Komentet e fundit
J. thotë: kam njohur njëherë një shqiptar nga Korça. Ishim b... Permes nje forumi greko-serbofil
Taras thotë: Ajo eshte vertet e hidhu,r por te dish dhe dicka qe ata shqiptaret fatke... Permes nje forumi greko-serbofil
Xha_Xhai thotë: I nderuar Pier Thomas,Unë nuk kam arsye të dyshoj në... Permes nje forumi greko-serbofil
toko thotë: si e shpjegojne faktin qe vlleherit marrin kartat e ... Permes nje forumi greko-serbofil
Taras thotë: Ja patrioti varfer se c'ben...Hallall qumshi per artikullin Emigrant!! Permes nje forumi greko-serbofil
47 Komente
Demiraj dhe Cabej kane kryer nje pune voluminoze kryesisht ne fushen e etimoogjise se gjuhes shqipe. Sipas tezes se tyre, shqipja ka prejardhje nga ilirishtja, duke e fokusuar kete marredhenie ne hershmerine e gjuhes sone. Kete hershmeri ata e bazojne mbi mbetjet e indoevropjanishtes qe ka gjuha shqipe.
Pse, sipas tezes se Joklit, tutorit dhe profesorit te Cabejit, c'origjine kishte shqipja???
PS: gugell, me cito pak Cabejin kur thote "indoevropjanishtja". Kjo eshte detyra jote qe lexon forumeve (ose qe perdor google) per te mesuar.
Norbert Jokli ka qene vetem profesori i Eqerem Cabej. (shikoje edhe nje here ate, tutori).
N.Jokli, albanolog i njohur ne eliten e studiuesve, ka qene profesor ne Universitetin e Vjenes, ne kohen qe Cabej yne ishte student. Biles, eshte nje nga tre profesoret qe kane nenshkruar diplomen e Cabej perkrah vleresimit "shkelqyeshem". Tema e disertacionit "Studime italo-shqiptare" (per kete teme Cabej me zell mblodhi material, ne vitin 1932, prane arberesheve te Sicilise) lidhi ne miqesi "kolegesh"profesorin me studentin.
Eqerem Cabej eshte nje nga kolloset e studiueseve shqiptare; kurse ne fushen e gjuhesise me i madhi. Me vepren e tij Cabej ka hedhur drite ne origjinen e gjuhes shqipe dhe evolucionin historik te saj. Ka qene gjuhetari i pare qe ka studiuar autoret e vjeter shqiptare: Buzuku, Buda, Bogdani. Biles, ne vitin 1968, me interesimin dhe kujdesin e tij eshte ribotuar "Meshari" i Gjon Buzukut, duke lene nje veper shkencore me vlere per historiane e gjuhetare.
Shiko keta dy personalitete nuk jane si ty qe thua qe Shqiperia ishte deri ne Korint se ashtu ta ka thene gjyshi, ndaj nuk kategorizohen me thike
Si Cabej dhe Jokli mbeshtesnin teorine e prejardhjes se shqipes nga nje gjuhe ballkanike, por Jokli i meshonte me shume gjuhes trake, nderkohe Cabej me shume gjuhes ilire. Gjithsesi te dy ne asnje rast nuk e kane quajtur te zgjidhur kete si problem, por secili eshte bazuar mbi punen e tij...
Hap "Hyrje ne indoevropianistike", ne leksionin e trete ke te sqaruar se si gjuha shqipe ka prejardhje indoevropiane dhe mbi te gjitha cilat jane elementet e perbashketa te gjuheve indoevropiane (emrat e ngjyrave, numrave etj...)
1. Nuk kam thene gjekundi qe Shqiperia ishte deri ne Korint!
2. Jokli nuk pretendon qe shqipja te kete ardhur nga thrakishtja, dhe as pretendon ta kete vertetuar nje gje te tille. Jokli ka bere nje sinteze shume te mire te lidhjes qe ka shqipja me ilirishten, dhe ngjashmerite e medha te ilirishten me thrakishten kishin edhe ato nje domethenie te madhe ne vetvete; prejardhje te perbashket, gjuhe te te njejtit grup, ose e njejta gjuhe. Fakti qe u thellua me shume ne antikitet, nuk dmth qe i dha peshe thrakishtes, qe fundi i fundit, shume historiane mendojne se kemi te bejme me te njejten gjuhe. Shqipja eshte nje emerues i perbashket, shume i mire.
Qe shqiptaret kane prejardhje ilire, kete ta thoshin edhe dijetaret e Stambollit te shekullit XV, per te mos permendur Vatikanin, ku ndodhen shumica e doreshkrimeve dhe deshmive dokumentare mbi shqiptaret.
3. Me cito Cabejin kur thote "indoevropjanishtja".
Problemi qendron se ti i ngaterron konceptet, dhe keshtu edhe lindin debate te tilla; ke dhe veshtiresi ta kalosh shqipen poshte, edhe pse mendoj se e shkruaj pa gabime. Kete (indoevropjanishten) po te kundershtoj, po ti akoma nuk po e merr vesh (injoranca i jep ca efekte te tilla anesore).
4. Cabeji, per te "vertetuar" nje teze te tille, ka bere shume sakrifica ne gjuhen shqipe; nuk jane te pakta fjalet qe i ka nxjerre me origjine greke (antike, po greke mo). E per mua, kjo eshte e vetmja gje qe i kundershtoj Cabejit. Duhej bere me shume pune per te nxjerre origjinen e vertete; dhe shume e mundur eshte qe huadhenesi te jete huamarres.
Nuk eshte gjithnje e thene qe keto probleme te zgjidhen me nje brez studiuesish!
(psh: pyet cdo turk, e do te te thote qe "byrek" eshte fjale shqiptare, pyet shqiptaret e do t'ja lene dobicin ne dere turkut.)
Ore ti te habit:
2. Jokli ka mbeshtetur qe ilirishtja dhe trakishtja ishin ne nje familje gjuhesore dhe jo ne nje gjuhe dhe se shqipja ka mundesi te kete prejardhje trake. Gjeja e pare qe te thashe eshte qe nuk ka vertetime, por debate "i meshonte" "nuk hidhte poshte hipotezen tjeter", etj. etj. etj.
Per origjinen e gjuhes po flasim dhe duket qe ti nuk ja ke haberin e debatit mbi prejardhjen e gjuhes shqipe. Debati eshte kryer edhe shume eger madje, nese ka prejardhje ilire apo trake (flasim per debatet serioze te kryera).
3. Po kush ta kundershtoi kete mo? Jam dakord me arsyetimin tend, por ai e ka perdorur kete si teze me se shumti per te provuar qe shqipja ka evoluar ne nje hapesire heleno(antike)-romake, pra per te vertetuar autoktonine, por kjo ska te beje me kete qe po themi ne.
Per sa i perket indoevropianishtes, me lejo qe ne pamundesi per te te skanuar ate pjese qe te thashe ne librin "Hyrje ne indoevropianistike", pra ne leksionet e Cabejit, te te jap linkun e meposhtem, qe nxjerr ne pah fjalorin etimologjik te Shaban Demirajit, mbi prejardhjen e fjaleve shqipe, te cilat ai i nxjerr me rrenje indoevropiane...www.indo-european.nl/cgi-bin/query.cgi
Ore ti, je ne vete apo jo?
Jokli nuk ka deklaruar kurre qe shqipja ka ardhur nga thrakishtja. Punoi ne ate lem, punoi, po origjina i doli ilire. Thrakishtja me ilirishten ishin e njejta gjuhe. Debatin serioz, ec e ma gjej ti mua, se thrakishtes askush nuk ia ka idene se cfare gjuhe eshte, dhe ato pak gjera qe kane arritur te mbijetojne, shpjegoheshin vetem me ane te shqipes, me perjashtim te ndonje toponimie te datuar nga antikiteti klasik qe i atribuohej influences greke.
Debat serioz nuk behet kur kemi dy te panjohura. Eshte debat kalamajsh, e panjohura ime eshte me e bukur se e panjohura jote.
Prandaj prejardhja e shqipes ngaterrohet me thrakishten, ose ilirishten.
Sa per tezen (3) qe thua ti, fare kollaj mund te vertetohej edhe sikur te kishim origjine thrake te shqipes. Si Bullgaria, edhe Shqiperia kane qene njesoj nen influencen, si greke, edhe romake. asnjera nuk ka qene e ekspozuar me shume sesa tjetra kundrejt ketyre dy qyteterimeve.
...............
indoevropjanishtja, o aguridhe, se me vdiqe, nuk eshte gjuhe. PIKE.
Nuk egziston dhe nuk ka egzistuar asnjehere nje gjuhe e tille.
Mund te kete nje gjuhe, e cila mund te kete sherbyer si rrenje per ndertimin e gjuheve te tjera te familjes indoeuropiane, por kjo nuk eshte indoevropjanishtja.
Indoevropianistika eshte shkenca qe merret me familjen e gjuheve indo europiane.
indoevropjanishtja eshte pjelle e fantazise/injorances tende; nuk eshte as gjuhe, as studim, as material studimi, as shkence. thjesht, nuk egziston.
Nese nje gje e tille do te egzistonte, ka te tjere qe kane qene edhe me te mireinformuar dhe me te kualifikuar se Cabeji, dhe i kane dhene celesat shqipes.
pra, ti ndoshta e ngaterron shqipen me indoevropjanishten.
Megjithate, po te lexosh me shume per teorine e prejardhjes se gjuheve indoeuropiane, mund te fillosh edhe te dyshosh (nese do perdoresh trurin tend, e jo trurin e te tjereve e t'i marresh te gjitha gjerat te gatshme) qe eshte gjithshka nje fiasko e madhe.
vajza e Ismail Qemalit qe eshte marre me studime te tilla, nuk e vlereson fare Çabejin. citimet e saj lene te kuptohet qe ishte nje studiues pa kurajo, me shume i preokupuar mbi imazhin e tij tek koleget e tjere europiane, sesa ate te gjuhes shqipe vete.
fakti eshte qe sot nuk kemi asgje interesante te lexojme prej tij, sa i perket gjuhes shqipe. edhe pa Çabejin ato gjera qe "mbronte" ai, diheshin ose mendoheshin si te qena.
te pakten keta "cubat e rinj" te sotshem, kane meriten se duan te permbysin mitet. ndersa Çabej as permbysi e as nuk ngriti gje prej gjeje.
shume intriguese kjo....
Po vajza e Skenderbeut ca mendim kishte? Gjithashtu pronari im ka makine me te bukur se pronari jot.
Kishte emer kjo, apo meqe ishte e bija e Ismailit i bie qe automatikisht te kete qene me shume eksperte se Cabej dhe te tjeret?
Ke vetëm 2/5 të drejtë në këtë pohim. Gjuha Proto-Indo-Europiane mendohet të jetë paraardhesi gjenetik i gjuheve të sotme të familjes indo-europiane, stërgjyshi nga i cili të gjithë gjuhët e sotme indo-europiane kanë trasheguar kategoritë gramatike dhe sintaksën e njëjtë. Prandaj edhe shqip-folësit e kanë dhjetra herë më të thjeshtë të mësojnë greqisht, italisht ose anglisht se sa kwak'wala.
C'eshte sintaksa?
C'eshte gramatika?
Qysh qenkan te njejta? (gramatike shqipeje me gramatike anglishteje, psh, ose sintakse shqipeje me sintakse islandeze)
Kinezcja, nuk ka sintakse dhe gramatike? Japonishtja nuk ka?
Kush e njeh kete stergjysh? Kush thote qe egziston, ku e di? ku bazohet?
ta fillojme historine nga e fundit:
bazohen: kerrkund,
e di: nuk e di fare, ja fut kot.
kush e njeh: Ata qe bazohen kerrkund dhe shpikin perfundime mbi kerrkundin (asgjene); pra, qe ja fusin kot.
Pikerisht, ja nje shembull qe na e solle vete, qe verteton fare bukur qe nje gjuhe e tille, e quajtur "protoindoeuropiane" nuk egziston.
Nese eshte ashtu si thua ti, apo ai tjetri me siper, atehere ecni e na shpjegoni pse shqiptari e ka me te lehte per te mesuar greqisht, italisht dhe anglisht, sesa nje grek te mesoje shqip, italisht dhe anglisht. (ta marrim me mire me shembujt e ndersjellte, shqiptari greqisht dhe greku shqip.)
Gjithshka mund te shpjegohej me kollaj, nese ate "protoindoeuropianishten" do ta quanit "protoshqip".
Kundershembull tjeter eshte pyetja: Nga erdhen Basket/gjuha baske?
Artian; ajo pema qe ke nxjerre aty, nuk tregon se egziston gjuha "protoindoeuropiane"... i shenuar si "protoindoeuropiane" eshte "terreni" apo "pellgu" prej nga dalin ato grupe gjuhesh; asgje me teper.
Sintaksa është tërësia e rregullave për të krijuar fjali në një gjuhë. Gramatika është tërësia e rregullave që përcaktojnë përdorimin e fjalëve në një gjuhë.
Fjalia `Io dovevo andare a scuola` me `I had to go to school` me `Unë duhet të shkoja në shkollë`, rendin e fjalëve e kanë të njëjtë, termat gramatikorë vendosen njëlloj pothuajse në të gjithë rastet. Në rastin tonë: Kryefjalë, folje, rrethanor. Por po të shohësh të njëjtën fjali në një gjuhë Fino-Ugriane, që nuk zbresin nga familja indo-europiane (si hungarishtja ose finlandishtja), fjalitë nuk krijohen me të njëjntën logjikë, por duke bashkuar sufikse pas rrënjës së fjalës (pyetja `[Doje të thoje] në shtëpitë e mia, gjithashtu?` në finlandisht është `Taloissanikinko?`, e krijuar nga Talo/i/ssa/ni/kin/ko, ku rrënja e kësaj fjale të gjatë është `talo`=`shtëpi`).
Por nuk duhet të harrosh që gramatika (dhe më rrallë sintaksa) evoluon me kalimin e kohës. Gjithashtu gjuhët e ndryshme indo-europiane zbresin nga dialekte të ndryshme të proto-gjuhës. Si shëmbull, mund të marrësh shqipen arbëreshe me gegërishten, dhe ky ndryshim ka ardhur vetëm në disa qindra vjet. Stërgjyshi hipotetik i gjuhëve të sotme, ka ekzistuar si i tillë mijëra vjet më parë, dhe na ka lënë greqisht, shqip, latinisht e gjermanisht (si dhe gjuhët bija të këtyre gjuhëve).
Përgjigjen e ke më sipër.
Natyrisht që kanë, por janë gjuhë që i përkasin kategorive të tjera gjuhësore, me sintaksë dhe gramatikë krejt të ndryshme nga e jona. Prandaj të dhashë edhe si shëmbull një gjuhë si Kwak'wala. Për një folës indo-europian, fjalitë në kwak'wala nuk duket të kenë asnjë kuptim, edhe sikur të zotërosh fjalorin e plotë të kësaj gjuhe, e megjithatë edhe kjo gjuhë si çdo gjuhë tjetër njerëzore i bindet rregullave të saj sintaksore dhe ka gramatikën e saj.
Për arësyen se shqipja është më afër gjuhës mëmë se greqishtja ose italishtja. Ose mbase shqipja vjen nga dialekti më i përhapur i gjuhës proto-Indo-Europiane. Këto gjëra nuk mund të diskutohen këtu, por shkruaj një temë me të gjithë pyetjet dhe do të përpiqem ti përgjigjem sa më mirë të mundem.
Proto-shqipja është paraardhësi hipotetik i shqipes së ditëve tona, por jo paraardhësi i krejt familjes.
Baskët ka më shumë mundësi të kenë qenë aty se sa të jenë të ardhur. Dyndjet e popujve si keltët, galët, etj. duhet ti kenë `bllokuar` në vend. Ka plot shëmbuj të tillë në Europë, dhe nuk besoj se ja vlen të diskutohet.
Gjithë të mirat,
and
The French author Zacharie Mayani (1899 – ) put forth a thesis that the Etruscan language had links to the Albanian language. This thesis places the Albanian language outside the group of Indo-European languages sharing one branch with Etruscans as well as ancient Greek. Nermin Vlora Falaschi published a translation of the Lemnos stele on this basis, with the help of Arvanite Albanian. The references below by Falaschi, Catapano, Marchiano, Mathieu Aref, Faverial, D'Angely, Kolias, and Cabej support this point of view.
pjese e shkeputur nga kjo faqe: http://www.mlahanas.de/Greeks/History/Pelasgian.html
Hajdar, vetem Mayanin jo. Se i humbet serioziteti muhabetit.
Nuk ishte fjala aty Hajdaro, s'e paske kuptuar akoma me duket. Une s'e njoh fare ate. Ishte fjala tek mentaliteti jot qe i referohesh asaj ne nje teme si kjo me "e bija e Ismail Qemalit". Te jesh e bija e Ismailit apo e perendise nuk eshte ekspertize ne kete fushe dhe mu duk e pakuptimte ti referohesh asaj ne keto argumenta si si "e bija e filanit" pa i permendur as dhe emrin, mesa duket ne nje perpjekje arnaute per ti veshur kredibilitet thenieve te saj ne nje fushe studimi per te cilen Ismaili nuk eshte i shquar, dhe as ka ngritur flamurin e hulumtimeve ne kete fushe.
na thuj atehere ti diçka serioze.
Do te kisha thone, po te dija. po nuk di. Jam me ter mend shume kurioz, sidoqofte. Vetem se Mayanin nuk ben me e perdor si reference. E ka shkel me te 4 kembet me ate librin etrusket fillojne te flasin.
e para, referencen nuk e kam bere une, e gjeta ate faqen me google duke kerkuar mbi Nermin Vloren, per ate mikun me siper qe permendte gocen e skenderbeut.
e dyta, Mayanin e kam lexuar ne frengjisht (pra ne origjinal) dhe nuk mu duk t'a ket shkel me ndonje vend. pastaj ne keto pune, shkencoret, nuk ecet me " e ka shkel me te kater ose pese kembet". por teoria ose studimi i tjetrit i hidhet poshte me fakte te se njejtes natyre, jo me dukje personale. se nuk ka shkrujt roman.
OK, Hajdar. me ke kap keq, sepse nuk e kam librin ketu. Une e kam lexu ne gjermanisht, po kjo nuk besoj se prish asnje pune.
A di si eshte puna? Nja 25-26 germa jane te shkretat, ja te themi 30. Kombinimet e tyre mund te sjellin shume perqasje dhe ngjashmeri te rastesishme. I mbaj mend te qarta aidoqofte shembujt e Mayanit. Fjalen "zak" per gjak, apo shembulli hyres "Pava Tarhuinos", qe perkthehet si "Pashe Tarkuinin", ngaqe ne dialekt tirons sot i thuhet pava = pashe, qeva = qeshe e kshu me rradhe. Une po te them qe sinqerisht po i gafurresha shume vetes me ta marre librin ne dore, kupton, ishte gje e madhe... po sa me shume kalonin faqet, aq me teper shikoja "kimonora japoneze" qe vinin nga "o himonas"... fatkeqesisht. Me beso qe jam shume i prirur ti jap shume me shume se "benefit of doubt" Mayanit dhe gjithkujt tjeter qe rreket te provoje origjinen e gjuhes sime.
por ti, te lutem, mos u ndiko fare prej Mayanit dhe nqse e vazhdon/ploteson argumentin mbi Cabejn sic u nis, do ta dija per nder.
http://www.iolairweb.co.uk/etrusdict.htm
Më mirë se libri spekulativ i Mayanit.
e keqja tende eshte se opinionin tend nuk e argumenton, te pakten, as sa ata te cilet nuk i perfill. (ti u ven kryq ngaqe thjesht nuk u beson. pra ke paragjykim).
ai ashtu e ka shpjegu, tashti shko e na gjej ngonje gjerman se çfare shpjegimi i ka dhene te njejtes fraze. te lexosh shpjegimet e te tjereve (si poema homerike), jane akoma me absurde se ato te majamit.
prandaj te thash qe mu nuk me shokoi gje. si dhe rrenja e fjales pava eshte PA, ose me PA. mbrapa mund ti shtojme gjithfare mbarese, kjo nuk ndryshon gje te madhe. e forta eshte se edhe ne greqisht, nga vijne te gjitha fjalet si Panorama, Panel ose Paneau (tabele) ose edhe PAPIRUS (ku egjiptianet shkrunin) lidhen pikerisht me kete PA, dhe kane lidhje me te pamem ose kqyrrjen e diçkaje.
e nuk ka mundesi te jene te gjitha rastesira....
E keqja me lojen e etimologjise eshte se mund te behet sipas radakes lol. Apo sic tha emo te tipit "kimona japoneze."
Ti psh e shpjegon ashtu "panoramen" ndersa mund te shpjegohet dhe "pan" & "horama" nga gr. Po ashtu dhe terma te tjere.
Papirus pastaj eshte diskutim i gjate me vete.
une i di dhe shpjegimet e tjera. po ashtu dhe te tjeret, qe merren me keto pune i dine. por kjo nuk i pengon te merren sepse edhe teorite e deritanishme nuk t'a mbushin mendjen.
jane pra me boshe e absurde se ato te majamit ose te ndonje tjetrit.
por ajo qe nuk kuptoj, eshte se pse atyre qe keto gjera nuk u mbushin mendjen shqetesohen, bile protestojne. le ta kalojne ket cak e te merren me diçka tjeter.
Nuk e di se kush eshte shqetesuar apo po proteston lol. Thjesht doja te theksoja qe etimologjia s'eshte "shkence ekzakte." Nga ana tjeter, nuk mund te mbledhim (ne kete rast specifik) te gjitha fjalet qe fillojne me "pa" e t'ia veshim "shikimit". Ne rastin e fjales "panorama" shpjegimi i bere nga gr. i behet gjithe fjales. Jo vetem nje rrokjeje.
Dhe qe te kete legjitimitet duhet te shtjellohet gjithe fjala, se ndryshe i beme dhe "pa-tatet" dhe "pa-tat" pamje
.
fjala patate nuk eshte shqip. pastaj gjithçka duhet analizuar ne kontekst te dhene, sepse PA mund te gjejme kudo. une te dhashe vetem fjale qe kane lidhje me shikimin, jo te tjera.
ndersa PATE mendoj se vjen, (ose lidhet) nga PULE, duke qene pothuaj i njejti specimen.
si dhe flaja Panorama, nuk ka ekzistuar ne kete forme ne greqisht. eshte sajim Anglez duke marre dy fjale greke per te formuar nje tjeter. eshte vepruar pra siç veprojme ne biologji ose mjekesi, me rrenje greke ose latine krijojme apelacione te panumerta te tjera, ngaqe fjalet ne perdorim nuk na dalin ose nuk duam t'i perziejme me kuptime te tjera jashte kontekstit te tyre natyral.
Mire, Hajdar, nuk po kuptoj fare tonin luftarak qe e more pernjehere. Une nuk para jam mosperfilles. Papirusin dhe foljen "me pa" nuk i lidh dot bashke (sikurse e lidh, te themi, me fjalen "paper"), por s'ka pse behet lufte per kete. Te sqaroj qe nuk i perkas fare grupit qe lufton Mayanin ngaqe ka neveri/alergji nga kenga "O sa mire me ken shqiptar". Besoj se me kupton.
Nuk me pelqeu menyra juaj e komunikimit, pavaresisht ideve, qe mund edhe te na perputhen ne segmente te caktuara.
emigrant,
sipas Nerminit, Çabej ishte per te mos e kaluar cakun e Iliriançes ose ishtes (per te cilin edhe nje pjese studiuesish te huaj jane mesaduket rene dakort), dmth mos "te pretendojme" me shume se kaq. dmth mos te shkojme tek etrusket, pellazget e me larg akoma.
siduket ai kish frike mos behemi te pabesushem e dukemi si sharlatane ne syte e botes. nga kjo do ti binte, sigurisht, edhe atij (ajo pak) "vlera nderkombetare".
ajo e permend vetem ne dy a tre "thenie", jo me shume. ne liber trajton çeshtje tjeter.
Kuptoj. Dhe falemnderit!
keshtu te desha!
And, besoj se tani i kuptove pyetjet retorike. (sintaksa dhe gramatika)
Te gjitha gjuhet kane sintaksen e tyre dhe gramatiken e tyre.
Gramatika e anglishtes eshte teper e ndryshme nga gramatika e shqipes. Tani, ato dy kushtetuta jane, diku duhet te ndryshojne e diku te ngjajne... po e njejta gje ndodh dhe me kinezcen. (nuk e kam per t'u mburrur, une kinezce nuk di, dhe krahasimin e bej empirik/llogjik, e jo faktik/pervojor)
PS: Nuk di as finlandisht, por do te ishte e ndershme qe te sillje ketu te njejten fjali ne finlandisht. (une duhet te shkoja ne shkolle)
Ti i krahasove shqip-anglisht-italisht... le te fusim dhe gjermanishten, sa per shembull: "ich musste in die Schule gehen": "une duhej ne shkollen te shkoj". Jo se kam qejf une, por eshte ndryshe.
Ne persisht: "bajat beraftam madrase" - "bajat madrase beraftam" (a=æ, pervec a-se se pare)Varet ku do te vesh theksin, tek shkolla apo tek e vajtura. (shkruar me alfabet/rregulla shqipe) Pra, prape ndryshe. Dhe, po te vije puna te krahasosh gramatikat tani, si nga anglishtja, italishtja, shqipja dhe persishtja... llogaria do na dilte hata me vete.
..........
Me tregon dot nga e nxjerr kete perfundim? Une per vete nuk di as japonisht as kinezce. Nga pervoja nuk flas dot, por sic thua ti "krejt te ndryshme", nuk e besoj fare... Per "krejt te ndryshme" jane dhe gjuhet evropiane.
Excuse me please? Po tregon qe ke sens humori, apo si?
Ne legjenden mitologjike te pashkruar dhe pa asnje lloj prove te teorise indoeuropiane? Do flasim racionalisht tani, apo do bejme gara kush ka fantazi me te shfrenuar?
E kuptova, qenka gare fantazie!
Qiqra ne hell. Me fal se e them keshtu, nuk e kam per t'u treguar harbut i pasjellshem, por me vjen habi; jam une i vetmi ketu qe arrij te diktoj nje problem me te madh se c'mund te kape fusha vizive e dy syve?
Gare fantazie. Kuptohet.
Meqe gjuha baske ende nuk eshte perfshire ne grupin e gjuheve indoeuropiane, edhe basket na dalin UFO, ose neandertalas, ose troglodite qe banojne Pirenejte qekur ato ishin kodra te vockla.
E njejta gje ndodhte dhe me shqipen dhe shqiptaret para nja 100 e ca vjeteve, para se shqipja te konsiderohej si gjuhe indoeuropiane. Gjepura, perralla me mbreter dhe evgjiter. Ky ishte ato plot shembujt e tille ne Europe, qe nuk ja vlejne te diskutohen.
Jo, te falemnderit, por po te jete per t'u pergjigjur gabim, e kam me kollaj te pergjigjem vete. Dhe sigurisht, nese behet fjale per gabim, me i miri eshte i imi (per ty i joti, etj). Edhe po te vije fjale per fantazi, nuk ka pse te "mesoj" apo shkollohem nga fantazia e te tjereve. Me mire levroj timen. E shumta, gabim do dal, si ti dhe teoria e indoeuropianizmit "proto" (a thua se vertetuan te parin ata dhe hoqen zahmet me te dytin/proton!!!).
Megjithate, ke bere shpjegim te bukur ne koment. E vleresoj sinqerisht.
Ku do të dalësh?
Gjuha e quajtur indoeuropiane nuk egziston. eshte trillim i Googlit. Ka ngaterruar adrese. Grupi, teoria, hipoteza, apo "shkenca" qe merret me studimin e kesaj, po, por gjuha, jo.
PS: pse ti, ku doje te dilje?
me gjera te sajuara, ku mund te dilet?
Ja kjo qe thua ti Hajdaro... t'i jap une nje shembull ilustre:
Dark :
Function: adjective
Etymology: Middle English derk, from Old English deorc; akin to Old High German tarchannen to hide
............
Ne shqip: dark(e). Identike si ne anglisht. Por jo, anglishtes i ka ardhur nga folja "FSHEH" e gjermanishtes arkaike te para 12 shekujve. Cfare eshte marre parasysh per te nxjerre etimologjine e kesaj fjale (dhe nje morie fjalesh te tjera)? ASNJEGJE.
Tani dhe ne qe s'marrim vesh fare nga etimiologjia e kuptojme qe eshte teper spekullative kur qendron ne vetvete; ndonjehere tingellon pak si ai plaku grek tek ajo komedia qe mundohej ti gjente cdo fjale ne anglisht origjinen greke.
Mbase eshte me interesante te shikosh aty ky etimiologjia, dmth prejardhja gjuhesore e te pareve tane, me aq sa mund te percaktohet, nderthuret ose interferon me te dhenat nga fushat e tjera, historia, arkeologjia, etj. per ta pare se cila teori/variant i gjuhes tone dhe prejardhjes se saj (dmth prejardhja jone) ka me shume mbeshtjetje dhe nga fushat e tjera.
P.sh. diku kam lexuar qe gjuha jone (ose shqipja e vjeter, s'me kujtohet mire tani) eshte e varfer per nga terminologjite detare por e pasur per aktivitete malesore, kullotat, kafshet, etj., gje e cila mbeshteste idene qe te paret tane ishin diku nga veriu i Shqiperise aktuale dhe nga Kosova dhe trojet e tjera ne veri, dhe me pas zbriten ne jug. Nuk e di sa qendron kjo, per juve qe keni lexuar me shume ne keto gjera.
Emigrant,
E para fare,duhet te biem dakort qe nuk mund te kuptojme origjinen e fjales nqs merremi me germat.Pra eshte vetem Shqiptimi qe na ndihmon ta kuptojme me se miri.
Une do te jap nje shembull qe ty ,dhe shume kujt mund ti duket Absurditet.
Ky shembull duhet ta them vjen nga syri i nje jo-specialisti ne kete fushe,por nje qytetar i thjesht.
Po lexoja kohet e fundit ne Anglisht Republiken e Platonit.Perkthimin - thote perkthyesi i librit -jemi perpjekur qe ta sjellim sa e afer Anglishtes te sotme,megjithate ka fjale apo shprehje te Greqishtes te Lashte te cilat eshte gati e pamundur te perkthehen direkt ne Anglisht (Une kete nuk e kuptoj perse,eshte argumet absurd,sipas mendiit tim).
Nje nga keto shprehje ai e shkruante ne gjuhen Greke te lashte (sepse sipas tij kjo ruante origjinalitetin pasi qe nuk mund te gjehej nje perkthim i pershatshem ne Anglisht) dhe shpjegonte se ne fakt kuptimi i kesaj shprehje eshte kur personi do te perdore nje fjale per rrethanat pergjithesuese te jetes apo puneve ne vendin e tij,(ne greqine e lashte ne rastin tone) dhe te bej nje analogji me si deshiron te jete ne ardhmen apo paralelizma me vendet e tjera perreth.Nga Greqishtja e lashte ai kete shprehje e ka pershtatur tek afalbeti Latin,dhe ne Anglisht mund te Shqipetohet si ne Greqishten e lashte duke lexuar TECH NE.
Dhe tani qe ta kuptosh sakte cfar dua te them, ne Shqip kur merr nje shembull nga Greqishtja e lashte mbi rrethanat e pergjithshme te jetes apo puneve te vendit tone ,per te bere nje analogji apo paralelizem me te tjere perreth,(ndoshta shpjegimi im nuk eshte perfekt,por shpresoj te me kuptosh cfar dua te them) ,dhe ate shembull e pershtat ne alfabetin latin,ne Shqip do te Shqiptohej si ne Greqishten e lashte duke lexuar TEK NE.
U,po dal pak,ne ashtu themi,cfar koincidence.
Ketu TEK NE keshtu jane gjerat maj frend.
Nuk kam njohuri ne kete fushe krye fare, me fol me me siguri ne vete. Ajo qe thua, makes sense. Vete jam i prirur te besoj fjale me rrenje disi te gjata (me disa tinguj - ose shkronja), pasi gjasat e rastesise ne perkim jane me te vogla.
Me bind psh perendesha e detrave "tetis", ose dhija mitike "tamaltina". Cdo njeri qe di shqip, e kap menjehere kuptimin. Me bind fjala "meri" qe beme muhabet para ca ditesh te "muazt" e sol-it. Sforcimet nuk me bindin. Psh, Pro-me-the, nuk me bind. As A-thina. As Zeusi. As Odhiseu (Udhesi). Ama, sic prape e kemi bere muhabet, me bind fjala madheshtore "gjarper" qe na con te indoevropiancja.
Mqse po flisnim per Mayanin qepari, une nuk po them qe shqipja absolutisht nuk ka gje me etruscen; por ama te marresh paragrafe te tere etruske dhe ti perkthesh me ngjashmerira (me gjase te rastesishme) te shqpes, si bente ai autor, kjo nuk di pse me le si te ftohte, me gjithe deshiren e mire.
Psh, I go fast mund eshte te kapet (me tingullim te pakten) qe Agoja kishte feste.
Uot?
Emigrant,qe ta sqaroj mire fare ,sic sqarohet ne fjalet e profesorit qe e ka perkthyer vepren nga Greqishtja e lashte.Ne Anglisht.
It will be noticed that throughout the foregoing argument,Socrates continually draws analogies from various human ocupations,from cookery to horse breeding.
To describe all such ocupations the Greeks had a single word,Techne,from wich there is no equivalent in English to bring about the variaty of its meaning.It includes both fine arts and practical arts,all sorts of skilled craftmanship,and various profesional activities,besides activities calling for scientific skills.It may thus be said to cover any skilled activity with its rules of operation.the knowledge of wich is aquired by training.Bu it is a very elusive word to translate,varying between art,craft,profesional skill,and science acording to the emphasis of the context (pikerisht, mnjf,te gjitha fushat e aktivitetit shoqeror,njekohesisht shprehen me kete shprehje,por gjithashtu mund te merret edhe per analogji per fusha te vecanta ne varesi te kontekstit,psh nqs do te shprehesh per kuajt,thua techne,tek ne kuajt,etj)
The principle followed in this translation is to give the meaning that seams best to suit the context rather then retain a single word throughout;but behind the groop of words used (wich are suficently indicated by what has been said) there lies only the one word Techne in the Greek.Whether or how far the analogy from skilled activities of this kind,from craft or profesion or science,to morals and politics is a sound one,is one of the foundamental questions which the reader of Plato must constantly be asking himself.
Po ta garantoj qe po te lexosh Platon ne Anglisht,ne ne vend te TECHNE,ta lexosh me fjalen Tek Ne si ne shqip,do ta beje shume te leht leximin.Kur Socrati merr shembuj nga jeta,dhe thote TECHNE the soldiering shuld be this or that way.
.Une nuk jam ndonje ekspert,por thjesht kjo dhe shume fjale ne Greqishten e lashte me bejne pershtyje se si kane nje kuptim gati egzakt ne Shqip,por jane jashte orbites gjuhesore te graqishtes te sotme.
Pastaj perkthimi qe ky profesori i ka bere TECHNE,eshte nje perkthim gati egzakt qe ai do ti bente shprehjes Tek ne,po te dinte Shqip.
Te pakten kjo nuk mund te mohoet as ng ekspertet.
Edhe nje gje te fundit,TECHNE eshte pikerisht fjala e Greqishtes te vjeter nga rrjedhin fjale si Technology,qe po ta merrnim n variatin e tille Shqip do te ishte i pamundur perkthimi,sepse duket sikur eshte e njejta gjuhe.
TEK NE LLOGJIKA.
Krye... asnje presje nuk te heq me kete te mesipermen... Kur do, di te shkruash me lidhje ti...
Injoranca te pengon te arrish shume gjera krye, eshte si verberia qe s'te le te shohesh.
Ata mund te dijne greqishten e lashte, po dhe kur mundohen e sfiliten per te shpjeguar nje gje apo nje tjeter; ta themi troc, jo per agjitacion, vetem shqipja nuk merret parasysh.
I takon qe linguistika te jete pak a shume si Buckingham Palace... imponues nga jashte, edhe kangjellat me flori, por brenda, si hotel i vjeter qe dhe halet i ka me tapet.
pa lidhje: a nuk te duket i veshtire leximi i republikes ne anglisht? mua me ishte aq i pavolitshem, saqe pyeta nje njeriun tim ne shqiperi qe a ka ndonje perkthim per se mbari ne Shqip? Dhe me parathenie te mire. Ka me tha. Por nuk e kam ble akoma.
Anglishtja ka sintaksë të njëjtë dhe gramatikë më të thjeshtë, por pothuajse njëlloj me gjuhën tonë. Në kinezërisht mungojnë kategoritë e nyjeve, lakimeve, zgjedhimeve, e të tjera, që ne folësit e gjuhëve indo-europiane i kemi kaq normale për ti kuptuar, por semantika e shprehjes përcaktohet nga tonaliteti dhe rendi i fjalëve.
Si çdo gjë tjetër, edhe gjuha evoluon. Anglishtja ka eliminuar rasat gjinore, gjermanishtja ka marrë borxh nga gjuhët Fino-Ugriane. Për kontrast, një fjalë e vetme në finlandisht mund të ketë edhe mbi 2000 morfema, ndërsa në latinisht folja vihet në fund të fjalisë. Semantika dhe gramatika kanë peshë në përcaktimin e familjes gjuhësore, jo sintaksa. Si e kupton `Në shkollë unë duhet të shkoja.` ose `Unë në shkollë duhet të shkoja.`? Kuptimi është pothuaj i njëjtë edhe pse rendi i pjesëve është i ndryshëm.
Persishten nuk e njoh fare, sepse më mungojnë tekstet, jo se nuk dua ta njoh. Por mund të na shtjellosh gramatikën e gjuhës perse? Sepse me sa di unë është një gjuhë e një nën-familje indo-europiane, pra ka shumë mundësi të ketë ruajtur karakteristika të njëjta me shqipen. Dmth, nuk besoj se është gjuhë analitike ose tonale.
Gjuhët indo-europiane ndajnë karakteristika të njëjta, të përbashkëta në të gjithë gjuhët e kësaj familje, si e kam thënë edhe më sipër.
Jo, janë njerëz që i kanë mbijetuar asimilimit, si shqiptarët, që janë të ardhur në këto troje (bashkë me indo-europianët e tjerë), por që nuk u romanizuam, grekëzuam ose turqizuam. Gjuha baske madje ka influencuar edhe gjuhën italike që flitet nga ato anë, në disa drejtime.
Komente agresive pa argumenta, dhe që shprehin mendime të gabuara si të vërteta, besoj se mund ti bëjnë të gjithë. Nuk do të isha përgjigjur sepse nuk ja vlen, kush do të mësojë, mëson. Por nuk dua që dikush t'i lexojë komentet e tua dhe të mendojë që kjo ishte e vërteta. Besoj se në Angli ku i bie të jesh, duhet të ketë kurse gjuhësie pranë ndonjë universiteti. Të këshilloj t'i ndjekësh.
Keshille e mire. Por, mbaje. Te vlen... apo ti ke google.com/ site: www.*.*
Ku i ke komentet pa argumenta? Asgje nuk t'u duk argument ty? Kthehu dhe lexoji dhe njehere, ndoshta kupton ca me teper kesaj rradhe. (ne Shqiperi duhet te kete edhe shkolla per shqip... keshille: ndiq nje kurs)
Ti thua qe anglishtja ka eleminuar rasen gjinore... Une te them, qe me 20 fjale te tjera perpara, emri mund te marre edhe 20 rasa te ndryshme, i ka apo nuk i ka shqipja. Ne krahasim paralel me shqipen, anglishtja nuk ka rase per emrat.
Zgjedhimi. Anglishtja ruan formen e zgjedhimit vetem me nje perfaqesues te vetem: veta e trete numri njejes. Per te tjerat, anglishtja eshte identike si japonishtja, me perjashtim te intonacionit qe ndryshon veten.
Ja qe dhe ketu ja fut kot ti.
gjuhet sigurisht evolojne, por jo ca nga e mbara e ca nga e kunderta. Ka rregulla dhe aty. Dhe nuk mund te dalesh ti nje dite e te pretendosh, ashtu, kuturu, krejt kot, qe Shqipja ndoshta paska qene perfaqesuese e nje dialekti te protoindoeuropianishtes qe paska qene me i perhapur. Dhe te vish ketu e te diktosh mungese argumentash.
nejse, e ke bere per humor, edhe komentin e fundit.
Gjithsesi, indirekt te shtrova nje pyetje, di kinezce dhe japonisht, apo analizat i gjen ne google? E kam seriozisht.
...........
Ne cilat drejtime i ka ndihmuar gjuha baske gjuhet latine (jo italike) ne ato zona? (ndoshta, llogjikisht, per te qene brenda, mund te thoshe: duhet t'i kete ndihmuar, ose ndikuar. kete do e pranoja)
Per te marre borxh, te gjitha gjuhet kane marre nga njera tjetra, pak a shume; po flas per gjuhe, popullsite qe i zoterojne kane patur kontakt me njera tjetren. Por fakti qe gjermanishtja mund te kete huazuar ndonje gjysem fjale nga finet, nuk eshte fakt i mjaftueshem per te bazuar teorine e "evolimit" te gjermanishtes, apo dhe ruajtjen e formes se latinishtes, me te cilen asqe ka fare lidhjeje. Dhe nuk mund te kishte latinishtja nje strukture te tille, aq te ndryshme nga shqipja apo greqishtja, dy gjuhe qe dikur kane qene bashkekohese... supozimisht, na paskan rrjedhur nga i njejti burim, kane marre rruge te ndryshme, greqishtja nderroi forme, shqipja ne vend numero, latinishtja shkoi kithet fare, dhe cfare shohim, pas 1000 vjetesh, del gjuha e shkruar gjermane, me strukture te njejte!!! keto jane perralla qe i bejne ata filozofet qe e quajne veten gjuhetare, dashnore te protoindoeuropianishtes, te sillen si pordha neper breke kot me kot, duke mos lene gje pa thene e duke e shitur per fakt.
Pra, po te ishte ashtu si thua ti, shqipja nuk do ishte futur kaq vone ne kete familje gjuhesh, dhe pas kaq shume debatesh te zjarrta!!! Ah, po, ketu hyn semantikaaaaaa.... se shqipja (te pakten?) 80% te fjaleve i ka thjesht te vetat, pa asnje lidhje me gjuhet indoeuropiane.
............................
PS: Persishtja ka zgjedhim foljesh, shume te ngjashem me shqipen, por nuk ka fare lakim.
gjuhe sa e thjeshte, aq e nderlikuar, sepse cdo gje mesohet nga e para, aq e ndryshme nga struktura e gjuheve evropiane qe njohim ne.
gjithsesi, kjo eshte pa lidhje....
perpiqu me shume, ende s'po me vjen per te qeshur.
E for Effort.
aaa, kuptoke anglisht taniiii... ky paska qene problemi!