“Faleminderit, nëse ma hiqni nënshtetësinë”
Unë kam opus shumë të madh, të pakrahasueshëm me asnjë. Çfarë meraku do kem?! Edhe Shqipëria nuk mund të ma bëjë këtë pyetje. Shqipëria duhet të lexojë veprën, ta studiojë atë, ta flakë ose ta pranojë dhe atëherë mund të bisedohet. Nuk mund të flitet kështu. Shqipëria duhet të botojë veprën, ajo nuk do njëherë që ta botojë, 100 herë nuk dua unë. Kurrë mos e botoftë.
***
Gazeta Panorama
“Nuk jam shqiptar dhe nëse ma heqin nënshtetësinë do t’ju them faleminderit.
Mes meje dhe Shqipërisë nuk ekziston më asnjë lidhje dhe nëse ajo nuk do njëherë që të botojë veprën time, unë nuk dua 100 herë”, kaq ashpër është shprehur disidenti i njohur, shkrimtari Kasem Trebeshina. Në Prishtinë, pas vlerësimit të tij me çmimin “Serembe” dhënë nga klubi i artistëve laçianë nën mbështetjen e shoqërisë italiane “Pedrollo”, shkrimtari ka dhënë për të parën herë një intervistë për gazetaren Migena (Hoxhalli) Andoni në Televizionin Publik Shqiptar.
Si ndiheni tani pas marrjes së çmimit “Serembe”?
Pa asnjë lloj ndryshimi.
Nuk jeni i kënaqur?
Jam ai që kam lindur dhe do të vdes ai që jam. Çfarë kënaqësie, unë habitem, çfarë kënaqësie mund të ndjej unë kur përpara dy javësh shkruante një gazetë që ne nuk na interesojnë andrallat e jetës së Trebeshinës, atyre nuk u interesojnë andrallat e mia dhe mua nuk më interesojnë Ata, nuk dua të dëgjoj për ta.
Ne nuk jemi Ata, jemi të tjerë?
Jetojmë në një shoqëri, por e kundërt me mendimet tona, që nuk përputhen dhe jemi të detyruar të përplasemi përjetësisht edhe jo vetëm sa të jemi gjallë, por edhe pas vdekjes, përsëri do të jemi në përplasje.
Si mendoni, si do të ishte ndryshe shoqëria jonë dhe çfarë do ta ndryshonte?
Atë e dinë shqiptarët, nuk e di unë.
Pse jemi në këtë gjendje që ndodhemi tani?
Pyeti shqiptarët, ata e dinë vetë. Janë ata që e ndërtojnë historinë dhe jetën e tyre; ashtu si ta ndërtojnë, ashtu do flenë; çfarë shtrati do të vënë, në atë shtrat do flenë.
Ju jeni i pakënaqur si përpara viteve ’90 dhe tani pas këtyre viteve?
Unë nuk them se jam i pakënaqur, por jam i huaj për ta. Duke qenë i tillë, nuk mund të jem as i pakënaqur dhe as i kënaqur.
Por ju e morët çmimin…
Çmimin, kush e dha? Ku e gjeti Laçi atë, është një “Pedrolo” prapa Laçit. Ju e dini që është dikush tjetër dhe është përtej detit, ai që e ka dhënë. Ju e dini mirë që nuk është në Shqipëri. Më kuptoni besoj.
Do të thotë që çmimin e morët nga Italia?
S’kam punë fare unë me Shqipërinë. Bile po ta marrim kështu, Shqipëria më ka klasifikuar si fondamentalist islamik. Në Shqipëri derdh gjak sa të duash, as që duan t’ia dinë. Nëse nuk venë mend, s’kemi se si bisedojmë me ta dhe nëse nuk e bëjnë këtë, nuk është për të keqen tonë, por për të tyren, ndaj le të bëjnë si të duan.
Kujt i drejtoheni me Ata?
Shiko unë nuk mund t’i drejtohem se një person i vetëm nuk ka ç’më bën, edhe familjes sime po ashtu, pasi ajo është e fortë. Këtu është shteti shqiptar që luan me fatin e njerëzve të tij dhe të atyre që janë përpjekur për të. Meqë më pyetët, nuk mund të harroj Hasan Riza Pashën, të cilin dihet kush e vrau.
Keni kërkuar për të shkuarën tuaj para ’90, zoti Trebeshina?
Për çfarë të shkuare?! As që ankohem për të. Unë bëra punën time, ashtu siç më dukej e arsyeshme. Nuk dua t’ia di se çfarë qëndrimi mbajnë shqiptarët, as që më intereson fare qëndrimi i tyre.
Thoni shpeshherë nuk më interesojnë shqiptarët. Ju nuk e mbani veten për shqiptar?
Unë nuk jam shqiptar. Kam punuar për Shqipërinë.
Po çfarë jeni?
Dihet ajo, ata që shkruanin gazetën “Drita” e dinin çfarë isha, ata që e kurdisën dhe atë komplot tek gazeta “Drita e dinë se çfarë jam. Pyetini dhe le t’ua thonë. Gjëja kryesore që u mungon shqiptarëve është se nuk janë mirënjohës. Duhet të shërohen nga kjo gjë, për të mirën e tyre dhe jo timen. Të kenë më mirënjohje ndaj të tjerëve që u shërbejnë.
Kalojmë pak tek krijimtaria letrare, keni goxha pa botuar. Ju mbetet merak që vazhdon të mbetet e tillë?
Do të më mbetej merak nëse nuk do bëja punën time. Por unë kam opus shumë të madh, të pakrahasueshëm me asnjë. Çfarë meraku do kem?! Edhe Shqipëria nuk mund të ma bëjë këtë pyetje. Shqipëria duhet të lexojë veprën, ta studiojë atë, ta flakë ose ta pranojë dhe atëherë mund të bisedohet. Nuk mund të flitet kështu. Ne nuk mund të marrim mall veresie në dyqane pa paguar paratë. Shqipëria duhet të botojë veprën, ajo nuk do njëherë që ta botojë, 100 herë nuk dua unë. Kurrë mos e botoftë.
Ia keni kërkuar?
As e kërkoj kurrë, as dua t’jua kërkoj. S’jam unë ai që kërkoj, nevojë për letërsinë ka Shqipëria nuk ka Kasemi.
Keni menduar ndonjëherë të hyni në politikë zoti Trebeshina?
Asnjëherë. Unë jam ushtarak dhe shkrimtar dhe nuk jam politikan. Nuk kam qenë kurrë, asnjëherë.
Ju keni luftuar në Luftën e Dytë Botërore. Shkoni në 29 nëntor në varrezat e dëshmorëve?
Pse të vete në varreza. Atje le të vejë Shqipëria, ata që janë vrarë, janë vrarë për të, jo për ndonjë parti. Dhe Shqipëria duhet të shkojë t’i nderojë ata. Unë kam tërë shokët e mi të vrarë atje, por nuk do shkoj unë atje, Shqipëria duhet të shkojë, për të luftuan.
A mund të më jepni një ide zoti Kasem, se si mund të shkojë Shqipëria sot?
E thashë njëherë. Në atë shtrat që do shtrojë, në atë shtrat do flejë.
Kush e ka fajin?
Vetë ajo e ka fajin, askush tjetër.
Ju nuk do t’i shërbeni me idetë tuaja?
Si t’i shërbej unë me idetë e mia një Shqipërie që nuk do të botojë. Duhet ta botosh tjetrin, duhet të rrihet mendimi, pro-kundër, me të gjitha gjërat. me çfarë do ta ndihmoj unë atë, unë jam shkrimtar, mendimtar, ajo nuk do të botojë veprën time, unë si do ta ndihmojë unë? Pse do t’i lutem unë Shqipërisë. S’do dhe kur s’do, s’do. Do t’i kthesh krahët patjetër, sepse nuk mund të merresh vesh me njerëz të këtillë se nuk ke gjuhë të përbashkët dhe nuk mund të diskutosh me dikënd, qoftë për mirë, qoftë për keq. Duhet të kesh disa pika takimi. Dhe kur s’ke pikë takimi nuk mund të bëhet. Asnjë gjë nuk mund të bëhet dhe të gjitha qëndrojnë në hava. Gjithë larot e realizmit socialist i kanë veprat e plota të botuara, edhe ne ish-armiqtë e popullit jemi akoma të persekutuar. Askush nuk do të hedhë më sytë për ne. Unë nuk jam nga ata që vij të kërkojnë botim. Duhet kuptuar që përfundimisht midis meje dhe Shqipërisë nuk ka më lidhje, nuk ka më asnjë pikë takimi për bisedim.
Jetoni në Shqipëri?
Unë jetoj me djersën time në Shqipëri, pasi për të kam luftuar shumë. Dhe atë pension që marr, e marr se më takon. Kam bërë dy kërkesa për heqjen e nënshtetësisë, një në 1953 dhe jam dënuar me tre vjet burg për këtë, si dhe në 1966 dhe më thanë se nuk e kisha formuluar ligjërisht mirë. Tani le të ma heqin nënshtetësinë, kur të duan madje dhe ju them njëqind herë faleminderit. Me Shqipërinë jam kaq i ngopur, sa nuk dua të merrem më. Duhet ta kuptoni këtë gjë.
6 January 2007 @ 1:17 am
Tiranë, 5 tetor 1953
Duhet hequr dorë nga rruga e Luigjit të Katërmbëdhjetë
-Promemorie për Enver Hoxhën, Komitetit Qendror të P.P.Sh., Tiranë
Ngjarjet e fundit më kanë bërë të mendohem seriozisht, sa për faktin që ndodhën, aq edhe për shkaqet që bënë të ndodhnin. Mendoj se edhe ju duhet të mendoheni për këto gjëra dhe, më shumë akoma, se ato nuk duhet të ndodhin në një shoqëri socialiste.
Këtu nuk është fjala se u bënë veprime të shëmtuara kundër meje, kundër një shkrimtari, nga një Lidhje Shkrimtarësh dhe në mënyrë të organizuar. E keqja është se këto sulme të këtyre shkrimtarëve u bënë të drejtuar nga ju dhe në emër të një shoqërie të ndërtuar idologjokisht dhe politikisht nga ju, në mënyrë që nuk mund të pranohet që është socialiste.
Kështu sa më sipër, del se problemi konkret na paraqitet në dy pamje të përcaktuara mirë. Njëra nga pamjet na paraqitet përmes atyre rrjedhimeve që vijnë drejtpërsëdrejti nga qëndrimi juaj teorik në lidhje me letërsinë, qëndrim që ju e keni paraqitur në formën e një ligji, që nuk mund të diskutohet; kurse pamja tjetër paraqet, gjithashtu, në formën e diçkaje absolute pikëpamjen tuaj politike për ndërtimin e shtetit dhe të shoqërisë. Duhet të pranojmë sinqerisht se në të dyja rastet ndeshim në mënyrë të pagabueshme me absolutizmin e Luigjit të Katërmbëdhjetë.
Në këtë fillim tetori dhe duke u nisur nga dëshira e mirë që ju të mos shkelni në rrugë të gabuara, që do të kishin pasoja tragjike si për vendin tonë, ashtu edhe për ju personalisht, vendosa që ta shkruaj këtë “promemorje” dhe t’a nis pa humbur kohë.
Tashti le të shikojmë veças secilën nga pikëpamjet tuaja kryesore, atë lidhur me artin dhe atë që ka të bëjë me këtë realitet të ndërtuar prej jush. Kam bindjen se ju nuk e keni vetëdijen e rreziqeve që vijnë prej këtij realiteti të ndërtuar në mënyrë të tillë.
I:
Problemi në shfaqjen e tij ideologjike. Të gjithë këtu në Lidhje, në harmoni edhe me ata përfaqësues tuaj, që sollën këtu porosinë tuaj, këndojnë në mënyrë të përsëritur një himn për një realizëm të quajtur “socialist”. Pa qenë nevoja të jesh shumë i zgjuar, këtu arrin në përfundimin e pashmangshëm se, ose ekziston një “realizëm” ose, që prej momentit që ai ka nevojë t’ vihet një bisht, ai pushon së ekzistuari. Realizmi ose është realizëm, ose nuk është fare i tillë! Që këtej del se kjo rrymë letrare, që në fillim të saj, niset shtrembër dhe kuptohet se çfarë gjëje e përbindshme do të dalë më tej.
Vetë emri realizëm socialist bëhet garanci për shtrembërime të përbindshme që edhe tashti kanë nisur të duken me tërë qartësinë e formës dhe të përmbajtjes së tyre.
Le të shikojmë konkretisht ç’përmbajnë veprat letrare të realizmit socialist, qoftë edhe ato më të mirat. Nje inxhinier i mirë, një inxhinier i keq dhe një i gabuar që ndreqet!… Një fshatar i mirë, një i keq dhe një që ndreqet!… e kështu me rradhë. Një i mirë, një i keq dhe një që ndreqet!…
Komunistët janë gjithmonë heronj të situatave, ata vijnë në faqet vetëm për të na recituar monologë me përmbajtje heroike!…
Le të kthehemi prapa në histori dhe le të shohim se si qëndronin punët në kohën e Luigjit të Katërmbëdhjetë. Aty ishin ndarë punët në mënyrën më të qartë . Mbretërit dhe Princat e kishin siguruar pjesëmarrjne e tyre në veprat më serioze. Ata lëviznin vetëm nëpër tragjeditë, kurse populli, të gjithë ata që ishin më poshtë se mbretërit dhe princat, e kishin vendin e tyre në veprat qesharake. Ata ishin objekt gazi, përqeshjeje dhe fyerjesh të të gjitha llojeve.
Tani a mund të pranohet si e drejtë që një gjë e tillë të zbatohet në shekullin e njëzetë dhe në një shoqëri që pretendon se është socialiste?
Mesa më sipër, del qartë se realizmi socialist ka lidhje të drejtpërdrejtë me idetë e absolutizmit francez, qoftë si teori, qoftë si praktikë. Megjithatë gjëja më e keqe nuk na shfaqet në praktikën e shgarravitjeve letrare, se ato si vepra të dobëta do të zverdheshin në vitrinat e librarive dhe shumë shpejt do të harroheshin edhe nga vetë autorët e tyre. Gjëja më e keqe, sipas mendimit tim, vjen nga fakti se e gjithë puna letrare po organizohet sipas modeleve mesjetare të urdhrave fetare të murgjëve.
Kështu Lidhja e Shkrimtarëve është e organizuar si një urdhër murgjish mesjetarë. Në krye të Lidhjes është një Mjeshtër i Madh dhe të gjithë janë të detyruar ta dëgjojnë, përderisa vazhdon funksionin e Mjeshtrit të Madh.
A nuk e kuptoni se është një koncept dhe veprim mesjetar të ndash në këtë mënyrë “funksione” dhe “privilegje”
Le ta shikojmë si keni vepruar ju gjatë këtyre viteve.
Ju vendosni në Komitetin Qendror që Kolë Jakova të jetë një shkrimtar i madh dhe të gjithë përposh aprovojnë mendimin tuaj. Kritika thërret e çirret që “Halili dhe Hajrija” e Kolë Jakovës është një vepër e madhe!… Pastaj vëmendjen tuaj, së bashku me favoret i fiton Dhimitër Shuteriqi, si kryetar i Lidhjes dhe si…
Më mirë le ta lëmë këtë pikë!…
Shkrimtarët janë qytetarë me të drejta të barabarta me gjithë të tjerët dhe nuk është e drejtë që në mënyrën më të paligjshme t’i përgjigjen një çensure nga më të çuditshmet. Në qoftë se për një arsye ose për një tjetër ju ngulni këmbë që të ketë çensurë, atëherë ajo të krijohet si një institucion dhe t’i ushtrojë hapur funksionet e saj. Këtu nuk është fjala për një ose dy shkrimntarë, për mua ose për ndonjë tjetër, këtu del në shesh fakti se, pa u kuptuar , po ndërtoni një letërsi mesjetare, me konceptë mesjetare të trashëguara nëpërmjet absolutizmit francez. Ka ardhur koha që të kuptohet se një letërsi si ajo që po kërkoni ju, na kthen mbrapa në kohën e Luigjit të Katërmbëdhjetë. Prandaj ka ardhur koha të hiqet dorë nga praktikat si këto që po vihen në jetë në shoqërinë tonë dhe të kuptohet një herë e mirë se arti, duke qenë i një natyre specifike nuk mund të përfshihet në format organizative të partisë. Ai, arti, megjithëse është superstrukturë dhe lind në një dhe nga një strukturë e caktuar, nga vetë forma e paraqitjes merr vlera dhe forca të tilla që e bëjnë të jetojë në mënyrë të habitshme edhe pasi të ketë vdekur struktura që e lindi!… Shoqëria e vjetër greke ka vdekur me kohë, por përjetësisht të gjalla janë veprat e Homerit, Eskilit, Sofokliut e të tjerëve. Të njëjtën gjë mund të themi edhe për Danten që nuk pësoi ndonjë gjë me vdekjen e Mesjetës.
Që këtej del se nuk janë të pranueshme ndërhyrjet brutale në punët e artit, sidomos nga njerëz që nuk kanë asnjë kuptim më të vogël rreth natyrës së tij të veçantë. Formave monarkike të ndërhy-rjeve të ndryshme duhet t’u jepet fund dhe të lihen të qetë shkrim-tarët që kërkojnë nëpër shtigje të vështira rrugët e vërteta të artit. Nuk është mirë që të ndërhyni, duke u shtuar vështirësive reale në art vështirsi të tjera artificiale me anë të funksionarëve të huaj, që njohin vetëm, praktikën e përditshme burokratike, se arti nuk mund të jetë një ushtrim zyrtar i disa veprimeve të planifikuara nga një qendër e plotfuqishme. Prandaj ju nuk duhet ta trajtoni Li-dhjen e Shkrimtarëve të Shqipërisë si një zgjatje organizative të hallkave të ndryshme që ka organizuar PPSH.
Lidhja e Shkrimtarëve është një organizatë njerëzish të lirë, por jo një hallkë në një shoqëri feudale, ku ushtrohen në mënyrën më të çuditshme të drejta dhe detyra feudale. Lidhur me këto të drejta dhe detyra do t’ju jap më poshtë një, shembull që nuk duhej të kishte vend në shoqërinë tonë.
Dihet se romani im “Rinia e kohës sonë” është shkruar që më 1948, kurse romani tjetër “Mbarimi i një mbretërie” është shkruar më 1951. Por nuk duhet harruar se romani “Harbutët” i Sterjo Spasses është shkruar që më 1946!… Atëherë pse Partia vë këmbën dhe i ndal këto shkrime më të hershme dhe i jep kohë Dhimitër Shuteriqit që të shkruajë në 1952 romanin e tij pa asnjë vlerë “Çlirimtarët”?…
Pse Partia ia boton me një zhurrnë shurdhuese këtë roman? Pse mobilizon gjithë kalorësit feudalë të kritikës për t’a trumpetuar si ro-manin e parë në gjuhën shqipe?… Dhe jo vetëm si romanin e parë, por si një roman të letërsisë shqipe…. Dhe dihet se në Shqi-përi janë shkruar edhe më parë, edhe shumë më parë romane… Edhe në gjuhën shqipe!… A është e denjë që të merrej një, parti e tërë në-përmjet funksionarëve të saj kryesorë me gjëra të tilla?
Historia ka ligjet e saj të pashkruara dhe nuk i ka dhënë ndonjë njeriu të drejtën që të sillet si të dojë me artin. Edhe Luigji i Katërmbëdhjetë nuk e gëzoi ndonjë të drejtë të tillë. Prandaj veprimet e bazuara në një strukturë feudale nuk mund të kenë vend në shoqërinë tonë dhe ju duhet t’i braktisni. Duhet t’i varrosni kohët e errëta dhe të ktheheni në shekullin e njëzetë, për idealet e të cilit u bë një luftë e madhe dhe u sakrifikuan gjërat më të. shtrenjta.
II:
Problemi në shfaqjen e tij politike. Është pranuar nga të gjithë se, sado i mençërn dhe i zoti që të jetë një njeri, ai kurrë nuk mund t’i dijë të gjitha. Shoqëria është një grumbullim individësh me mendime të ndryshme, që plotësojnë një të tërë në lëvizje. Po qe se një njeri i vetëm kërkon t’i zhvendosë të gjithë të tjerët, atëherë rruga të çon në mënyra të pashmangshme tek pushteti një-dorësh. Besoj se ju nuk keni për qëllim që të arrini një gjë të tillë, prandaj duhet të merrni të gjitha masat, duke ndërprerë të gjitha ato veprirne organizative që çojnë në drejtimin që thamë më sipër.
Së pari, një parti që merr urdhra të prera dhe të padiskutueshme nga lart nuk është më një parti, por një repart kazerme. Në parti është një gjë e pamohueshme e drejta për të diskutuar gjerësisht për të gjitha problemet që ka shoqëria. Vetëm kur t’a kemi diskutuar çështjen gjer në fund, ajo mund të vihet në votë dhe pas votimit do të vihet në jetë vendimi i shumicës.
Po si veprohet praktikisht tek ne?
Le të kapim rastin e fundit lidhur me luftën kundër meje ve-tëm gjatë këtij viti. Të gjithë të deleguarit që nga prokurori Njazi Shehu, që erdhi në fillim, dhe gjer te sekretari i KQ. Manush Myftiu, ishin njerëz që nuk merrnin vesh fare nga arti dhe letërsia, Atë-herë si erdhën këta njerëz të diskutonin çështje, për të cilat nuk ishin fare të përgatitur?
Në një numër shumë të madh antarësh partie ekziston mendimi pa bazë se nuk ka kala që nuk e marrin komunistët, por këta njerëz harrojnë faktin e thjeshtë se ata nuk mund të bëjnë , bie fjala, një filxhan të thjeshtë kafeje!… Megjithatë duke u nisur nga bindja se mund të marrin çdo kala, vijnë në Lidhje të Shkrimtarëve si “nënoficerë” dhe “oficerë” dhe na kujtojnë se jemi “ushtarë të partisë”.
Në këtë qëndron një gabim shumë i rëndë. Në qoftë se ne do të pranonim se jemi ushtarë të partisë, siç bëjnë me mburrje shumë njerëz, pa u thelluar në një gjë që shkon shumë larg, atëherë do të na duhej të pranonim se ka oficerë… Pastaj do të shkonim më larg, ne do të pranonim se ka edhe gjeneralë dhe, mbi të gjitha, një kryegjeneral!…Dhe ç’do të bënin të gjithë këta njerëz të mbyllur në këtë piramidë të çuditshme?
Kuptohet!… Do të asgjësonin njëri-tjetrin!… Dhe për këtë duhet të mendoheni ju, që jeni në krye të piramidës!
Duke qenë se e njëjta gjë ndodh edhe me ndërtimin e pushtetit, që nga qendra e gjer në bazë, do të kërkohet gjithnjë e më shumë shtypja e çdo mendimi, gjer sa të arrihet që të mos ketë më asnjë mendim, përveç mendimit tuaj. Kjo do të ishte një gjë shumë e rrezikshme për ju personalisht dhe për të gjithë popullin.
Thuhet se financat e Francës i ngriti sistematikisht kardinali Risheljë dhe i shkatërroi me luftat e jashtme Luigji i Katërmbëdhjetë. Shqipëria nuk është në gjendje që të luftojë me ndonjë shtet, rrjedhimisht do të luftojë në mënyrë të çuditshme me veten e saj dhe në këtë mënyrë financat e saj do të shkatërrohen plotësisht.
Megjithatë, unë mendoj se shkatërrimi më i madh do të ndodhë në botën shpirtërore shqiptare. Njerëzit do të humbasin besimin te shteti dhe te udhëheqja, do të mbyllen në veten e tyre dhe, që të bëhet i mundshëm sundimi mbi ta, do të lindë nevoja për të krijuar një shtet të ashpër policor.
Dhe ky nuk do të jetë veçse fillimi. Prandaj duhet hequr dorë, dhe sa më parë, nga rruga e Luigjit të Katërmbëdhjetë, nga Versaja dhe shtypja e mendimit, edhe brenda rradhëve të partisë.
Nuk është çështja për fëmijët e varfër që ne i shohim nëpër rrugë, por për atë shtypje të mendimit që po bëhet sistem dhe që do të sjellë si përfundim lindjen e një monarkie të re. Kur të arrijë puna aty, varfëria do të bëhet e tmerrshme dhe vetëm regjimi i një terrori të pashembullt mund të bëjë që të qëndroni në pushtet. Por ai regjim do të jetë shumë më i rezikshëm për atë vetë. Ftohja dhe largimi i popullit do të sjellë një lëkundje edhe brenda rradhëve të udhëheqjes, që do të transformohet dalngadalë në një kastë të mbyllur në kornizën e një monarkie pa kuptim në realitetin historik të shekullit të njëzetë.
Në përfundim të këtij proçesi historik ju do të detyroheni të vrisni njëri-tjetrin dhe populli do të mbytet në gjak.
Mendoj se jemi plotësisht në kohë që ta shmangim një të keqe kaq të madhe dhe kjo është arsyeja që po ua dërgoj këtë “Promemorie” të shkruar në mënyrë të ngutshme.
Duke shpresuar se ju do të më kuptoni drejt dhe nuk do t’i keqinterpretoni mendimet e mia.
Mbetem me respekt
Kasëm Trebeshina
Tiranë, 5 tetor 1953
6 January 2007 @ 4:41 am
fatkeqesisht shume nga shkrimet ne kete teme u fshine … server troubles u tha, varja.
shume nga to qe u thane ketu, hiq ca veta qe kishin thene dicka me vlere, pasqyronin kotesira.
injoranca po i ndjek shqiptaret sado larg qe shkojne. po puna e tyre se ne fund te fund jashte shqiperise jemi just individuals.
sa per kasemin, pakkkush ia ka lexuar veprat, per fat te keq te tij dhe tonin.
kjo leter eshte shume em teper se nje promemorie (eshte brave te shkruash gjera te tilla ne f*****1953). forca e se vertetes se tyre eshte e pamohueshme. dhe kur mendoj per lazhgot e tjere te realizmit socialist (shyqyr zoti nuk mu desh ti studioja ne thellesi) perfshi ketu dhe kadare and co., te vjen te perqafosh the sink of your toilette, dhe te reflektosh per ta…
trebeshina mgjse ne fund te jetes se tij, duke e pare shqiperine se cila ehste nowadays, eshte cuditerisht koherent me eminem:
For everytime I reminisce
yo I miss my past
But I still don’t give a $%&*,
y’all can KISS MY A**
mendoni nje here qe ai ka nje very good reason ta beje kete gje.duke pare shqiperine sot, dhe pjese nga vepra e tij nuk me mbetet gje tjeter vecse te bashkohem me titullin e intervistes se tij, te thene e sterthene nder dekada nga ata pak shqiptare te mencur.
te shohim cili do jete varianti me i ri i kesaj thenie …
6 January 2007 @ 8:54 am
Blendi te falenderoj per sjelljen e promemories te peshku.
Per mua eshte nje kryeveper.
6 January 2007 @ 9:07 am
Nardi,e sa pare ben qe eshte nje kryeveper ??
Sot ka vleren e nje shkrimit tend ose te cilitdo nga ‘peshqit’ ketu.
Me te njejtin indiferentizem qe e priti Enveri,me te njejtin indiferentizem po trajtohet dhe sot……………
Ky eshte nje nga shkaqet ,qe shume prej atyre qe shkruajne ketu dhe shajne regjimin e enverit,nuk thone nje fjale se si jane vleresuar DISIDENTET dhe te perndjekurit politike te vertete gjate kesaj periudhe te demokracise….
6 January 2007 @ 10:05 am
Une nuk e njoh thellesisht vepren e Trebeshines.E shoh gjithashtu te jashtezakonshme te kesh bindje te tilla ne 1953.Por shume terbim,shume duf e kjo nuk me duket pozitive per nje njeri me formimin e Trebeshines.Kur kalon nje fare moshe mendoj e arrin nje fare pjekurie normalisht e sheh boten me nje fare qetesie e nga siper.Intervista me la nje ndjenje gati shqetesimi
6 January 2007 @ 10:50 am
S’ka gje, se ne kemi Milon & Agollin te na thone si jane te vertetat historike, nuk ka duhet ky. Milo & Agolli jane cfare i duhen vertete njerezve qe te vetekenaqemi ne provincializmin tone.
6 January 2007 @ 10:53 am
Edrus,
Per mua ka shume vlere sesa vlere ka per te tjeret kjo varet nga formimi nga botekuptimi dhe nga qartesia e te vleresuarit te problemeve.
Ne shumicen e rasteve trajtohet me indiferentizem sepse dhe sot e kesaj dite nuk merret njeri me disident si Trebeshina por me personazhe kryesor te asaj epoke te erret si Kadare apo Agolli.
Kur nje popull u ushqye me harrese me informacione te gabuara ose me mosinformacion dhe kete vazhdon ta bejne dhe sot e kesaj dite nuk ka sesi masa te njohi kolosa si Trebeshina (burra dhe intelektual, largepames dhe patriot).
Por perkundrazi me ate patriotizmin e tyre te cunguar vazhdojne te hedhin balte mbi figura te tilla sic ben shumica e peshkatareve ne shkrimet e djeshme.
Pa e njohur fare veprimtarine e tij, krijmtarine e tij letrare, burrerine e tij atehere kur asnje nuk mund ta quante veten burre flasin si e jema e Zeqos ne maje te thanes duke i vendosur lloj lloj epitetesh.
6 January 2007 @ 12:29 pm
Nardi,pikerisht,shumica e atyre qe u nisen per shnderrimet qe u bene ne Shqiperi ne vitet ‘90,u nisen duke enderruar qe demokracia te ndertohej ne baze te mendimit politik/ekonomik bashkekohor si dhe ne baze te mendimit te Atyre qe paten guximin ta shprehnin gjate periudhes se regjimit komunist.
Per mua ketu qendron zhgenjimi:AS NUK KA NJE POLITIKE EKONOMIKE,dhe aq me keq,asnje nga ata qe meritonin te ishin vleresuar si te persekutuar nga ai regjim,nuk zune vendin e respektuar qe ju takonte.
6 January 2007 @ 5:51 pm
Kasemi, yll bote, bobe fare.
Shikoni peshq cfare shpirti rrezaton ky TIPI, yll fare . Ky duhej arbiter kur po zihej Meta me Topallin ne parlament. Merreni me mend sa i NEVERITUR eshte ky nga shqiperia. Me ne fund u shfaq ne horizont nje tip qe ja vlen te degjohet, per shkak te qendrimeve ndryshe nga restua e shqiptareve. Tani do interesohem per vepren e tij. Shqiperia paska akoma njerez me shtylle kurrizore. Po me shtojne optimizmin.
6 January 2007 @ 6:23 pm
Konica thote: “Pali e Pjetri, Lami e Hasani, nukë kanë frikë nga plumbi, por dridhen nga Valiu!”, doli nje shqiptar qe as ja ndjen fare. Kur lexon kete tipin te vine ndermend ca tipa te ngjashem me te si Fatos Lubonja, Faik Konica,….. por te vijne ne mend edhe njaca jo dhe aq te ngjshem si Kadare & co, Milo, edhe disa te tjere qe Trebeshina i ka quajtur “larot e realizmit socialist ” dhe kam pershtypjen se me fjalen “laro” do te thote “kameleonet” (nje lloj metamorfoze) te cilet kane aftesi pershtatese te papare per tu pershtatur. Praktikisht njerez likuid pa bosht.
6 January 2007 @ 7:50 pm
Promemorien une do do ta quaja PERMENDORE ,dhe asnji qe e mban veten disident si ca ish gjenerala apo ish sekretara qe sot me pa te drejte gezojne statusin e te perndjekurit dhe mbushin xhepat me pare[si dikur ne kohen e tyre],nuk e ka thene kaq shqip dhe guxim dhe me largpamesi te ardhmen e Shqiperse socialiste.” Dhe cdo te benin te gjithe keta njerez te mbyllur ne kete piramide te cuditeshme?Kuptohet…Do te asgjesonin njeri tjetrin…”Dhe me te vertete ajo ndodhi.Pamvaresisht nga intervista e tij e fundit e mbushur me mllef,promemoria e tij dhe veprat e tij ja cvleresojne kuptimin e entervistes.Ajo eshte nje vetetime ,dhe jo si ajo vetetime e Kadarese kur thote per formimin e PK dhe firmen e SHpatit”Ajo nuk ishte firme,por ishte vetetime”.Ky ishte shkrimtar i guximshem dhe jo kameleon qe shkruanin me alegorira dhe tani na i ndryshojne kuptimet,se nuk eshte thene me ate kuptim ,por eshte thene me kete….Keta burra i kane munguar Shqiperise prandaj u katandis ne kete gjendje dhe vazhdon te zvarritet neper skutat e erreta dhe bejme gallat me dy gishtat e Berishes te ndezur si zemra e DANKOS qe e nxori nga kraherori per ti ndricuar rrugen vegjelise.Ushtaret e zellshem te partise ishin rreshtuar ne kollona dhe i thurnin hymne dhe lavde kryegjeneralitKeta kameleone vazhdojne te jene te medhenj dhe i botohen veprat si ne kohen e kryegjeneralit,sepse oficeret e tij kapen shtypshkronjat,shtepite botuese e me radhe.Keta nuk kane fonde dhe kohe per Kasemerat ,por botojne kujtimet e Ramizit dhe te panteres se zeze,kujtimet e gjeneraleve qe akoma ngren lart vlerat e bunkereve dhe se si eliminuan njeri tjetrin……….
6 January 2007 @ 11:41 pm
Ashtu sic edhe komentova para ca ditesh rreth qendrimit qe mban Kasem Trebeshina dhe ate cka ai deshi te thoshte ne ate interviste televizive doja perseri te shtoja se njerez te tille si Trebeshina jo vetem jane te rralle por kurre skane patur dhe skane guximin e nje intelektuali si ai per tiu kundervene padrejtesive te kohes,apo aq me teper te arrijne te perballen me njerezit qe sillen si qengjër me dhembe ujku.Ky eshte Trebeshina qe ne njefare menyre kerkon tu kundervihet edhe disa shkrimtareve te medhenj qe enden ne provime librash rrugeve te Europes duke buajtur edhe ne shtepi shqiptaresh qe vijne era narkotike.
Por Trebeshina do te vleresohet dhe thenia e tij se jemi dy bote dhe keto dy bote do te ndeshen edhe kur te jemi ne varr eshte nje gjetje shume filozofike qe te duhen dy pal mend per ta kuptuar.Edhe Fishta,Konica,Camaj, pse jo dhe Noli nuk u kuptuan nga brezi yne po keshtu duhet edhe ca kohe qe ne shqiptaret te shplajme trurin per te kuptuar Trebeshinen.Vetem kur te jemi te lire dhe kur te kemi fituar lirine atehere ne do ta kuptojme Trebeshinen.konkluzioni trebeshines per Shqiperine dhe shqiptaret eshte i qarte;Shqiperia dhe shqiptaret ende nuk kane fituar dhe nuk jane te lire.
7 January 2007 @ 3:10 am
Pavarsisht sa e justifikoni ju ket,se ka vujt e sa ekan denu.Eshte njelloj si me heq mbiemrin tend, se baba jot nuk ta la ty pasurine por motres.Hajt me gorre
7 January 2007 @ 4:19 am
eshte vertet amazing te shohesh kete teme per here te dyte te rilindur. dhe ndoshat ato server troubles duhen falenderuar. (me vjen trup/keq se si e masakruan trebeshinen ca tipa me komentet e tyre, per te cilet une e dhashe vleresimin tim, po thanks to the moderator i kesaj liste qe ma cenzuroi, nuk dolen llafet e pista … po me eminem lyrics cpate mor i uruar,se dhe ato mi kishe prere bile ato me te preferuarat te miat… pa per keta tipat ska problem ata e kane mbi vehte vleresimin sido qe te vije puna)
mjafton te lexosh nje veper te trebeshines si: legjenda e asaj qe iku, qe ta kuptosh se vertet ai shkruan ndryshe, pavaresisht se kjo veper nuk eshte aq explosive si dhe letra e mesiperme.
sa per letren qe ka shkruar ne 1953 … ajo nuk do koment se i mer tere vandaket qe jane shkruar deri me tashti per demokracine dhe atdheun … e i menderos keqas …
eshte fatkeqesi qe europa dhe bota na njeh nepermjet veprave te kadarese, dhe jo te ketyre disidenteve te vertet qe helbete nuk mund te tregonin cka kishin ne zemer se regjimi i masakroi ashtu sic dinin komunistat (kur mendoj dyzimin e kadarese aq shume te perfolur, para regjimit, duhet ti pshurja te gjitha ato pacavuret e tij).
arber, me vjen mire qe kemi disa pika te perbashketa ne ate qe kam shkruar me pare (pjesa e diskutimeve qe na la shendene bashke me hosting serverin e vjeter). Shqiptaret akoma nuk jane FREE. dhe free nuk te ben as nje passport e ndryshme nga ajo shqiptarja, asnje degree ne nje universitet famous, as nje pune e mire me 6 figures, etj (por keto ndihmojne gjithsesi)
te clirosh vehten eshte nje process qe do kohen e tij. e prandaj injoranca i ndjek shqiptaret kudo qe jane. kurse ata qe jane ne shqiperi ata e kane dhe me pisk akoma … dhe as qe behet fjale per keto qe flasim tashti.
dikush konfrontoi intervisten. mos haroni qe ajo ehste bere nga i njejti njeri qe ka shkruar ate promemorie qe nuk ka ndruar asnje gje ne shpirt.
heqja e nenshtetesise shqiptare (qe une e shoh si nje akt sublim, se ne fund te fundit ehste e fundit ID jona per te cilen jemi proud kudo qe jemi ne bote, dhe une nuk e kam lene kur me eshte kerkuar per efekt te nje shtetesie tjeter) eshte nje nga te fundit pika qe tregojne dhe nje here mllefin e trebeshines, per nje shqiperi qe nuk ka ndryshuar fare even after 15 years. dhe ne nje pikpamje ndihem prane trebeshines, se ne vertet qe punojme per shqiperine (qofte dhe duke grire lakra kot me koti ne keto diskutime, apo duke mbeshtetur relatives me shuma te medha te injektuara nga jashte), por ai vend duket shume i huaj, dhe eshte thjesht nje destinacion turistik, qe dhe kjo vetem per arsye familjare.
dhe eshte e vertet qe kam shkruar perseri ne nje diskutim ketu e 1 vit te shkuar, qe shiptaret qe jetojne ne shqiperi, per veten e tyre e kane ate vend dhe le ta qeverisin si te duan se mbi vehte e kane cdo gje (c’shtrat te shtrojne, ashtu do flejne).
bile kam shkuar dhe me larg, por po ndaloj ketu se, kjo do interpretohet si urejtje ndaj shqiperise (nderkohe qe e dua shqiperine, me shume se ne ato kenget korcare)
luigjin e 14 e keni ne shqiperi akoma duke thirur: SHTETI JAM UNE! (ata ndrohen nje here ne ca vite, por sidoqofte nuk i lene gje mangut luigjit te vertete, dhe saliu sidomos qe fut hundet kudo…epo sa shumi i ngjan, me ate expertizen e tij poliedrike qe vetem ai di ta shkruaje ne fytyre me nje buzeqeshje konfidente te paegzekutuar, kur cdo kush i drejtohet per te vene ai vulen i fundit, a thua se nuk i kemi institucionet e nje shteti demokratik, ashtu cope cope por i kemi) me te gjithe mekanizmat e tij kane ngritur piramiden e re, dhe shqiptaret e shkrete me zi kane per te pare …
e ctu them me shume o trima peshkatare, beni e flisni, si dini me mire.
ata qe jane ne shqiperi tere hesapet i kane me te paudhin akoma (luigjin).
7 January 2007 @ 5:48 am
Vete s’bej dot asnje koment se s’kam informacion mbi vepren e Trebeshines - sa gje e trishtueshme nje shkrimtar i pabotuar! Sidoqofte, duke lexuar letren (per mua letra s’thote asgje mbi vlerat artistike te tij si shkrimtar, sidoqofte), pra duke lexuar letren e Trebeshines para do kohe, me vinte nder mend keshilla Nr.1 qe Bill Gates u lexonte studenteve: “Jeta s’eshte e drejte. Mesohuni me kete gje.”
Neqoftese intervista e mesiperme nuk eshte nje perpjekje e Trebeshines per te fituar vemendje, ai do ishte me mire te mos e jepte fare ate.
Nje tjeter interviste e majit 2006 dhene gazetes “Express” te Kosoves vijon me poshte. Nuk me pelqen ne menyre te vecante nje gje: ideja qe komunistet kishin ne dore ta perkthenin ne te gjitha gjuhet e botes! Ufff…..Come on!!!!
Si e ndieni vetën kur ju quajnë disident?
Mua nuk më pëlqen të me quajnë disident, pavarësisht nga rrethanat që janë krijuar, sidomos mbas Luftës së Dytë Botërore. Ka dy arsye që unë nuk dua të pranohem si dissident: E para, se në Shqipëri tashti po spekulohet me disidencën. Dihet që në Katovice në Poloni, Gorbaçovi dha udhëzimet e duhura që të bënin transformimin e shoqërisë. Në Shqipëri asnjë gjë s’po vërehet. Kërkojnë ruajtjen e regjimit edhe ashtu si në shumë fusha të tjera edhe disidencën duan ta fabrikojnë sikur e kanë bërë ata. Bile-bile kalohet nganjëherë deri në absurditete të tilla sikur edhe në Ministrinë e Brendshme edhe në Sigurimin e Shtetit që ka bërë tërë ato krime të jetë organizuar disidenca. Po ashtu edhe në Lidhjen e Shkrimtarëve. Me një disidencë të këtillë, tejet të fëlliqur nuk mund të rrish. Nuk mund të rrish me ta. Nuk mund të ulesh në një tryezë me një disident të tillë të fëlliqur.
Mbasandej ka edhe një arsye të dytë që unë nuk dua të jem disident. Përmendet letra. Nuk dua në asnjë mënyrë të përmendet letra. “Trebeshina ka vuajtur, por disidenca e vërtetë ka qenë në Lidhje, se aty kemi shkrimtarët e mëdhenj”, etj., dhe duan të kalojnë në heshtje duke folur për disidencën, dukë lenë përshtypjen e tillë kinse “ne po ia krijojmë të drejtat” edhe “artin e kemi ne”. Dihet se në vendet e Evropës Lindore për të gjithë dramaturgët janë organizuar festivale teatrale në mënyrë që këta dramaturgë të dënuar të integrohen në shoqëri duke shfaqur veprat e tyre. Në Shqipëri jo vetëm që këtë s’ta bëjnë, por atje nuk hyn dot në teatër. E gjen derën mbyllur. Unë jam dramaturg me 76 drama dhe akoma asnjë nuk më është kërkuar nga teatri i Tiranës. Gjithmonë kam qenë i sabotuar.
Nga kush?
Direkt nga shteti shqiptar. Nga pushtetarët e Shqipërisë.
Po të mos e kishit kundërshtuar Enver Hoxhën, të cilin në promemorie e keni krahasuar me Luigjin e 14-të dhe po t’i kishit shërbyer atij ku do të ishit tani? A mendoni se do të kishit qenë i përkthyer në shumë gjuhë të botës?
Poshtë e lart flitet sikur unë kam qenë ambasador në Rusi. Unë nuk kam qenë ambasador. E gjithë kjo është krijuar nga fakti se kur është bërë një votim kur ishim studentë unë kam marrë vota për ambasador. Por ajo doli nga fakti se kisha një të kaluar gjatë luftës. Isha ndër kuadrot komanduese më të mira që kishte vendi. Është thënë se unë kam qenë major. Unë nuk kam dokument për major. Tashti vjen puna se si do të isha unë po të mos ikja nga Lidhja dhe t’i pranoja të gjitha. Në burgun e parë më është dërguar një komision me tetë oficerë të lartë që më kanë thënë se në rast se pranoj që të heshti do të përkthehem në gjithë botën. Pastaj nga komiteti qendror është caktuar Zihni Sako, i cili më ka thënë se do t’më sjellin të gjitha librat që dua nga Parisi dhe do t’më përkthejnë në të gjitha gjuhët e botës. I thashë se nuk dua. Propozime të tilla më janë bërë dhe nuk i kam pranuar. Unë nuk kam pranuar të heshti. Unë njëherë flas, pastaj mund të hesht dhjetë vjet, por më nuk kthehem te ajo që kam thënë. Thash që unë nuk rri në Lidhje dhe dhashë dorëheqje. Ika nga Lidhja e Shkrimtarëve dhe nuk kthehem më kurrë sa të jem gjallë.
Shkrimtarët disidentë botërorë pas rënies së komunizmit janë rehabilituar nëpër vendet e tyre, si p.sh. Solzhenicini, Kundera, etj., dhe çmohen si shkrimtarë të mëdhenj. Sa vlerësohen në Shqipëri shkrimtarët disidentë?
Në Shqipëri disidentët edhe në kohën e tanishme konsiderohen si kundërshtarë, si njerëz që kanë dëmtuar regjimin. Në fshehtësi kanë një urrejtje të tmerrshme për njerëzit që kanë qenë në burg dhe as që duan t’i rehabilitojnë. Kanë kërkuar ribotimin e veprave të mia, por nuk kam pranuar. Ai shkrimtar që i ka shërbyer diktaturës, në qoftë se nuk ka bërë krime s’ka pse të futet në burg. Por, veprat e tij nuk duhet të mësohen në shkolla sepse me mësimet e ndyra të komunizmit i helmojnë fëmijët tanë. Nuk kam pranuar ribotimin e veprave të mia. Një Ministër i Kulturës në vitin 1995 ka thënë: “Trebeshina ato kishte, ato botoi”. Nënshtrimin që nuk e arriti diktatura dëshirojnë ta arrijnë këta.
Çfarë pozite ka në letërsinë shqipe periudha e Realizmit Socialist? A është bërë analiza kritike e tij?
As që donë të bëjnë analizën kritike të tij. Periudha e Realizmit Socialist në Shqipëri është vlerësuar në mënyrë feudalo-perandorake. Këtë sistem ata kërkojnë ta ruajnë edhe tashti. Kur flitet për shkrimtarët e realizmit socialist thuhet se janë “nder i kombit”, “kanë nderuar kombin”, “ata na kanë bërë të njohur përjashta”. Kaq. Nuk pyet kush se cilat janë vlerat e tyre letrare, çfarë kontributi letrar sjellin ato. Ata arrijnë deri aty sa një autor ta vejnë barabar me flamurin. Kombi që qëndron me poshtë nga një shkrimtar apo artist s’është komb.
Sa ka pasur ndikim në krijimtarinë tuaj vuajtja nëpër burgjet komuniste?
Në pikëpamje letrare ndoshta ka bërë ndonjë pengesë në kohëra të caktuara, por unë nuk kam pasur asnjë lloj pengese nga burgu. Kam vazhduar punën time kudo që kam qenë. Ajo që me dallon mua si person është kjo: kur kam armët në dorë, pena është lënë diku - kur kam penën në dorë, armët janë në depo. Kështu, burgu nuk më ka sjellur asnjë pengesë në krijimin e punës sime. Burgu ka një të keqe se humbet kontaktin me brezat.
Çfarë raporte keni me shkrimtarët në Shqipëri dhe në Kosovë?
Shkrimtarët shqiptarë de fakto edhe de jure mua me kanë deklaruar luftë dhe kur më deklarohet luftë u them: “Shtrëngohuni se do luftojmë!”. Raportet janë krejt të pështira. As s’dua të di për lidhjen e tyre, as s’dua të di për shkrimtarët shqiptarë. Le të vazhdojnë luftën deri ku të dalë. Shkrimtarët kosovarë nuk e njohin situatën. Le të prononcohen pro ose kundër. Duan të luftojnë kundër meje le të luftojnë. Le të bëjnë si të duan ata. Lidhja e Shkrimtarëve e ka bërë propozimin që të digjet vepra ime dhe ka vendim gjyqi për djegien e veprës sime. Jo vetëm për mua por edhe për Fishtën, Koliqin, Nolin, Konicën. Gjersa letërsia shqipe është një tempull ku ata kanë hedhur ato jashtëqitjet e tyre, vrerin e tyre dhe gjithë pështymat e tyre - ose do t’i lëpijnë ose ai s’është më tempull. Aty s’kthehem më. Shkrimtarët shqiptarë mund t’i ndash në dy kategori. Kategoria e vjetër, që ishin në shkolla perëndimore, e pranoi realizmin socialist por asnjëherë nuk shkoi deri të zhdukja fizike e shkrimtarëve. Ke pastaj grupin e dytë - Agolli, Kadare dhe të tjerët. Ky është grupi i të gjashtëdhjetës. Këta nuk kanë lenë gjë pa bërë në Shqipëri. Menjëherë mbas të gjashtëdhjetës me intrigat e tij, sidomos Kadareja, mundohej t’i hiqte profesorët nga Universiteti - “të hiqet ky, të vihet ky”. Gjithë Lidhja e Shkrimtarëve është me denoncime për njëri-tjetrin. Është pikërisht Ismail Kadareja, bashkë me të tjerët, që i kanë shërbyer sigurimit të shtetit duke denoncuar njëri-tjetrin dhe gjithë popullin, por nuk janë ndalur as këtu - kanë arritur deri në dhunë fizike për persona dhe për interesa familjare. Në qendër të të gjitha këtyre intrigave është Kadareja.
Kur jemi te Kadareja, ka që thonë se ai ka qenë disident. Sipas jush, a ka qenë disident Ismail Kadare?
A mund të jetë disident një poet i oborrit? Nëse doni jepjani dekretin për disident. Është punë për ju. Fuqi keni. Pushtetin e keni. Disidencën jepjani.
A i keni përcjellë polemikat e kohës së fundit midis Kadaresë dhe Qosjes rreth identitetit shqiptar?
Unë në polemika të tilla nuk mund të përzihem, sepse polemika të natyrës së fundit të shekullit XVI dhe fillimit të shekullit XVII, të kohës së Papa Klementit VIII kur digjeshin njerëz në zjarr nuk bëj. Unë jam i mendimit se shqiptarët duhet të mbesin brenda tyre edhe kur të shkojnë në Evropë. Nuk kanë pse të nxitohen, duhet të jetë edhe Evropa e denjë edhe ata të jenë të denjë. Identitetet nuk bëhen kështu, nuk janë këto identitete. Kur populli shqiptar ka disa probleme të nxehta që duhet të zgjidhen, hidhet një bombë me tym që të dalin dy personalitete të shkëlqejnë aty dhe të tjerët të merren me ta. Është një papunësi galopante dhe ata shkëlqejnë duke u zënë me njëri-tjetrin. Me intriga sharlatanësh dhe me kuvende sharlatanësh nuk merrem. Spiunët le të merren me punët e tyre. E them edhe një herë - nuk merrem me spiunë të sigurimit të shtetit edhe me diskutime që nuk kanë asnjë përmbajtje pozitive për kombin shqiptar. Me gjëra antihistorike që u vjen era mesjetë, u vjen era inkuizicion. Kërkojnë të djegin prapë njerëz këta, që janë fetarë apo s’janë fetarë? Ne që nuk besojmë duhet të zhdukemi? A duhet të ndezim një luftë fetare? Duan të mbesin ata të dy se duan të shkëlqejnë se janë të ditur. Le të shkojnë ku të donë të marrin gradat shkencore dhe të mos i bezdisin njerëzit me dokrra kotnasikoti, duke djegur shtriga sikur janë djegur nëpër Evropë në shekullin XVI dhe XVII. Me gjëra të tilla bajate, me diskutime të tilla nuk merrem.
7 January 2007 @ 9:42 am
cluphone,
bëna një nder, o shkruaj Shqip, o shkruaj Anglisht or mik, se kjo çorbë as e ëmbël as e thartë është e vështirë për t’u duruar. Do të të ndihmojë edhe ty për të kthjelluar idetë.
7 January 2007 @ 10:09 am
Arbër,
Nuk është e vërtetë që ¨edhe Fishta, Konica, Camaj, pse jo dhe Noli, nuk u kuptuan nga brezi ynë po kështu duhet edhe ca kohë që ne shqiptarët të shplajmë trurin për të kuptuar Trebeshinën.Vetëm kur të jemi të lirë dhe kur të kemi fituar lirinë atëherë ne do ta kuptojmë Trebeshinën….¨
Ne mund të mos kemi njohuri të plota për ta, për shkak të pengesës së dikurshme për t’i njohur, por kjo nuk duhet ngatërruar si moskuptim. Nuk di për Camajn se sa i pranuar dhe i vlerësuar ka qenë nga shqiptarët, por për të tjerët nuk kam pikë dyshimi. Jo vetëm brezi ynë, por edhe ata para nesh, bashkëkohësit e tyre, i vlerësonin tej mase.
Nga ana tjetër krahasimi i tyre me Trebeshinën është rreng, pasi bazohet në pretendimin, jo në faktin, që bëhet fjalë për të njëjtin kalibër artistik, qytetarie apo patriotizmi me atë të Fishtës, Konicës, Nolit, Camajt. Katapultimi i Trebeshinës në këto nivele të sipërme ka për bazë vetëm promemorien dërguar Enver Hoxhës. Promemoria ishte akt i guximshëm, në vetvete, por ja që qëndresa e tij ndaj Hoxhës nuk është rast unik. Për t’u bindur ktheju 1953-it për të parë se sa e kishin pësuar prej saj. Madje po të kesh parasysh dhunën pa fre të ushtruar deri më 1953-in kundër kundërshtarëve të regjimi, akti i Trebeshinës në të njëjtën kohë tingëllon edhe si vetëvrasje. (Quaje kamikaze, në daç)
7 January 2007 @ 10:37 am
Mëkat që shkrimet e dikurshme humbën. Kundër dëshirës po ripostoj për të treguar që ¨arti¨ i preferuar i idhullit të trebeshinistëve, konfikti me të gjithë dhe kurdoherë, nuk është ndonjë hata e madhe për ta ushtruar.
Trebeshina meriton respekt për guximin në shkrimin e promemories, ndjesë nga ana jonë për mundimet si i dënuar politik. Në mos ne personalisht, prindët tanë si brez ka arsye për t’i kërkuar ndjesë. Meriton dhe njëfarë simpatie për faktin që ka vazhduar me këmbëngulje të shkruajë, njëfarë simpatie për përkushtimin ndaj shkrimit. Tej këtyre, çfarëdo tributi tjetër i paprovuar që kërkohet, hapur apo nëpër rreshta për të, nga ai apo nga peshq akoma të dehur nga banketet e Vitit të ri është idolatri.
Mjaft me trashtina të tilla, nuk shkruhet këtu për të masakruar Trebeshinën. Shkruhet për të treguar rreziqet e idhujve të ndërtuar me mendjelehtësi, nga shtysa të lehta ose të pasinqerta, rreziqet e akrobacive të tilla si mbërritja te Trebeshina nisur nga dashuria për Eminemin, kapërcim i çuditshëm që nuk ka nevojë për koment. Të përrallisësh pastaj për Trebeshinën, mbi këtë bazë, nuk prodhon asgjë me vlerë.
A mund t’i bëjnë shkrimtarët e tjerë hije Trebeshinës? Jo, aspak, ndoshta është e keqja e Trebeshinës që është i vogël dhe e kap hija e tyre. Nuk kemi ç’bëjmë pse ka mendjeshkurtër që besojnë se jo vetëm shqiptarët kanë shije të prishura letrare, por edhe europianët që lexojnë një palë dhe një palë tjetër jo. Nuk lexon njeri në Europë pse i shkrojte apo jo promemorie dikujt që thuhet se pat bërë prapësira diku.
7 January 2007 @ 11:15 am
I dashur bato bujku!
Te falenderoj per repliken e sinqerte.
Desha te kthehesha edhe njehere asaj per te cilen me sygjeroje se autoret si Fishta,Konica,Camaj apo edhe Noli jane te njohur nga letersia jone.Po eshte e vertete se ata jane te njohur sot dhe madje shume studime rreth tyre jane bere pas viteve 90-te.Ndersa ne Kosove Camaj dhe Fishta nuk ishin te ndaluar ne Shqiperi kishte nje informacion te zymte,apo ndonje liber sic ishte ai i Fishtes “Lahuta e malcise” qe gjendeshin neper sunduqe tek tuk te ndonje te apasonuari.Por ligjerisht sic mund ta dish edhe ti vepra e tyre ka qene e ndaluar.I vetmi me i prezantuar ne letersine shqipe te asaj periudhe ka qene Noli.Por jo e gjithe krijimtaria apo veprimtaria politike-letrare e F.nolit ka qene e njohur ne Shqiperi.Nje pjese te mevonshme dhe fill pas viteve 90 ,studjuesi Nasho Jorgaqi to te plotesonte me tej aktivitetin e nolin nepermjet studimeve te bera prej tij.
I dashur mik!
Une kete ta them me kopetence pasi i perkas dhe e kam studjuar ate letersi madje ne UT.
Te pershendes.
7 January 2007 @ 11:44 am
Cluephone me ler te ndihmoj pak se me duket sikur po e mat Shqiperine me njesi matese te gabuara ( te gjithe do deshironim te ishte e qyteteruar dhe ta masnim me kutin e qyteterimit) . Tani me lejo ta shpjegoj me dy llafe cfare behet aty - E vetmja gje qe nuk mund te nderrojme dot jane njerezit ata njerez kemi nuk i nderrojme dot ose ti blejme te rinj nga jashte.Folu dite e nate nuk i nxjerr dot te bindur nga dhoma. Keta kemi laj edhe thaj. Nga ana tjeter mllefi dhe urrejtja nuk ndihmon dot qe te ndryshojne gjerat. Keshtu qe praktikisht eshte e pamundur per Trebeshinen qe ta ndihmoje Shqiperine sepse ai nuk do te kete fare te beje me Shqiperine. Ka dhene doreheqje. Une nuk e kritikoj dhe nuk mund ta kritikoj per kete ka arsyet e veta. Por qe te ndihmosh duhet mos te bojkotosh dhe duhet te luftosh per gjerat qe beson. Duhet te luftosh dhembe per dhembe me te korruptuarit dhe njerezit e ligj aktualisht ne politike te cilet po ja u zgjasin emigrimin emigranteve. Prandaj e respektoj Berishen sado eksentrik te jete se ka marre persiper misionin e pamundur - Te luftoje felliqesine. Me habit toni i ashper ndaj Kadarese. Analizen e veprave ja bejne me mire njerezit e letrave si dhe lexuesit ( nuk eshte e thene te jene vetem shqiptare).Besoj eshte nder te paket shkrimtare qe jeton nga ato qe shkruan . Shkrimtaret e tjere e marrin rrogen nga parlamenti. Apo artisti Rama qe e merr rrogen nga bashkia. Mos fut ne nje thes njerezit e ligj me ata qe e luftojne te keqen. Mos kerko qe Kadareja duhet te kishin qene disident te kishte bere burg apo te ishin pushkatuar qe ta respektonte mileti apo xhelozet qe e gjeten talentin dhe parate ne politike. Po sperkrahem njerzit e duhur dhe aq me keq ti luftojme ata mos prit te kthehesh ndonjehere ne Shqiperi . Eshte e pajetueshme per njerezit e qyteteruar . Eshte mire per turmen manipuluesit e turmes dhe familjet e tyre. Korrupsioni nuk na erdhi nga kepucaret dhe fshesaxhinjte po nga nje qeverisje e papergjegjshme dhe e korruptuar. Se fundi mos ma merr per keq . Ne qofte se ke mundesi perdore arsenalin e anglishtes ne topix.net ne forumet shqiptare dhe serbe . Besoj se mund te ndihmosh shume aty nga qe jane forume shume te lexuara. Ka replika shume interesante nga shqiptare si Ma Kap, Last Rights etj.
Jashte teme- Cfare qyteti rri ne japoni? A je i kenaqur aty? Kalofsh mire
7 January 2007 @ 3:47 pm
Arbër,
Ato që thua për botimin e tyre janë të absolutisht të vërteta. Por ne e kishim fjalën te se sa i kuptojnë shqiptarët, sa i kuptuan. Tjetër punë se për shkak të çlirimit ideologjik këta shfaqen më të fuqishëm sot se para 15 vjetësh. Tjetër punë se për shkak të krizës dhe problematikës së re për shqiptarët sot, ata shfaqen edhe më të vyer se dikur.
7 January 2007 @ 7:04 pm
o bato, o different flamur mbajtesi yne.
nuk ka rendesi se cgjuhe flasim, e rendesishme eshte te meremi vesh.
sa per trebeshinen mos kij hall se une e kam bere paqen me veten time dhe ia kam gjetur vendin dhe atij dhe kadarese …
sa per eminem, well … fatkeqesi qe nuk para e kalojne censuren vargjet e tij kudo ne bote, po hajde po e provoj dhe nje here te shkruaj ato vargjet qe nuk ecen dot radhen e pare for no good reason;
To all the people I’ve offended
yeah $%&* you too!
qe te meremi vesh se flasim dhe shqip pa jo per gje. jemi ketu jo sepse na konvergojne mendimet apo sepse we like each other. per shume nga ne ruget qe kemi mare ne jete jane drejteza te kitheta. shprehim ate cfare mendojme, dhe kjo eshte e gjitha. backgroundi shqiptar qe kemi na afron disi, po vetem kaq … keshtu qe mos merni kot.
toniX,
spo merem me ato brenda teme dhe me ato keshillat qe me jepje per topix. faleminderit po si nje real north american i natyralizuar dont really give a #$%@.
sa per qytetin ku jetoj, e ku tjeter mund te jetosh ne kete gook island pervec TOKYO (roppongi is my home town). kusuri eshte nje real dump. worse than DETROIT.
per ate pyetjen tjeter me duket se ia ke bere vehtes me shume se sa mua.
sa KM larg Tokyo station jeton ti mor i lavdishem?!
se po dalim nga tema me duket, nje shkrimtar e pelqen ose jo ajo ehste shije personale. si shkrimtar trebeshina ndoshta nuk ka per te shkelqyer me shume se kadareja, te cilin e njeh europa dhe me besoni only sympathize with him. kadarese faleminderit per gjithe ato qe shkrovi per te na shpjeguar diktaturen qe nuk aritem ta provonim ashtu si prinderit tane … po do ishte me mire te hidhte gurin e tij ne lume kundra diktatures si kasemi (qe me duket se ka hedhur nje shkemb me kete leter qe ne kohen e qepes).
eh po cthem dhe une …. po nuk ishte nga ato miza qe bejne mjalte kadareja …
ok, ju vjen nje e diskutuar me themele neser nga dreka, TOKYO local time.
7 January 2007 @ 8:01 pm
4 Janar 2007
Kasemi aty thote se nuk paska shkuar tek botuesi , se duhet Shqipria te shkoj tek ai. Nga kjo kuptoj se deshperimi apo marazi i tij e ka bere qe te mos i shohi qarte gjerat , se gjerat kane ndryshuar, se shpite botuese as qe duan t’ia dine se çfar ke shkruar ti, ato duan thjesht parate qe ti do derdhesh per botim dhe pike. U perpoqa une nga viti 92 te botoja librin me vjershat disidente te vellait, ne disa shpi botuese, por asnjera s’pranonte pa derdhur leket. Ne Shq. sot per sot, e vetmja shpi botuese qe boton pa parapagim eshte “Toena” dhe kjo vetem librat e Kadarese dhe ndonje tjetri, por jo per te tjeret. Si perfundim , do ti uroja Trebeshines qetesi shpirterore, se nuk eshte ai qendra e Shqiperise dhe se ne bote ka dhe me keq. I jap te drejte persa i perket disa vemjeve qe ne krye ngelen gjithmone, ne te dyja sistemet. Ndersa do ti lutesha Lidhjes se Shkrimtarve dhe Shtepise botuese “Toena” (qe tashme eshte ca e shendoshe nga ana financiare), te botonin veprat e Trebeshines, qe dhe ne lexuesit te njiheshim me veprat e tij.
Mal i Madh mos u nxito. I madh eshte ai qe njeh shkakun e deshperimit te tjetrit dhe jo ai qe nxehet me fjalet e tjetrit. Kur tjetri humb lidhjen me realitetin, do te thote se ai eshte semure apo ne krize te rende shpirterore, dhe se ky njeri do ndihmuar e jo sulmuar. Mendimi i atij Vlonjatit ishte i shkelqyer, se sikur te shtij çdo njer/emigrant nga 10 euro i thone te mblidhen 10 mij euro = 5 vepra letrare, nga te cilat 2-3 i kalojne teatrit apo filmit, gje qe do te thote te dalin leke dhe per veprat e tjera qe siç flitet se ai paska shum vepra te pabotuara. Duhet vetem nje numer llogarie atje ne Shq. nga ndonje banke shqiptare. Pjero.
Ky eshte komenti i para ca diteve i fshire nga problemi i serverit aty.
7 January 2007 @ 10:02 pm
Do isha kureshtar të dija cilat janë simpatitë letrare të Trebeshinës. A di njeri ndonjë rast?
Konfliktin me pjesën tjetër të shkrimtarëve Trebeshina duket se e ka konstanten e vet, pak duket të jetë dëshpërim apo krizë e çastit. Sigurisht vitet e shumta nuk e ndihmojnë, por unë dua të tërheq edhe një herë vëmendjen në pozicionin konfliktual të tij me pjesën tjetër të shkrimtarëve, për gati 50 vjet. Në promemorien e tij sulmoheshin haptazi tre persona, dy ishin kolegë të tij, nëse e quajmë të shkruajturit si profesion, dhe i treti ishte vetë Enver Hoxha. Dy kolegët e tij ishin më të vjetër në moshë e në profesion, gati 10 vjetë secili në mos gaboj, pjesëmarrës në luftën që solli Hoxhën në pushtet, me lidhje të drejtpërdrejta me majat e pushtetit - (nuk më kujtohet konkretisht çfarë lidhje kish Kolë Jakova me Tuk Jakovën - gabuar qofsha) - por Trebeshina kish pikëpamjet e tij. Nuk ju vërsul Kadaresë atëherë sepse ky i fundit duke qenë vetëm 17 vjeç ishte thuajse i panjohur. Pra Kasem Trebeshina hyn në skenë me tytat kthyer nga kolegët e vet. Dhe nuk lëviz nga ky pozicion për një gjysmë shekulli. Dy kolegët në fjalë nuk ishin çobenj malesh. Kolë Jakova kish mbaruar gjimnazin e Françeskanëve, prej nga kanë dalë shumë emra, kurse Dhimitër Shuteriqi qe një i diplomuar në Francë.
A e kanë vënë re ata që i veshin atribute të paqena, që Trebeshina nuk i kundërvihet politikës së deriatëhershme në përgjithësi, por vetëm asaj kulturore? Padyshim që nuk e bëjmë dot me faj se pse nuk thotë një fjalë për elitën kulturore të dikurshme, që mulliri i diktaturës i kish blojtur pa mëshirë deri më 1953. Por ama, pse këtë jua kërkojmë të tjerëve? Në këtë pikë Trebeshina është njësoj me të tjerët.
A ka qenë Trebeshina largpamësi që mendohet? Ndoshta, por ka hije edhe këtu. Në 1953 Hoxha i kish shpalosur qëllimet dhe mjetet e veta. Shumë nga ato që pretendohet se Trebeshina i parashikoi për të ardhmen, më 1953 ishin pjesë e së atëherëshmes, veçanërisht dhuna ndaj kundërshtarëve. Si mund të thuash që kjo qe profeci e Trebeshinës më 1953-in, kur shembujt ishin sheshit nga 1944 e tëhu? Duhej dënimi me vdekje i Beqir Ballukut apo Kadri Hazbiut që të fillohej numërimi? Deri ku kish shkuar dhuna ndaj kundërshtarëve në kohën e profecisë së Trebeshinës mjafton të kujtojmë që Hoxha nuk kurseu Bahri Omarin, burrin e motrës, te i cili kish ngrënë e pirë; kleri katolik nuk arrinte të merrte frymë nga një goditje në tjetrën; shumica e figurave të njohura të kulturës, ata që merreshin me këtë zanat para 1944, edhe kur nuk u shkuan në hell vetë, panë të tjerët, kur Hoxha i thirri për t’u mësuar derën e burgut, mes tyre Eqerem Çabej, Petro Marko, Vedat Kokona.
7 January 2007 @ 10:41 pm
tungjatjeta…
Jam per here te pare ketu dhe me vjen mire qe ju gjej duke diskutuar per ceshtje kulturore. Per zotin Trebeshina mund te them shume vleresime si njeri dhe mbi vepren e tij, e cila i ben nder kultures shqiptare…
Mendoj se historia e Shqiperise ka ende nje mori gropash te pandricuara nga drita e te vertetes, dhe shume ngjarje ose i mbulon harresa ose i mbulojne mashtrimet dhe spekullimet e pseudo-historianeve te diktatures komuniste…
8 January 2007 @ 12:19 am
nje pyetje. cfar ka per qellim me “nuk me botojne vepren” e kane censuruar ne mase? nuk e boton asnje nga shtepite botuese? per cfare arsye? me sa di une tani qe jane private mbetet ceshtja vetem te leket dhe boto c’te duash.
8 January 2007 @ 12:38 am
I dashur Albi!
Zoti Trebeshina eshte nje shkrimtaret me te mire te Shqiperise. Ai jeton ne nje shtepi te vogel ne Tirane qe eshte mbushur deri ne tavan me libra doreshkrime te pabotuara. Jane mbi 120 vepra te pabotuara. Ato disa pak romane dhe esse qe ja kane botuar miq e dashamires deri tani jane vetem maja e ajsbergut…
Problemi eshte, per cfare pyete, se ne nje pjese te shtepive botuese me te fuqishme ne Tirane jane punesuar apo dhe jane pronare po ata censore te realizmit socialist qe e ndaluan botimin e tij per 30 vjet, dhe madje e denoncuan dhe i dolen deshmitare ne gjyqe te inskenuara…
Si mund te botoje ne pak muaj njeriu librat qe ka shkruar ne nje jete te tere?… Kjo vonese ne botime eshte atentati me i rende qe i kane bere Kasem Trebeshines, para te cilit nuk jane asgje 3 burgimet e tij politike. Diktatura u mundua ta vrase artin e tij me ekskomunikim…
8 January 2007 @ 12:48 am
ilirjan, a ke informacion tjeter rreth vepres se tij se ky Tipi duket shume interesant. te kesh friken ti botosh vepren dikujt do te thote shume. cfar profili kane punet e tij? faleminderit.
8 January 2007 @ 1:09 am
Kasem Trebeshina, besoj, qe pas Mitrush Kutelit, eshte prozatori i dyte me i mire i Shqiperise. Aty afer eshte edhe Jakov Xoxa… Penat e medha te prozes shqiptare…
Trebeshina ka edhe poema e poezi shume te bukura; ka shkruar edhe shume drama- “Tiranozauri” e vuri pak kohe me pare ne skene Teatri Kombetar regjisori Gezim Kame.
Jam i bindur se ai eshte nje nga mendimtaret me te medhenj shqiptar te koheve moderne. Essete e tij jane origjinale ne shpjegimin e jetes dhe te botes… Nje liber me 3 esse ja kane botuar para nje viti… Ai vete mban per nje nga kryeveprat e tij romanin “Kenga Shqiptare” me 5 vellime qe eshte botuar para 2 vjetesh… Ka botime edhe ne Tirane, por me shume e duan dhe e botojne ne Kosove dhe ne Maqedoni. Ka filluar te botoje edhe ne Gjermani, mesa di une…
Por studioja e tij ruan surpriza te medha per kulturen shqiptare…
Ai mbetet te jete pengu me i madh i lexuesve te rinj te letersise shqiptare, nje autor i cili nuk arriti dot kurre te komunikoje me bashkekohesit e vet… ndonese letersia dhe artet jane shume jetegjata se sa harku kohor i nje apo dy brezave…
8 January 2007 @ 1:23 am
O Bato! Kush te ka genjyer se Shuteriqi ka qene “nje i diplomuar ne France”. Mos u merr me sende qe nuk i di… Dhimiter Shuteriqi ka qene, eshte dhe do te mbetet kryecensori dhe helmi i letersise se vertete shqiptare te viteve te diktatures. Ishte nje deshtak qe shkroi disa libra pa asnje vlere, nje vrases i gjithe letersise me te mire shqiptare te viteve 30-40 dhe te folklorit… Nje killer i poemave dhe veprave te Gjergj Fishtes. Ka qene kryetar i Lidhjes famekeqe te Shkrimtareve, dhe kasapi i gjithe shkrimtareve te rinj me talente te medha… po deshe me, na thuaj ndonje te re tjeter nga Parisi, se me Paris fillojne te gjitha genjeshtrat e soc-realistave…
8 January 2007 @ 6:44 am
Cluephone jam goxha KM larg nga Tokyo station mor i shquar - Kaizuka city Osaka. Nje keshille te fundit- Mos e ul penen kurre- Keep up the good work. Rrespekte
8 January 2007 @ 10:50 am
ilirian,
Shuteriqi, sipas shtypit, (të cilin ti mund ta përgënjeshtrosh fare lehtë nëse ke prova të kundërta), studoi filozofi dhe drejtësi në Universitetin e Grenoblit gjatë viteve 1936-1942. Përpara kësaj kish mbaruar Liceun e Korçës.
(Trebeshinës i mbeti përgjysmë Normalja e Elbasani, dhe më pas edhe një Institut Dramaturgjie në ish-Bashkimin Sovjetik.)
Për pjesën tjetër të postimit tënd, do hidhërohesh po të të them që janë spekulime të cekëta. Për më tepër nuk mund të përdoren për të lartësuar Trebeshinën, i cili shkoi vetë si cjapi te kasapi. Kasapi ishte Hoxha, jo Shuteriqi. Këtë e dinte fare mirë Trebeshina vetë, që nuk ju drejtua Shuteriqit, por Hoxhës. (Po edhe kjo ty të shpëton nga vëmendja.) Sikur Trebeshina të qe denoncuar nga Shuteriqi, hallall or trim akuzat e mësipërme për Shuteriqin.
Nga ana tjetër Shuteriqi kish të drejtën e tij, po aq në mënyrë të barabartë sa edhe Trebeshina, të pëlqente dhe mbronte një rrymë estetike apo një tjetër. Sikur të gjithë të kishin përqafuar estetikën e Trebeshinës, tani do të ankoheshim që për 40 vjet na mbyti realizmi poetik a si dreqin e ka pagëzuar…
8 January 2007 @ 1:25 pm
Bato Bujku,
Fatkeqesisht dulla ishte kasapi dhe u be kasap se burra si Trebeshina i munguan ketij vendi dhe jo vetem kaq por u shtuan lakejte e zagaret qe tundnin bishtin per cdo vendim partiak qe merrej.
Qellimet nuk i shfaqte aq kollaj dulla zoteri, sepse per fatin tone te mjere i ndryshonin sa here qe ndronte mbeshtetesit duke filluar nga serbet tek ruset dhe perfundoi tek kinezet.
Sikur njerzit ti kishin ditur qellimet e diktatorit a thua valle do kishim vuajtur kaq shume?
8 January 2007 @ 2:23 pm
Nardi,
Në vlerësimin e Trebeshinës ose po tejkalohet logjika, ose kjo po anashkalohet fare, më e keqja që mund të bëhet kur provojmë të gjykojmë për periudha aq komplekse si ajo në fjalë.
Hoxha ka qenë tejet i qëndrueshëm në mësymjen drejt pushtetit, marrjen dhe përforcimin e tij, që në fillimet e karierës. Nuk qe Trebeshina i vetmi që e kuptoi këtë, ndryshe i vetmi i burgosur politik në Shqipëri do ishte ai.
A do kishim vuajtur kaq shumë? Për t’u çliruar nga vuajtjet nuk mjafton të dish që po vuan. Ah, sikur të çliroheshim përmes mendimit vetëm!
8 January 2007 @ 4:39 pm
O Bato… Nuk je, besoj, njeri i afert i Shutes, apo anetar i familjes soc-realiste… Ka plot te dhena per fajet dhe krimet e Shuteriqit mbi letersine dhe autoret shqiptare.
E mbron kot… se s’te del gje… trimeri te madhe po tregon ti qe i del per zot nje fajtori, dhe nje bashkepunetori te ngushte te Enver Hoxhes ne persosjen e diktatures politike dhe kulturale…
8 January 2007 @ 6:00 pm
Jo, i dashur, jo. Nuk kam asnjë lidhje familjare me asnjë nga emrat e përfolur në këtë temë. Këta nuk kanë nevojë për mbrojtjen time.
Le t’i kthehemi diskutimit tani, me të dhënat që do kisha qejf t’i shihja. Pra mos përto e gjej kohën t’i shkruash.
8 January 2007 @ 6:51 pm
Ja pra qe na bashkon kultura dhe edukata per te analizuar nje ngjarje te kohes.Probleme te historise etj por sidomos vepra qe lartesojne e fisnikerojne shqiptarin si bashkekombes i denje i vepres se NenTerezes.
Perse duhet ngritur ky Trebeshina.Perse duhet te krahasohet me figura qe tregu(pra koha e sotme)i ka bere lider (ne fushat e tyre te shprehjes e praktikes si Eminem)por edhe milioner.Per guximin e Trebeshines te krahasuar me te kam lexuar se ne moshen e pubertetit qenka masturbuar.E pastaj,kush nuk e ka bere nga ne.Per kete qenkemi Eminem se perdorim kete fjalor? Mua nuk me ngjit.Por kam mendimin se te gjithe korcaret duhet te shpallen gjenij te kohes sepse ne fjalorin e tyre shprehet …temene.. Nuk ka amerikan qe te mos ti perdore pa pike ndrojtje burra e gra shprehjet:M… apo mama q…Nuk di qe te shpallen gjenij per kete.I nderuari Trebeshina kerkon te propagandohet me metodat e Realizmit socialist.Ja ku e ka tregun le te hidhet.Ja ku ika botuesit le te kujtoje vjershen e Pushkinit”Bisede me librashitesin”meqe ka qene dhe ne Rusi.Ja ku jane milioneret,le ti afroje per ti sponsorizuar vepren me perqindje fitim.Ne ja dalte urime.Ne intervisten e tij cmoj vetem nje shprehje qe burgu e distancoi,e shkeputi nga brezi i ri.Vleresoi dijet,kulturen shijet kerkesat e mijra elemente te formimit te tyre dhe provo tu afrohesh qofte edhe ne ndonjeren dhe do shohes sa i vlere do behesh ne treg.Ndoshta je i moshuar,Pleqeri te mbare.Shoket te kane denuar mos na u qaj ne.
8 January 2007 @ 7:20 pm
Une do ti lutesha teatrit kombetar dhe teatrove te disa rretheve aty, qe nese do te kishin mundesi dhe do te ishte dhe ne interesin financiar te tyre, qe dramat a Kasem Trebeshines, t’i shfaqnin pa nderprerje ne muajt korrik-gusht e dhjetor, muaj qe vijne emigrantet. Do te fitonin vete keto trupa teatrosh dhe vete shkrimtari ne fjale. Te mos harrojme se kete vit , do te vijne ne Shqiperi, akoma me shume emigrante shqiptare. Pjero.
8 January 2007 @ 9:57 pm
Ti, Idris, nuk ben mire qe i pret shkurt argumentet me sopaten e dardharit. C’do me thene “Ja ku eshte tregu”, “Pse duhet ngritur ky…?”… Trebeshina nuk ka dale ne dritare te flase. I eshte pergjigjur pyetjeve te nje gazetareje ne fillim pas marrjes se nje cmimi ne Kosove dhe me pas Blendi ka hedhur materialin me Promemorien. Ti i ke lexuar ndonje liber ketij Kasemit, apo flet ne tym si gjysma tjeter e atyre qe e shajne kot, se nja 15 libra i jane botuar atij… edhe pare i vijne nga shfaqjet e dramave te tij ne Gjermani, dhe botime te ndryshme… Por ketu nuk po flet kush per pare dhe as per milionere…
Pjer! Me vjen mire qe kerkon te njihesh me veprat e tij dramatike. Trebeshina ka 40 drama gati ne shtepi dhe, vec regjisorit Gezim Kame, askush tjeter nga Teatri Kombetar nuk i kerkon dhe as i pranon t’i vere ne skene. Nje teater kombetar qe nuk ka nje repertor me autore kombetare…
Bato! Shuteriqi nuk i ka mbaruar ato studimet qe permend ti ne France. Ka bere 1 apo 2 vjet dhe e ka lene pergjysem se erdhi te “clironte atdheun me arme ne dore”. Kerkoje fotokopjen e diplomes se “akademikut” ne zyren e kuadrit ne Akademine e Shkencave, apo ne Lidhjen e Shkrimtareve, apo ku te duash, meqe e ke me aq qejf. Por te siguroj se nuk do gjesh gje, se nuk ka mbaruar shkolle ai miku yt asgjekundi.
Si e shpjegon ti, Bato, qe ne 45 vjet te diktatures komuniste, shoku Dhimiter Shuteriqi qendroi stoik 25 vjet kryetar i Lidhjes se Shkrimtareve deri ne 1975? nderkohe qe artistet burgoseshin ne seri?…
8 January 2007 @ 10:11 pm
Kam vetem nje frike: qe perkrahja ndaj K. Trebeshines te mos jete deshire per “shock therapy” edhe ne arte. Ne qe prishem Liqenet e Lures apo ishujt e Ksamilit s’e kemi per gje ta shkretetirizojme fët-e-fët edhe krijimtarine e periudhes 1944-1991.
8 January 2007 @ 11:05 pm
Emigrant! Goditja ndaj artit dhe veprave te Kasem Trebeshines eshte po aq e rende sa edhe prishja e liqeneve te Lures apo ishullit te Ksamilit.
Ashtu si goditet natyra me dhune te pashembullt, duke u bere e shemtuar dhe e pavlere, po ashtu ndodhi edhe me realizmin socialist ne letersine shqiptare. Shteti komunist vendosi kerkesa te rrepta ideologjike mbi krijimtarine letrare. Keshtu, letersise tone ja prene me dhune cdo lidhje me krijimtarine e para 1944-es.
Letersia doli nga rrjedha e saj e natyrshme dhe u shnderrua ne nje qenie monstruoze me heronj pozitiv qe zbulonin dhe goditnin armiq gjithandej, duke folur percart ne rrethana johumane dhe joletrare.
Kasem Trebeshina i shpetoi veprat e tij nga ky fat, dhe ndaj urrehet nga politikanet dhe shkrimtaret komuniste sepse zbuloi i pari shemtine qe solli realizmi socialist. Shkurt, s’e duan sepse nuk e hengri si te tjeret qe te shkruante tekste kot mbi ca rregulla politike pseudoartistike.
Me vjen keq qe, ndoshta, nuk keni lexuar ende pjese nga librat e tij…
8 January 2007 @ 11:47 pm
Jo, nuk kam lexuar….ku ti gjej, ketu pastaj te rremben puna…kam pare vec ca poezi te shkurtra te tij, nje ketu nje atje, pra nuk kam pare asgje…
Kasemi duket shume intransigjent ne te folur, i tipit qe o mund ta duash o mund ta urresh, por kurrsesi indiference ndaj tij. Gjykimin e ka jo te zmusuar nga te qenit racional dhe politikisht korrekt, e ka “on the edge”, gje qe eshte nje premise e mire per te qene shkrimtar me cilesi, pa kush po pyet per intervistat “kotnasikoti”.
Po keshtu, Trebeshinen e kemi tani si shembull per te treguar se c’mund te arrihej me disidence nen Enver Hoxhen: nje vandak veprash te pabotuara (degjoj per mbi 100 vepra!, nuk di si i ka shkruar, vertet me habit vetem si fakt…)
Ekzistenca e Trebeshines justifikon me se miri edhe ata qe i quajme shkrimtare oborri, pra Kadarene and Co.; sepse per ne lexuesit, shtrohet nje pyetje e thjeshte fare: a me mire nje liber perjetesisht ne doreshkrim qe s’do a lexosh kurre, apo nje “Nepunes i Pallatit te Enderrave” qe paguhet me “Shqiponjat fluturojne lart”? Une jam me variantin e dyte. Me te parin, s’do kishim asgje, pervec krijimeve te kellirta te ligaveceve te rregjimit, qe s’mungojne asnjehere….
Dhe se fundi, ngaqe ne shqipot nuk rrime dot pa krahasime, une Kadarene e di qe eshte jashtezakonisht i madh; Trebeshinen me mbetet ta provoj…….ne shpirtin tim ka vend per te dy……aty Trebeshina me siguri qe nuk do beje as llafe as sherr, as do shqje Shqiperine, shume shume do ktheje ndonje teke me Ismailin…..
8 January 2007 @ 11:58 pm
Pas shume vitesh pakkush mund te dije hollesi mbi jeten e njerit apo tjetrit shkrimtar, por do te mbeten veprat e tyre dhe vleresimet per to.
Letersia e vertete nuk matet me numrin e kopjeve te shtypura apo e shitura, as me numrin e lexuesve pas botimit. Ka libra qe qarkullojne ne pak kopje dhe megjithate tronditin qarqet artistike per nje kohe te gjate.
Ka edhe libra qe jane botuar shume vone (ne pleqeri apo pas vdekjes se autorit) dhe megjithate kane mbetur ne historine e letersise boterore…
9 January 2007 @ 12:09 am
Tamam….komenti im i pare ne lidhje me Trebeshinen ishte thjesht letra qe F. Kafka i dergonte mikut te vet Maks para se te vdiste (shiko me poshte). Kafka u botua pasi vdiq…..kjo ishte paralelja qe doja te hiqja.
Te presim dhe te shohim.
Letra e Franc Kafkes drejtuar shokut te vet Maks Brod para se te vdiste:
Shume i shtrenjti Maks, deshira ime e fundit: Cdo gje qe po le pas (ne valixhen e librave, ne dollapin e rrobave dhe ne tryezen e punes ne shtepi dhe zyre, apo kudo tjeter ku ty te ka zene syri gjera te mijat) ne forme ditaresh, doreshkrimesh, letra (te mijat apo te tjereve), shenime etj., te digjet e palexuar; beni po keshtu me te gjitha
shkrimet dhe shenimet e mia qe ju ose te tjeret mund ti posedoni; ua thoni kete te tjereve ne emrin tim. Per letrat qe ata nuk duan tua japin juve, te pakten tu japin fjalen qe do ti djegin vete.
Juaji,
Franc Kafka
9 January 2007 @ 12:14 am
ilirian,
PLOTESISHT DAKORD plako.
Trebeshina e rezaton rrebelimin e tij ndaj neverive te realizmit socia…… , dhe me shume te drejte i quan “laro” edhe pse per ta eshte pak.
Me pelqeu kendveshtrimi juaj kur thoni “……dhe ndaj urrehet nga politikanet dhe shkrimtaret komuniste sepse zbuloi i pari shemtine qe solli realizmi socialist. Shkurt, s’e duan sepse nuk e hengri si te tjeret qe te shkruante tekste kot mbi ca rregulla politike pseudoartistike.” fantastike fare, njerez te pakoigjueshem.
Megjithate ndoshta duhet te gjeje menyra te tjera per ti ofruar idete e veta.
Por me duhet te them me kenaqsi qe Trebeshina rrezaton shume seriozitet dhe sinqeritet ne kete interviste te tij. Per me teper konstatimi i tij kur thote
“Gjëja kryesore që u mungon shqiptarëve është se nuk janë mirënjohës. Duhet të shërohen nga kjo gjë, për të mirën e tyre dhe jo timen. Të kenë më mirënjohje ndaj të tjerëve që u shërbejnë.” eshte fantastik, plotesisht dakord.
9 January 2007 @ 1:15 am
atij sja paska fajin as enveri, as sali e as fatosi.
populli thote “Kush sdo nenen e vatan, asnjeri sja ka sevdane!”
9 January 2007 @ 9:59 am
Bato,
Ke quan qendrueshmeri per mesymjen ndaj pushtet?
Vrasjet masive te intelektualve te vendit apo asgjesimet e shokeve me te afert nder vite?
Shumica e atyre qe quheshin te burgosur politik ishin futur ne burg per nje fjale te tipit “ska buke” apo “ska djathe” dhe jo se i hiqnin vrejtje dulles per menyren sesi qeveriste keta te siguroj qe ishin te pakte ne numer.
Kemi 15 vjet qe merremi me shkrimtar si Agolli qe na tregon se cdo gje qe e ka bere si kryetar e ka bere se ashtu ishte koha dmth te zbatonte vijen e partise apo ndonje tjeter si Milo me shoke qe na dolen dhe te persekutuar se fundmi.
Por kur vine fjala te kolosa si Trebeshina na vijne hidhur fjalet e tij nuk perputhen aspak me ate qe jane mesuar te degjojne veshet tuaj delikat per vite me rradhe.
Ardit,
Po kjo kenga te pelqen se ndoshta keni dhe nostalgji?
Dy luan ka sot bota
nje Azia nje Evropa
Mao Ce Duni ne Kine
Ne Tirane Enveri in.
Mjafte me ato parrualla idiote se Trebeshina e deshi vatane aq shume sa qe vuajti per te dhe per mendimin tim shpirterisht vuan ende.
9 January 2007 @ 12:42 pm
ilirani,
Shpjegimin që kërkon e jep Shuteriqi vetë:
“Marrëdhëniet e mia me pushtetin e asaj kohe nuk ishin të këqija, për arsye se unë kisha bërë luftën dhe se ai pushtet doli nga lufta. E dyta, ky pushtet bëri disa gjëra që mua më interesonin, si: arsimin në çdo cep të vendit, arsimin e lartë që nuk ekzistonte”.
I pyetur për dhunën e diktaturën e ushtruar prej atij regjimi dhe për mbrojtjen e miratimin që Shuteriqi i bëri atij sistemi, ai thotë:
“Shiko, duhet të dish të përshtatesh. E dyta, duhet të dish të mendosh. Unë nuk e ndryshoja dot atë çfarë ndodhte; unë s’i bëja dot asgjë. Në pushtet ishte një forcë politike të cilën unë, me katër pesë shokët e mi nuk e ndryshonim dot. E treta, ne e bëmë luftën… të bëhej një luftë tjetër?! E katërta, ata ishin shokët e mi. Pra, ishte një problem shumë konkret, [kundër] të cilin[t] nuk është se mund të dilje direkt”.
“Unë për disa vite kam qenë kryetar i Lidhjes, por unë sillesha si liberal dhe për këtë arsye më larguan. (…) Eshtë e vërtetë që disa shkrimtarë e pësuan pa të drejtë. Mund të mos e pësonin, por ishte një aparat i tërë i cili kontrollonte çdo gjë. Ishte atmosfera që të kërkonte hesap dhe nuk kishte se çfarë të bëje”.
I pyetur lidhur me pjesëmarrjen e tij aktive në jetën politike e shoqërore të sistemit komunist:
“Po e kam mbrojtur se isha komunist. Por a kishte të meta komunizmi? Sigurisht që kishte, nuk ka gjë pa të meta, por ne luftuam. Por nuk mund të jetoje 50 vjet nën regjim në qoftë se nuk i shërbeje atij sistemi. Unë e shfrytëzoja atë, prandaj m’u desh të bëja lëshimet e mia. Ata që ishin trima dhe nuk ishin aq të mençur, e pësuan. Të tjerët që ishin më dinakë dhe më pak trima, ia kaluan mirë”.
Marrë në Internet, pa lejen e autorit, nga një shkrim i Ardian Ndrecës.
9 January 2007 @ 1:03 pm
Nardi,
mëkat që ke vështirësi në ndjekjen e vijës së diskutimit. Ti kundërshtove idenë time se Hoxha, përsa i përket pushtetit, nuk i pat fshehur asnjëherë, të paktën pas fitores më 1944, qëllimin e tij për të pasur dhe mbajtur pushtetin. Sipas teje, ai nuk i shfaqte qëllimet. Si shembull për këtë ti solle ndryshimin e kursit të politikës së jashtme disa herë gjatë sundimit të tij. Duke harruar, ose mos ditur që politika nuk barazohet me qëllimet.
Kjo të ndihmon ty të nxjerrësh Trebeshinën si një Mesi akoma të pavlerësuar. Për t’i kaluar pastaj automatikisht merita që mbeten ende për t’u provuar edhe në krijimtari, edhe në patriotizëm, edhe në moral.
Duke i vënë në dyshim këto, derisa të kem prova të tyre, unë nuk i mohoj Trebeshinës të drejtën potenciale për t’i pasur. Ty po të pëlqeu kolos pa prova, dhe për më keq që nuk pranon të dalë në dritë të diellit që të shohim se sa i lartë është, mbaje. Mua nuk më bën dëm. Por të ma shesësh mua… nuk je më duke mbrojtur Trebeshinën nga padrejtësitë, je duke u tallur me inteligjencën time.
9 January 2007 @ 1:36 pm
Nardo, me pelqen me shume ajo kenga ;
“Kemi derdhur gjak me okë,
Prandaj lulëzon kjo tokë.”
9 January 2007 @ 1:49 pm
“vec ditelindje do te kesh vec 1908″ ….. ?!!!!!!!!
9 January 2007 @ 1:50 pm
me falni per GRRRRRROMESIMEN. E di qe qelb por sa per ta kujtuar here pas here.
9 January 2007 @ 4:14 pm
OK, Bato… ti vazhdo merru me Shuteriqin… une po vazhdoj me Trebeshinen…
Si eshte kjo: “Isha per disa vite kryetar i Lidhjes…” Pse, disa vite jane 25 vjet? Ato vite ai ka miratuar me shkrim dhe me goje cdo censurim, burgim dhe internim te cdo shkrimtari…
As partizan nuk ka qene dhe as komunist nuk ka qene…
Ty, me duket, te pelqen me mire te genjehesh me mufkat e Shutes, sesa te kuptosh vuajtjet trupore dhe krijuese te shkrimtareve te vertete si Trebeshina…
Detyre te
9 January 2007 @ 4:18 pm
Detyre te veshtire ke marre persiper
9 January 2007 @ 4:41 pm
do e kisha shume per nder nese do ma hiqnin nenshtetesine shqíptare, se ate ske ce do as per ne tualet.
te jesh shtetas i nje vendi si shqiperia sja vlen fare.
9 January 2007 @ 9:57 pm
Nuk prish punë lea, do e mbajmë ne të tjerët, që nuk kemi as turp e as frikë ta mbajmë, e as t’u themi që jemi nga një komb me ty.
9 January 2007 @ 10:21 pm
Lea kujdes se na prishe bjografine moj!!!
Po kujt i plasi moj, me mire qe pastrohet shqiperia nga plerat pa identitet.
9 January 2007 @ 10:38 pm
Ilirian!Nje si ti i duhet peshkut!Une nuk e njoh thelle Trebeshinen,por analizat tuaja me pelqejne.Me pelqen edhe menyra e jote e te shkruarit
shqip.Shume korrekte dhe e paster.
9 January 2007 @ 10:48 pm
lea,
Propozoj ti bejme kerkese qeverise kineze, mase te jep nenshtetesi te re.
Jeto me popullin e lumtur kinez pastaj!! Ha-ha
9 January 2007 @ 10:53 pm
ti mi lea, kur nuk don atdheun tend, je njeriu me i poshtruar ne bot. shko e merr neshtetsin somaleze, ajo te takon ty mi zocke nuk e di se je zock apo pul
dhe ne qe kemi neshtetsi te huaj nuk e kemi nga qefi po nga halli por un jam shqiptare dhe ashtu do vdes
9 January 2007 @ 11:04 pm
Zana! Mendo nje njeri qe lufton per ta cliruar atdheun e tij,
dhe pas luftes,
le menjane pushken dhe merr penen dhe i thurr atdheut te vet mijera vargje poezi dhe mijera faqe proze,
duke ngritur ne qiell cilesite me te bukura te shqiptarit,
reziston edhe komunizmin politikisht dhe artistikisht,
ben disa here burg me vetedije te plote,
dhe disa njerez qe e kane zene per fyti atdheun e tij per 5 dekada
nuk ja botojne veprat e tij letrare, i ndalojne zyrtarisht botimin me urdher,
nuk e lene te jetoje dhe te krijoje i qete,
e ekskomunikojne me aksion politik dhe policor shumevjecar,
i kontrollojne shtepine regullisht dhe i sekuestrojne doreshkrimet etj…
Ky eshte Kasem Trebeshina.
…
Mendo, qe shume nga merzitemi dhe e shajme Shqiperine per shume me pak gje se kaq… ne shfryjme edhe per shkaqe me te vogla, dua te them…
Mendo sikur, jo te gjitha, por vetem nje nga keto t’ja kishin bere ndonje tjetri, se cfare do te kishte deklaruar ai…
Vere re… Ai thote se ka kerkuar heqjen e nenshtetesise shqiptare 2 here gjate diktatures, dhe tani thote qe po t’i zbatojne tani ato kerkesa nuk do t’i vinte fare keq, sepse, nenkupto, asgje nuk ka ndryshuar qe nga koha kur ai i beri ato 2 kerkesa…
…Me nje fjale, ai nuk e do kete “atdhe”, sepse ky nuk eshte ai atdhe per te cilin u plagos dhe sakrifikoi qe ta cliroje, sepse ky nuk eshte atdheu qe enderoi ne rini dhe hyjnizoi ne dhjetera libra… nje atdhe qe e poshteroi gjithe jeten dhe qe ai u perpoq vetem ta beje me te mire…
9 January 2007 @ 11:20 pm
une si shkrimtare nuk njoh as trebeshinen as… lean…por kush i detyron ata te mbajne nenshtetesin……sepse neneshtetesia shqiptare nuk i jep cka duan ata duan ta lene…..me siguri qe edhe nenen e tyre po te mos kishte mundesi ti ushqente, apo…. botonte libra do e kishin lene, …. per nje “nene” qe ta “milnin” mire….
…me dhiu duke qesh njoni qe bente krahasime me - eminem- poet i “modh” shume…..ai jevgu me bishtaleca eshte edhe me i “modh”….
9 January 2007 @ 11:31 pm
Ardi! Nderhyrja jote nuk sjell ndonje te re ne debat. Shkaqet pse Trebeshina shprehet ashtu jane te tjera nga ato qe ka Lea. Une njoh shume bashkekombas qe shprehen nen ze, ne biseda konfideciale, shume me ashper se sa Lea.
Me shfrimin e saj, Lea po e con diskutimin ne kahje… Cfare na ofron shteti yne per te cilin paguajme aq taksa, strese dhe dhimbje koke?
Ndersa per Trebeshinen ngaterrohesh kot kur mendon se ai do ta donte atdheun nese do t’ja botonin librat. Ai nuk e ka vene kurre botimin si nje kusht per atdhedashuri… Sherri i tij eshte me kucedrat qe i kane zene burimin e botimit per disa dekada ne diktature…
Meqe jemi duke diskutuar per ato qe na ofrojne shteti dhe shtetaret tane, ja edhe dy vargje nga Majkell Xhekson:
All I want to say is that
They don’t really care about us…
9 January 2007 @ 11:39 pm
ilirian , une nuk dua te argumentoj me ty, sepse ti e njeh shume mire KT kurse une pothuaj fare….por nisem vetem nga intervista e tij….fajin nuk ja ka as shqiperia, as shqiptaret ….them se me kete ai nxjerr mllefin qe ka pasur dhe ka …..sa per ate promemorien me siper…sme duket ndonje zgjuarsi, aq me teper kur KT ka pare te tjere si ai qe e kane ngrene edhe me keq….
10 January 2007 @ 12:00 am
Ardi! Une nuk po merrem me brendine e veprave, por me rrethanat qe e sollen Trebeshinen ne keto deklarata…
Njeriu kuptohet me mire kur bashkebiseduesi perpiqet te futet pak nen lekuren e tij, pra, te fantazoje nje cast sikur te kishte kaluar edhe ai ato vuajtje dhe ato prova rezistence…
A ke degjuar ti per burgjet e diktatures? A ke degjuar sa vuanin njerezit ne Spac, Burrel, Torovice dhe burgje te tjera? A ke provuar vete ndonje burgim sado te shkurter? (Nuk ta deshiroj kurre, por them “sikur”). A te ka trokitur ndonjehere policia te dera e shtepise? Te te marre zvarre nga mesi i dhomes, te te marre zvarre permes lagjes, te mbushe thaset me librat e tu, ose cd e tua fjala vjen, ose sende te tjera te shtrenjta, ose albumet me foto familjare?
Teksti i Promemories eshte nje traktat i mirefillte filozofik dhe politik per Shqiperine. Theksoj: eshte i vetmi traktat politik qe ndonje shqiptar ka shkruar ndonjehere gjithe kohet moderne, sic quhen rendom koha pas Luftes se Dyte Boterore. Lere pastaj qe nga pikepamja gjuhesore, letrare dhe eleganca stilistike eshte nje kryeveper ne miniature. I rrepte, i sinqerte dhe orator i talentuar. Perfytytoje si mund te dale ai tekst, nese lexohet me ze te larte me nje fare recitimi (deklamimi) qofte edhe te thjeshte. Beje vete nje prove, dhe do te cuditesh me forcen e fjaleve te folura.
Trimerine nga marrezia nje hap e ndan- thote populli - por fakti eshte qe vetem ai e beri ate trimeri apo ate marrezi.
Mendo tani qe edhe ate ai e ben te parendesishme gjate nje interviste ku thote: “Te gjitha ato qe thuhen per disidencen time politike per mua vlejne me pak se nje monedhe bakri e shpuar. Ajo cka me intereson vertet eshte vetem botimi i veprave te mia…”
10 January 2007 @ 12:05 am
Per ata qe mundohen te justifikojne intevisten e Trebeshines: Nuk po ja merr njeri Trebeshines kallup se c’ka thene ne ate palo interviste….se po te jete per intervisten, aty si fillim, ka nje mungese totale klasi. S’me kujtohet kush autor i madh (me duket Heminguej) e perkufizon klasin si te qenurit e hijshem ne momente te renda; Trebeshina vetem i hijshem nuk eshte ne ato brockulla qe thote aty….Vetem nje mendje e semure mund te urreje gjithe nje popull (shqiptaret) ose nje vend (Shqiperine). Por une nga Trebeshina pres te lexoj ndonje kryeveper (ne paste te tilla). Dua te besoj qe ai ka te tilla sepse eshte autor shqiptar dhe mendja ta do qe ka shkruar per Shqiperine, si dhe pse ne gjerat e cmendura qe ka thene ne interviste shoh potencialin per te thene gjera gjeniale tjeterkund - pra ne veprat e veta.
10 January 2007 @ 12:22 am
I dashur Emigrant! Ai qe do te lexoje libra i gjen ose ne librari, ose ne biblioteke, ose ua kerkon shokeve… Sinqerisht, jam gati te te postoj ndonje prej tyre, kudo qe te jesh… Tani, me lejo te te qeras me nje paragraf nga “Promemoria” qe Trebeshina ja nis personalisht Enver Hoxhes ne tetor 1953, qe kopjova me lart nga materiali i sjelle nga Blendi…
“…Nuk është çështja për fëmijët e varfër që ne i shohim nëpër rrugë, por për atë shtypje të mendimit që po bëhet sistem dhe që do të sjellë si përfundim lindjen e një monarkie të re. Kur të arrijë puna aty, varfëria do të bëhet e tmerrshme dhe vetëm regjimi i një terrori të pashembullt mund të bëjë që të qëndroni në pushtet. Por ai regjim do të jetë shumë më i rezikshëm për atë vetë. Ftohja dhe largimi i popullit do të sjellë një lëkundje edhe brenda rradhëve të udhëheqjes, që do të transformohet dalngadalë në një kastë të mbyllur në kornizën e një monarkie pa kuptim në realitetin historik të shekullit të njëzetë.
Në përfundim të këtij proçesi historik ju do të detyroheni të vrisni njëri-tjetrin dhe populli do të mbytet në gjak”.
E shikon cfare trimi, more Emigrant…
Lean e tremben dhe nuk po degjohet me, Bato po fle, ndersa Blendi hodhi Promemorien dhe u zhduk…
Helloooooo…..
10 January 2007 @ 12:34 am
Per promemorien jam 100% dakord - e kam lexuar para nja dy vjetesh dhe me ka shtangur me guximin si dhe me nivelin e saj. Por ajo nuk mjafton per ta ngritur Trebeshinen ne piedestal. Kur te shkoj ne Shqiperi do e blej patjeter Trebeshinen - ajo intervista ishte ne fakt “Public Relation” me i mire qe ai mund te bente. Po te thoshte gjera te llogjikshme, nuk besoj qe Llukani ta vinte si teme me vete….
Cfare libri te botuar rekomandon?
Nga Kasemi vijon nje poezi e 72-shit titulluar “Qentë”.
Te bosht’ i natës kthehen yjet,
te gjum’ i natës zgjohet gjumi,
te heshtj’ e natës shkon mendimi
te hap’ i rëndë!
Nga larg dëgjohet një rrëmujë;
po lehin qentë!
Te pyll’ i natës së qytetit
po lehin qentë!
Dhe hap’ i rënd’ përplaset nëpër shkallë,
dhe hap’ i rënd’ përplaset nëpër rrugë,
përmes pallatesh një buçimë.
Po lehin qent’ te frik’ e natës
dhe griset befas errësira
nga nj’ ulërimë.
Po kthehen yjt’ ngadal te bosht’ i natës,
te gjumi po kërkon të fshihet gjumi,
Sa ndihen qent’ në largësi. Ushtojnë hapat.
Përmes pallatesh frik’ e heshtjes shkon si lumi.
10 January 2007 @ 12:37 am
Varg brilant: “te gjumi po kërkon të fshihet gjumi”.
Ishalla s’me zhgenjen Kasoja, se eshte keq kur pret shume nga nje njeri.
10 January 2007 @ 12:51 am
Propozoj te lexosh nga Kasem Trebeshina
ose me sakte po