Fundi i kapitalizmit?
KAPITALIZMI PREK FUNDIN E TIJ
nga Immanuel Wallerstein, sociolog dhe historian, jep mësim në Shkollën e studimeve të larta në shkenca shoqërore (EHESS)
Nënshkrues i manifestit të Forumit shoqëror të Porto Alegre (”Dymbëdhjetë parashtrime për një tjetër botë të mundshme”), më 2005, ju jeni konsideruar si njëri prej frymëzuesve të lëvizjes altermondialiste. Ju keni themeluar dhe drejtuar Qendrën Fernand Braudel për studimin e ekonomisë së sistemeve historike dhe të qytetërimeve në universitetin e shtetit të New York, në Binghamton. Si e vendosni ju krizën ekonomike dhe financiare të pranishme në “kohën e gjatë” të historisë së kapitalizmit ?
Immanuel Wallerstein : Fernand Braudel (1902-1985) shquante kohën e “kohëzgjatjes së gjatë”, e cila sheh të pasojnë në historinë njerëzore sisteme që drejtojnë raportet e njeriut me mjedisin e tij material, dhe, në brendësi të këtyre fazave, kohën e cikleve të gjata rrethanore, të përshkruara nga ekonomisë si Nicolas Kondratieff (1882-1930) ose Joseph Schumpeter (1883-1950). Sot ne jemi qartësisht në një fazë B të një cikli Kondratieff i cili ka filluar para tridhjetë-tridhjetë e pesë vitesh, pas një faze A e cila ka qenë më e gjata (nga 1945 deri 1975) në pesëqind vjet histori të sistemit kapitalist. Në një fazë A, përfitimi është i përftuar nga prodhimi material, industrial ose tjetër ; në një fazë B, për të vazhduar të përftojë përfitim, kapitalizmi duhet të financiarizohet dhe të strehohet në spekulim. Që prej më shumë se tridhjetë vitesh, ndërmarrjet, shtetet dhe familjet zhyten në borxh, deri në grykë. Ne jemi sot në pjesën e fundit të një faze B të Kondratieff, kur rënia virtuale bëhet reale, dhe kur flluckat shpërthejnë njëra pas tjetrës : falimentimet shumëzohen, përqëndrimi i kapitalit zmadhohet, papunësia rritet, dhe ekonomia njeh një gjendje deflacioni real.Por sot, kjo pikë e ciklit rrethanor (konjunktural – shën. im, UN) përputhet me, dhe për rrjedhojë acaron, një periudhë kalimi ndërmjet dy sistemesh kohëzgjatjeje të gjatë. Unë mendoj në fakt se ne kemi hyrë që prej tridhjetë vjetësh në fazën përfundimtare të sistemit kapitalist. Ajo çka e dallon themelorisht këtë fazë nga vazhda e pandërprerë e cikleve rrethanore të mëparshme, është kjo që kapitalizmi nuk arrin më të “bëjë sistem”, në kuptimin e dhënë nga fizikani dhe kimisti Ilya Prigogine (1917-2003) : kur një sistem, biologjik, kimik apo shoqëror, shmanget tepër dhe mjaft shpesh nga gjendja e tij e qëndrueshmërisë, ai nuk arrin më të rigjejë ekuilibrin, dhe atëherë jemi të pranishëm në një degëzim.Gjendja bëhet kaotike, e pakontrollueshme për forcat që e sundonin deri atëherë, dhe ne shohim të mbërrijë një luftë, jo më ndërmjet partizanëve dhe kundërshtarëve të sistemit, por ndërmjet të gjithë aktorëve për të përcaktuar atë që do ta zëvendësojë. Për këtë tip periudhe, unë përdor fjalën “krizë”. Eh mirë, ne jemi në krizë. Kapitalizmi prek fundin e tij.
E përse nuk do të bëhej fjalë më tepër për një shndërrim të ri të kapitalizmit, i cili ka njohur, tekefundit, kalimin nga kapitalizmi tregtar në kapitalizmin industrial, pastaj nga kapitalizmi industrial në kapitalizmin financiar ?
Kapitalizmi është gjithëngrënës, ai e kap përfitimin aty ku ky i fundit është më i madh në një çast të dhënë ; ai nuk mjaftohet me përfitime të vogla anësore ; përkundrazi, ai i rrit ato duke krijuar monopole – dhe këtë është përpjekur ta bëjë ende tani vonë me bioteknologjitë dhe teknologjitë e informacionit. Por unë mendoj se mundësitë e grumbullimit (akumulimit – shën. im, UN) real të sistemit kanë arritur caqet e veta. Kapitalizmi, që nga lindja e tij në gjysmën e dytë të shekullit të XVI, ushqehet me mosbarazinë e pasurisë ndërmjet një qendre, ku shkojnë përfitimet, dhe periferive (jo detyrimisht gjeografike) gjithnjë e më të varfëruara.Në këtë këndvështrim, zhvillimi ekonomik i Azisë së Lindjes, Indisë, Amerikës latine, përbën një sfidë të pakapërcyeshme për “ekonominë-botë” të krijuar nga Perëndimi, i cili nuk arrin më t’i kontrollojë kostot e grumbullimit. Tre kurbat botërore të çmimeve të krahut të punës, të lëndëve të para dhe të taksave janë ngado në rritje të fortë që prej dekadash. Periudha e shkurtër neoliberale e cila është duke u mbyllur nuk ka bërë gjë tjetër veçse përmbysur përkohësisht prirjen : në fund të viteve 1990, këto kosto ishin sigurisht më të ulta se në 1970, por shumë më të larta se në 1945. Në fakt, periudha e fundit e grumbullimit real – “tridhjetë të lavdishmet” (les trente glorieuses – shën. im, UN) – ka qenë e mundshme vetëm ngaqë shtetet keynesiane kanë vënë forcat e tyre në shërbim të kapitalit. Por përsëri, edhe këtu, është kapur caku !
A ka shembuj të tjerë të mëparshëm si faza e pranishme, kështu siç e përshkruani ju ?
Ka mjaft të tilla në historinë e njerëzimit, në kundërshtim me atë çka kujton përfytyrimi, i farkëtuar në mesin e shekullit të XIX, i një përparimi të vazhdueshëm dhe të pashmangshëm, përfshirë këtu dhe versionin e tij marksist. Unë pëlqej më tepër të ndalem në tezën e mundësisë së përparimit, dhe jo të pashmangshmërisë së tij. Sigurisht, kapitalizmi është sistemi që ka ditur të prodhojë, në mënyrë të jashtëzakonshme, më shumë të mira dhe pasuri. Por duhet shikuar gjithashtu dhe shuma e humbjeve – për mjedisin, për shoqëritë – që ai ka shkaktuar. E vetmja e mirë është ajo e cila bën të mundur për shumicën një jetë të arsyeshme dhe të zgjuar.Sidoqoftë, kriza më e vonshme e ngjashme me këtë të sotmen është shembja e sistemit feudal në Europë, ndërmjet shekujve XV dhe XVI, dhe zëvendësimi i tij nga sistemi kapitalist. Kjo periudhë, e cila kulmon me luftrat fetare, përkon me shembjen e pushtetit të autoriteteve mbretërore, senjorale dhe fetare mbi bashkësitë më të pasura fshatare dhe mbi qytetet. Dhe këtu është që ndërtohen, me luhatje të njëpasnjëshme dhe në mënyrë të pavetëdijshme, zgjidhjet e papritura që suksesi i të cilave do të përfundojë me “bërjen e një sistemi” i cili shtrihet pak nga pak, në formën e kapitalizmit.
Sa kohë do të duhet të zgjasë kalimi i tanishëm, dhe ku do të mund të dilte ai ?
Periudha e shkatërrimit të vlerës, periudhë e cila mbyll fazën B të një cikli Kondratieff zgjat përgjithësisht nga dy deri në pesë vjet, derisa të mblidhen kushtet e hyrjes në një fazë A, kur një përfitim real të mund të nxirret përsëri nga prodhime të reja materiale të përshkruara nga Schumpeter. Por fakti që kjo fazë përkon sot me një krizë sistemi na ka bërë që të hyjmë në një periudhë kaosi politik gjatë së cilës aktorët kryesorë, në krye të ndërmarrjeve dhe të shteteve perëndimore, do të bëjnë gjithçka të mundur teknikisht për të rigjetur ekuilibrin, por ka fort gjasë që të mos ia arrijnë.Më të zgjuarit e kanë kuptuar tashmë që duhej vënë në vend diçka krejtësisht e re. Por aktorë të shumtë veprojnë tashmë, në mënyrë të çrregullt dhe të pavetëdijshme, për të bërë daljen e zgjidhjeve të reja, pa e ditur ende çfarë sistemi do të dalë nga këto hapa kuturu.Ne jemi në një periudhë, mjaft e rrallë, ku kriza dhe pafuqia e të fuqishmëve lënë një vend për vendimin e lirë të secilit prej nesh : ekziston sot një lak kohor gjatë të cilit secili prej nesh, nëpërmjet veprimit të tij individual, ka mundësinë të ndikojë ardhmërinë. Por meqë kjo ardhmëri do të jetë shuma e numrit të pallogaritshëm të këtyre veprimeve, është absolutisht e pamundur të parashikohet çfarë modeli do të dalë në fund. Pas dhjetë vjetësh, ndoshta do të shohim më qartë ; pas tridhjetë apo dyzet vjetësh, një sistem i ri do të ketë lindur. Besoj se është po aq e mundur, për fat të keq, që të shohim vendosjen e një sistemi shfrytëzimi ende më të egër se kapitalizmi, sa edhe vendosjen përkundrazi të një modeli më barazitar dhe rishpërndarës.
Shndërrimet e mëparshme të kapitalizmit kanë përfunduar shpesh në një zhvendosje të qendrës së “ekonomi-botës”, për shembull që nga Pellgu mesdhetar drejt krahut Atlantik të Europës, pastaj drejt SHBA. Sistemi i ardhshëm, a do ta ketë kahun nga Kina ?
Kriza që ne jetojmë përkon gjithashtu dhe me fundin e një cikli politik, atë të hegjemonisë amerikane, filluar gjithashtu në vitet 1970. SHBA-ës do të mbeten një aktor i rëndësishëm, por ata nuk do të munden më ta ripushtojnë pozicionin e tyre mbizotërues përballë shumëzimit të qendrave të pushtetit, me Europën perëndimore, Kinën, Brazilin, Indinë. Një pushtet i ri hegjemonik, nëse i referohemi kohës së gjatë braudeliane, mund të marrë ende pesëdhjetë vjet për t’u vënë në vend. Por nuk e di cili.Në pritje, pasojat politike të krizës së tanishme do të jenë të mëdha, në masën që të zotët e sistemit do të orvaten të gjejnë shpagues për shembjen e hegjemonisë së tyre. Mendoj se gjysma e popullit amerikan nuk do ta pranojë atë çka po ndodh. Përplasjet e brendshme do të acarohen në SHBA-ës, të cilët janë duke u bërë vendi më i paqëndrueshëm politikisht në botë. Dhe mos harroni që ne, Amerikanët, jemi të gjithë të armatosur…
© U. Nerguti, për përkthimin shqip.
12 October 2008 @ 10:30 am
Flm XYZ per kete postim.
Pershtypja e pare: Fantazma e Marksit me mjekren e tij profetike po sillet jo me neper europe por neper bote! 100 here e varrosen teorine e tij mbi Kapitalin dhe per te 1000 here i rikthehen shkencetarit qe me “bisturine” tij profetike beri anatomine e kapitalizmit.Te pasurit pasurohen dhe te varferit varferohen- kjo kontradikte e brendshme e ketij sistemi te mrekullueshem per nga dinamizmi i tij, pasi u nxorr nga dritarja prej neoliberaleve, duket se kriza e fundit e ka rifutur nga dera perseri.
Ja cfar thote Wallerstein(si sociolog natyrisht): Kapitalizmi, që nga lindja e tij në gjysmën e dytë të shekullit të XVI, ushqehet me mosbarazinë e pasurisë ndërmjet një qendre, ku shkojnë përfitimet, dhe periferive (jo detyrimisht gjeografike) gjithnjë e më të varfëruara.
Edhe pse financat dhe ekonomia jane sferat me larg formimit tim kulturor, kam ndjekur me vemendje shkrimet e analisteve te huaj botuar ne shtypin shqiptar, diskutimet ketu ke Peshku (qe jane shume me profesionale dhe me me shume informacion nga ato shkrimet e percipta te analisteve tane politike)
Sot ne Shqip(dhe para dy ditesh ne gazeten Standart ne mos gaboj) u botua intervista me nobelistin Muhamed Junus i cili shqeto thekson se KAPITALIZMI KA DEGJENERUAR NE NJE KAZINO.
Intervista e Immanuel Wallerstein e sjlle ketu eshte nje rast i mire per ti pare gjerat pertej rremujes se Woll Street. “Tamponi” prej 700 miliard USD i vendosur ne plagen e hapur te tregut financiar duket se nuk e shpeton dot “trupin” e ekonomise kapitaliste te prekur keq nga hemoragjia e brendshme e renies se besimit dhe renies se vlerave mbi te cilat u ngrit vete sistemi kapitalist ne gjenezen e tij(shpirti protestant dhe kursimi)
Wallerstein pertej krizes financiare rreket te kapi trendet e reja te kapitalizmit te mondializuar dhe aludon per zhvillime dramatike te cilat jane te mbarsura me dy mundesi: ose kapitalizmi do te behet me i eger dhe sistemi me polarizuar se kurre ose do te kemi nje kthim mbrapa, te shteti social demokrat i harmonizuar me nderhyrjen rregullatore te kejnsianisteve te debuar prej neoliberaleve.
Te mos gezohen para kohe neokomunistet dhe antiglobalistet.
Trumpetat e revolucionit te profetizuar nga Marksi duket se nuk do te bjene edhe kete here.Dhe ky nuk eshte deshperim:)
12 October 2008 @ 10:40 am
Une do te them vetem dy fjale mbi paraqitjen e tekstit. Kur postoj tekstin aty tek “shkruaj”, formati fillestar prishet dhe teksti kthehet ne diçka jo te bukur estetikisht. Lere kete, por duke u fshire paragrafet, teksti humbet rrjedhshmerine, lidhjet dhe kapercimet e mendimeve nuk dalin te qarta.
Ndoshta administratoret duhet ta mendojne kete gje, teksti te dale ne faqen e pare ashtu siç eshte postuar, me germa korsive, me te nxira, me paragrafe te qarta, me respektim hapesirash, e keshtu me rradhe.
____________
Ne lidhje me tekstin ne fjale, eshte me teper shkrim polemik. Ndoshta ka gjera qe duhen diskutuar sepse Wallerstein i perket nje rryme goxha te majte dhe kuptohet qe ai sjell ketu kendveshtrimin e vet. Ndoshta jo gjithçka qe thote ai eshte e sakte. Por e solla me teper per debat, meqe yve ketu jane shume te dhene pas ketyre perplasjeve majtas-djathtas. E di qe do perfundojme tek parullat tona te zakonshme (i dini vete dhe ju), por te pakten ndoca qe marrin ere nga keto pune, mund te jepnin mendimet e tyre.
Kaq tani per tani, po me presin patatinat. Dhe vera, of course.
12 October 2008 @ 11:02 am
Kapitalizmi, sigurisht qe ka per te hecur por kesaj rradhe se bashku me Socializmin, si e vetmja alternative, sikunder dhe Socializmi, s’mund te heci vetem, veç krah per krah me Kapitalizmin. Tani po shtetezohen/nacionalizohen shum banka, shoqeri sigurimesh, e ndoshta dhe kompani/firma prodhuese. Me vone keto do te privatizohen apo ndahen ndermjet aksionerve qe punojne aty apo qe jane te lidhur me ate firme, direkt ose dhe indirekt. Kjo dhe per vet faktin se çdo vlere malli/produkti, individuale, aseteve, do te pasqyrohet e do te transaksohet vetem ne burse, duke bere qe çdo vlere-pakete, te jete e shiteshme, qofte dhe ato individuale, intelektuale, duke bere qe te kete perseri te pasur dhe te varfer, por jo ne kete dispropocion te tmerrshem. Teoria ime (nese mund ta quaj keshtu) e vlerave te paketave, ka per te sunduar boten per shum shekuj.
12 October 2008 @ 11:04 am
XYZ, mos te vije keq, por aha…
sociolog, historian, një tjetër botë të mundshme, altermondialiste, kur e marrin ne dore keto vec deme bejne. Nje shembull ke Karl Marks, sociolog qe perpunon nje teori ekonomike. Eshte sikur nje arkeolog te beje nje operacion ne apendisit. Operacioni me i thjeshte ne bote, po kur nuk ke as konceptet baze kthehet ne katastrofe.
12 October 2008 @ 11:12 am
Hunter??? Marksi nje sociolog??? PO ka shkruajtur te pavdekshmin KAPITAL si ekonomist o Hunter dhe nuk ka Universitet serioz,kateder, shkencetar, studjues i kapitalizmit qe te mos i referohet.Ok, ti u bere i 1001 qe po e rrezon ma kaq lehtesi Marksin.!! E megjithate, bota rrotullohet.
Hunter:sociolog, historian, një tjetër botë të mundshme, altermondialiste, kur e marrin ne dore keto vec deme bejne…
Duket se DOKTORET sipas teje jane shpetimtaret.Dhe sidomos Doktoret Kasape.
12 October 2008 @ 11:14 am
Hunderr, nuk me vjen keq fare sepse nuk eshte babai im. Ky tipi eshte altermondialist, edhe une nuk i dua fare, te them te drejten. Kam pase nje fqinj ketu, tip altermondialisti, me nje bulldog te madh qe tmerronte nje lagje te tere, e me ca rrica qe s’i lante kurre. Gjithe diten degjonte techno, pa llafe. Pajk.
Ne lidhje me idete e tij, nje gje qe kam mundur te kuptoj eshte kjo : kapitalizmi do te ndryshoje ca. Ky tipi thote qe jemi ne prag te nje permbysje (ndoshta !) dhe nga fundi ben nje thirrje gjysme te hapur gjysme te fshehur qe te rrembejme cfurqet dhe te kepusim ne gijotine kokat e qapitalisteve. Nuku jam me kete mendim, of course. Por qe kapitalizmi duhet rishikuar ca, kjo s’do as mend as kalem. Po pergatitet nje krize e madhe, te pakten europiane. Po vlon ca. Ku do te perfundoje kjo ? Askush s’e di. Ka shkurtime te medha nga puna, bankat do te gllaberojne njera-tjetren shume shpejt, ndertimi ka ngordhur fare, etj. Do e nxjerre koken diku kjo pune. Rivolushen ? Oh non, vetem Qe Gevara jo, jane te ithte shume keta tipat e Qesë. Zgjedhje te pasigurta ? Kjo po, do te dridhen ca deputetet.
Po ne emigrantet ? Asgje per t’u permendur, ne jemi gjithmone me popullin e varfer, jemi gavroshet e ardhur nga jashte shtetit, madje ne mund te bejme karriere ne keto kohe. Po qe se je ca trim dhe i gojes, mund te behesh dhe udheheqes i nje barrikade. E po e mbajte frontin mire, mund dhe te te dekorojne shoket me nje steme “Jean-Jacques Rousseau”, ose “Maximilien Robespierre”. Badabum badabum…
12 October 2008 @ 11:27 am
XYZ sa per informacion.Keto shqetsime te pasigurise per te ardhmen i kam lexuar te libri i Ralf Dahrendof :Konflikti modern ose nje ese per lirine.
Edhe ky zotria gjerman eshte ca i majte por jo antiglobalist.Perkundrazi.
Libri tij eshte botuar ne mos gaboj ne fillim te viteve 90 kur bota sapo kishte mbyllur plaget e krizes. Dhe me mprehtesi ka parashikuar turbullirat qe prisnin boten ne kushtet e kapitalizmit kazino.Parashikim kasandre? Jo. Parashikime te shkencetarit qe studjon prirjet dhe kontradiktat e sistemit.Por revolushen nuk parashikon.Kshu qe Hunter-argetohu:)
12 October 2008 @ 11:28 am
XYZ, kur dërgon artikullin tek “shkruaj” duhet ta postosh të pastruar nga “code” që i ngelin gjatë shkrimit në Word (ose faqe tjetër ku shkruan).
Më e mira do të ishte ta shkruaje direkt atje, tek dritarja e peshkut, pa e kopjuar nga Wordi… ose, nëse do një truk tjetër: Kopjoje shkrimin nga faqja ku e ke shkruajtur më parë, vendose në një dritare ku poston zakonisht komentet tek ndonjë temë e peshkut, dhe më pas mund ta kopjosh të pastërt nga kodet html që mund të ketë marrë teksti nga faqja e vjetër dhe ta vendosësh për postim.
12 October 2008 @ 11:28 am
Mis u zini djema, se Marksin e lexojne akoma ne perendim e biles dhe neper universitete. Veç ne Shqiperi nuk e kane lexuar dhe nuk e lexojne. Kush nga byroistet e kaluar e ka lexuar. Kam pershtypjen se asnje. Sepse po ta lexonin, nuk do benin gjith ato gomarlliqe me luften e klasave, sepse vet Marksi ka thene, se; kur pushtetin e merr klasa e proletariatit, lufta e klasave bie dhe fillon e zhduket avash-avash. Nderkoh qe te ashtuquajturit komunistet shqiptare, pra perfaqesuesit e klases proletare shqiptare, sapo morren pushtetin, e forcuan ate, bertisnin per me shume forcim te luftes se klasave dhe i rane dhe vete klases proletare. Vete Marksi, po te kish jetuar e te shihte veprimet e “pushtetit proletar” shqiptar, kishte per ti demaskuar menjehere dhe do te luftonte kundra kesaj klase qe shfrytezonte emrin e proletariatit e te komunizmit kundra vete klases proletare dhe komunisteve te thjeshte.
Fatkeqesisht drejtuesit e shtetit shqiptar te 1944-1990, nuk e kane lexuar fare Marksin, ose e kane lexuar pjeserisht, ndonje citat.
12 October 2008 @ 11:30 am
Edrus, i vlefshme dhe per mua ky informacion.Nuk me dalin fjalet e bolduara:)
12 October 2008 @ 11:34 am
Po, Marksi ishte sociolog, jo ekonomist. Edhe teoria e tij, te Kapitali, eshte 90 perqind sociologji e 10 perqind ekonomi. Teori i gabuar ne fundamentalet e vet. Psh. te Kapitali, Marksi hipotizon se kapitalisti qe synon maksimizim e fitimit, apo surplus sic e quan. Ai investon te rritja e rendimentit/prodhueshmerise (pardon, s’di si ta them me mire) te mjeteve prodhuese, makinave dhe nxjerr te panevojshem rolin e punes/punetorin. Pra roli i punetorit eshte i destinuar te jete i nenvleresuar, i keqpaguar. Me nje fjale jemi te destinuar ne nje bote ku puna eshte e panevojshme. Argumentimi baze eshte korrekt. Perfundimi ku del eshte i pasakte, sepse nuk merr parasysh implikacionet qe sjell rritja e rendimentit/prodhueshmerise te makinerive e me sakte rritjen e prodhimit dhe lirimit te krahut te punes ne sektor te tjere. E gjen dot cili?
Ja e ke para syve. Sherbimet, service. Agrikultura qe perpara zinte pjesen me te madhe te punetoreve, sot ne vendet e zhvilluara ze rreth 4-5 perqind te punesimit.
XYZ, kapitalizmi sic e kuptojme ne sot, mendoj se eshte i destinuar te ndryshoje, ama kam shume skepticizem (per te mos thene tjeter) mbi leksionet e profesoreve no-global, nje tjeter bote eshte mundur etj. si autori i artikullit.
Prsh.
12 October 2008 @ 11:38 am
E drejte Pjer.Vete Enveri ka pohuar qe as e kishin haberin per Marksin dhe dihet cfar ndodhi: Ju referua praktikes se BABA STALINIT sepse tek ai shikonte modelin se si mund te mbante pushtetin per 45 vjet.
Sa per Marksin ekonomist , keto 100 vjet nuk kane pergenjeshtruar pothuaj asgje nga tezat themelore. Shume studjues te perendimit nga USA ne Europe vetem terminologjine kane ndryshuar por instrumentat e analizes se kapitalizmit ne thelb jane ato te Marksit.
Ajo qe u pergenjeshtrua prej analizes se Marksit ishte teoria sociale mbi revolucionin dhe utopine e komunizmit.
12 October 2008 @ 11:40 am
Hunter, nuk e di nëse e ke dëgjuar para ca ditësh D’Alemën që tallte Tremontin që fliste për absurditetin e krizës së sotme financiare duke thënë:”Është e pamundur që, si me magji, paraja të prodhojë para”… duke përmëndur kështu, ministri i financave të njërit nga vëndet më të industrializuara të botës, një nga gurët themeltarë të Kapitalit të shkruajtur prej atij arkeologut që operon apandecite
12 October 2008 @ 11:42 am
The sky is falling
12 October 2008 @ 11:44 am
Xhib, fillo e mëso kinezçen
12 October 2008 @ 11:46 am
Jacques Attali, psh, duhet ta keni degjuar, eshte goxha koke ketu ne France (ekonomist dhe i afert me shume koka drejtuese) eshte studiues intim i Marksit. Attali eshte partizan i qeverise boterore, te pakten persa iu perket çeshtjeve te zhvillimit.
Keta ketu thone qe kapitalizmi financiar vdiq. Dmth kapitalizmi spekulativ. Edhe vete kreu i FMN, Dominique Strauss-Kahn (francez dhe ky
), tha mbreme qe o burra te vendosim ca rregulla loje se u beme rezil. Por ama tha dhe kete : kriza do te jete goxha e thelle, dhe nuk di ç’do behet.
O po ç’do behet me ne leckamanet thuaj, pa kapitalistet kane filluar tashme te mbledhin ar. Po, po, ka njerez qe kane filluar te blejne ar si vlere e sigurte…
Nxirrni qypat ju niperit e bejlereve, erdh’ dite e juaj
12 October 2008 @ 11:53 am
edrus, nuk e ndjek shume car thote Tremonti. Kam pase lexuar ca komente te tij mbi raportet tregtare me Kinen. Ca absurditete kot. Nuk eshte ai flamurtari i sistemit te ekonomise te tregut.
12 October 2008 @ 11:59 am
Ja e ardhmja: http://www.thevenusproject.com/
Këta legenat e “çekut të bardhë” do i dënojë historia e sociologjia bashkë si budallenjtë e shekullit në gjithë historinë e kombit shqiptar.
Pupu zot ça na ka gjet - me qa mallin e kamunizmit.
12 October 2008 @ 11:59 am
XYZ, nëse do të lexoje dhe artikuj që nuk përmëndin vetëm autorë francezë, do të shikoje që thirrjen për organizimin e bankave mbi kritere më etike, kanë ardhur edhe nga Papa, Bush, Sarkozi, Berluskoni dhe gjithë ata që nuk ju intereson që paniku të kapë masat….
12 October 2008 @ 12:00 pm
Joo s ka nevoj per qypa floriri.Te pakten kete po na thone keta “qypat” e finances ketu. Dhe ne se falli del (sepse edhe Doktori ne 96 tha qe parate e shqiptareve jene kristal !!) do te ishte vertet mrekulli.
Por kjo situate kur ky vend i shqiponjave nuk preket nga furtuna qe po rrezon gjigandet e finaces boterore, kur bota e globalizuar eshte kaq vulnerabel nga rrathet e cunameve qe nisin prej Woll Street, na kthen mbrapa tek pyetja e kahershme: Shqiperia, nje rast i vecante?? As lindje, as perendim?? (pak jashte teme kjo, por nuk di pse mu kujtua kenga: Ne ne goje te ujkut hedhim valle:)
12 October 2008 @ 12:04 pm
the venus project tingellon mire e bukur, vecse ka fare pak gjasa te vihet ne prakticitet si pasoje e veprimit te popllit. Nese i mbushet mendja atyre qe kane floririn e bankat ne xhep, ndoshta edhe behet ngadale ai revolucion teknologjik qe do na coje te gjitheve ne xhenet, edhe pse nuk shoh arsye pse bankistet e bankotronet ta leshojne pushtetin me hir.
12 October 2008 @ 12:08 pm
The Venus Project proposes a social system in which automation and technology would be intelligently applied and integrated into an overall social design where the primary function would be to maximize the quality of life rather than profits. This project also introduces a set of workable and acceptable human values that are more appropriate and in balance with our present state of technology.
Teknoutopia?? Po kush dhe kur?? Kur te mos kete me luftra, kombe dhe individe me megathymos?? Shoqeria e Utopise marksiste dhe Fundi i Historise se Fukajames jane larg, teper larg per te mbritur te TEKNOUTUPIA i nderuar J.
12 October 2008 @ 12:13 pm
Spiritus, këtë herë na takon që të themi:”SHyqyr që jemi 500 vjet mbrapa”… apo vetëm 50 vjetët e komunizmit?
12 October 2008 @ 12:14 pm
Spiritus, kujdes me floririn, se ju rrit vlera keto dite
te gjithe aksioneret e bursave (ata qe s’kane humbur akoma apo kane humbur pak, po i drejtojne aksionet e tyre drejt floririt, duke ja rritur vleren artificialisht kesaj te fundit.
12 October 2008 @ 12:21 pm
Kur dëshiron që të kërcejë fukaraja, çahet daulleja
poplli
12 October 2008 @ 12:32 pm
Ecuria e deritanishme e historisë njerëzore ka arritur të evolojë duke korrigjuar gabimet e të kaluarës. Qoftë me dhunë, qoftë me ide. Që gjysma e botës janë kristianë - dmth mbështesin filozofinë kristiane, të paktën si ide, do të thotë shumë gjëra. (unë Krishtin e shikoj si filozof dhe idealist, se vetë jam ateist).
I nënshtruar prej sistemit njeriu vetë del të jetë produkt i tij - ashtu si zoti, mban gjithë të metat e atyre që e krijuan. Nëse njeriu është makut, keqdashës, gënjeshtar, hipokrit etj. këto janë të metat e sistemit, jo njeriut vetë. Dmth nuk janë në natyrën e njeriut të gjitha karakteristikat më lart, por janë karakteristika të sistemit që i është nënshtruar.
Unë mendoj se njerëzimi vetë po kalon një fazë adoleshente akoma, pa arritur të piqet. Do të bëhet. Koha, Darwini e garantojnë. Në mos do shfarosemi fare si specie.
(mendimi im gjithsesi)
12 October 2008 @ 12:37 pm
Të bëj edhe unë hartimin tim prej “antiamerikanisti”?
.
E gjithë kjo krizë erdhi për shkak të mëndjemadhësisë amerikane dhe këmbënguljes së saj prej mushke që të ndëshkonte euron dhe komunitetin europian që guxoi të sfidonte superfuqinë ekonomike amerikane.
Duke mbajtur taksën e interesit bankar të ulët dhe me këtë duke çuar dhe euron në një raport të vështirë këmbimi me dollarin, synonte që të drejtonte investitorët drejt dollarit dhe të blokonte eksportet europiane drejt amerikës.
Duke bërë kështu, i bëri varrin vehtes… sepse taksa e ulët e interesit bankar favorizoi vërtet rritjen e kërkesës për kredi, por kjo rritje e vazhdueshme kërkonte akoma më tepër kreditorë që të justifikonte një mbajtje të tillë të atyre interesave, ku, për të patur një numër gjithnjë e më të madh kreditorësh, shpesh mbyllej një sy (apo dhe të dy bashkë) kur jepeshin kreditë, që natyrisht, do të çonin një ditë në nxjerrjen e lakrave në shesh.
Përsa i përket kursit të këmbimit euro-dollar; duke kërkuar kështu që të nënshtronin ekonominë europiane ndaj vullnetit të saj, ajo ndiqte këtë politikë për të favorizuar eksportet e saj drejt Europës dhe të pengonte eksportet e Europës drejt Amerikës.
Këtu gaboi për dy arsye:1) Eksportet e saj drejt europës patën konkurrencën e papërballueshme të të njëjtave mallra që vinin nga Kina, dhe 2) Pamundësi për të eksportuar drejt Amerikës, e bëri Europën të hidhte sytë në tregje të tjera, ku sot vetëm 10-15% e eksporteve të saj nuk shkon drejt Kinës, Indisë apo Rusisë. Nga kjo e fundit lind dhe optimizmi i ekonomistëve europianë që, dhe rreziku që një krizë Amerikane (jo vetëm financiare) të ndikojë më shumë se ç’do kishte ndikuar në një moment tjetër.
Që sistemi spekullativ i financës amerikane njihej me “palaçolliqe” duket që kur LemonBrothers (ironia e fatit për më pas) “denoncoi” Parmalat-in për fallso në bilanç… ndërkohë që deri një javë më parë, se të fallimentonte Parmalat, ishin po ata që e paraqisnin në borsë si “Pula që bënte vezë të arta” … e parë me syrin tim prej “antiamerikani” edhe kjo ishte një nga mënyrat e “pandershme” të finanzës së “pandershme” amerikane.
Sot, janë po ata që trumbetonin ekonominë e lirë, që vrapojnë të shtetëzojnë bankat për të shpëtuar “kapitalizmin” në emër të socializmit (në këtë rast socializmi ju duhet për të rishpërndarë vetëm humbjet… sepse kur ishte puna për të grumbulluar fitime… i meritonin kapitalistët
)
12 October 2008 @ 12:43 pm
Koha dhe Darvini e garantojne …evolucionin e Homo Sapiens ?? Edhe une keshtu deshiroj por:
J:Nëse njeriu është makut, keqdashës, gënjeshtar, hipokrit etj. këto janë të metat e sistemit, jo njeriut vetë.
Eric From thote pak a shume : e mira dhe e keqja jane brenda njeriut (edhe engjelli edhe djalli, jane brenda te i gjalli) Njeriu nuk eshte i keq nga natyra por farat e se keqes i ka brenda.Sistemi duke qene i hapur per konkurence dhe joperfekt, stimulon te keqen, veset, mashtrimin (a nuk jane mashtrim spekulimet financiar prej nga erdhi kriza e fundit?)
Evolucioni/progresi shoqeror-teknik-ekonomik e ka bere me te mire njeriun? Kam pershtypjen se te lashtet ishin me pak te djallezuar dhe me prane natyres se mire te presupozuar. Sa me shume njeriu progresoi aq me makut dhe egist eshte bere(Ruso). Duke projektuar kerkesa te reja , projekton edhe pamundesi te reja per te gjithe.Ky eshte kapitalizmi. Ketu qendron avantazhi dhe problemi i tij.
12 October 2008 @ 12:49 pm
Endrus na hape syte:) Cercilli me te drejte thoshte: kapitalizmi shpendan mireqenien ne menyre te pabarabarte kurse socializmi shperndan varferine ne menyre te barabarte. Tani , veprimet etatiste te qeverive me paketen anatikrize besoj se po bejne pikerisht kete: shpendarjen e humbjeve ne menyre propocionale tek…te varferit dhe te pambrojturit.
12 October 2008 @ 1:21 pm
Spiritus, Alessandro Profumo, administratori i Unicredit (banka italjane që më shumë ka humbur në këtë valë krize) vazhdon të marrë 9milion e 426 mijë euro në vit… pothuajse 25mijë euro në ditë… sa një rrogë e mirë punëtori në vit.
As në vitet e Revolucionit Industrial diferencat nuk kanë qënë kaq të theksuara… si mund të presësh ETIKË nga bankat dhe bankierët?
12 October 2008 @ 1:38 pm
Etika protestante dhe shpirti kapitalizmit-ka humbur Edrus.Ka vetem spekullim, babezi, makuteri dhe….viktima.E keqe kjo bote, e keqe.Mos na lexon Hunteri dhe na kryqezon:)
12 October 2008 @ 1:47 pm
Sociologet ne pergjithesi jane me bindje dhe ide te majta. Ja keshtu duket edhe ky me siper qe ben thirrje per barazitizem dhe flet per fundin e kapitalizmit. Kapitalizmi shume mire mund te pershtatet, mund te ndryshoje, sic permendet ne pyetje, ku ka kaluar nga merkantilizmi ne kapitalizmin industrial dhe ate te laissez faire e keshtu me rradhe. Kriza ka pasur edhe ne te kaluaren. Kjo krize ka ringjalluar fort zerat e vjeter te anti-kapitalizmit, por per fatin e tyre te keq, socializmi ka thyer koken njehere e mire dhe nuk mund te na e ri-propozojne si sistem ekonomik dhe shoqeror.
12 October 2008 @ 1:51 pm
nuk eshte fundi i kapitalizmit eshte fundi i Basilea 2.
Duhen rregulla te reja per bankat…
12 October 2008 @ 2:06 pm
Kjo qendron rual, tanime qeverite duhet te jene me intervecioniste. Nuk mund te kete thjesht liri per te bere cfare te duan, pa rregulla etj. Ka folur edhe Arta Fuga tek “Standard” per kete, dhe flet ne menyre mjaft te mire per kete krize dhe debatet qe jane ngritur si per sistemet ashtu edhe masat qe duhet te merren, duke filluar qe me me “konceptualitetin miks” sic thote Fuga.
12 October 2008 @ 2:33 pm
Rual, shiko se ç’shkruante dikush nga Basilea
.
Rënia e borsave ka patur përmasa të papara për tregjet botërorë që prej 1929. Pamundësia për të vazhduar financimin brënda një kohe të shkurtër të investimenteve të pasigurtë ka krijuar një rreth vicioz.
Në shumë vënde bankat kanë kërkuar mbështetjen e qeverive, nëpërmjet garancive o, gjithnjë e më shpesh, në sigurimin e kapitaleve të nevojshëm për përballimin e krizës.
Kjo zgjidhje ka kuptim dhe mundësi më të mëdha suksesi në rastin e atyre vëndeve ku janë vetë klientët që financojnë bankën nëpërmjet depozitave të tyre, ndryshe nga rasti i atyre bankave që mbahen në këmbë nëpërmjet financimit nga bankat e tjera.
Për të zgjidhur këtë problem, disa qeveri nganjëherë kanë qënë të detyruara të garantojnë huatë ndërbankare, duke shtrembëruar kështu komplet mënyrën e rrjedhjes së këtyre kapitaleve, sidomos kur këto kapitale ju bllokohen projekteve të tjera në të cilat do të kishin qënë të destinuara.
Një rrëshqitje kjo në problemin e vjetër të komunizmit, në mungesë të çmimit të tregut mungojnë inçentivët për të zgjedhur projektet që lejojnë rritjen ekonomike.
Lenini, që ishte i vetëdijshëm për këtë problem, kujt i kërkonte se si do të zgjidhej ky problem, përgjigjej:”Kur e gjithë bota do bëhej komuniste do të kishte lënë vetëm Zvicrën kapitaliste, kështu që, Zvicra do të bënte përcaktimin e çmimeve për gjithë botën.
Edhe pse shpresojmë që nuk do të arrijmë deri aty, egzistojnë arsye për të parë të ardhmen me pak më tepër optimizëm.
Sistemi financiar zvicerian ka dhënë provë të mirë në këto kohëra. Komunikimi dhe rritja e menjëherëshme e kapitalit kanë lejuar të përballohet kriza që kur tregu i kapitaleve ishte akoma në kushte të mira.
Edhe pse është e pamundur që të parashikohet minimumi i borsave, kemi një guidë në eksperiencën Japoneze të fillimit të viteve ‘90.
Treguesi i borsës japoneze humbi në një kohë të shkurtër dy të tretat e vlerës, për tu stabilizuar në një regjim pak të ndryshueshëm. Analogji demografike dhe ekonomike sugjerojnë që një krahasim i tillë është i vlefshëm dhe për Europën.
Ndërsa Japonia i ngriu bankat e saj, duke filluar një periudhë stanjacioni dhe deflacioni, Suedia kalonte të njëjtën eksperiencë duke nacionalizuar për një kohë të shkurtër bankat në krizë duke i hedhur përsëri në treg nën një xhestionim të ri.
Veprimi i menjëhershëm i qeverisë suedeze i dha besim depozituesve, duke patur kështu një rifillim më të shpejtë të rritjes ekonomike.
Eksperienca Suedeze tregon rëndësinë e të bërit transparencë dhe pastrim në sistemin financiar dhe të mos sakrifikosh burime akoma në dispozicion në tentativën për të shpëtuar të pashpëtueshmin.
12 October 2008 @ 2:53 pm
Kam pershtypjen se shumekush e sheh dhe analizon kete krize thjesht duke u nisur nga faktori financiar, (ekonomia e tregut te lire, bashke me brockullen tjeter te radhes) duke lene menjane mbase segmentet me te rendesishme qe sjellin boten sot verdalle, ato gjeopolitike.
12 October 2008 @ 2:54 pm
Me fal Spiritus qe kam gjete nje fare ‘paqeje” shpirterore ti drejtohem emrit tuaj qe gjuajtjen e dyte te topit ne “Pingpongun” e debatit nuk e ka konfliktual
-A keni dijeni q
12 October 2008 @ 3:00 pm
Gjeopolitike do te thuash qe kriza vjen nga zhvillimi ekonomik i BRIK (BRIC) (Brasil,Rusia,Indi,Kine) e qe kriza akoma nuk po kap Kinen Indine e Brazilin,(Rusia e hengri) dhe psete e kesaj meseleje.
12 October 2008 @ 3:04 pm
Artikull shume i mire, perkthyer sakte nga XYZ, dhe diskutimi qenka si rrallehere me nivel. Shoh Edrusin, qe ka ngritur nje pike interesante, sa i perket nevojes se nje diskutimi etik, mbi cka po ndodh.
Gjithashtu Thoughtpolice ka te drejte te thote qe kriza jodomosdoshmerisht con ne fundin e kapitalizmit (ose ne fundin teorik te ekonomise liberale). Por edhe po coi ne kete fund, nuk ka per te patur revolucion, dhe as barazitizem, as socializem, e as komunizem.
Nje revolucion nuk mund te ndodhe vetem per shkaqe te falimentimit ekonomik, ne kete rast do te kishim vetem revolta, dhe maksimumi lufte. Revolucioni vec ndryshimit qe sjell ne sistemin ekonomik e social, shoqerohet domosdoshmerisht nga zhvillime shpirterore e morale, qe shenojne fundin e nje epoke, e nisjen e tjetres. Etikisht shume pak gjera kane ndryshuar, dhe shume pak pritet te ndryshojne. Edhe nese globi policentrizohet, edhe nese zhvendosen kapitalet gjeografikisht, madje edhe nese krijohen kushtet per te nderhyre ne sistem me qellim zvogelimin e tensioneve sociale, apo rishperndarjen e aseteve - shumica absolute e njerezve nuk jane gati. Keshtu qe pa frike, maksimumi qe mund te ndodhe eshte zevendesimi i elites mizore nga nje tjeter elite mizore…
Per me teper, Shqiperia me te drejte thuhet qe edhe mund te mos preket nga kjo krize perendimore, duke ditur qe Shqiperia nuk ka patur ndonje sistem te vendosur kapitalist. Asetet zoterohen nga klane, dhe kryesisht ekonomia funksionon mbi pastrimin e parase, e jo mbi tregun normal, apo qofte dhe spekulimet financiare. Nje tjeter arsye per te mos u trembur ne shqiptaret eshte “Me keq s’kemi ku te vemi”
12 October 2008 @ 3:05 pm
Lostekst, akoma vazhdon të besosh se rreziku prej komunistëve dhe talebanëve është më i pranishëm se kjo krizë?
Kapitalizmi është në KRIZË …me përjashtim të kinezërirave të socialkapitalizmit kinez , ku para disa ditësh KQ i Partisë miratoi reformën e re agrare: PRIVATIZIMI I TOKËS
, ku përveç mundësisë për të shfrytëzuar tokën tënde ashtu siç do(nga reforma agrare e viteve ‘70), tashmë mund edhe ta shesin tokën e tyre në bazë të vlerës së tregut…….. Kapitalizmi nuk vdes! Rroftë kapitalizmi internacional me atë kinez në krye! 
12 October 2008 @ 3:09 pm
…nje shkeputje pa dashje
kane lindur teoria e nderhyrjes ose jo te Shtetit(nenkupto te njerezve te ditur te shoqerise qe perpunojne platforma )…pra dy nga emrat me te nderuar te kohes
….)
qe dikush nga shkollat e shteteve qe gjenden ne “krize” te kene ftuar ndricues te situates nga Memedhembja jone e dashur ?
Marksi dhe plotesimet e gjenialit Engels jane me te qarta e me te prekshme se kurre sot.
-Ne se do te analizosh nje trendy te botes do te duhet te nisesh nga shtetet me te zhvilluara teknologjikisht.
-Nuk mjaftojne vetem faktoret ekonomike para se gjithash….por me po aq rendesi jane edhe faktoret individuale te qenies njerezore.
-Nuk jane organet shteterore dhe Drejtesia hyjnore ato qe paraqesin dhe sigurojne nje ecje te shoqerise….ne te kundert ato jane pasqyrimi i kesaj gjendje dhe mbahen me “dhune” nga klasat ne fuqi.Ato jane kurdohere organe “kokeposhte”
-Jepini perparesi ekonomise per shuarjene tejskajshme te polarizimeve….
ne te kundert perballuni me revolucionin dhe per kohen .Rev.Proletar dhe efektet e pasojat etij.
Dhe ketu ne kete bosht ne te cilen ka ecur dhe do te eci kjo shoqeri njerezore ndoshta edhe per shume kohe pa Police
-Keins -nderhyres i shtetit (ekon.e planifik
-Fridman-neoliberal (rregullat i vendos tregu,individ i forte zotni
Te dy keta i ka parashikuar mendja gjeniale e Engelsit qe i ka vene “vulen” ne kuptimin e ngjashem me teorine e relativitetit , pra rezultatit te pakundershtueshem ne praktike.
Cdon njeri prish tjetri………dhe keshtu lind nje mesatare e re ..Rezultantja e ecjes se SHOQERISE ….deri ne lindjen perseri te interesave e grupeve te reja……
Gates thote si dhe Soros ….Kapitalizmi Kreativ !!!!!!!! Prek ne rrenje interesat e kapitalit …Shperndarjen !
Per shtese duhet te them se MARKSIN ka marre guximin ta kritikoj mjaft “ashper “vetem MIXHA….si krijues i nje strategjie te re ne Politiken e Jashtme Boterore me thirrjet ne vitin 1991 :- “Li pen turi qen”
12 October 2008 @ 3:10 pm
Sepse jane ne kufijte e perandorise, ashtu sic jemi edhe, rual. Te pakten deri kur kriza financiare nuk kthehet seriozisht ne krize ekonomise reale.
12 October 2008 @ 3:13 pm
Thone qe e keqja ska fund xhanem.
Por mire e ke ti, fundja, me keq nuk behet.
Me mire edhe mundet, por me keq ncuq ncuq
12 October 2008 @ 3:14 pm
Jo Hunter, shiko mirë…. janë ato shtete që ekonominë e tyre e kanë shumë pak të mvarur nga ajo amerikania dhe dollari
12 October 2008 @ 3:22 pm
Jo, edrus, me faktore gjeopolitike nuk llogaris “komunistet” e as talebanet, por levizjet strategjike qe behen neper prapaskenat e korporatave bankiere, te cilat do dalin me te fituarat dhe me te perforcuarat nga kjo krize e re.
Me kete s`dua te them qe prape po perdor argumentin financiar, por ama eshte ky krah qe financon pushtetet, sistemet qofshin komuniste apo kapitaliste apo vende ne zhvillim. Gjeopolitika, lufterat, krizat ekonomike etj, keto jane ato gjera qe ua sigurojne pushtetin grupeve financiare, dhe keto te fundit e kane ne dore te shperndajne apo mbledhin parane, te krijojne kriza gjithfaresh e te lozin me jete njerezish.
Gjerat qe ndodhin sot jane pasoje e planeve strategjike te vendosura dhjetevjecare me pare. Grupet bankiere kane financuar pushtete qe nga ai i Hitlerit (gjyshi i Bushit me Co.) e me thelle ate bolshevik. Ketyre nuk u behet dhe aq vone se kush e ka pushtetin, persa kohe ata vete merren me financat, dhe per t`i patur keto te fundit gjithnje nen kontroll, u duhen plane afatgjata gjeopolitike. Kjo eshte gjithe meseleja. Te ishte per perparim shoqeror dhe boteror vec ne saje te teknologjise, bota do e kishte mberritur parajsen tokesore me kohe…
12 October 2008 @ 3:25 pm
Një gjë është e qartë nga ana ekonomiko: Nëse komunizmi nuk ishte i mirë, as kapitalizmi nuk është shumë më lart… për të mos thënë që është më katastrofik në rrënimet e tij.
Dhe doja të shtoja dhe një kërkesë ndaj gjithë luftëtarëve kundër komunizmit, në botë në përgjithësi dhe në Shqipëri në veçanti: A keni parë ndonjë komunist që të ngrihet dhe të dënojë kapitalizmin që po jep shenja vdekjeje?
Jo për gjë, por mungesa e tyre në një periudhë të tillë,tregon për luftën kundër mullinjve të erës që vazhdoni të bëni në emër të antikomunizmit.
12 October 2008 @ 3:27 pm
ee ti do me dale tek komplotet boterore sioniste apo tek lozhet masonike per nje rend te ri boter, per te tu ndale tek Sorosi qe financon MJAFT, G99 e perfundu se kjo behet kunder Berishes
:D 
12 October 2008 @ 3:29 pm
Lost, e kuptova gabim unë.
Sepse për të PARËN HERË, që kur njeriu ka filluar të marrë frymë në këtë rruzull tokësor, të gjitha qeveritë e të gjithë vëndeve të botës janë mobilizuar për të gjetur një zgjidhje të përbashkët ndaj një problemi që vërtet mund të paraqitej si një armagedon ndaj botës.
12 October 2008 @ 3:38 pm
Shikoni, Wallerstein eshte i nje dege te teorive te politikes qe quhet Political Economy ku bejne pjese shume degezime dhe teoricien te ndryshem, si psh. Arrighi & Silver, S. Strange, T. Skopcol, R. Cox, S. Gill etj. Kur flitet per Political Economy behet fjale dhe per teorite Marxiste, se ne baze te ketyre teorive qendron premisa, se pushteti vjen nga dispozitat materiale, pra kush zoteron mjetet e prodhimit (Produktionsmittel), Kapitalin dhe vendos mbi menyren e prodhimit e ndarjen e punes (Produktionsmodus), ka edhe pushtetin.
Ndersa per Wallerstein duhet me dite se premisa e tij eshte sistemi boteror kapitalist (world system theory) , qe eshte nje veshtrim holistik, pra pergjithsues. Kjo teori kerkon te zbuloj zhvillimin e sistemit kapitalist boteror. Aktoret, shtetet , sipas kesaj teorie, i nenshtrohen dhe dominohen nga sistemi kapitalist. Bota ndahet ne Metropol (Qendra e sistemit) dhe Periferi, e cila reflekton “ndarjen e punes” ne sistemin kapitalist. Ku shqiperia ben pjese, kuptohet, ne periferi te sistemit.
Pyetja qe nuk i pergjigjet mire Wallerstein ne shkrim eshte se ku do te jete tashme Qendra hegjemoniale? Ne Kine (psh. Arrighi ka kete mendim) apo ne EU (psh. Cox mendon keshtu)? Une mendoj ne EU!
12 October 2008 @ 4:09 pm
Marksisit, mire e ke ti me ate teorine;-…..se pushteti vjen nga dispozitat materiale, pra kush zoteron mjetet e prodhimit (Produktionsmittel), Kapitalin dhe vendos mbi menyren e prodhimit e ndarjen e punes (Produktionsmodus), ka edhe pushtetin….
Mirpo ti nuk e di se sot ka ca mjeshtra burse, qe asetet e fabrikes tende apo te kompanise tende apo bankes tende, ti çojne ne zero, dhe ty te duhet t’ia fillosh nga e para
Ajo studionsja Arta Fuga, kishte ca mendime qe perkonin me mendimet e mia, m’duket e gjeta nje moter
12 October 2008 @ 4:09 pm
Tani e kuptova persene misterioze e asaj intervistes se shoqes Nexhmije. Prit kur gazetarja, Xhunga apo Gunga nuk e di si quhet, t’i beje nje interviste zonjes Sude.
12 October 2008 @ 4:12 pm
#
xhibi thotë:12 October 2008 @ 11:42 am
The sky is falling
#
edrus thotë:12 October 2008 @ 11:44 am
Xhib, fillo e mëso kinezçen
Xhibo, po të kesh nevojë për të mësuar italisht ose frëngjisht… ke armiq sa të duash këtej
12 October 2008 @ 4:23 pm
me kujtoi nje personazh te Dimrit te vetmise se madhe: hajde meso kinezcen tani…
PS Ed, jom i pergatit me ate timen, se ketu ne US 90% e graduate students ne statistike jane nga Kina popullore.
12 October 2008 @ 4:36 pm
emigrant thotë:12 October 2008 @ 4:23 pm
Pah ç’fat që kanë disa mer Yahoo!!
12 October 2008 @ 5:29 pm
Ne kete krize financiare Marksi eshte i huaj.
Ai ka shkruar per “kapitalin” e “kapitalizmin”, jo per “financat” e “financierin”.
12 October 2008 @ 5:33 pm
Shko e hidhi një sy Lumidrin, se ka llafosur dhe për bankat, për vlerë e mbivlerë si në prodhim ashtu dhe në banka
12 October 2008 @ 6:02 pm
Ket pune vetem Bashkim Kopliku e zgjidh.
Pyeteni e mos u lodhni kot me Wallerstein e co.
12 October 2008 @ 6:43 pm
Edrus.
Se kam ndermend te rri me nje sy,qe te shikoj se ç’fare ka thene Karli.
Me dy e nuk shoh mire.
12 October 2008 @ 6:45 pm
Ku qelloi te nordhi ky dreq kapitalli per te driele - thuj!
12 October 2008 @ 7:16 pm
Pjer Thomas, nuk eshte “Arta Fuga” por Artan Fuga, profesori i nderuar. Ka qene nje gabim i imi qe kam harruar padashje shkronjen “n”.
12 October 2008 @ 8:01 pm
Nje analogji. Ne periudhe krizash FMN i shkon vendit ne krize dhe i thote ‘me trego buxhetin e shtetit’. Kur ja tregojne i thote ‘ne shkembim te huave do heqesh kete shpenzim, edhe ket tjetrin etc etc’. Ne rastin e ShBA-se do behet e njejta gje. Vec kete here do i thone: ‘hiqi dhembet..(military industrial complex). Nqs Washingtoni nuk do te jete ne gjendje te ule kryet, do ja kepusi atij qe i dha i borxh.
12 October 2008 @ 8:07 pm
cdo fundjave meson nje shprehje te re ketu ne peshk. Per kete te diele do te vecoja “studiues intim”
Po ndertoj nje fjali me disa shprehje te diteve te fundit:
“Ai ishte nje studiues intim qe per arsye objektive u be infrastrukture e problemeve ”
Tani tek tema,
po shikoja kete artikullin per te cilin po flasim sot tek peshku dhe gjithashtu pashe kete artikullin tjeter per te njejten teme: http://www.koreatimes.co.kr/www/news/opinon/2008/10/160_32518.html
Autori i ketij artikulli qe sapo solla njihet si i majte dhe ka qene nder te paret ekonomiste qe ka folur per problemet e kapitalizmit. Megjithate shikon nje ndryshim te madh, qe do te thosha tregon ndryshim shume te madh nivelesh me autorin e shkrimit te mesiperm (pavaresisht gradat). Psh, titulli thote “who killed wall street?”, jo “who killed capitalism”. Artikulli eshte i shkruar thjesht dhe sakte, ju ftoj ta lexoni, por kini parasysh qe te flasesh per vdekje te kapitalizmit eshte delir.
12 October 2008 @ 8:21 pm
Gre, këtu ka shkruajtur si ekonomist… kur të shkruaj për gjuhën dhe letërsinë, atëhere ke për ta parë se sa do të jetë i kujdesshëm
12 October 2008 @ 8:40 pm
ahaha… mos e merr personale, na ndodh te gjitheve…
mbaj mend ketu e shume kohe fare kur profesoret e universitetit te Tiranes tregonin debatet qe benin me koleget e tyre per perkthimin e termave, psh ne fizike. Personalisht nuk do te shqetesohesha shume, por nuk do te ishte nje ide e keqe sidomos per tekstet shkollore qe do te shkruhen.
12 October 2008 @ 8:45 pm
Treg pa rregulla ka vetem ne pyll.
Ajo c’ka ndodhi s’do teori te medha per tu analizuar.
Si Sudja, apo keto bankat ne fjale, thjesht e paster i kane bere hile tregut, dmth kane dhene apo kane premtuar pare qe as teorikisht nuk mund t’i kishin apo t’i mblidhnin.
Ne te dy rastet qeverite “nga mosdija” vonuan te nderhyne ne mbrojtje te miletit. Kaq.
Me tej vazhdoni te garoni per Nobelin ne ekonomi, apo per afrimin e “Internacionale do te jete bota e re.”
12 October 2008 @ 8:46 pm
Nuk e marr personale jo, sepse edhe kur e kam shkruar, kjo ka qene me nje pickim ne tru, e dija qe po shkruaj diçka te paqarte, por sinqerisht, ngaqe tema s’me perkiste dhe aq (nga ekonomia s’marr vesh - shembull : kam ca aksione ne kolinoz dhembesh, do ti qe keta francezet kane filluar te mos i lajne perdite ? Thjesht per kunj timin.) atehere s’e zgjata shume, madje pata dhe nje mendim te lig, thashe me vete : he mo se per peshqit po flet, s’u be qameti
12 October 2008 @ 9:06 pm
Spo garohet per Nobel ne ekonomi, por per saktesi ne eskatologji. Keto jane ngjarje pak-a-shume apokaliptike. Banka qe nuk i japin borxh njera tjetres se nuk i besojne njera-tjetres jane gjera te papara ndonjehere (sipas metrikes te LIBOR interest rates)
12 October 2008 @ 9:17 pm
Te mundohesh te aplikosh leksionet e Marksit per krizat e sotme financiare ne Amerike dhe gjetke, te cilat jane dukuri kaq te komplikuara dhe moderne, eshte njesoj si te mundohesh te kritikosh strukturen e nje avioni luftarak amerikan duke u bazuar tek pasazhet e Bibles ose te Mesharit te Gjon Buzukut.
Ke harruar “demokratizim te demokracise”.
12 October 2008 @ 9:19 pm
Xhib this aint your cup of tea mate.
Udheheqja e BE-ut sapo doli me nje deklarate ku sugjerohej qe sistemi i taniesh financiar te reformohej rrenjesisht. Anglo-saksonet dhe kolonite e tyre kane shkaktuar dem te pallogaritshem. Sistemi i origjinuar prej tyre do hidhet ne kosh te plehrave te historise se shpejti.
12 October 2008 @ 9:25 pm
Neser Nicolas Sarkozy do te flase para kombit francez. Eshte duke u diskutuar a duhet bere thirrje per “bashkim te shenjte” apo jo. Dhe te mendosh qe gjendja e bankave franceze nuk eshte aq e keqe sa gjekundi tjeter. Por siç e tha dhe xhibi-xhibi, qe bankat te bllokohen fare dhe te mos japin asnje para borxh, ketu ka diçka qe s’shkon.
Kam pershtypjen qe ky Sarkozy do iu hyje ne dru ketyre drejtoreve te bankave. Ketu flitet qe sivjet shkoi si shkoi, por kriza e vertete ekonomike do te jete mot. Ne emigrantet, u pa puna, do kthehemi perseri neper shtepira, buke e djathe e domate.
12 October 2008 @ 9:30 pm
Qafiro, “this aint your cup of tea” nuk eshte argument. Maybe it is your cup of tea, se ti parashikove fundin e superioritetit ekonomik te Amerikes si rezultat i kesaj krizes.
Ajo qe po thoja me siper eshte qe krizat e sotme financiare jane teper te nderthurura dhe moderne si dukuri (too much leverage of credit one of the reasons). Ne kohen e Marksit keto gjera nuk egzistonin fare, nuk kishe ekonomi moderne atehere qe bazoheshin kaq shume ne kredit p.sh., apo nuk kishe kredi shtepish me 100% financim dhe no doc loans, etj.
Sistemi i origjinuar i kapitalizmit do hidhet ne kosh te plerave?
Ca do behet, komunizem, apo tribalizem ne vend te kapitalizmit? 
Kjo gjithashtu eshte njesoj sikur mbas shperthimit te Cernobilit te thoshin analistet “prodhimi berthamor i energjise si sistem do hidhet ne koshin e plehrave”.
12 October 2008 @ 9:33 pm
#
xhibi thotë:12 October 2008 @ 11:42 am
The sky is falling
#
edrus thotë:12 October 2008 @ 11:44 am
Xhib, fillo e mëso kinezçen
Xhibo, po të kesh nevojë për të mësuar italisht ose frëngjisht… ke armiq sa të duash këtej
#
Xhib… bile fillo merr edhe ndonjë leksion serbo-greqishtjeje
12 October 2008 @ 9:34 pm
Do importohet kapitalizmi kinez Xhibo
12 October 2008 @ 9:46 pm
Gre, dhe ju te tjeret qe mund te keni interes, George Soros kishte kete fundjave nje bisede interesante me Bill Moyers, mund ta degjoni ose lexoni transkriptin e bisedes ketu.
E forta eshte qe ti e thua si me shaka, por vertet e beson qe do ndodhe.
12 October 2008 @ 9:57 pm
Ja dhe ky qenia tjetër që nuk e di ça emër ti vë…
O i goditur me prishje-shkitje…
Gjeometria quhet Euklidiane, po matjet nuk bëhen me shkop e spango sot si atëherë.
O i prishur, të thuash që nuk e merr parasysh Marxin dmth që të mos marrësh parasysh parimet marxiste në shpjegimin e shoqërisë si për Euklidin ti po hedh poshtë se “nga një pikë e vetme mund të heqësh vetëm një drejtëz paralele me një tjetër”.
o i shkitur, dhëndër që nuk ha bamje kur e pytën a i pëlqeu darka tha po. I thanë më pas se ato që hëngri ishin bamje.
Po ti do BATHË Sorosi - kur ky:
është shpjegim MARXIST.
12 October 2008 @ 10:27 pm
Po, e drejtë por mua më pëlqen më shumë shpjegimi i Hegelit që e quan evolucionin e njeriut si luftë për liri të tij. Liri e kuptuar në të gjitha konceptet. Dhe nëse shikon ecurinë e njerëzimit, kemi fituar goxha liri në krahasim me shumë vite më parë.
Liria e mendimit sjell të drejtat, kufizimet dhe mbi të gjitha lirinë dhe të drejtën morale.
Dallimi i parë se sistemi është joperfekt, sjell nevojën e ndryshimit të tij. Mu më është mbushur mendja top që revolucion do ketë, po nuk është e thënë të ketë formë të dhunshme. Ka jetuar kohë më parë dhe Gandhi.
Të lashtët, varet se cilët të lashtë… ata që mbanin akoma skllevër psh?
Që kozmoteoria e tyre ishte më e shëndetshme këtu më gjen dakort. Po nëse ndajmë periudhat - ato politeiste me monoteistet.
Politeistët ishin më të shëndetshëm mendërisht. Monoteistët jo. Prandaj dhe mesjeta.
A më vjen mirë që more Rusoin që jetoi në një kohë kur feudalizmi ishte në grahmat e fundit të tij dhe për pasojë më i egër.
Veç nuk e pa më pas çfarë polli mendja e tij dhe ajo e iluministëve të tjerë. Bota erdhi duke u përmirësuar nga pikëpamja humane.
Brenda makutërisë dhe egoizmit njeriu ka tipare të tjera që nuk përfshihen në ato karakteristika. Të shkruash poezi psh…as makutëri, as egoizëm nuk është.
Edisoni rrinte pa ngrënë deri sa e shpiku llampën.
Përgjithësisht -i varfëri ideatori iluministi i fillim viteve të shek. 20 ishte modeli shabllon i artistit që krijonte për kënaqësinë e vet. Atëherë kur u shkëput nga financimet e “fisnikëve” dhe filloi të shprehte veten.
12 October 2008 @ 10:38 pm
Cdo gje ben vaki ,nje lajme interesant eshte se Komiteti Qendror i Partise ne Kine ka mare nje vendim shume te rendesishem ,fshataret mund te blejne toke nga shteti .
Nje reforme ne kohen e duhur dhe ne momentin e duhur , ne sektorin e buqsise ,per tiu pergjigjur krizes financiare kri.
Kina sic dihet ne me pak se 20 vjet eshte nje kthyer nje superfuqi .Kina aplikon metodat kapitaliste me ato socialise ,Shteti eshte ne kontroll te padiskutueshem ,dhe kjo eshte nje nga pikat kyce te suksesit kinez .
12 October 2008 @ 10:39 pm
Te lexohet krizes financiare.
12 October 2008 @ 11:03 pm
E me Edi e shef apo jo qe filloi debati seriozisht per kapitalizmin kinez qe do aplikohet ne Amerike dhe ne gjithe boten?
Dmth Kina ka adoptuar kapitalizmin kurse Amerika do ta beje dalje ate per te adoptuar socializmin?
Pastaj hidhi nje sy ku renditet Kina per tregues qe tregojne mirqenien e njerzve mesatare, si PBB (PPP) per fryme, qe perdoret me shume ne kete kontekst.
Amerika eshte e gjashta ne Bote, Kina eshte e njeqindta. Bile edhe Shqiperia eshte me lart, ne vendin 94 ne bote.
13 October 2008 @ 4:41 am
BE e ka shume me pisk punen se US ne kete mesele.
Nuk eshte e vertete se fajin BE-se ja ka vec US-i. E para, bubble e shtepive apo gjerave te tjera eshte fryre per hesap te vet dhe ne vende te BE. E dyta, edhe produktet financiare “te helmeta” vete i blene nga US per te fituar, e jo per shqni.
Por problemi i BE eshte akoma me i madh. US duke qene nje shtet, ka nje dore qe merr vendime dhe i zbaton. BE eshte kapur keq. Nga nje ane ka nje monedhe te perbashket, qe i shperndan pasojat ekonomike tek te gjithe anetaret, dhe nga ana tjeter nuk u be dot nje shtet, por secili eshte me qese vehte. Euroja e perbashket do te kerkonte nje afrim shume me te ngushte jo vetem ekonomik, por kryesisht politik.
Prandaj dhe thirrjet atje jane me dramatike. Deri tani ideja e BE eshte testuar veten ne festa, e jo ne halle te verteta, si ky rast. Nje deshtim i zgjidhje solidare ne BE, do vere ne dyshim serioz dhe vete ekzistencen e tij.
Pavaresisht detajeve te rregullave financiare liberale, mua me duket se shkaku kryesor eshte shkeputja e shkakut me pasojen, dmth ata qe e bene pisllekun i kane terezit punet te mos ju hyje gjem. Te pakten ata bankeret e 29-tes detyroheshin te fluturonin prej katit te 40-te. Kurse keta te sotmit vazhdojen festat.
Sa per Kinen, edhe atje stock market eshte ne …, ka humbur rreth 50% te vleres. Dhe punet jane nderthur ne ate fare feje, saqe Kina kujdeset me shume per shnetin e US, se i zoti vete.
Sa per gjeometrine e Euklidit, bota jone nuk i bindet asaj, sidomos prane vrimave te zeza, sic po duket kjo mesele. Ekonomia e sotme bazohet ne kurbat e zhvillimeve te teknologjive, gje qe s’kishte si ta kapte resmja e Marksit, pavaresisht sa i zoti te ishte ai.
13 October 2008 @ 5:34 am
Robo, nëse gjeometria e euklidit është e pamjaftueshme në sistemet pranë vrimave të zeza, Marksi, përsa i përket vrimave të zeza, ka dhënë pikërisht zgjidhje… një fjalë të vetme: Revol….
13 October 2008 @ 5:45 am
Aty ishte deshtimi i Marksit, se studioi VZ me Euklidin. Revolucionet e “Marksit”, ne fakt te xhananeve te tjere, u degjeneruan ne diktatura te egra. Sa qe robt i puthen kemben kapitalizmit, me gjithe te keqijat e tij.
Vertet ne burg nuk mungon pjata, po robt, ne ekstrem, preferojne te gerrmojne ne plehra, se sa te shkojne te veni.
13 October 2008 @ 6:06 am
Rob, se i konsideroj të vlefshme konstatimet e Marksit s’do të thotë që “zgjidhja finale” e tij të jetë zgjidhja e vetme në kushtet e evolucionit që shoqëria (përfshirë dhe atë kapitaliste) ka arritur.
Nëse Shtetet dhe politika e kanë shumë të zhvilluar kujtesën afatgjatë (dhe nuk e lënë situatën të degjenerojë deri në revolucion) sot janë vetë “degët” e kapitalizmit që kërkojnë RREGULLA.
Kapitalistët e prodhimit, pasi kanë punuar gjithë jetën, nuk mund të lejojnë që palaçolliqe spekullative të hedhin në erë punën e tyre (megjithse janë shumë të mvarur nga bankat).
Prandaj më duket absurde që qeveritë të ndërhyjnë në mbrojtje të bankave, kur duhet t’i linin në fatin e tyre (jemi kapitalizëm, apo jo?) dhe gjithë mbështetjen financiare, t’ja u ofronte direk ekonomisë nëpërmjet bankave qëndrore… është ringritja e ekonomisë dhe e konsumit ajo që do të mund të ringrejë në këmbë dhe bankat dhe jo e anasjellta.
13 October 2008 @ 6:49 am
Edrus, ngaterron kapitalizmin me pyllin, megjithse dhe ky i fundit s’eshte pa rregulla. Cdo organizim i shoqerise njerezore ka rregulla. Edhe ekonomia kapitaliste ka rregullat e veta. Keto rregulla ndryshojne per shkaqe te ndryshme, por kane ekzistuar dhe ekzistojne. Ne fund te fundit, rendet shoqerore jane ne funksion te shoqerise dhe jo anasjelltas.
Kapitalizmi, gjer tani, ka gjetur ballancen me te pershtateshme midis lirise ekonomike (perfshire pislliqet) dhe interesave te pergjitheshme te shoqerise. Me shume se ballancen, behet fjale per mekanizma qe e mbajne ballancen ne ekuiliber dinamik. Sa me shume balanca shtremberohet, aq me shume dhimbje duhen per te arritur ekuilibrin.
Bankat mund te liheshin ne fatin e tyre, por do kishte me shume dhimbje per robt. Pikerisht kete nuk parashikoi dot Marksi, flexibilitetin e kapitalizmit, qe sic thashe nuk eshte qellim ne vetvehte. Per Marksin, kapitalistet do te duhet te ishin te pangopur e te verber. Por ata nuk jane aq budallenj sa te presin degen ku mbahen. Nganjehere qe te besh pare neser, apo te jetosh gje neser, duhet te humbesh pare sot.
Financimi direkt nga shteti ti prodhimit ka te keqen se na con prej nga ikem me vrap. Kur shteti edhe si arbiter, nganjehere ngaterrohet me pislliqe (si kete radhe), bej hesap si do behej helaq po te ishte lojtar. Shteti ne keto kushte duhet te zbusi dhimbjet e robve, te zere mend per te ardhmen, ne menyre qe ky variant i gripit te kete vaksine. Psh, ideale do ishte, qe po te ishim ne Kine, ca nga keto horra, sa per shembull, te viheshin para skuadres se pushkatimit. Por nuk e kemi ate lluks.
13 October 2008 @ 1:16 pm
Lexoni kete qe sapo fitoi Nobelin ne ekonomi se cfare ka thene ky per krizen aktuale financiare, mos u merni me teorite marksiste-leniniste.
13 October 2008 @ 1:35 pm
Paralajmerimi i Krugman qe 3 vjet me pare:
13 October 2008 @ 1:42 pm
E pra Xhib, e shikon pse revokohet Enveri?:))
13 October 2008 @ 1:45 pm
“Economic terrorism”: Huckabee wonders if someone’s trying to drive the market down
13 October 2008 @ 1:47 pm
Po pra, sa keq qe s’eshte gjalle akoma Veri se vetem ai mund ta shpetonte boten nga kriza financiare dhe nga kapitalizmi dhe imperializmi anglo-amerikan dhe nga revizionizmi jugosllavo-ruso-kinez, duke perhapur komunizmin safi shqiptar ne gjithe boten dhe duke e bere te gjithe boten fanar ndricues te galaksise te Milky Way, ashtu sic ai e beri Shqiperine fanar ndricues te gjithe planetit Toke.
13 October 2008 @ 1:54 pm
Revolucioni nuk eshte me nje perspektive por ceshtje eshtruar per zgjidhje:))
13 October 2008 @ 2:14 pm
Te gjitha shtetet kryesore te sistemit kapitalist po “nacionalizojne” bankat e tyre. Kete gje po e bejne duke blere te gjitha borxhet qe keto banka dhe korporata investuese kane akumuluar neper vite spekullimi dhe perfitimi galopant. Borxhet, mesa shihet me qarte tani, nuk jane vetem si pasoje e renies se tregut te shitblerjes se shtepive, por me shume pasoje e marifeteve spekullative te cilat perfituan nga shume lehtesira ligjore dhe rregullatore. Prapa ketyre makinacioneve, flluska e borxhit real u be aq voluminoze, sa nuk mund te mbulohej me, as te “veterregullohej” me me sistemin aktual te manipulimit.
Duke shtetezuar bankat, qeverite perkatese synojne te arrijne disa rezultate. E para, te qetesojne publikun ne menyre qe ky i fundit mos te vershoje neper dyert e bankave dhe t`i shpraze ato nga valuta. E dyta, i jepet, de jure dhe de facto, nje karte lirie prej denimit dhe burgut te gjithe udheheqesve te korporatave dhe “minjoneve” te tyre, keshtu, duke i qetesuar dhe patur krah per cdo manover te ardhme.
Por qeveria perkatese diku duhet t`i gjeje fondet per gjithe kete nderrmarrje. Do beje ate qe ka ne dore, do printoje kartmonedhe te re, si kunderbalance e nevojshme per te “mbuluar” borxhin fiktiv, se ai reali i ka ikur per duarsh qekuri. Do duket sikur situata do permiresohet per njefare kohe, derisa inflacioni do filloje te beje te veten dhe te zhvleresoje fuqine blerese te monedhes. Ne kete kohe, ka shume mundesi qe kredidhenesit, kushdoqofshin, kineze apo tjeterkush, do kerkoje ngritjen e interesit, si garanci qe do i respektohet vlera reale e huase qe ka dhene. Kjo mund te shkaktoje panik te metejshem, sepse papunesia do rritet e bashke me te edhe pamundesia per te paguar e per te mbajtur te njejtin nivel jetese.
13 October 2008 @ 2:14 pm
Interesante jane keto te dhena per Dow Jones.
Po te shikoni grafikun ( admin e silni dot grafikun ketu? ) nga 1937 (Kriza e madhe) Dow ishte 50 pike. Ne 1987 ariti 2000 pike pra ne 50 vjet u rit vetem 2000 pike. Ritje mesatare ne vit 40 pike .
Ne vitin 2007 ariti 14000 pike ose nje ritje prej 12 mije pike ne 20 vjet. Mesatarisht nje ritje 600 pike ne vit. Krahaso 40 pike ne vit me 600 pike ne vit. Mendoj se ritja e 20 viteteve te fundit eshte artificjale nga kapitalzmi i mirfillte. Le te pranojme se ndikim ketu ka fakti se pas krizes se madhe u desh shume kohe qe tregu ta merte veten por prap diference eshte madhe. Mendoj se ky eshte shkaku i krizes se sotme. Krijimi i kompanive te ster-medha me me aksioniste ben qe te humbase kuptimi i mirfillte i kapitalizmit. Tashme GM, Ford, CitiBank Bank Of Amerika etj nuk jane ndermajrje puro kapitaliste kur pronaret e tyre jane me miljona. Kur drejtuesi eshte nje rogetar i zakonshem pa asnje interes. Kur per te mborjtur intneresat e mijona pronareve ( prona e perbashket) nderhyn shteti fuqishem. Nje shembull
Kur AIG po diskutohej te shpetohej nga Shteti CEO (ne mos gabohem) ishte ne Hawai per masazh e pushime. Ndersa ne 1937 ( Filmi It’s a Wonderful Life) kur depozituesit filluan te terheqi depozitatn nga banka e vogel e qyteti Pronari ishte aty, kerkonte mundesi , ju lutej depozituesve , qante, kerkonte para te shpetonte banken e tij Dhe ai nuk kishte shume rregulla nga shteti Isthe kapitalisti mirfillte.
Mendoj se keto komani te medha ne kapital sollen Dow te ritej 600 pike ne krahasim me 1939 ku ritja ishte vetem 40 pike. Por solli gjithashu shkaterimin e sistemit te mirfillte kapitalist ku pronari tashme nuk eshte me nje kapitalist indivit por eshte prone e perbashket e popullit qe mbrohet nga shteti.
13 October 2008 @ 2:15 pm
Interesante jane keto te dhena per Dow Jones.
Po te shikoni grafikun ( admin e silni dot grafikun ketu? ) nga 1937 (Kriza e madhe) Dow ishte 50 pike. Ne 1987 ariti 2000 pike pra ne 50 vjet u rit vetem 2000 pike. Ritje mesatare ne vit 40 pike .
Ne vitin 2007 ariti 14000 pike ose nje ritje prej 12 mije pike ne 20 vjet. Mesatarisht nje ritje 600 pike ne vit. Krahaso 40 pike ne vit me 600 pike ne vit. Mendoj se ritja e 20 viteteve te fundit eshte artificjale nga kapitalzmi i mirfillte. Le te pranojme se ndikim ketu ka fakti se pas krizes se madhe u desh shume kohe qe tregu ta merte veten por prap diference eshte madhe. Mendoj se ky eshte shkaku i krizes se sotme. Krijimi i kompanive te ster-medha me me aksioniste ben qe te humbase kuptimi i mirfillte i kapitalizmit. Tashme GM, Ford, CitiBank Bank Of Amerika etj nuk jane ndermajrje puro kapitaliste kur pronaret e tyre jane me miljona. Kur drejtuesi eshte nje rogetar i zakonshem pa asnje interes. Kur per te mborjtur intneresat e mijona pronareve ( prona e perbashket) nderhyn shteti fuqishem. Nje shembull
Kur AIG po diskutohej te shpetohej nga Shteti CEO (ne mos gabohem) ishte ne Hawai per masazh e pushime. Ndersa ne 1937 ( Filmi It’s a Wonderful Life) kur depozituesit filluan te terheqi depozitatn nga banka e vogel e qyteti Pronari ishte aty, kerkonte mundesi , ju lutej depozituesve , qante, kerkonte para te shpetonte banken e tij Dhe ai nuk kishte shume rregulla nga shteti Isthe kapitalisti mirfillte.
Mendoj se keto komani te medha ne kapital sollen Dow te ritej 600 pike ne krahasim me 1939 ku ritja ishte vetem 40 pike. Por solli gjithashu shkaterimin e sistemit te mirfillte kapitalist ku pronari tashme nuk eshte me nje kapitalist indivit por eshte prone e perbashket e popullit qe mbrohet nga shteti.
13 October 2008 @ 2:35 pm
Xhibsi :
12 October 2008 @ 11:03 pm
E me Edi e shef apo jo qe filloi debati seriozisht per kapitalizmin kinez qe do aplikohet ne Amerike dhe ne gjithe boten?
Kina aplikon metodat kapitaliste me ato socialise ,Shteti eshte ne kontroll te padiskutueshem ,dhe kjo eshte nje nga pikat kyce te suksesit kinez.
Dmth Kina ka adoptuar kapitalizmin kurse Amerika do ta beje dalje ate per te adoptuar socializmin?
Pastaj hidhi nje sy ku renditet Kina per tregues qe tregojne mirqenien e njerzve mesatare, si PBB (PPP) per fryme, qe perdoret me shume ne kete kontekst.
Amerika eshte e gjashta ne Bote, Kina eshte e njeqindta. Bile edhe Shqiperia eshte me lart, ne vendin 94 ne bote.
…………………………………………………………………………………….
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
Nuk e kisha fjalen se Kina ishte ne vendin e pare ne bote,por e gjithe bota e shikon se Kina ka bere hapa shume perpara ,ne drejtim te zhvillimit ekonomik ,pra ekonomik por jo politik !,ku do ta fusesh ti diskutimin dhe komentin tim!
Ti krahason si naiv qe je Shqiperine me Kinen ,per pozicionin ne tabelen e klasifikimit !!
Krahasohet Elefanti me pleshtin ?
Po te marim popullsine e kines aty tek me shume se 1 miliard,sigurisht qe do te jete ne vendin e 100 ,pas Shqiperise qe eshte ne vendin e 94 ,por kjo do te thoshte ,se po te ishte e vertete, qe ne raporte me popullsine Kina do te ishte ne vendin e pare ,i bie qe te ulej varferia boterore ne nje shkalle te konsiderueshme !Pra komenti replik i joti nuk ka sens!
Thashe qe zhvillimi ekonomk i Kines eshte shume interesant ,dhe nje lajm ishte shume interesant gjithashtu ,qe bente fjale ,per shitje -blerje toke e kontrolluar nga shteti,a nuk eshte kjo nje forme e kapitalizmit ?
Kina vertet eshte nje shtet ,nje shtet qe ka nje parti shtet,kjo ndoshta eshte nje ide e tyre,me e mire ,per te kontrolluar stabilitetin,ne vendin e vet !
Te ishte ndryshe,Kina do te ishte ne nje kaos ,te vertete me efekte shume me te keqia ne stabilizimin dhe paqen ne bote !
Por kjo nuk do te thote qe Kina te kopjohet ,nga Shqiperia,megjithse kohet po tregojne se ne shqiperi Funksionimi i demokracise se paster ,nuk po funksionon sic ne e deshirojme.
Duhet ndoshta nje demokraci e diktuar ,me force ,ku jo individi por ligji , te jete i ashper dhe larg nderhyrjes se politikes !
Ne shqiperi ndoshta demokracia duhet te vendoset me force,me friken e ligjit .Kush do ta beje kete ?
Mbetet per ta diskutuar .
13 October 2008 @ 4:39 pm
Nicolas Sarkozy sot perplasin grushtin mbi tavoline : 320 miliarde euro !
Edhe thoni pastaj qe Franca eshte shtet i lodhur.
ps : postimet e mia u bllokuan perseri… lere sistemi kapitalist qe eshte bere per t’u kapur ne hu, por edhe ky sistemi yne i peshkut eshte bere per nje pickim te mire
13 October 2008 @ 7:53 pm
Gjeometria nuk është fizikë që të mos i bindet botës pranë vrimave të zeza. Kam frikë se i ngatërron ti Robo.
Ore…Marksi e ka shpjeguar thjesht: Bota ndahet në borgjezi dhe klasë punëtore. A ndahet sot kështu bota?
Pa tru dhe lakmitarë kapitalistët: 2% e gjithë botës zotëron 90% të pasurisë. Do më “pa tru dhe lakmitarë” se kaq?
A se ky 2% ia ka veshur sytë botës me gazeta e media tjetër punë, edhe i vë të trorovisin njeri tjetrin.
Se do ta realizosh me teknologji ti se me teologji apo me frymë të shenjtë zhvillimin, parimisht prej teorisë marksiste asgjë nuk ndryshon!!!
Pastaj mos e ngatërro shpjegimin teorik me atë të zbatuar. Nëse do zbatohet Marksi, nuk do të thotë detyrimisht burg e diktaturë.
Megjithatë ti për këtë bie dakort:
14 October 2008 @ 12:31 am
“Bota do permbyset, po ne mos u permbyste, kapitalizmi ka falimentuar si sitem dhe Amerika do shkoje per lesh, ose ne rastin me te mire do behet komuniste si Kina. Rrofte Enveri dhe brigadieri! Bravo o shoku Marks se e pate parashikuar qe kapitalizmi do falimentonte, dhe ja tek po ndodh.”
Update mbi situaten financiare, ose e thene ndryshe, The sky if falling, part 3.
Javen qe kaloi DOW pesoi humbjen me te madhe brenda nje jave ne historine e tij, si dhe luhatjen me te madhe te indeksit brenda nje dite. Sot DOW pati rritjen me te madhe me nr pikesh brenda nje dite ne historine e tij, 963 pike. Gjithashtu dhe indekset e tjera paten rritje signifikante sot ne Amerike dhe ne Evrope.
Permiresimi mendohet se erdhi kryesisht nga lajmet pozitive qe vendet e G7 bene takim dhe dolen me strategji te ngjashme per te perballur krizen, duke injektuar kapital ne bankat dhe duke garantuar kredidhenien midis bankave. Gjithe keto 4 jave te krizes ne Amerike, qeveria ka folur kryesisht per te nderhyre duke blere asete ‘toksike’ po nuk ka folur shume per injektim kapitali direkt ne banka. Plani i qeverise u kritikua nga disa ekonomiste si “eshte ok sa pa hic, po jo ideali” dhe tani qe duket se strategjia do jete injektimi i kapitalit ne banka dhe garantimi i kredive nderbankare, ndjesia eshte me pozitive.
Rritja e sotme e DOW padyshim eshte shume pozitive, sidomos po te kesh parasysh javen qe kaloi, po nuk garanton qe kriza financiare ka kaluar, bile as qe ka arritur fundin, mgjth analistet mendojne qe eshte diku aty afer tabanit, pasi keto luhatje kaq te medhaja te tregut aksionar jane ne vetvete tregues te dickaje te tille.
AP ka nje artikull per cfare eshte indeksi i DOW, cka perfaqson, si funksionon, si llogaritet. Artikull informues, sidomos tani keto kohe qe te gjithe duken se jane te fiksuar mbas indeksit te DOW si adoleshenti mbas dashurise se pare.
15 October 2008 @ 3:41 am
J,
Ajo puna e gjeometrise ishte vazhdimi i figures tende. Sa per dijeni gjeometria eshte fizike qe c’ka me te, por s’eshte vendi ketu per tu zgjatur. Muhabeti eshte qe bota jone, dhe kjo bie me shume ne sy ne vende te posacme, eshte ndertuar simbas gjeometrive te tjera. Per analogji, modeli marksist i kapitalizmit eshte shume linear dhe si rrjedhoje nuk mund te perdoret ne pergjithesi, e sidomos ne momente te posacme si kjo krize.
Ta thashe dhe njehere, simbas Marksit, kapitalistet te pangopur e tru dhjamosur do te duhet t’i merrnin shpirtin kllases punotore, gjersa kesaj te fundit t’i vinte shpirti ne hunde e sidomos te mos kishte cfare te humbte, po t’ja kellciste revos.
Por natyra e robit dhe e kapitalizmit, si rrjedhoje, eshte shume me fleksibel se sa e mendonte Marksi. Kapitalistet vertet duan te fitojne sa me shume, por s’ka pse e bejne kete duke i marre shpirtin robve. Nga ana tjeter, keta te fundit me pune, edhe nqs nuk behen dot pasunar kollaj, arrijne statusin e shtreses se mesme, me nje jetese mese te kenaqeshme, qe s’kane pse e rrezikojne per te vertetuar Marksit.
Sic thashe, nje aspekt shume i rendesishem i kohes tone eshte se bazohet ne zhvillimin e teknologjise. Kjo e fundit mbeshtetet kryesisht ne mendjet dhe shume me pak ne kapital. Si rrjedhoje, ciklet e teknologjise, si dhe fantazia njerezore, jane pa fund, sapo mbyllet njeri fillon nje tjeter i nje teknologjie me te perparuar. Nuk eshte rastesi qe parja me e madhe sot behet me teknologji, tip Bill Gite-se e co. Pra ndryshe nga sa parashikonte Marksi, ciklet njepasnjeshme te teknologjise gjenerojne pasuri, permiresim te jetes se robv