Detyra e kujteses

Bravoooo Hurbinek, nje Zotni par exellence.

Nuk e di sepse me kujton Prof Arshi Pipen, mbase nga stili.

Te pershendes me nji nga pikturat e mia e titulluar, "Pezulli".

 

Kjo poezi e Primo Levit eshte shkruar ne '45 pas daljes nga Aushvici. Deri ne njefare mase, Hurbi ti ke te drejte, nuk duhet harruar, nuk duhet t'i vihet kapaku se shkuares, pa u gjykuar fajtoret, por ama, nuk jam dakord me ca fjale te tuat qe i lexova diku, per ata bij qe i kane pasur eterit oficere a punonjes te sigurimit, a nuk e di cfare tjeter, nuk mundesh kurrsesi t'i klasifikosh te gjithe nen nje ze te vetem "kriminele"! Do te kaloje ne ekstremin tjeter dhe askush, asgje te mire nuk do te nxirrte nga kjo. Kur te thoshte dhe Albano, gjysma e shqiptareve kane qene oficere a punonjes sigurimi, po nuk i kane lyer duart me gjak qe te gjithe.

 

Primo Levi

 

Se questo è un uomo

Voi che vivete sicuri
Nelle vostre tiepide case,
voi che trovate tornando a sera
Il cibo caldo e visi amici:
Considerate se questo è un uomo
Che lavora nel fango
Che non conosce pace
Che lotta per mezzo pane
Che muore per un sì o per un no.
Considerate se questa è una donna,
Senza capelli e senza nome
Senza più forza di ricordare
Vuoti gli occhi e freddo il grembo
Come una rana d'inverno.
Meditate che questo è stato:
Vi comando queste parole.
Scolpitele nel vostro cuore
Stando in casa andando per via,
Coricandovi alzandovi;
Ripetetele ai vostri figli.
O vi si sfaccia la casa,
La malattia vi impedisca,
I vostri nati torcano il viso da voi.

PATËR ALEKSI

nga Gëzim Peshkëpia
      Ecim me autoburgun prej disa orësh. Me sa nuhasim udhëtojmë drejt jugut. Jam i lidhur me Patër Aleks Baqlin, at franceskan, i cili vinte në kampin e riedukimit për të plotesuar dekadën e trete te burgosjes. Kishim biseduar gjithë rrugës për At Viktor Volajn, mikun tim prej të cilit ruaja kujtimet më të bukura. E pyeta me merakun nëse e kishin arrestuar gjatë „fushatës“ së fundit apo jo, por ai më tha se deri ditën e fundit të lirisë tij nuk kishte dëgjuar gjë. At Viktori bënte një jetë krejt të izoluar. Priftërinjtë katolikë, vecanërisht ata franceskanë më kishin tërhequr gjithmonë me patriotizmin e tyre, me përkushtimin ndaj misionit që kishin, me dijenitë e tyre të thella dhe  ndoshta të veshur dhe me një lloj veli misterioz në organizimin e tyre, kjo e fundit ndoshta nga gjithë ajo propogandë e fuqishme që ishte bërë kundër klerit në përgjithësi, por në vecanti ndaj atij katolik e bektashian si kultivues të patriotizmit dhe mbartës të nacionalizmit shqiptar. Kisha dëgjuar për gjyqin e organizuar ne Shkodër kundër Pater Ndue Meshkallës duke zgjedhur si dëgjues studentët e Institutit pedagogjik. Ky gjyq ishte kthyer në bumerang ndaj organizuesve. Megjithëse me agjentë të sigurimit dhe injorantë të atij kallëpi që ulërinin Crucifige,  gjyqi dështoi dhe pati jehonë në mbarë Shqipërinë. Pater Meshkalla me një fizik sa një grusht kishte bërë zë si një titan i mendimit e i kurajos. Me erudicionin e tij të pasur, të cilin nuk e kishin llogaritur persekutorët ai i kishte vënë në pozitë të papëlqyer ata sëbashku : aktorë e regjizorë.     Patër Aleksin e kishin arrestuar në vendin e punës duke shtyrë karrocën e dorës ngarkuar me tulla. Punonte në ndërmarjen komunale punë të rënda megjithëse me fizik të dobët e invalid. Arrestimin ja kishin bërë të bujshëm ashtu si e kërkonte sëra e një „agjenti“ të Vatikanit.    Ishim në mesin e kamionit autoburg. Dora time e djathtë ishte e lidhur me të majtën e tij. Për të ndezur shkrepsen unë mbaja kutinë e ai fërkonte kunjin në të, ritual ky që përsëritesh shpesh ngaqë cigaren unë e mbaja si biberon. -Mos më kërko të falur, sepse kam qenë vetë zanatci i këtij vesi, më thoshte duke qeshur. Kishte një të folur të ëmbël e të ngadaltë, një i kuq i purpuronte fytyrën  dhe shpesh  dora e tij e lirë shoqëronte me lëvizje fjalët. Më dhimbsej pa masë. Më ngjante sikur e kisha parë diku por më kot rrekesha ta sjell ndërmënd. Përherë kam pasur një fenomen amnezie në kujtimin e emrave dhe fytyrave. Sëfundi m’u ndricua në mëndje: Ai më ngjante si njëri nga piktura e famëshme „Deposizione“ e Van der Weyden ku tregohesh Krishti që hiqej nga kryqëzimi. I gjori Patër! Ishte mëshirim i vuajtjes. Të ngjallte një ndjenjë të atillë që gjithkush provon kur ndodhet para një viktime të pambrojtur. Por ai s’e ndjente vehten të tillë aspak. Ai ndjente pranë ATË në cdo cast. Aty ishte burimi i qëndresës së tij e i shokëve të tij. Oh, sa të fortë ndjeheshin këta njerëz!    Patër Aleksi sëfundi më rrëfeu një preokupim. Komisari i burgut të Tiranës kur i kishin dorëzuar sendet personale i kishte dhënë në dorë rozaret që i kishin gjetur në momentin e arrestimit. Ishin rozare qelibari me sadef të bardhë. Në krye kishin një kryq afro 8 centimetra me statuetën e Krishtit të kryqëzuar. Ishin vërtet të bukura. Këto rozare ishte i porositur të ja dorëzonte komisarit të burgut. Inskenime të tilla që kishin për qëllim poshtërimin e fesë dhe të predikuesëve të saj, ishin të njohura sidomos në vitin 1967 gjatë „Revolucionit kulturor“. Poshtë në mes të këmbëve të mia ndodhesh një vrimë nga e cila hidhja jashtë bishtat e cigareve dhe derdhnim ndonjë qese plastmasi me të vjellat e atyre që i zinte makina. I thashë t’i hidhnim aty duke e marë fajin unë përsipër sikur më ranë padashur nga dora drejt e në vrimë. Patër Aleksi mu përgjigj: Ruejna Zot! Jo, mor Patër nuk due me të qitë bela!    I thashë se vec ndonjë jave izolim s’do më bënin gjë tjetër, sepse nuk isha katolik, kështuqë nuk do të merrej si kundërvënie e organizuar. Rri or Patër, më tha,se ti njeh ato shejtanët jashtë, kurse këto të brendshmit i njoh vetë ma mirë. Ndërkohë mbas një cfilitje të gjatë arritëm. Dera u hap e sëfundi thithëm ajër të pastër. Mbas një udhëtimi afro 7 orësh në një ambient ku nuk dalloje se c'lloj qelbësire kundërmonte, zbritëm ashtu si ishim të lidhur dy e nga dy prej autoburgut në një oborr para një dere të madhe zgarë hekurash. Kisha afro shtatë muaj që s’kisha parë natyrën. Ishte Maj. Sytë e uritur rëshqitën nga gjelbërimi i pyllit tek kecat, tek lulet, tek gurët, tek hardhucat dhe kuptova se jeta s’kish ndalur në vënd ashtu sic kish ndodhur me ne mes muresh te betonta prej kaq kohësh. Vëzhgoja. Të gjithë soditnin ato të cilat njerëzve të zakonshëm s’u tërheqin vëmëndjen. Në distancë prej 10 metrash gjashtë ushtarë me automatikë në duar na shikonin të mvrënjtur por jo pa kureshtje. Ne qëndruam në këmbë derisa shoqëruesi i dorëzoi oficerit të rojes dokumentacionin përkatës e ai na verifikoi simbas kartelave shoqëruese. Patër Aleksi kishte pasur të drejtë, sepse shoqëruesi tonë nga Tirana dicka foli duke parë ne drejtim të tij, ndërsa oficeri rojes, financier, një vllah nga Selenica u drejtua nga ne dhe i kërkoi priftit rozaret. I mori në dorë dhe i kundroi gjatë. I lëshoi ngadalë në kutinë ku ishin kartelat dhe i vendosi mbi një bango afër barakës së takimeve.    Ndërkaq tek dera afrohen një skuadër të burgosurish që ktheheshin nga puna. Tek porta qëndroi nënoficeri që e quanin Ali. Ai me një shufër të gdhëndur me brisk rrihte cizmet e sapo porta u hap filloi të nëmëronte të burgosurit duke lëvizur dhe thuprën për cdo cift, a thua se dirigjonte vazhdimisht me kohën 2/4. Nga zyrat e komandës u afrua komisari i burgut,një shtatmadh me fytyrë të mvrenjtur. Ai qëndroi para nesh hijerëndë e duke na parë haptas me urrejtje. Cili është prifti katolik prej jush?- pyeti me ton. -Unë zoti oficer, u përgjigj Patër Aleksi. -Hëm. U bënë 10 vjet që populli rrafshoi kisha teqe e xhamira, kurse ti vazhdon t’i biesh legenit për t'u prishur mëndjen njerëzve me atë propogandën tënde të poshtër. Por sapo të kërkoni terren për atë veprimtarinë tuaj konseguente armiqsore ta dini se këtu e kini vëndin. Ju jini të vendosur, por ne më shumë se ju, ju jini të rafinuar por ne më shumë se ju dhe këtë besoj se deri më sot e ke marrë vesh. Cfarë i ke këto? - -   Fol, për cfarë i ke këto tespije? -   Për t’u lutur. -    Lutu sa të duash, këtu s’të bën dot derman as zoti e as dreqi. Ali, merr një cekan dhe jepja këtij në dorë. Të burgosurit e kthyer nga puna qëndronin në një oborr me ne pa hyrë ende në kamp. Cfaqja e organizuar i kishte rezervuar atyre rolin e publikut. Qëllimi diskriditues i cfaqjes siduket bënte pjesë mbas punës së lodhëshme në procesin e riedukimit. Aliu u kthye dhe pruri nga kovacana aty pranë një cekic të cilin ja dha Patër Aleksit në dorë. Komisari nxorri rozaret nga sirtari dhe i vendosi mbi një sofa guri. -   Bjeri! -  -  Bjeri, të them, dëgjon? Thyeje!  -  Kurrë! Asgjë s’pipëtinte. Shikoja profilin e Patër Aleksit. Veshët i ishin kuqur. Gjaku i kishte hypur në fytyrë. Ai njeri që dukej si i frikësuar në atë cast u tendos dhe shikonte komisarin drejt në fytyrë pa i levizur qepalla e syut. Ai dukej i prerë në qëndrimin e tij. Komisari me trup dy herë sa të priftit papritur m’u duk si një liliput para tij, ndërsa Patër Aleksi mori një dimension të stërmadh. Isha në botën e Swiftit...Sa përjetësisht realë janë David-i e Goliath-i.!  Auditori u step i tensionuar. Komisari po vendoste se si do të reagonte... Situatën e cbllokoi nënoficer Aliu. Ai ja rëmbeu nga dora cekanin Patër Aleksit dhe qëlloi mbi statuetën e Krishtit. Ruazat u shpërndanë duke fluturuar në të gjitha drejtimet, ndërsa statueta e Krishtit u thye në copëra. Aliu mori nishan dhe qëlloi me cekan përsëri duke i uluritur priftit: Hë more ku është Krishti tënd? Pse s’më vret dhe ai po të jetë vërtet Zot si thua ti?    Komisari u gajas bashkë me disa fytyra servile, më pas ktheu kurrizin e u   drejtua për nga zyra. Trimi Ali duke u ngërdheshur flaku cekicin drejt kovacanes. Shikoja profilin e Patër Aleksit. Shikoja që buzët e tij lëviznin. Kërkonte mëshirë për ata... që dinin se c’bënin...

Hurb e Xhib, problemi i varreve masive shkon me gjate se nje proçes mediatik, qe krimet te kene nje fetyre.

Pushkatimet e bera nga diktatura, nuk mund te gjykohen sot, sipas ligjit te Kushtetutes, neni 29 pika 1,

"Askush nuk mund te akuzohet ose te deklarohet fajtor per nje veper penale, e cila nuk  konsiderohej e tille ne kohen e kryerjes se saj, me perjashtim te te veprave, te cilat ne kohen e kryerjes perbenin krim lufte ose krim kunder njerzimit sipas se drejtes nderkombetare."

Problemi qendron tek varret masive, te cilat jane nje krim qe nuk mund te mbrohet me ligje te kushtetutes, sepse keto krime hyjne tek krime kunder njerzimit sipas se drejtes nderkombetare.

Sa do jete shteti yne i se drejtes, sa do jete shoqeria e jone "demokratike" e gatshme te dergoje ne banken e te akuzuarve autoret e ketij krimi makaber?

Krimet e komunizmit e kane nje fetyre, te gjithe i njohim, po nuk kemi qene te zot, e nuk besoj se do jemi qe keto te dalin para trupit gjykues, para drejtesis.

 

Kam nje pyetje une. Po Zionizmi i tejzellshem, eshte totalitarianizem? A mund te konsiderohen politikat e Izraelit sot, dhe te diaspores cifute, si politika rraciste, shoviniste, agresive, totalitare, fundja dhe antisemite, nese kihet parasysh se palestinezet jane semite? Nese totalitarianizmi nje fytyre ka, a jemi ne gjendje t'a dallojme atehere kur viktima shnderrohet ne tiran?

Nejse, kjo ishte pyetje jashte temes. Ne lidhje me temen, thuhet:

"Cfare eshte detyra e kujteses ?

Eshte nje detyre per te deshmuar dhe percjelle ne brezat e mepasshem gjithçka qe ka shkaterruar identitetin tone si njerez, si qenie njerezore. Kjo behet per dy arsye :

- per nderim ndaj viktimave (dmth koken nga pas)

- dhe per edukim te pasardhesve (dmth koken perpara)."

Kaq? Ja ke fut kot. Viktimat nuk duan te nderohen. Ashtu si te vdekurit e Private Jocker, viktimat dine vetem nje gje: viktimat duan te mos jene viktima. Kjo eshte detyra e historise. Nuk ka nder dhe turp, por vetem dhune. Nderi dhe turpi, qofte nderimi i viktimave, qofte turpi i agresorit, nuk jane gje tjeter pervecse terma qe shpesh here mbulojne krijimin e viktimave te reja. Koka as para, as mbrapa, por ne vend. Duhet te edukohemi ne sot, qe te jene te edukuar ata neser. Pastaj per pasardhesit e kujt po flasim? Te viktimave? Apo per pasardhesit e agresoreve? Nese flasim per pasardhes, flasim per trashegimi, e nese flasim per trashegimi, nuk mund te flasim me per koncepte si nderi, qofte ky dhe nderimi i viktimave. Detyra e historise eshte te na zbuloje se kush jane viktimat sot, dhe se kush mund te jene viktimat neser, dhe jo te na mallengjeje me histori personale viktimash. Edhe Tony Soprano mallengjehet nga patat, foshnjet, dhe historite mallengjyese te History Channel. Edhe Fatmir Mediut dhe Sali Berishes u rrenqethet mishi dhe "lartesohen pak si njerez" kur lexojne rrefimet e At Zef Pllumit, etj viktimave. "Rezultati logjik i Fashizmit" thote Benjamin, "eshte futja e estetikes ne politike." Keto lloj lotesh njeri pas tjetrit, rrenqethje, mallengjime e lartesime sublime, Kundera i quan Kitsch, nderkohe qe gjithe kete kitsch rrenqethes, mallengjyes, dhe lartesues, gjithe kete perfaqesim me qellim efektin, Broch e quan "pure" fucking "evil." Pak rendesi kush jane keta qe u vene emra gjerave, askushi, si Levi, Jankelevic e te tjere. Rendesi ka jo te mallengjehemi, te rrenqethemi e te lartesohemi si njerez. Rendesi ka te mos kete viktima.

Keshtu qe ne qofte se ka mundesi, le t'i perseris edhe une ca pyetje me pretendime ontologjike: "c'eshte qellimi i kesaj teme me karakter indinjato moralist hestieriko patetik," pasi ky lloj karakteri, duam s'duam, dime a s'dime, qellon tjeterkund? 

Shkurt Hurbinek, hiqe "nderin," hiqe "rrenqethjen," hiqe "lartesimin si njeri," se jo vetem qe nuk garantojne se nuk do kete me viktima, por perkundrazi, jane "pure evil."

 

Evidenca te reja tregojne se Primo Levi s'ka vrare veten.  Kjo sa per fjaline e dyte.  Vdekja e tij ka me shume gjasa te ishte aksidentale.  Gjithesesi thjesht me shume per kuriozitet.  

________

Persa i perket ceshtjes se drejtesise, detyres se kujteses dhe ne lidhje me Ligjin e Lustracionit: nje diskutim i ngjashem po behet dhe te Peisazhe te Fjales.  Bile me i orientuar dhe pertej kakofonise, duke u fokusuar ne aspektin ligjor te tentativave per lustracion.  

Po sjell ketu nje nga postimet.  I kerkoj ndjese paraprakisht anetares se PF qe nuk i mora personalisht leje, por po e postoj duke vene edhe nje link per temen ne fjale.  Pertej ketij posti specifik, gjithe diskutimi ia vlen te lexohet ose ndiqet per te interesuarit ne kete ceshtje. 

Cilat jane viktimat?  Cilat jane fajtoret?  A eshte bardhe e zi?

Nga era18 ne kete teme: Lustracion dhe Medyshje

Hyllin shkruan: “Mua me duket se personi eshte fajtor si pasoje e deduktimit logjik, sepse a priori eshte vendosur institucioni si kriminel.”
Nuk jam tamam e qarte se cfare doni te thoni me kete, por me lini megjithate t’ju kujtoj se logjika deduktive ka qene dhe eshte mjeti kryesor i manipulimeve logjike ne ligjerim dhe prodhon sofizma dhe falsitete logjike nga me flagrantet. Sidomos kur premisat ku bazohet perfundimi logjik jane te tilla qe kane nevoje urgjente per t’ua analizuar vertetesine ne menyre te pavarur. Nese ju gjeni nje logjike te patundur ne deduksionin: “Sigurimi i Shtetit eshte institucion kriminel. X eshte sigurims. Si rrjedhim, X eshte kriminel,” une per hir te argumentit me duhet t’ju ve ne dukje se ato dy premisa aq te thjeshta qe paraprijne konkluzionin jane teper te dyshimta.

“Sigurimi i Shtetit” dhe “sigurims” jane te dyja nocione abstrakte edhe pse mund te duket sikur jane te qarta kristal ne mendjen tuaj. Cfare eshte Sigurimi i Shtetit? E me tej, c’do te thote “sigurims”? A perfshin ky nocion daktilografisten? Po pastruesen? [Patjeter qe po, po t’i referohemi Nenit 4(c) te Ligjit te Lustracionit 2008 i cili thote se “cdo person i punesuar nga Sigurimi i Shtetit” do te konsiderohet si nje person qe ka mbajtur nje pozicion “te papajtueshem me pastertine e figures morale te nje funksionari te administrates publike ne nje shtet demokratik.”]
Per te mos dale pastaj ne pergjithesimin tuaj me poshte i cili shperfaq nje menyre aq tragjikisht bardhezi te parjes se gjerave.

Me thoni: “Sigurims i paperlyer eshte kunderthenie ne terma, eshte njesoj si te thuash pirat paqesor. Per tu bere sigurims duhet te perlyheshe…”
Ka disa menyra perlyerje, akoma dhe per ata qe jane te sigurt se po e jetojne jeten e tyre ne nje higjiene te perkryer morale. Ka ca kova plehu e bajgash qe nganjehere, dhe pse ti je duke shkuar thjesht ne punen tende, jeta t’i hedh krejt papritur mu ne koke.

Nuk di a keni dijeni ju per menyren se si Sigurimi i rekrutonte nje pjese te madhe te spiuneve. Nuk di a e dini se sa shume spiune rekutoheshin nga rradhet e te burgosurve politike vete, apo nder te afermit e atyre qe kishin nje vella a baba ne burg, dhe kjo beheshe ne kembim te nje trajtimi paksa me njerezor per te burgosurit. Ai regjim, i cili e transformoi te spiunuarit e kusheririt apo te mikut ne nje monedhe mbijetese, i testonte njerezit ne ca skuta teper gri te ndergjegjes, e i detyronte forcerisht te benin kompromise te dhimbshme.
Ne disa intervista me sigurimsa safi (nga ata me bindje dhe te papenduar) qe une arrita te siguroj ne janar te 2009-tes (pasi futa shume miq e dhashe shume garancira anonimiteti), mesova shume raste specifike rekrutimesh qe hyjne ne kategorine e “te perlyerve” forcerisht si ata me lart, raste kur te intervistuarit kishin qene jo te rekrutuarit por rekrutuesit vete, pra nuk kishin ndonje nevoje te me genjenin se e kishin kryer nje akt kaq te turpshem.

Mesova se si Sigurimi kishte ngritur nje sistem shume efikas te te mbajturit te dosjeve, pjese integrale e te cilit ishte inkurajimi implicit i “fryrjes se dosjeve” (lexo: fabrikim informacioni, apo raportim gjysme-te vertetash). Sasia e raporteve qe nje agjent dergonte ne qender, numri i subjekteve qe ai ndiqte, beheshin vetvetiu nje nga treguesit se agjenti po bente nje pune te mire. Per hir te zotit, vete promovimet brenda per brenda institucionit bazoheshin mbi keta tregues. Mesova se here pas here, kur agjentet nuk kishin se c’te raportonin, ata i atribuonin deklarata anti-pushtet personave qe nuk bashkepunonin ose qe ishin thjesht “te veshtire.” Mesova dhe se i gjithe sistemi i informacionit ishte i modeluar si nje rrjete merimange qe, sipas njerit nga agjentet qe ma shpjegoi kete, ishte nje garanci se dosjet nuk mund te zhduken kaq lehte, as te manipulohen nepermjet shtesave te mevoneshme per te demtuar kundershtare politike. U ndala goxha ne kete pike me te, sepse per mua, manipulimi i dosjeve kaq qene njera nga aresyet kryesore qe e bente perdorimin e tyre te dyshimte, sidomos si prove per te provuar fajesine apo pafajesine e dikujt. Une ne fakt, do te vazhdoj te dyshoj per kete, sidomos pas akuzave ne media se Gramoz Ruci urdheroi djegien selektive te dhjetra dosjeve kur ishte Minister i Brendshem, por ai kembengulte se manipulimi ishte i pamundur. Me shpjegonte se ne momentin qe nje informator sillte nje informacion mbi nje incident te caktuar per X person, atehere hapeshin menjehere tre dosje: nje per informatorin, nje per X, dhe nje per agjentin qe caktohej me detyre te ndiqte X. Nese incidenti implikonte me shume se nje person, atehere do te hapej nga nje dosje per cdo person te implikuar dhe do te caktoheshin agjente te ndryshem per te gjithe individet e permendur ne raportin fillestar te informatorit. Nese ne dosjen e X, kishte nje konfirmim dhe nga agjenti per nje incident tjeter te ngjashem (zakonisht agjitacion-propagande) atehere hapeshin dosje per kedo qe permendej ne incidentin e dyte, duplikoheshin dhe te dhenat e incidentit te pare, e keshtu me rradhe, sendertohej ngadale hidra me njeqind koke qe me pas i hante jeten fatkeqeve qe kishin thene nje fjale me shume.

Por nje histori me “sigurimsa” te rekrutuar forcerisht do te ishte e manget, e shperfytyruar, nese nuk do te permendej te pakten nje nga rastet e atyre qe refuzonin te rekrutoheshin kesisoj.

Nysret Kalaja*, daja i tim eti, e ka kaluar gjithe jeten burgjeve. Denimin e pare, 12 vjet heqje lirie, e mori kush ishte vetem 17 vjec. Aresyeja: Tre vellezer te arratisur.
Pasi kishte vuajtur vetem nje pjese te denimit, Fecorr Shehut, ish-ministrit te brendshem komunist, i bie rruga nga burgu i Bulqizes ku ai vuante denimin dhe e therret ne zyren e drejtorit te burgut dhe i bën një propozim: Fecorr Shehu vetë mund ta ndihmonte qe ai të arratiset tek i vëllai në Gjermani, me kushtin që të bëhet informator. Në fakt, nuk është me sekret se kjo ishte nje praktikë e zakonshme e qeverisë komuniste shqiptare. Një pjesë e madhe e ambasdave dhe e misioneve diplomatike shqiptare, krejtësisht të pafuqishme sic ishin që të ndikonin sadopak në mënyrën se si shteti komunist shqiptar zhvillonte marrdhëniet diplomatike në atë kohë, e kishin reduktuar veprimtarinë e tyre në spiunazh safi, duke monitoruar levizjet dhe veprimtarinë e të arratisurve qe “minonin” nga larg sovranitetin e shtetit shqiptar.
Nysret Kalaja nuk pranon qe te behet spiun. Për mua mbetet mister aftësia e ca njerëzve si ai, qe kanë kaluar pjesen me te mire te rinise se tyre, idealiste e enderrimtare, nen poshterimet e perditshme te nje burgu komunist, për të gjetur brenda skutave të shpirtit e ndërgjegjes së tyre gjithe c’kane mbetur fije qëndrese, e per t’i ngjizur pastaj në dicka që ngjan si karakter, si dinjitet, si heroizëm.
Natyrisht, Shokut Fecorr Shehu nuk i pelqeu fare ky refuzim, dhe i bere bishë, i jep Nysret Kalase “fjalen e burrit” se këtej e tutje ai zor se do ta shohë ndonjëherë lirinë! Dhe sikur te dale nga burgu kur te mbaronte 12 vjetët e dënimit, do të hynte prapë, dhe le ta vinte këtë fjalë “vath ne vesh”! Shehu beri si beri, dhe e mbajti fjalen. Nysret Kalaja vertet e kaloi gjithe jetën në burg. Dilte here pas here kur i mbaronte afati i denimit per “krimin” e rradhes. (Asnje krim s’kishte kryer, natyrisht, por kjo s’e pengonte te klasifikohej si kriminel politik ngaqe dilte gjithmone, per cudi, ndonje deshmitar i rreme qe “deshmonte” se ai kishte thene qe “ketu tek ne s’gjen mish”, per shembull).
Në ato pauza të shkurtra lirie, vinte e rrinte ca ditë tek shtëpia e gjyshes. Unë dhe im vëlla (qe ishim shume te vegjel atehere) e tallnim fshehurazi për menyren se si fliste, si hante, si na puthte te gjitheve nga tete here, apo si gerhiste… E tallnim! Kurse tani me dhemb aq shume qe ne ate moshë s’mundja dot të kuptoja, apo të vleresoja sadopak dimensionin e tmerrit qe ai kishte parë me sy, dimensionin e vuajtjes që ai sillte prej ferrit.

Pyetja eshte, a ia vlente te refuzoje qe te bashkepunoje kur alternativa ishte aq e frikshme? Do te refuzonit ju? Une jo, njeqind here jo! Do isha genjeshtare po te shprehja dhe dyzimin me te vogel ne kete pike.
Nga ana tjeter, e kam menduar se mund te jete turp, tradheti ndaj tij dhe gjithe viktimave, qe gishtat e mi levizin ne tastiere per t’u shprehur kunder lustracionit, qofte ky lustracion dhe i vonuar.
Por jeta na perball nganjehere me shijen e saj per ca ironi ekstreme. Tek zevendesoja nje mikun tim perkthyes qe e kishte te pamundur te perkthente ne gjyqin e nje azil-kerkueseje ne SHBA, e gjej veten duke perkthyer per nje ish-nenpunese te Sigurimit qe e kishte te bazuar te gjithe ceshtjen e saj te persekutimit mbi ligjin e lustracionit te 1995-es. “This case is slam-dunk, your Honor!” – keshtu e nisi paraqitjen e ceshtjes avokati i saj. Zonja ishte nenpunese e Sigurimit; Ligji i 1995-es parashikon denim ex-post facto dhe i aplikueshem vetem kunder klases se njerezve ku ajo ben pjese; Ligji vete shkel nje sere te drejtash, themelore dhe civile; si rrjedhim, azil politik! Gjyq me te shkurter dhe me te lehte per nje cesthje azili nuk me kane zene syte. Perzierje me te tmerrshme ne stomak nuk kam ndjere kurre! Perzierje ngaqe fati me hedh pikerisht mua, nga te gjithe perkthyesit shqiptare ne bote, me gjen pikerisht mua qe te perkthej ne ate gjyq te neveritshem.

Ironia tjeter, ajo me e bukura fare, eshte qe te gjithe keta njerez, ish-byroiste, ish-spiune, ish-persekutore, kerkojne te gjejne strehe nen ato liri themelore te cilat shpenzuan nje jete te tere duke ua mohuar, neperkembur, e shkelur gjakesisht te tjereve.
Por kjo nuk ka rendesi. Ne ate konstelacion, apo mishmash, te perlyerish me vullnet e bindje, te perlyerish me force, e te paperlyerish qe iu eshte futur emri pa te drejte neper regjistrat e Sigurimit te Shtetit, nuk konceptoj dot asnjelloj legjislacioni qe mund te sherbeje si filter per te ndare te pastrit nga te ndohturit. Komunizmi e penetroi aq thelle shoqerine shqiptare, dhe e sodomizoi aq kriminalisht, sa e vetmja gje qe mbetet eshte te lesh kohen te beje ate qe ben me mire: t’u vere melhem plageve.

* Fillimisht Nysret Kalase iu referove si NK, por pastaj e ndryshova sepse m’u duk e pahijshme. Nuk munda ta bej per nje njeri qe pervecse neper regjistrat e burgjeve, emri s’i figuron askund, nderkohe qe ai per mua eshte kthyer ne sinonimin e nje viktime te komunizmit. 

O Hurbinek eshte e qarte se ti nuk ja ke idene se cfare do e se cfare kekron por mer cdo teme e kauze peng per satisfaksionin tend psikik per te qendruar ne qender te vemendjes ne kete blog... po te vesh re.. i gjithe shkrimi yt eshte nje kitsch.. mire e ka Luliani.. eshte kitsch sepse ti nuk po sjell dicka substantive ktu sic kane bere disa te tjere.. te veten ose citime.. por kerkon ti besh apel ndergjegjes kolektive ne menyre patetike... eshte kitsch sepse per te denoncuar nje episod t erret te historise tone ty te duhet te besh barazimin e ksaj historie te erret e kriminale me holokausti.. dhe eshte kitsch sepse ti e ben apelin ndaj ndergjegjes kolektive aq grafik sa te duhet te sjellesh fotografine-pikture te nje FOSHNJE.. qe na hedh shikimin tutje prej erresires se kohes..... dmth ne nje fare menyre ti percmon viktimat e krimet e komunizmit sepse je duke sugjeruar se kto jane krime qe duhen denoncuar sepse na kujtojne holokaustin edhe Hurbinekun e vogel (qe krejt koincidencailisht qellon te jete edhe pseudonimi me te cilin perfaqesohesh)... pra ti ne menyre indirekte je duke thene se krimet e atij regjimi nuk mund te konceptohen me vete por duhet te sjellim Hurbinekun e vogel qe ti kuptojme.. ne kete menyre ti percmon jo vetem vuajtjet e tyre.. por edhe neve qe te lexojme.... menyra se si ti ben leksione larte e poshte neper kete blog eshte ndesh me mendimin kritik qe secili prej nesh mund te kete... pervec Xhibit sigurisht...

Hurbinek, te kerkoj ndjese. Do me jete turbulluar shikimi nga lotet qe me shkaktuan keto fjale:

"Te thuash se jane vrare 10 000 vete, kjo s'eshte asgje. Nuk na prek, eshte thjesht shifer. Por kur lexon deshmine e njerit prej ketyre dhjete mijeve, atehere kjo na prek ne mish, na rreqeth. Atehere krimi merr fytyre, e shohim duke u kryer, nderhyjme me mendjen tone per te mos u bere, lartesohemi pak si njerez, nxjerrim mesimet tona."

 

"Kujtoji ato pasi nuk mund te ja lejojme vetes te harrojme. Gjeneratat duhet te dine per ato qe bene forcat e erresires."

FfffffffffK... Kfffffffff... Luke... I am thy father's spirit.

 

Ne se do ti besohej currilave te qelbur te shovinisteve ballkanas mbi "rregjimin me cnjerzor" qe paska pare Shqiperia nen Enver Hoxhen, atehere duhet te gjithe ju qaramane qe ju dhemb sumcja sot per ato qe ndodhen para gjysem shekulli ta konsideroni vehten te pazote dhe frikacake.  

 Ka njezet vjete llumi i peshtire qe harakopet me lote qurre duke fashistizuar jeten dhe  mbush cdo  hapsire me tregime monstruoze sikur shqiptaret nuk kishin pune tjeter vec hanin cdo vakt kokat dhe veshkat e antikomunisteve. Po ju o "martire", ca mutin benit? apo i lepinit sumcen Enver Hoxhes si po  ja lepini tani Koropidhes se serbit. 

Me siguri jeni ju qe na cate sumen me ato oret e marksizmit si propagandiste te zjarrte te vijes se partise. Na vinit dhe na spiunonit neper komitetet e rinise dhe te partise, na vinit pastaj pas bythe per te na pare se ca ideologjie kishim ne koke vetem pse kishim mesuar ti binim kitarres dhe ajo na paskej qene vegel borgjeze dhe mund te beheshim revizioniste.

E ju qe na shpetuat nga revizionizmi vrapuat te paret te mbulonit bythlepirjen e perjetshme qe ju karakterizon. Pushoni bre, llapaqenere se bini ere dreqi qysh nga funid i Universit. Sot qahen spiunet, kuse ne qe u spiunuam duhet te mos flasim realitetin e asaj kohe se te japin damken "nostalgjik i komunizmit".

Brravo Hurbo.

Diskutimet e ketyre diteve te ppu, kane nxjerre ne pah  karakteristikat e shqiptareve: frikacake dhe oportuniste!

Nysret Kalaja nuk pranon qe te behet spiun. Për mua mbetet mister aftësia e ca njerëzve si ai, qe kanë kaluar pjesen me te mire te rinise se tyre, idealiste e enderrimtare, nen poshterimet e perditshme te nje burgu komunist, për të gjetur brenda skutave të shpirtit e ndërgjegjes së tyre gjithe c’kane mbetur fije qëndrese, e per t’i ngjizur pastaj në dicka që ngjan si karakter, si dinjitet, si heroizëm.

 Sa e trishte eshte qe nje njeri kaq i pakuptueshem nga shqiptaret si ky te jete lindur pikerisht ne Shqiperi!Gjithshka u shkon ne mendje keto dite eshte urrejtja dhe destabilizimi qe mund te krijonin zbardhjet e ketyre fakteve. Askush nuk flet per mirenjohjen per njerezit si Nysreti, per te cilet duhet te dime, per te cilet duhet te flasim, sepse nuk mund te bejme sikur nuk ekzistonin qe te kemi ndergjegjen te qete se s'kishte si te behej ndryshe. Atyre qe shpresojne qe plaga sherohet me kohen, ku duhet tu arrije gangrena qe t'ia ndjejne dhimbjen??

Të kërkosh falje është e rëndë,
Punë burrash,
E ne burrat na i kanë vra...

Harresa asht e keqe,
asht gur varri në natën e kujtdo,
Asht e lodhshme...

E lodhshme asht edhe urrejtja,
Asht e randë si gur varri
Në netët e gjithsecilit.

Prandaj s’dimë me kërku falje,
Mbajmë mbi shpinë
gurët e varreve të atyre që s’patën varr
Asnjëherë,
Të atyre që qenë ushtarë të panjohur
të luftërave pa kuptim.

Na s’dimë me kërku falje,
Të gjallët tremben prej kujtesës,
Kanë frikë të shohin pasqyrat, e gjejnë armiq ngado
Te të cilët shfryjnë
Inatin ndaj vetes...

Po s’lypet në qiell c’ka asht në tokë.
Qielli asht i të vdekurve dhe perëndisë.

E të vdekurit janë të fortë,
Kanë nevojë
për një gur varri mbi shpinë e zemër
Për të harru.
Se të vdekurit s’dinë as të urrejnë as të bërtasin.

Të kërkosh falje asht e randë,
Punë burrash,
po burrat na i kanë vra.
Asht e randë me e shkullë një gur varri prej shpirti
E me e vu mbi shpinën e një të vdekuri...
 

Zhurma e zakonshme per ti dhene gjerave nje intepretim tjeter, eshte menyre e vjeter, sot jetojme ne nje shtet te se drejtes, ku ligji mbi te gjitha.

Ne rastin makaber te vorreve masive, fjala i takon vetem drejtesis Shqiptare.

Masivizimi e pergjegjsis eshte menyra per te larguar vemendjen nga fajtoret e vertet.

Ligjit nuk i intereson kush ka qene hetuesi, gjykatesi, pushkatari apo oficeri operativ, ato kane zbatuar vetem urdherin e partis, ndryshe " me vdekje".

Ligji merret me ato qe merrnin vendime, qe jepnin urdhera, qe kontrollonin gjithçka e gjithkend.

Pergjegjsia bie mbi udheheqjen e asja kohe, kur eshte kryer ky krim.

Para drejtesis duhet te pergjigjen, anetaret e byros politike, kupola famekeqe e vendit, kryesia e KQ te partise, si edhe kryesia e Kuvendit popullor. Edhe pse kane kaluar shume vite dhe shume nga keto kriminel nuk bejne me keq (vdekur), kane mbetur aq sa per tu pergjigjur per krimet e kryera ne bashkepunim me kryekriminelin E.H

Do kemi rastin edhe te degjojme intervisten e Ramiz Alis, patjeter Rudina do e intervistoje, po ashtu edhe gazeta Shqiptare do kerkoje e do kerkoje te zbuloje dokumenta qe tregojne per krimet e komunizmit.

Ramiz Alia, eshte i terbuar me ate qe ka bere kushtetuten sepse ja ka hedhur, e ka mashtruar, ja ka bere qejfin duke vene nenin 29/1, " askush nuk mund te denohet per krimet e kryera ne kohen kur keto nuk quheshin krime," deri ketu Ramizi ka mbetur shume i kenaqur, po nuk e ka lexuar nenin deri ne fund ku thote "-me perjashtim te veprave, te cilat ne kohen e kryerjes se tyre perbenin krim lufte ose krim kunder njerzimit, sipas te drejtes nderkombetare.".

Vrasjet ne kufi, torturat deri ne vdekje, dhuna fizike e psikologjike, internimet, debimet, diskriminimi klasor, shfrytezimi i te denuarve,  sekustrimi i pasuris,gjate rregjimit Enverian, nuk perbenin krim, ndersa fshehja dhe sekuestrimi i kufomes perben krim kunder njerzimit.

 

 

Rryma jankelevitchiane mendoj se eshte me logjike. nuk ka pika te erreta te pakten keshtu sic e ke sjelle ti. Ndersa Derrida tingellon jo bindes, gjtihnje duke iu referuar pjeses me lart.

Pra, Falje S'ka.

Sepse krimi duhet ndeshkuar, qofte kur behet ndaj nje jete te vetme, qofte kur behet ndaj nje grupi. Ne kete moment duhet te hyje ne loje shteti i se drejtes. Katharsis personal sic e shtron Derrida, mund te kete, mund te mos kete, eshte dicka qe nuk e ndjek dot. Por qe sigurisht shpjegohet.  Shkurt eshte nje konflikt midis shtetit dhe individit te demtuar.

 

 

Me tërë këtë urrejtje, nuk më duket çudi që nuk funksionon ai vend.

 Artikulli ishte i shkelqyer djema dhe bente fjale per krime. Krime qe kane bere nazistet ndaj çifuteve, serbet ndaj shqiptarve dhe regjimi i E.Hoxhes ndaj shqiptarve, kuptohet ne permasa me te vogla, jo si dy rastet e para - nazistet dhe serbet.  Thelbi i artikullit ishte Kujtesa, e cila fatkeqesisht duhet te hidhet ne celuloid/film. Dhe ketu ne shqiptaret e Shqiperise jemi mbrapa , si dhe shqiptaret e Kosoves/Dardanise jane akoma me keq, ngaqe nuk kane bere akoma nje film te hajrit per genocidin serb ndaj tyre. Hurbneku, me aq sa e kuptova une , ketu ka dashur te dali.  Per çeshtjen e filmit, per genocidin e serbeve ndaj shqiptarve te Dardanise/Kosoves, une kam folur para disa vitesh, mirpo persa kohe politikanet e tredhur jane te zene me biznes, nuk shoh ndonje gje ne kete drejtim. Prandaj dhe bota, nuk e sheh çeshtjen e Kosoves dhe te popullit te tij, me ndonje interesim te veçante. Po te hidheshin ne film/celuloid, pra te mblidheshin deshmi e te behej nje film mbi keto ngjarje, sot çeshtja e Kosoves, do te kishte tjeter kendveshtrim dhe tjeter impakt.  Po kujt ti flasesh, Sali Karagjozit apo Ed Palloshit. 

Hurb,respekt per prurjen,per shtjellimin,per formimin tend antikonformist!

shpresoj te jete lexuar nga me shume persona qe kane shkruajtur,dhe,secili

me ate mundesi qe i jepet,me ate formim qe ka ,le te bej nje"esame di coscienza", le te fillojne te dialogojne me sinqeritet ne shtepite e tyre,me prinderit apo me femijet,nje mangesi e madhe kjo e familjeve shqiptare dhe e botes moderne,jo vetem per kete çeshtje kaq radikale,por edhe per ato me te pa rendesishmet ne dukje,ne fund te fundit nga kush  kan frike,asnje s'do i denoj

ajo qe hiku me s'kthehet,por qe mos kujtohet eshte krim me i madh.

natyrisht kjo do nje organizim te madh, impenjim te ndershem shoqatash(nuk ngelet vetem ne berthamen familjare) duhet shkuar neper shkolla(ashtu si dikur na vinin veteranet te na tregonin trimerine e partizaneve)pse kjo mos te behet,partizanet dhe te burgosurit a nuk  ishin te gjithe bij te atij populli??!!

persa i perket shpjegimit te Derrides, (2)me duket se i perket faljes kristane qe shum shpesh ndodh ketu ne Itali per krime mjaft te shumtuara,ku familjaret e viktimave,falin per besimin qe ata kane,vrasesin, por,jo ligjerisht,pra nuk eshte komerçale por e njeanshme,pa asnje interes.

kjo me duket mjaft e larte,e pa mendushme per mentalitetin tone,por mendoj se te ndihmon te jetosh me mire,dhe e mira e te mirave do ishte te kishim nje shoqeri me me shume njerez qe dine te thone "me fal"

Te thuash " sa vrer ka ky ne trup qe shkruan keto" per artikullin e Hurbit, nuk eshte fraze e degjuar per here te pare.

Edhe nazisti Gebels ne gjygjin e Nurembergut ju hodh me keto fjele prokurorit.

"Ju z,Prokuror po flisni si nje nazist"

Prokurori ju pergjigj.-E veretet kjo qe thua, po une po gjykoj nje kriminel, ju  gjykonit te pafajshmit.

Hurbi, nuk po ben gjygjin e popullit, duke drejtuar gishtin kunder kriminelave e duke thirrur me varje me varje, me zotesi ka sjell nje shkrim shume domethenes se krimet kunder njerzimit nuk falen, krimi ka nje fetyre, nuk eshte i padukshem e i pakapshem.

Pse ju acaron mendimi i qarte se kerkohet drejtesi , nuk kerkohet hakmarrje.?

Pse ju acaron e verteta se nje dite krimet e 50 viteve komuniste do i vinte fundi, e shkaktaret do pergjigjen para drejtesis?

Pse mbroni ato qe jane talle me ndjenjat e juaja te pasterta humane.?

Sido qe te shtjellohen ngjarjet, kete e keni te qarte qe ne librat e Historis se Shqiperis, nje kapitull do jete per Varrezat masive te komunizmit.

 

Kete qe ke shkruar ti peshku fluturues provova ta thosha dhe une tek ajo tema tjeter, por nuk mungoi te shafqej xhibi e te bente sarkazem, gje qe me beri te mendoj se ne si shoqeri jemi teper larg ketij lartesimi shpirteror sic eshte falja.

 

"Dhe ne keto vendet e qyteteruara ku jetojme virtyti me i madh quhet qe te kesh zemer te falesh e jo te kesh zemer ti derdhesh plumbin ballit dikujt, apo ti peshtysh prinderit e tu ne fytyre,sic duan te bejne ca ketu. DHe se ne i cmojme keto virtyte duam edhe qe ti rrisim femijet tane ketu, larg urrejtjes dhe vrerit qe fatkeqesisht nuk i eshte ndare kurre atij vendi, dhe qe edhe me fatkeqesisht disa njerez po perpiqen ta ndezin edhe ne kete blog, gjoja ne emer te humanizmit dhe drejtesise".
 

Jo per gje, po kemi frike se te njejten pytje do na e bejne neser edhe femijet tane, dhe te gjithe e dime qe kemi bere gabime edhe pa qene komuniste apo antikomuniste.

Kete e ke thene shume mire!

Pas gjithe ketij diskutimi me lindin keto pyetje

a) Cilet konsiderohen viktima?

b) Cilet konsiderohen fajtore?

T'ju pergjigjesh ketyre pyetjeve eshte me se e rendesishme per te vene ne vend drejtesine Hurbinek, cilado qofte forma e filozofia e drejtesise.

 

kerkesat e tua per deshmi e per prova te akuzave te ngritura prej atij grupi njerezish, reprezantues te tolerances e mbajtes te pishtarit demokratik si Hurbi, Xhibi Permjetari e Lumidrini.. ndaj atyre antareve te tjere qe per arsye konvenience u klasifikuan ne vija ideologjike si Xhelatet e Kuq... si edhe kerkesa per ndershmeri prej tyre, Spiritus.. jane ABSOLUTISHT.. dhe KATEGORIKISHT skandaloze!!!

Ti je shembulli tipik i MAUOVOIS FOI!

Rendesi ka qe ju i thirret pak kallaballekut, dhe kam pershtypjen se tani e prapa do ta shihni ndryshe babain tuaj.

Ca po thua, mo Hurb? Seriozisht i mendon keto fjale? Po ti si e sheh babane tend? Po ata qe i kane pasur baballaret kooperativiste dhe spiune, qe per faj te ketij spiuni, nje x a y ka perfunduar brenda, si e shohin babane e tyre?! Po na del si Jezu krishti tani... Do te hedh birin kunder babait! Moral, Hurbi, Moral... dhe kot fare, madje!

S'e ka pas fajin babai im qe zgjodhi te behej oficer, katil a xhelat, sipas teje, as babai i filanit a fistekut qe zgjodhi te behej agronom -spiun, apo mesues-spiun... ishte nje sistem i tere i ngritur ne ate lloj menyre dhe ne doje te mbijetoje, do qepje gojen e do kafshoje doren, per te mos nxjerre nje fjale kunder.

jo po, hajt t'i shkojme ne plumb te gjithe mbi 50 vjec e lart, edhe e mbyllim njehere e mire kapitullin e te shkuares...

 

Per sa kohe kjo ceshtje vijon me qaravitje, do vazhdojme te kujtohemi sa here te zbulohen skelete.

Zgjidhja per mua do te qe:

a) te kategorizohet faji - qe do te thote se pari qe viktima jane te gjithe, dhe askush tjeter pervec te perndjekurve politike - ata qe jane denuar per mendimin e per fjalen e tyre. Kjo perjashton ata qe jane denuar per krime te tjera.

Perse mendoj keshtu? Sepse me nje ligj te vecante retroaktiv qe ne fillim te viteve te 90 te gjithe te denuarit politike jane shpallur te pafajshem - pra viktima.

b) kjo do te thote qe menjehere shpallen te fajshem denuesit. Ketu une kam nje paqartesi. Si do t'i kategorizojme denuesit?

Ne nje menyre te arsyetuari dikush mund te thote se fajtore eshte nomenklatura, qe prodhoi sistemin, pastaj jane dhe legjislatoret, pastaj jane dhe gjykatesit, dhe prokuroret, dhe hetuesit. Pastaj jane dhe policet dhe ushtaraket. Dhe sigurimsat. Dhe mesuesit qe shperndanin ideologjine. Dhe populli mbare qe nuk u ngrit te mbronte bijte e tij "disidente"...

Ky do te ishte perfundimi me sharlatan. Te thuash qe te gjithe jane fajtore do te thote ta lesh fajin pa zot. Te thuash qe te gjithe jane viktima, gjithashtu.

Me vjen keq, por kjo ceshtje, sa njerezore aq dhe e drejte ne thelbin e saj, delegjitimohet pikerisht nga perqasjet emocionale dhe qurravitjet e Poseidoneve te gotave te ujit.

Po vijoi keshtu, pa kategori viktimash, e pa kategori fajtoresh, mjere te perndjekurit...

 Rendesi ka qe ju i thirret pak kallaballekut, dhe kam pershtypjen se tani e prapa do ta shihni ndryshe babain tuaj. Me nje sy me te rritur e me burreror. Se me babain nuk eshte se vetem puthemi apo luajme domino. Por edhe flasim dhe flasim per gjera te renda. Eshte tjeter pune pastaj qe ju mund te jeni impresionuar shume kur dikush ju ka thene : "Uaaa ia paske keputur koken babait tend". Dhe ju ka ngelur ne mendje dhe tani mendoni se jeni babai juaj. Nuk ka dy njerez njelloj. Identiteti eshte i tmerrshem, I ati = i biri, kjo eshte e frikshme. Babai juaj do te vdese per vete, ju per vete, dhe biri juaj per vete. Gjithkush do te vdese per vete. Mos u mundoni te krijoni barazime aty ku s'behet kurre.

Une nuk flas per te tjeret, se nuk e di cfare kane bere, dhe as qe presupozoj te marr me mend apo t'i keshilloj, apo t'u imponoj marredheniet e tyre me prinderit.  

Por po marr vetem kete paragraf per te thene se e admiroj guximin tend Hurb.  E admiroj guximin e pretendimeve te tua ne fakt.  Te imagjinosh se pas nje diskutimi virtual, ne nje teme te tille, anetaret ketu vajten me vrap ne shtepi, apo me vrap pas telefonave, dhe ri-dimensionuan marredheniet e tyre me te atin, apo me nenen, do guxim per Zotin.  

E kam shtruar kete ceshtje dhe ne nje teme tjeter.  Nga e dini qe s'flasim, apo s'kemi foluar shtruar me prinderit njehere?  Me ke kujtoni se keni te beni?  Bebe ne kolipocke?  Me barcaleta apo teater tip: "E njeh mire ate ba-ane tend ti?"    

Dhe ju ka ngelur ne mendje dhe tani mendoni se jeni babai juaj. Nuk ka dy njerez njelloj. Identiteti eshte i tmerrshem, I ati = i biri, kjo eshte e frikshme.  

Jo: kjo nuk eshte e frikshme.  Kjo eshte "wishful thinking."  E verteta eshte qe te jetoj edhe 10 jete te tjera, nuk do e barazoja dot veten as me babane tim, dhe as me nenen time.  Qendrojne shume, shume me lart.  

Nuk isha kunder me qellimin e temes, qe pavaresisht rruges qe mori, mendoj se ne thelb eshte i drejte dhe i sinqerte.  Por keto deduksionet dhe kanalizimet qe u bene ne debat s'lene vend jo per mirekuptim, por as per mirenjohje per qellimin origjinal.  

Akoma ke iluzione Monda per qellime te sinqerta? hmm

Nuk e ve ne dyshim qe ca tipa qe sillen ketu rrotull e kane bere "katharsin" nepermjet dialogut me baben  : Babe, pse nuk e luftove komunizmin? NUK PATE SHTYLLE KURRIZORE MOR BAB? Nuk te vret ndergjegjia per heshtjen tende mor bab, kur ti ruaje dhente kurse ata, burrat e vertete shkoheshin ne plumb dhe degjeshin burgjeve ?

Harram buka bab. Nje plumb do kishe marre bab, por sot une do krenohesha me ty bab, do beja pasuri, do beja kariere politike....Ti je FAJTOR bab. Ti  se meriton te jem yt bir, bab !

 

Sikur s’më besohet, – tha gjyshja. – Ishte djalë i sjellë.

dhe i kulturuar.

PS: pyetje: Gjermanet ishin komb i kulturuar dhe i vune zjarrin botes. A e zbut shpirtin e demoneve kultura ?

ore po ca merreni me njerez te mbaruar?
nuk hane pyke keta mostra me arsyetim.
merr Liderin e tyre Saliun, merr dhe kapon e tyre ne PPU, Hubrinekun, (mere mend me ke ke te besh, kur llogjika e ketij karit eshte ndricuesi i te gjithe sojit te tij) une tani sa shoh kete nik largohem me xhirime dhe le shtellunge tymi nga pas, i bej ate stilin e te lexuarit vertikalisht ne milisekonde. nuk mund te arsyetosh dhe te kerkosh te besh nje debat produktiv te bazuar te arsyeja dhe ta argumentosh te tille, me nje mendje, qe dhe kur ti i ve gishtin te e bardha, ai te thote: Jo, eshte e zeze! eshte pak per te adhur keq, por eshte e kote nuk hane pyke.

cfardo qe t'u thuash, cfaredo argumenti te sjellesh qe e kane gabim, sado tu tregosh "Ujkun", sado deshire te kesh t'i kuptosh, nuk do t'ja arrish t'i besh te arsyetojne. e kane te paraprogramuar trurin ne nje drejtim, u pret anash e s'ka kinez ta sjelle islla, se e konceptojne debatin si lufte me shpata dhe po ulen shpaten mbaruan si njerez, ndaj eshte e kote.

po ehste nje gje me keta te mbaruarit (tani pak a shume u binda se me ke kam te bej), nqs do egzistonte mundesia qe te t'i thone ne sy keto qe thone ketu, do shohesh se:

e para, ne kontaktin e pare do te vije turp nga vetja me ke je marre, dhe e dyta, do shohesh si infrakti do beje te veten, dhe do jesh ti, ai ne kembe, duke i qare hallin ne telefon me urgjencen, qe do t'u thuash: se cdo gje do rregullohet.

Hurb, lere fare. Eshte e kote. Perballemi me 2 lloj speciesh ketu

Ndarja e civilizimeve?!

Jo! Jo! Akoma me teper!

Kemi te bejme me 2 specie te ndryshme!!!

Autodestruktiviteti (trishtueshem) ne maksimumin e vete.

Po c'specie te ndryshme moj e dashur Lira, kur te dyja palet ketu nxjerrin ne pah nje mungese te pergjithshme aftesie per te pare boten me syte e tjetrit, qofte edhe per nje cast.

Vecse nje specie ka ketu: Homo Albanicus. Kaq.

Te gjithe kapen pas "te vertetes" se tyre dhe harrojne qe ne fund te fundit nuk eshte edhe aq e rendesishme se cila "e vertete" eshte me te vertete e vertete, por nese (ne fund te "dites") ke  jetuar me te vertete nje jete qe mund te quhet "jete njerezore" me te vertete.

Fjalet do t'i marri era. Helmi qe i eshte injektuar vetes do kohe qe te tretet.

Me fal per lojen me dashje te fjaleve.

po i pergjigjem dikujt qe sa me dergoi nje mesazh privat. 

Do e shtjelloja edhe kete qe thua : e di qe ne parim shume vete e pranojn kete teme. E di shume mire. Po nje gje ama s'kuptoj. Ta kundershtosh dhe te behesh vulgar dhe i hudhur( nuk flas per ty) vetem per ca gjera teknike te pa perfillshme. Hidhi tutje ato, behu tolerant dhe shiko thelbin.

Te urrejme dhe shajme njeri tjetrin ne kete menyre? Jemi vetem 3 miljon. Shume pak. Besoj kete blog e ndjekin edhe ca fqinje per te pare mendesite tona. Jane te kenaqur nga niveli dhe urrejtja.... Sa mire per ta e sa keq per ne....

 

Nga disa komente qe lexova kalimthi, eshte e qarte per mua se disa ketu me vetedije te plote duan te keqinterpretojne dhe bastardojne qellimin e hapjes se kesaj teme prej autorit. Nuk e mohoj, ka nga ata qe edhe nuk e kuptojne fare perse behet fjale, por vec hidhen zulm perpara nisur nga pre-vendosja e tyre ne llogore. Por le te merremi me ato te paret.

Qe une apo shoket e mi qe kemi dhjete a njezet vjet qe kemi ikur nga Shqiperia, te kthehemi neser ne shtepi e tu kthehemi atyre pleqve qe na merr malli tu puthim duart, e ti pyesim nese kane bere ndonje gabim ne jeten e tyre, do na duhej ti kishim bolet katrore sic thote italiani.

Askush nuk te kerkon ty, apo shokeve te tu qe keni nga dhjete a njezet vjet ne mergim ta beni kete pune.  Per mendimin tim, secili i vendos vete standartet etike e morale te vetes se vet e familjes se tij. Madje, une sinqerisht mendoj se jo vetem ka ikur koha per te bere ate lloj pyetje, por edhe nuk mund te presesh ndonje "katharsis" te ndergjegjes prej tyre. Aty rreth vitit '93, kur kjo ceshtja e dosjeve  me kujtohet se ishte bere e dites, ky muhabeti "e pyete tet ate apo jo" ka qene me se normal, te pakten ne rrethin e shoqerise qe une frekuentoja. Personalisht nuk besoj ne "hapje zemrash" te mendjeve kriminale para pjelles se tyre. Megjithate, evokuimi i ndjenjes se mallit prej lidhjes se munguar prind-femije, ndonese irrelevant me ceshtjen ne fjale, i ka sherbyer autorit per te deformuar dhe nderruar drejtimin e esences se diskutimit te ketushem.

Ketu po prrallisen historira cifutesh, nje pjese e tyre edhe komuniste, qe vdiqen kampeve te perqendrimit, per te kerkuar qe babai im qe paska qene komunist gjithashtu, te shkoje e t'i kerkoje te falur ca njerezve qe ate kohe nuk paskan qelluar te ishin komuniste. Jo se nuk deshen. 99% e tyre ishin gati te beheshin edhe sekretare partie, vetem qe te iknin nga humbetirat ku jetonin sic beri edhe Sali Berisha, por edhe per te marre nje autorizim televizori, apo qe te beheshin brigadiere dhe mos u binte bretku fushave. Dhe e di se cfare. Une nuk u ve faj fare. Cdo njeri ka e drejte te kerkoje nje jete me te mire per vehten e tij e femijet. Kjo per sa kohe qe nuk na e paraqesin kete mungese si virtyt, si ato leneshat qe mburren se jane virgjeresha.

 

Se pari, paralelizmi me historine e cifuteve (holocaustit) eshte me se i ligjshem. Sipas statistikave te vete atij regjimi (po citoj te pakapshmin per kete) rreth 6,000 vete jane denuar me vdekje me gjyq (nuk dihet numri i atyre qe jane denuar pa gjyq), 24, 000 te burgosur per arsye politike, dhe 60, 000 vete te internuar. Sigurisht, keto jane vec shifra, por jam i bindur se torturat, vuajtjet, dhe gjithe poshtersite e tjera qe kane duruar keta njerez per arsye nga me idiotet, jane shume te ngjashme me ato te cifuteve ne kampet e perqendrimit (si paranteze, dikush ka thene se krimi me i madh i atij regjimi ishte se coi dem potencialet - pra, nderkohe qe cave u hiqet e drejta me elementare e te qenurit njeri, e drejta per te marre fryme, ky lloj robi mendon se "cuarja dem e potencialeve" eshte me e renda qe ai regjim u ka bere shqiptareve??!! - I don't know about you, but I am speechless). Madje, sado ironike mund te jete, pati nga ato qe kane kaluar ne burgjet italiane, kampet gjermane, dhe burgjet e komunizmit te ketushem. dhe jane shprehur se ato te komunizmit ua merrnin edhe te gjithave te tjerave per nga poshtersite e torturat. A e dini se sa libra jane shkruar, sa filma jane bere, sa takime e konferenca me teme perkujtimin e viktimave te Holocaustit jane bere? E njejta gje eshte edhe me viktimat e komunizmit: ato jane vrare, torturuar, poshteruar jo vetem pa te drejte, por ne emer te nje ideali qe genjeshtert, nje ideali qe solli vec vuajtje e zhgenjime tek pothuaj gjithe shqiptaret.

Se dyti, Fakti qe nje pjese e cifuteve ishin komuniste nuk do te thote asgje. Shume nga cifutet jane persekutuar edhe nga Stalini, ne se nuk e di. Dhe pervec kesaj, e di ti zoteri kush i ka thene keto fjale: "I am a Socialist, and a very different kind of Socialist from your rich friend, Count Reventlow. . . . What you understand by Socialism is nothing more than Marxism."... Adolf Hitler. Ndersa kjo eshte prej teologut te partise hitleriane: "We National Socialists are enemies, deadly enemies, of the present capitalist system with its exploitation of the economically weak … and we are resolved under all circumstances to destroy this system."

Se treti, te thuash se" te shkoje e t'i kerkoje te falur ca njerezve qe ate kohe nuk paskan qelluar te ishin komuniste." duke nenkuptuar se falja qe ne kerkojme eshte ajo qe cdo komunist shqiptar duhet t'u kerkoje jo-komunisteve, megjithese mund te zere vend ne njerez te paafte per te menduar ne menyre te pavarur, eshte nje deformim i dukshem dhe qesharak per te bastardizuar cfare nenkuptohet me falje. Qe te mos e perseris nga kushedi sa te tjere ketu: Sistemi komunist eshte autori i ketij krimi monstruoz. Jo te gjithe komunistet e thjeshte, dhe ca me keq bijte e tyre. Nuk e thote njeri ate. Boll me perralla. Faji nuk eshte kolektiv, eshte absolutisht individual. Ishte pikerisht ai sistem qe ne e urrejme qe kolektivizoi, si cdo gje tjeter, fajin. 

Kam patur fatin e madh te takoj ne burg Ramiz Aline. Sa nuk qante. Me nje bluze me viza horizontale, barkun e bute qe i derdhej mbi tuta dhe koken e rruar me ngjante si nje Shvejk i trishtuar.

Sado simpatike mund te jete figura e Shvejkut, eshte e pavend dhe krejt irrelevante per kete teme, derdellitja per takime apo simpatite e tua te fshehura (ose mbase jo) per R. Aline. E aq me teper pallavra te tilla: "U beme "miq" dhe oh sa do te doja te mundte te na shihte edhe Enveri tek tallnim menderen ne burg me "lozonjaren" e tij."

 

Ajo qe dua te them si perfundim eshte se duhet te kesh koke me shume cipa, duhet te jesh i paturp, e egoist i paskrupullt te mohosh krimet, vuajtjet, torturat qe u jane bere njerezve nen ate regjim. E ca me keq te tallesh me keto vuajtje sic bejne disa ketu. Ajo qe mund te them te gjithe juve eshte vetem kaq: Paci faqen e zeze!

Une mendoj se ky diskutim ka nje qellim fisnik, forcimin e kujteses per vuajtjet e atyre qe nuk ishin dakord, pra te disidenteve. Nga ana tjeter, mendoj se nga ky qellim fisnik do te duhej te rridhnin vlera te pranimit sot te atyre qe s'jane dakord. Kjo me sa duket s'po ndodh ne mentalitetet totalitare te nje pjese te madhe te monisteve qe shkruajne me siper.

Se dyti, une mendoj se kurre nuk ka per te patur rehat shoqeria shqiptare pa vene ne vend drejtesine. Bash per kete arsye duhet nxitur urrejtja. Nuk mund te thuash mos e nxit urrejtjen per vrasesin. Urrejtja duhet nxitur, dhe duhet te nise perplasja ne terma ligjore (ose nese nuk lejohet te perplasen ne terma ligjore, ne cfaredolloj termash).

Do te me pelqente ta shihja klasen e sotme politike shqiptare te rreshtuar para gjyqit per krimet qe ka bere atehere.

Por kjo thjesht s'ka per te ndodhur, sepse ketu viktimat kane frike te urrejne xhelatin, sepse ketu viktimat bejne kompromis me vetveten

          Ne gjema njerezore si diktaturat, dikush duhet te jete aty qe te deshmoje, qe te thote fill e per pe, deri ne hollesite me te vogla, çfare ndodhte ne burgje, çfare ndodhte me torturat, me pushkatimet, me internimet, si thyheshin jetet njerezore, kockat e njerezve, te gjitha duhen thene.

Shume dakord me gjithe sa shkruan ketu. Nuk mund ti heq as nje presje. Nuk jam aspak dakord me " te gjithe fajtore te gjithe bashkevuajtes". Kjo nuk mund te jete e vertete. Nuk e mohoj qe pothuajse te gjithe (me disa perjashtime te vogla) kane vuajtur ne nje menyre apo ne nje tjeter nen diktarure. Nuk mund te mohoj shplarjen e trurit te ciles vetem nje pakice njerezish mundi ti rezistoje por po ashtu nuk mundem kurresesi te ve shenjen e barazimit midis atij desidentit ( dhe PO ne Shqiperi ka pasur desidente!) qe kurre nuk u pajtua, e kundershtoi regjimin hapur apo fshehurazi, u burgos u torturua dhe perseri e kundershtoi dhe atij qe vuajti vetem nenshtrimin. Nuk mund te kete kurre shenje barazimi midis meje dhe shume te tjereve, qe vuajtem mungesen e lirise se fjales e te mendimit me ate qe pervec atyre te mesipermeve vuajti torturat cnjerezore, burgun dhe internimin, vuajti ate qe eshte me e keqja e te gjithave, te qenit "delja e zeze" e tufes. Nuk ve dot shenjen e barazimit gjithashtu, me ate qytetarin e thjeshte qe brohoriti Enver Hoxhen ne miting, dhe me ate tjetrin qe shkoi beond and above detyres se tij, qe spiunoi njerez krejt te pafajshem pa ia kerkuar kete asnjeri edhe per shkaqe aq banale sa dhe cmira dhe zilia.

 Personalisht nuk do doja aspak qe te me kerkonte falje njeri per cfare ka ndodhur, por nese  do isha ne Shqiperi une nuk do doja qe  te kisha ne postet drejtuese njerez kriminele, njerez qe kane torturuar apo vrare. Nuk mund te kem besim ne qeverisjen e njerezve qe ne nje moment te caktuar, sado i kushtezuar te kete qene ky moment kane treguar qe kane brenda tyre potencialin e te qenit kriminel. Cfare te mire do i sillte atij vendi nje njeri i tille?

Asgje nuk duhet harruar, nese duam qe te mos perseritet me. Te gjitha duhen kujtuar, trushplarja kolektive, burgimet e te pafajshmeve, internimet, tortura, te gjitha.  Te gjitha duhet te kene nje emer dhe nje fytyre. Emrin e vuajtesit dhe te atij qe shkaktoi vuajtjen. Pa urrejtje, pa hakmarrje pa denime por me emra te sakte dhe te pervecem. Tashme nuk vlen aspak te hakmerresh dhe urrejtja eshte korrozion.  Pikerisht ashtu aq thjeshte dhe aq njerezishem aq pa urrejtje e mllef sa e ka shkruar dhe Peshkepia ne librin e tij "O njeri".

Por ndersa jam shume dakord me ty Hurb, per mos harresen, mendoj se shkon pak si shume larg me cfare thua ne lidhje me marrdheniet prind femije. Kjo eshte e pamundur dhe e pavlere. E pamundur per shkak se prindet jane ne pergjithesi dhe edukuesit e femijeve dhe luajne nje rol mjaft vendimtar ne forminin e tyre dhe e pavlere sepse edhe nese do e marresh vesh, cfare do besh ? A nuk po themi qe nuk do urrejme dhe denojme?

 

Hajdar.

Perversiteti i individit dallohet tek deshira e tij per tu dukur xhelat.

Kot komenton tek tema ku une nuk kam shkruar asnje rresht.

E ben kete qe te duket se ai eshte nje xhelat qe nuk eshte penduar e nuk pendohet karshi viktimes.

pika.

Sikur, sikur te ishte keshtu, qe une viktima e kotja xhelati, Shqiperia do ishte quajtur Zvicer.

 

mendoj se shkon pak si shume larg me cfare thua ne lidhje me marrdheniet prind femije. Kjo eshte e pamundur dhe e pavlere. E pamundur per shkak se prindet jane ne pergjithesi dhe edukuesit e femijeve dhe luajne nje rol mjaft vendimtar ne forminin e tyre dhe e pavlere sepse edhe nese do e marresh vesh, cfare do besh ? A nuk po themi qe nuk do urrejme dhe denojme?

  Po s'ke faj ti ne fakt , se po te lexohet nga tema tjeter dhe te replikohet ketu normale qe do behet lemsh . Keshtu u mblodhen bashke  pergjegjesia e atyre qe kane bere krime , me prokurorin nip te HK, dhe pergjegjesine e femijeve per veprimet e prinderve,detyra e kujteses, e drejta  per harrese  dhe e mori ferra uraten. Nuk ka thene njeri te rrahin prinderit , po mbase ideja e disave per venien para pergjegjesise eshte me rrahje ose me sharje

Zbardhja e krimeve të komunizmit në Shqipëri

Në Shqipëri ende nuk janë zbardhur krimet e regjimit komunist. Zbulimi kohët e fundit i një varri masiv me eshtrat e 19 të pushkatuarve ka sjellë këtë çështje në rend dite. Pse deri tani nuk ëshë realizuar ky proces?

Në Kishën e vjetër Katolike të Tiranës, të ndërtuar më 1865 nga perandori austriak Franz Josef, diku në hapësirën e projektuar për prehjen pas vdekjes të klerikëve të lartë, është edhe një varr bosh... Në pllakën prej mermeri lexohet: " Dom Shtjefën Kurti, 1900 - 1971, i pushkatuar nga regjimi komunist".

Pushkatim për shkak të "prashitjes së keqe të misrit"

Pushkatimi i  Dom Shtjefën Kurtit është tipik për krimet e atij regjimi që kanë mbetur pa u zbardhur edhe sot e kësaj dite, 20 vjet pas rënies së tij. I diplomuar në vitin 1918 për teologji në Isbruk të Austrisë, më pas në Vatikan, Dom Shtjefën Kurti filloi karrierën e tij në Arkipeshkvinë e Shkupit, ku u zgjodh nga Nënë Tereza, atëhere 12 vjeç dhe e njohur si Gonxhe Bojaxhiu, për t'u rrëfyer në gjuhën shqipe. Nga Shkupi, në Gjakovë, pastaj në Shkodër, në Tiranë ku u bë kryetar i komunitetit katolik të kryeqytetit. Por fati i tij si i shumë klerikëve të shkolluar në Perëndim ishte i paracaktuar nga regjimi komunist. Ai regjim e arrestoi, e burgosi për 18 vjet, e detyroi pas ndalimit të fesë të prashiste misër në kooperativat bujqësore dhe në fund e pushkatoi me akuzën e dëmtimit te “pronës së popullit nga prashitja e keqe e misrit”. Këto i tregon në mikrofonin e DW i nipi, Nikolin Kurti, i cili prej 20 vitesh kërkon eshtrat e xhaxhait të tij, Dom Shtjefënit.

“Gjatë këtyre 20 viteve shumë familjarë që kanë humbur njerëzit e tyre, të pushkatuar me gjyq, pa gjyq, të varrosur në vende të mistershme, kanë pritur që shteti të merrte përsipër zgjidhjen e këtij problemi. Por kjo deri tani nuk ka ndodhur pasi mungon vullneti politik”, thotë Nikolin Kurti.

Në këto kushte ai iu drejtua Arkivit Qendror të Shtetit, gjeti me qindra dokumenta, zbuloi dhe hapi varre masive në Malin e Dajtit, por nuk gjeti dot eshtrat e xhaxhait të tij. Përpjekjet e tij individuale nuk sollën asnjë rezultat.

Mungesë vullneti politik

Ai nuk është vetëm në përpjekje dhe dështim. Në dyert e Arkivit Qendror të shtetit kanë trokitur dhe trokasin shumë familjarë të të pushkatuarve dhe të humburve gjatë regjimit komunist që kërkojnë të dhëna për të gjetur eshtrat dhe për të pasur një varr ku të vendosin lule në përvjetor. A ka pasur kërkesa për të dhëna nga institucione shtetërore?  “Ka patur vetëm kërkesa individuale dhe nuk mbaj mend të ketë pasur qoftë edhe një kërkesë të vetme institucionale”, thotë studiuesi Shaban Sinani, ish-drejtor i këtij arkivi.

Nikolin Kurti ka gjetur arësyen e vet pse ka ndodhur kështu.

”Të dyja palët, si e majta, ashtu dhe e djathta, në strukturat drejtuese kanë të afërm që janë të implikuar me këto procese”, pohon ai.

Kurse Shaban Sinani mendon se ka një mungesë të vullnetit politik nga të dyja palët. "Është një çështje që hapet dhe rihapet sa herë që midis palëve në konflikt politik në Shqipëri ka çështje më të rëndësishme për të diskutuar dhe ashtu si hapet edhe mbyllet”, thekson ai.

Shqipëria ende nuk i ka plotësuar standardet ndërkombëtare për zbardhjen e krimeve të komunizmit

Zbulimi kohët e fundit i eshtrave të 19 të pushkatuarve në një varr masiv, përsëri pranë Malit të Dajtit, e ka rihapur çështjen e zbardhjes së krimeve të komunizmit. Vonesa në këtë proces u kritikua javën e kaluar nga i dërguari i Kombeve të Bashkuara, në Shqipëri për të drejtat e njeriut Philip Alston.

“20 vjet pas rënies së komunizmit,” tha ai në Tiranë, “ ky nuk është një tregues pozitiv për Shqipërinë, që ka mbetur pas vendeve të tjera dhe nuk ka plotësuar standardet ndërkombëtare lidhur me detyrimin për të hetuar vrasjet masive”, tha Alston.

Opsione për ndryshimin e situatës

Por hetimi i tyre dhe zbardhja e krimeve të regjimit të kaluar mund të realizohet pa humbur kohë thotë studiuesi Shaban Sinani. Hapi i parë është ”krijimi i një regjistri kombëtar të të gjithë qytetarëve të këtij vendi që nga 1945-1990 që  janë dënuar me gjyq. Dokumentacioni është i hapur, është Fondi i Presidiumit të Kuvendit Popullor që ndodhet edhe në Arkivin Qendror. Presidiumi ishte si një Gjykatë Supreme. 16 anëtarët e tij dhe Presidenti duhet të votonin për çdo pushkatim dhe dënim me vdekje. Kjo shoqërohej nga një dokumentacion i hollësishëm. Të gjitha janë në këtë fond. Pastaj janë edhe arkivat e Ministrisë së Brendshme. Nuk ka asgjë sekrete qoftë për individë qoftë për institucion pasi ka kaluar afati i rezervimit të dokumentacionit.”

Kurse Nikolin Kurti beson se vetën një institucion ndërkombëtar i pavarur, si Komisioni Ndërkombëtar për gjetjen e të humburve,( International Commission for Missing People)  me qëndër në Sarajevë, i krijuar nga ish-Presidenti amerikan Bill Clinton, që po gjen të humburit në Kosovë, Bosnjë - Hercegovinë, Kroaci dhe vende të tjera, ka mjete financiare dhe ekspertizë për të gjetur eshtrat e të pushkatuarve dhe zbardhur krimet e regjimit të kaluar në Shqipëri. Ndërkohë qeveria Berisha ka premtuar ngritjen për këtë qëllim të një "task foprce" në Ministrinë e Brendshme dhe të një Instituti të posaçëm.

Autor: Ani Ruci

Redaktoi: Bahri Cani

Deutsche Welle Shqip

 

Mbi Institutin e Kujtesës, memorien dhe harresën

Ndriçim Kulla

http://www.panorama.com.al/index.php?id=39022 

“Dosja e diktaturës”, një vepër që duhej

Amik Kasoruho - Milosao/GSH

Veprat si "Dosja e diktaturës" e Pjetër Pepës kanë një veçori: lexohen me një frymë, por edhe të lënë pa frymë. Me ashprinë e fakteve që paraqesin, janë vepra të dhimbshme dhe të domosdoshme njëherit, por nuk e shterojnë kurrsesi problemin: diktaturat istaurohen me gjak, por kur dalin nga skena e historisë pa dhënë llogari, pa kërkuar ndjesë, mbasi janë përpjekur të fshijnë një pjesë të dokumenteve të dhunës e të turpit, këto diktatura zor se mund të quhen të resitura nga kujtesa historike. Këta lloj librash shtrojnë pyetjen: nëse u dënuan ata që nuk kishin faj, fajtorët kanë për të mbetur të pandëshkuar? Veprat si "Dosja e diktaturës" apo edhe të tjerat e autorëve Aliko, Musta, Butka, Zhiti, Pllumi, Repishti, Ajazi, Kalakula, Lubonja, Velo, vijnë e plotësojnë një zbrazëti fajtore që, gjatë këtyre 20 vjetëve pas përmbysjes së tiranisë komuniste kishte filluar të krijonte një precedent të rrezikshëm. Një proverb anglez thotë: "Gjërat që harrohen, humbasin". Të mos e kërkosh të vërtetën, të mos e nxjerrësh atë në dritë, të mendosh se heshtja është mjekimi më i mirë kundër dhimbës, jo vetëm që është një mendim i gabuar (dhe kjo do të ishte e keqja më e vogël), por edhe një faj ndaj plagëve që nuk janë mbyllur ende dhe që nuk mund të mbyllen, deri sa të mos ketë një ballafaqim me të vërtetën historike, që nuk njihet, që është shformuar, që është heshtur.
Kur botuesi Bruçoli, në vitin 1998 në Itali botoi librin e Pepës, "Dosja e diktaturës" (që në italisht u soll me titullin "Faqe për diktaturën"), unë u ndodha para dy ndjesive kontradiktore; nga njëra anë më kënaqi mendimi se më në fund po dilnin në pah dhe po bëheshin publike të vërteta, që nga autorët e krimeve të shtetit në Shqipëri ishin destinuar të harroheshin dhe këto të vërteta po i zbuloheshin një populli mik, por nga ana tjetër u ndjeva edhe ligsht. Ligsht sepse, si t'u shpjegoja italianëve, në mes të të cilëve jetoja, se në Shqipëri për 50 vjet kishte mbretëruar një terror çnjerëzor, nga më të egrit në Europën e Lindjes, si t'ua tregoja se ishte depersonalizuar individi, se ishte mohuar gjysma e historisë (gjysma tjetër ishte shtrembëruar), se ishte rrezikuar një shoqëri e tërë të humbiste identitetin e vet? Si t'ua thosha atyre si dhe pse kishte lindur tërë ajo urrejtje që çoi në vrasjen me apo pa gjyq të mijëra qytetarëve, në burgimin apo internimin e dhjetëra mijëra të tjerëve, që e shndërroi Shqipërinë në një fushë përqendrimi të rrethuar me tela me gjemba, ku nderi u nëpërkëmb dhe u inkurajua pabesia?
Komunizmi
Të shkruash për atë kohë, do të thotë të mundohesh të çash në terrin e një filozofie obskurantiste që krimin e ngriti në nderet e patriotizmit. Visar Zhiti, në parathënien e botimit italisht, ka sintetizuar bukur fort humanizmin e atyre që kanë vuajtur diktaturën komuniste: vjen një çast kur dhimbja e tjetrit bëhet e jotja. Me siguri kështu i ka ndodhur Pjetër Pepës, kur lindi ideja t'i përvishej hartimit të këtij libri dokumentesh. Kjo u ka ndodhur të gjithë atyre që janë bërë një me vuajtjet e atyre martirëve të vendit tonë që u ngritën kundër përbindëshit komunist, të vetëdijshëm se po kryenin një akt të domosdoshëm para historisë dhe të atyre që u bënë viktima pa faj të një sistemi që, për të justifikuar sistemin e dhunës, ndiente nevojën të krijonte vazhdimisht armiq dhe që ligjin e përdorte si një maskë karnevaleske për të mbuluar fytyrën e vet gjakësore apo s'e përfillte aspak. Të gjitha punët që lidhen me hulumtim arkivash kërkojnë përqendrim, zell dhe ndershmëri intelektuale. Dhe, shumë pak interpretime vetjake. Librit të Pepës këto veti nuk i mungojnë. Madje, në të gjejmë edhe një cilësi tjetër: autori i paraqet faktet me ftohtësinë e një shkencëtari, pa mllef, pa urrejtje, elemente këto që mund të mendohen si reaksioni më i natyrshëm ndaj përbindëshit diktatura e proletariatit. Unë mendoj se renditja e fakteve pa i komentuar, paraqitja e dokumentuar e gjyqeve-farsa dhe e dënimeve të paravendosura, i shërbejnë më mirë së vërtetës.
Kam pasur fatin të kem njohur personalisht disa nga personazhet për të cilët shkruan Pepa. Dhe, për këtë e konsideroj veten të privilegjuar, sepse duke qenë dëshmitar i kalvarit dhe personalitetit të këtyre njerëzve, kam mundur të dëshmoj për dimension e tyre patriotik, njerëzor e intelektual. Dhe, mbi të gjitha, siç kam pasur rast ta them në shkrimet e mia, kam dëshmuar për dinjitetin dhe humanizmin e këtyre njerëzve, që përbënin aristokracinë e vërtetë shpirtërore e intelektuale të popullit shqiptar.
Punimi
Punimi i Pepës vjen e mbush një zbrazëti të ndjeshme në atë letërsi dokumentare që nevojitet aq shumë për të njohur historinë e kohëve të fundit të vendit tonë. Dëshmitë e atyre që e kanë përjetuar atë kohë janë një kontribut i pakrahasueshëm në këtë fushë, por dokumentimi i mbështetur në arkiva (me aq sa është e mundur të zbulohet e vërteta nëpër arkiva që presupozohet të jenë manipuluar), është një element themeltar. Mund të them me plot gojën, jo vetëm si dëshmitar i një pjese ngjarjesh dhe personazhesh të përmendur në libër, por edhe si një njeri që është marrë me atë periudhë për ta dëshmuar, se vepra e Pjetër Pepës është e një rëndësie të veçantë. Në mos tjetër, ajo na lejon të parafrazojmë pa as më të voglën mundësi lajthitjeje, fjalët thumbuese të popullit të Romës që stigmatizonin familjen feudale të Barberinëve: atë që nuk na bënë barbarët, na e bënë Barberinët. Çka s'na e bënë të huajt na e bënë tanët.
Do të më lejoni të kujtoj këtu një episod. Të burgosurit që vdisnin në burgun e Burrelit, nuk kishin të drejtë as për një varr të vetin. Ata varroseshin në një zabel mbrapa burgut dhe për varre e tyre nuk ndiqej asnjë kriter, nuk mbahej asnjë shënim. Armiqve të popullit nuk u duhej lënë shenja. Dhe, At Meshkalla pat sajuar një sistem të thjeshtë: në varrin që u hap nga të burgosurit e improvizuar varrmihës, mjaft viheshin disa gurë të vegjël brenda në varr dhe nga vendi ku viheshin apo numri i tyre, më vonë do të shquhej i kujt ishte varri. Unë e kam menduar librin "Dosja e diktaturës" pikërisht si një nga këta gurë, për të shënuar varrin e asaj diktature, që të mos harrohet. Sepse, ky ishte gabimi më i madh që mund të bëhej në dëm të adhmënisë së kombit tonë dhe një fyerje ndaj kujtimit të atyre që shfarosi diktatura komuniste.
Mestitujt dhe detajet janë të redaksisë