TEORIKE asaj qe quhej sistem KLASIK i cfaqur ne histori si DY POLESH…Komunist dhe Kapitalist…
Sot dashje padashje jane shkrire KLASAT, nuk ka shtresa te PRIVILEGJUARA , nuk ka historikisht te lindur per te UDHEHEQUR dhe te tjere bujkrober.
Te tilla cilesime kane vlere vetem ne fushen e MORALIT ndersa ne ate teresore dhe vecanerisht EKONOMIKE nje rastesi fatlume ne fitimin e nje Llotarie Milioneshe i shndron ne skllever te tere fisniket e Tokos
Ne kete pikpamje Rendja pas konstatimeve BOSHE me KOMUNIZEM e KAPITALIZEM dhe harxhimi i energjive mendore ne “BOSHLLEK” nga pena te vyera sic jeni mosha JUAJ eshte nje HUMBJE e MADHE jo vetem per JU por edhe per Te tjere qe nuk e kane kete KAPACITET.
Sikur te thelloheshit pak me shume ne emertimin e shoqerise se SOTME si DEMOKRATIKE (ne fakt Jo e tille ,por qe synojne e jane ne “Tranzicion” te vazhdueshem per tu persosur deri ………..sa te cfaqen ne tere Madheshtine e tyre por JO ne TOKE
“Sisteme(shoqeri) te ngritura e te mbeshtetura mbi ekonomine e TREGUT dhe Lirite e te Drejtat e njeriut ” dhe per kete nje nga specialistet dhe analizuesit me te mire te Botes Me duket se NOVAK thote megjithate JO me E mira!!!!!!!!!
Te kerkosh te dish dhe te zbulosh nepermjet pyetjev ky eshte atributi kryesor i njeriut sip[as AJNSHTAJNIT ,ndersa konkluzione emocionale te mbushura sot me ah Komunizmi,s’te shpien as ne dere te HLESE me qe e ka qejf Hajdarmozi
Po e mbyll me kaq se e lexon KOTHI ndonje rresht dhe thote Paska rreshqit Ky .Iku Kaq e Pat!
30 Prill 2008 @ 5:34 am
Idris, he me he mos u tall tani :). Si e mendon ti: kur jane zhduke KLASAT dhe Shtresat e privilegjuara? Po llotarite milioneshe kur kane linde, apo atehere kur mbaroi thesari i Ali babes dhe i Kont Monte Kristos? Meqe ska shtresa te privlilegjuara i bie qe tani jemi te gjithe njelloj e? E paskemi kape komunizmen huh?
Komenti yt me lart po t’i heqesh ahe-t e uhe-t s’thote asgje me shume se shkrimi i ketij djalit, qe wow! qenka dhe kaq i ri, ndersa Ju Idris, oh! duhet ta keni kaluar gjysem shekulli ( nise nga pjekuria e komenteve flas). Ai po thote se kapitalizmi si forme e sundimit te ekonomise se tregut dhe te Lirive humane, e ka veshtire te hyje natyrshem e pa dhimbje sociale ne shoqeri si ajo shqiptare, te cilat nuk kane ndjekur nje udhe te natyrshme zhvillimi por te detyruar ( qofte dhe me qellime te mira)
Po mos paragjykosh penat tona te vyera, do e shohesh qe e ke nxjerre koburen kot!
apo bjeri t’i biem meqe nuk e njohem kete djalen… a thua se ketu diskutohen vetem tema Perla dhe bobo na ra niveli.
whatever!
nighty night tani…here tjeter shihena.
30 Prill 2008 @ 6:00 am
Si shume lodhje dhe sforcim ne tema te tilla. Duhet nis nga njishi mendoj, hajt o burra e gra te percaktojme iher se cfare eshte kapitalizmi e pastaj ta qajme vdekjen e tij shtatanike..ta bojme me te lehte bile, te percaktojme se c’fare nuk eshte kapitalizmi per te kuptuar nese duhet te lodhemi me me terma te tille.
1)Kapitalizmi nuk eshte sistem vlerash!
tjeter?
30 Prill 2008 @ 1:59 pm
E di Avocados c’me kujtove.
:) :).
Kur erdhi nga fshati nje moshatar rreth 10 vjec ne Tirane si shume gjera i bene pershtypje edhe ca makina “gerdalla” ne ate kohe (tip ZIS-i).
I habitur ai me pyeti:
-O idriz po ku i kane Kuajt keto Qerret e Medha ?
Me thene te drejten ndertim frazash me te tilla argumente si ne rastin Tuaj me heqin te drejten te jap mendim
Shihemi ne te tjera raste ….por do kisha deshire qe ata qe jane jo ne keto nivele ..te kuptonin dicka perse behet fjale…..
Sa per “shkrirje te shtresave” te mjafton vetem pjesmarrja jote ne kete nivel tek PESHKU …per aq sa ta (dhe Na ) ka lejuar INTERNETI.
30 Prill 2008 @ 3:02 pm
O Idriz me ca menje ma the ate punen e HLESE mer burr??
Une nuk duroj dot me keta tipat e persekutum, na merziten o burr komunizmi komunizmi, iku o vlla komunizmi bo bohen 20 vjet qe ka hik e keta akkoma me komunizmi, femijet e komunistave, djemt e oficerve na merziten, dynjaja bo lek e keta akoma femijet e komunistave.
Pastaj edhe Kapitalizmi si nocion ka humbur se eshte zevendesuar nga Globalizmi, keti tipit ene kur bo seks i ka met ne tru tranzicioni, keta komunistat qe sna lene rehat te bejme kapitalizmin.
Globalizmi si filozofi eshte shume egoiste, ne qender eshte idividi qe mundohet te perfitoje nga rrymat per ti dhene kuptim jetes se tij ne toke, se iken kohrat kur njerzit mendonin per ate jete (pas vdekjes).
30 Prill 2008 @ 3:18 pm
Sot dashje padashje jane shkrire KLASAT, nuk ka shtresa te PRIVILEGJUARA , nuk ka historikisht te lindur per te UDHEHEQUR dhe te tjere bujkrober.
Te tilla cilesime kane vlere vetem ne fushen e MORALIT ndersa ne ate teresore dhe vecanerisht EKONOMIKE nje rastesi fatlume ne fitimin e nje Llotarie Milioneshe i shndron ne skllever te tere fisniket e Tokos…
————
Ka akoma njerez qe mendoijne se bota eshte e sheshte, ajo nuk eshte e rumbullaket por e sheshte si nje tepsi byreku. Megjithate edhe kjo teori eshte pak me spec se ne baze te kesaj teorie kjo tepsi mbahet ne kurriz te tre elefandeve. Ndersa sipas ketyre besimtareve kjo tepsi qendron ne ere mbi azgje. Mbase eshte nje zbulim i ri. Zbulimit se bota eshte e rumbullaket i ka iku koha eshte shume i vjeter, ndersa teorise se bota eshte e sheshte si nje tepsi duhet revizjonuar duke i hequr elefantet
E megjithate ajo rotullohet
30 Prill 2008 @ 3:30 pm
Me te njejtin KUPTIM qe i ke dhene dhe TI i nderuar Hajdarmoz !!!!!!!
:) 
po i kam harruar nje “A” asj hlese dhe si duket ke pate nonji menje tjeter
Ose kushedi si e kam shprehur???? por nuk ndaj asnje gje ndryshe nga plotesimi JUAJ i ketij shpjegimi..
30 Prill 2008 @ 11:02 pm
qenke mbrapa daj mbrapa…iku ene globalizmi
1 Maj 2008 @ 12:20 am
Ore AR31: pse kaq i bute ne pergjigjen tende? Shkrimi jot kishte nerv (se perndryshe nuk do nxirreshin koburet e s’do thartoheshin gjuhet ketu) por gati distancimi jot nga shkrimi nuk mu duk i nevojshem.
Me vjen vertet keq qe komenti “mahnites” ishte thjesht nje sulm “ad hominem.” Ku e cuan administratoret ate essene per rregullat e pergjigjeve ne blogje? Duket s’qenka lexuar.
Nuk e di ku e keni pare ju boten e sheshte dhe globalizmin (sic!) se mua me eshte dikur sikur Shqiperia eshte ne grope.
1 Maj 2008 @ 12:50 am
minatori - sinqerisht nuk kam as kohe e as nerva te merrem me hajdarat qe duan “me bo lek” dhe qe vijne ketu te me japin leksione mbi kapitalizmin. sic e tha dhe dikush me lart, po i le te hane byreket e tyre qete qete, mendova qe do te ishte me mire keshtu, te mos i pergjigjesha: kush ka dashur eshte fokusuar tek shkrimi, kush s’ka dashur te kuptoj ose krejt natyrshem nuk kupton, sigurisht, do te sulmoj autorin.
1 Maj 2008 @ 1:18 am
e mer idriz, kur ske ca te thuash me per present time, do hedhesh ne karte kujtimet e feminise..
nuk po flas me shume se sdu te prish temen. por mezi po pres te na sjellesh ndonje shembell sesi shkruhet nje shkrim analizues.
se kushedi mbase sjell ndonje nivel tjeter nga keto te komenteve.
me shprese rronj dhe une…
1 Maj 2008 @ 3:59 am
AR31, jam dakord me minatorin. Nuk mund te hedhesh nje teze te tille dhe te heqesh duart pa e mbrojtur. Une personalisht nuk jam i bindur se soc-realizmi eshte duke funksionuar ne nivel te nenndergjegjshem tashme. Vende vende shoh komunizmin te artikuluar si alternative e ndergjegjshme ndaj kapitalizmit, packa se jo i quajtur ne menyre eksplicite “komunizem”, apo packa se ne forme bllofi edhe kur artikulohet ne menyre eksplicite. Por kjo nuk do te thote se shtypja e identitetit ish-komunist ne te nendergjegjshme pengon kapitalizmin. Perkundrazi mund te argumentohet se tranzicioni eshte “permanent feature” e kapitalizmit qe funksionon ne te gjitha nivelet e ndergjegjes si reflektim i fluksit material ne formen e perrenjve psiqik. Nderkohe qe po shkruaj, eshte nje emision ne televizor, nje serial i quajtur “Boston Legal”, ku sapo u tha se te gjithe e dime se demokracia nuk eshte perfekte. E perkthyer ne nje gjuhe qe funksionon ne nivel te pandergjegjshem, kjo edhe mund te thote, “te gjithe e dime qe kapitalizmi nuk eshte perfekt: kete e provon edhe tranzicioni, (inflacioni) apo jo. Por kjo nuk do te thote se nuk eshte me i miri”.
Fatkeqesisht eshte krijuar ideja se komunizmi nuk funksionon ne praktike, pasi deshtoi si ne Rusi edhe ne gjithe gjysmen e botes. Fatmiresisht, dhe ketu duhet vendosur theksi, ajo cfare deshtoi, nuk ishte komunizem. Ka ardhur koha qe komunizmi te artikulohet serish, ne vend qe te argumentohej per nje force qe nuk ka nevoje per shtyse. Do kishte zera qe do thoshin se eshte e kote, se jemi ne qorrsokak ideologjik. Do i keshilloja te fillonin tek nje vullnet i kujdesshem, altruist.
1 Maj 2008 @ 4:47 am
Ne c’forme? Shpresoj jo ne formen e “prona private eshte vjedhje”
1 Maj 2008 @ 6:29 am
Lulian,
Ashtu si komunizmi edhe kapitalizmi i paster nuk mund te funksionoj pasi nuk pershtatet me natyren njerzore dhe mbi te gjitha me koherat ne te cilat jetojme.
C’fare po ndodh ne Shqiperi nuk eshte rezultat i mungeses se nje sistemit te ‘duhur’, cfaredo qofte ky ne mendjet e njerzve, por vullneti i munguar per ta bere sistemin egzistent te funksionoje.
1 Maj 2008 @ 8:36 am
Nuk po te sulmon njeri or ti, thejsht mendoja se tema te tilla gjeheshin vetem ne arkivat e RD ose maximumi te 55, po sic duket e paskam pas gabim.
medoj qe me e pershtatshme do ishte qe vullneti i munguar per ta bere sistemin egzistent te funksionoje. te zevendesohej nuk mund te funksionoj pasi nuk pershtatet me natyren njerzore shqiptare
dhe te lejme menjane komunizmin dhe tranzicionin e vonuar ketu.
Te trashegosh te paprekur madje edhe te pasurosh nje tribalizem 500 vjecar besoj ka te beje me shume me natyren njerzore sesa me seksin veshtire nga tranzicioni te autorit.
1 Maj 2008 @ 8:45 am
mm…. qellimi i ketij blogu ne mos gaboj eshte KRITIKA, dhe kritika ime ska qene fyese as denigruese , ketu nuk jemi ne Aldo Morning Show ku sa fillojne e flasin robt thone “Urime Per Emisionin”
do i lexonte njeri komentet po te ishin te tipit
Bravo
Shkrim i bukur
Me pelqeu shume
Edhe une ndaj te njejtin mendim
………..
………
1 Maj 2008 @ 1:19 pm
Lulian! Kapitalizmi sot eshte nje strukture e strukturuar qe te strukturon. duke si fjali e komplikuar, por qe ta marr vesh dhe hajdari, me fjale te thjeshta kjo do te thote psh: nese nje koreano verior sot shkon ne Amerike ai do te integrohet menjehere pasi sistemi (struktura) me ligjet, normat, opinionet, simbolet (e strukturuar) do te ndryshojne praktikat e tij ne jete (qe strukturon). Kapitalizmi eshte strukture autonome qe zhvendoset dhe po e shohim cdo dite me efektet e globalizimit. Por qe kjo strukture te funksionoje, duhet qe te kete aktore (njerez) qe te drejtojne kete makineri kapitaliste. Cfare ndodhi tek ne? Kapitalizmi hyri ne Shqiperi si sistem autonom por pa importuar aktor te tijet, nderkohe qe ne vend, ne Shqiperi, aktoret e vendit te kualifikuar ne komunizem nuk ishin gati per te, pasi jane aktore te nje strukture tjeter (me patente nga komunizmi) dhe keta hyne dhe moren drejtimin e kesaj makineri kapitaliste qe nuk dine ta ngasin. dhe sot kemi nje strukture perverse dhe hibride qe ndoshta jo teresisht e strukturuar, te strukturon. ndaj kur shoh ne tv shqiptare disa te rinj qe kane mbaruar ne universitete amerikane, sapo shkojne ne shqiperi, harrojne gjithcka qe kane mesuar dhe fillojne e mbajne fjalime dhune me keq se berisha. ose ka shume te tjere qe dalin nga universitet perendimore dhe plot patriotizem duan te bejne dicka per shqiperine, por qe kur shkojne ne shqiperi dhe perballen me keto struktura hibride qe perpiqen ti shnderrojne dhe ata ne qenie hibride, ata te zhgenjyer largohen ne shqiperia dhe preferojne te gjejne nje pune ne shtete te tjera.
ky shkrim mori shkas nga nje kuriozitet per te ditur se c’formim kishin deputet tane te nderuar. teksa shihja biot e tyre tek faqja e kuvendit te shqiperise, kuptova qe pjesa me e madhe e tyre, ishin te strukturuar nga regjimi i Hoxhes. sot 17 vjet pas renies se atij sistemi, sistemi i ri nuk ecen, sepse ende ai drejtohet nga aktore te se shkuares. eshte sikur ne nje fushe futbolli te futesh lojtar hokej dhe ti thuash luani tani.
1 Maj 2008 @ 2:21 pm
Jo Qafir. Mungesa e taksave tek bizneset e medha eshte vjedhje, jo prona private.
1 Maj 2008 @ 6:57 pm
Sikur vetem nje emer te permendje QAFO si “OKB” do te shihje qe njerzimi po synon pa ndalje tek GLOBALIZMI….ne trajta te cilat sot e kane shndruar BAZEN e KONTRADIKTAVE….. qe ka sjelle shndrimet e transformimet e dy perfaqesive me te medha te koheve moderne
:D 
binomin KOMUNIZEM-KAPITALIZEM , perfaqesuesit themelore te ketyre KOntradiktave…..qe zgjidhjen e KONFLIKTIT e kishin planezuar ne NDESHJE te ARMATOSUR…
Te dyja keto shtylla KLASIKE u perthyen dhe po shndrohen ngadale ngadale ne ndertesa te reja si Sisteme DEMOKRATIKE….Ka me mijra fakte per te vertetuar kete qe po cfaqen ne cdo fushe por me kryesorja si promotor i NJE JETESE DINJITOZE NJEREZORE fusha Ekonomike ne nje nga elementet me qenesor te saj SHPERNDARJA….
Pohimi me gjysem Goje se RA KOMUNIZMI eshte ana tjeter e Medaljes po me gjysem Goje …Ra Kapitalizmi…
Ne se fjalori i perditshem nuk ka gjetur fjale tjeter per te dhen shpjegimin sa me shkurt e me qarte per gjendjen e tanishme besoj te MJAFTON OKB!!!!!!