Shqipëria: Të shkosh mund të jetë ide e mirë
TIRANË - 21 Qershor - “Çfarë, nuk ke qënë ndonjëherë në Shqipëri?”. Ta themi troç, pakkush nga ne përballet me këtë pyetje. Na pyesin për Italinë, për Greqinë gjithashtu, këta dy magnete turistikë në Perëndim dhe në Lindje të Shqipërisë. Por Shqipëria është një vend mbi të cilin ju vetëm do të fluturonit rrugës nga diku për diku tjetër në këtë pjesë të botës. Vija e kuqe në monitorin e fluturimit do presë përmes Shqipërisë por nuk do të ndalë në kryeqytetin Tiranë.
Në këtë situatë Shqipëria nuk është vetëm. Është vetëm njeri prej atyre shteteve që janë në hartën e botës por jo në hartën turistike të botës — ti pushon ne Greqi, pushon në Itali, por jo në Shqipëri. Përveçse në ato raste kur ti je njëri prej atyre udhëtarëve që bëjnë atë që nuk ju rekomandohet dhe shkojnë atje ku të tjerët nuk shkojnë.
Ose, njëri nga ata që shkojnë atje ku nuk janë krejt të sigurt për çfarë i pret. Shqipëria është Europë por jo europiane. Nuk është tamam Lindje por jo absolutisht Perëndim. Nuk është e zhvilluar, por shumica e saj është më tepër sesa “në zhvillim”. Është 70% muslimane por jo islamike si Arabia Saudite apo Pakistani. Ka infrastrukturë në disa gjëra, e në të tjera nuk ka.
E gjitha kjo mund të tingëllojë mirë për udhëtarin e vendeve të pa rrahura, sepse infrastruktura ndonjëherë mund të kthehet në një pengesë të rehatshme midis vizitorit dhe vendit të vizituar. Në Shqipëri vizitori e gjen veten pranë njerëzve ndërsa ata vijojnë jetën e tyre si normalisht, nuk je i rrethuar nga stafi i trainuar të jetë i sjellshëm në mënyrat standarte. Ke më shumë mundësi të marrësh njerëzi, jo vetëm një shërbim.
“Kontakti personal midis vendalinjve dhe turistëve këtu është një eksperiencë shumë e veçantë,” na tha Armand Ferra, menaxheri i kompanisë së udhëtimeve Albania Holidays. “Kjo gjë i bën pushimet të mira, ose i prish ato. Në rast se marrdhënia me njerëzit është negative, gjërat e tjera bëhen dytësore. Dhe në rast se mardhënia është e mirë, atëherë tyristi mbyll një sy për vështirësitë e vogla.”
Ai duhet të ketë të drejtë, njerëzit janë eksperienca më e këndshme në Shqipëri. “Shqiptarët janë një popull shumë mikpritës, ky është reagimi që marrim nga klientët që sjellim këtu,” tha Ferra. Fatkeqsisht, shumica e turistëve nuk udhëtojnë për të takuar të panjohur miqsorë.
Fatkeqsi, sepse Shqipëria është e bekuar me gjenialitetin e injorancës pikërisht kur të gjithë kanë më shumë nevojë për të. Shqipëria nuk e ka vënë re përplasjen e qytetërimeve. Ka popullsi muslimane dhe të krishterë, por nuk ka qënë kurrë si Libani. Çështje mbi të cilat të tjerë popuj përplasen, Shqipëria nuk i ndjen. Në këtë moment tundohesh të shkosh sikur thjesht për të ndenjur me Shqiptarët më tepër se për të vizituar Shqipërinë.
Tiristët spontanë e gjejnë ngrohtësinë e njerëzve në një vend të panjohur tërheqëse — dhe vit pas viti vijnë gjithmonë e më shumë, dhe nuk janë të gjithë tipa spontanë. Sepse është normale ta gjesh tërheqëse edhe infratrukturën e kufizuar.
Por është e vështirë ta romantizosh infrastrukturën e varfër përtej një pike të caktuar. Nuk është qejf kur të trazohet stomaku ngaqë ke pirë ujë të papastër. Dhe gjithë liqenet e lumenjtë e Shqipërisë ende nuk mund të furnizojnë me ujë të pijshëm të cilit të gjithë mund ti zënë besë. As ideja e “vendeve të thella” nuk mund të funksionojë përderisa nuk shkon dot asgjëkundi. Vetëm së fundi vendi ka nisur të vendosë tabela rugore që tregojnë desitinacione që mund tu interesojnë turistëve.
Vetëm infrastruktura e mirë mund të sjellë turistë në numër, dhe Shqipërisë i duhen më tepër se aventurierët e vetmuar, edhe pse numrat e tyre janë rritur kënaqshëm. I duhen më shumë se turistët e brendshëm që vijnë tek familja dhe miqtë, dhe i duhet më tepër se turistët rajonalë që nuk prishin shumë para. Duhet që pamjen dhe sensin e vetes ta kthejë në Dollarë dhe Euro.
Jo çdo kombinim është aq tërheqës. Si kombinimi i infrastrukturës së pazhvilluar me rregullat e dubta, i cili çon në një ndërtim kaotik, të pambështetur në shërbimet e nevojshme. Një zhvillim që vetëm Shqipëria mund ta kishte prodhuar pa prishur bregun e detit në Durrës, rreth një orë nga Tirana. Aspak pamje e bukur, sepse nga dritarja vizitori arrin të shquajë dhe zhvillimin ndërsa ndodh.
Por kjo është vetëm një pjesë e Durrësit. Shqipëria ka plot vende të bukura, në mënyrë kulturore, historike dhe natyrore. “Vetëm mendo sa kollaj është të vizitosh monumentet,” na thotë Gent Mati i Outdoor Albania, një kompani që promovon “aventurë dhe kulturë”. “Turistët habiten sesa kollaj është të vizitosh xhamitë e më andej kishat. Është dizka që u duket interesante, kërcimi harmonik nga perëndimi në lindje, një kombinim i njërës me tjetrën.”
Vendi, thotë ai, “ka histori të pabesueshme, ne kemi kultura të lashta që përzihen mes tyre — nga rrënojat grekoromake tek pushtimi Otoman dhe më vonë, gjithçka është këtu.”
E kjo është vetëm ana kulturore. “Por kemi gjithashtu edhe natyrën e habitshme, kemi lumenj të mrekullueshëm dhe liqene të pabesueshëm, e mandej vagmale që janë vështirë të gjenden në teritore kaq të vogla.” Në këto vende nuk shkohet kollaj. Dhe jo të gjitha janë brenda kornizës së infrastrukturës. Ky, pra është fillimi i aventurës — për disa, në një kohë të caktuar. Shtoje dhe aventurë-kulturën në kombinimet e papërkufizuara që ofron Shqipëria.
Do ju kujtojë edhe Greqinë dhe Italinë kur të shkoni. Por Shqiptarët nuk duan që kjo të jetë arsyeja pse po vini, Shqipëria ëndërron të bëhet më tepër se ai vendi rrugës që vizitorit i kujton vetëm fqinjët. Shqipëria do që turistët të vijnë në Shqipëri, për çfardo dhe gjithçka që ju tërheq.
Nga Sanjay Suri
IPS NEWS
Perktheu Blendi Salaj
25 June 2007 @ 2:22 pm
Po shikoja sourcin e infos, dhe te e njejta news agency pashe tjeter artikull qe ka dale sot per Shqiperine. Por vallai, pertoj ta perkthej….
—————————————————————-
ALBANIA: Tourism Brings Environmental Challenge
By Vesna Peric Zimonjic
TIRANA, Albania, Jun 25 (IPS) - It was not so long ago that Albania, a tiny nation of 3.1 million in the western Balkans remained off route for hundreds of thousands of tourists who rushed to the Adriatic coast for their summer vacations.
But things have changed in this part of the world, and thousands of visitors now undertake what seems to be a very logical journey: they continue south from the beautiful Croatian and Montenegrin coasts to explore Albania.
Albania, they discover, is a land of unexpected beauty, breathtaking mountains and a stunning 362 km coast. It is a country also with a discreet aroma of a recent and secretive past. Albania emerged from decades of self-isolation only 17 years ago.
“It is the taste of the unknown they usually have in mind when planning the visit,” tourist guide Argon Ghuri told IPS, pointing at a group of 10 Japanese tourists he took to the main Skenderbej Square of Tirana.
“The Japanese usually go to the Croatian and Montenegrin coast first and end up their 10-day visit to the region with Albania,” he added.
This is how some 10 percent of 900,000 visitors came into the country last year, according to the United Nations Development Programme UNDP).
But revenue from tourism still makes for only 3.8 percent of the country’s gross domestic product.
There is no separate ministry for what some see as Albania’s fastest developing industry. Tourism, culture, youth and sports are under the umbrella of a single ministry.
The UNDP is currently helping Albania with its Eco and Cultural Tourism Support Programme to promote the potential of Albania abroad.
“Some 55 percent of exactly 914,046 visitors last year were ethnic Albanians from the neighbourhood — Kosovo, Macedonia and Montenegro — who visited their families and friends or went to the coast,” UNDP programme manager Lauren Bohatka told IPS.
About two million ethnic Albanians live in Kosovo, and hundreds of thousands in neighbouring Macedonia and Montenegro.
There is a large Albanian population outside the region as well. Official estimates put the number in the United States, Switzerland, Germany, Greece and Italy at another two million.
In recent years Albanians migrated out in all directions, chasing every opportunity. Some fled illegally across the snowy mountain passes to Kosovo or Macedonia. Others took boats across the Adriatic to Italy. No one keeps statistics how many died trying to flee.
People fled what is now simply described as a “troubled past”.
That includes the era of former autocratic communist ruler Enver Hoxha, who died in 1985. Decades of his rule since World War II saw the country swing from friendship with former Yugoslavia in the 1940s to closer relations with the former Soviet Union until the late 1960s. Then followed a sharp turn towards China, earlier dismissed as an adequate communist friend.
The 1990s and the introduction of the multi-party system saw not only major political changes, but the collapse of the state-controlled economy. One consequence was the violent end of privately introduced pyramid saving schemes in 1997.
In 1999, more than 500,000 ethnic Albanians were pushed into the country from Kosovo, following a brutal campaign by Serbian security forces.
Recovery from all this has been slow. But tourism is seen now as the most important tool for it.
“We had so many beginnings in the past decades,” Gent Mati who owns the Outdoors Albania travel business told IPS. “Tourism is our next best chance and challenge.”
But Xhemail Mato, who heads the Association for Environmental Protection, is concerned about the environment, which began to suffer after 1991. The country lacked proper regulation in the 1990s, but was not short of entrepreneurs seeking quick profit. They abused the legal vacuum, and created chaos through unregulated construction.
“Tourism is the only chance for Albania, in the economic and development sense, as we barely produce anything,” Mato said. “However, development is quicker than regulation; destruction of the environment is faster than the rise of awareness among the people.” Mato rides a bicycle around Tirana, a city of 750,000 with more than 200,000 cars.
Albania has seen an explosion of construction, particularly in the coastal area closest to Tirana, where a new highway was built to Durres, some 40 km to the west.
This is one of the rare new roads in a country which needs dozens more along major interest points in order to attract more tourists.
Vividly painted high rises, mostly built without permission in the past decade, have crowded Durres. No one thought about the environment; laws came later.
Sewage was channelled into the sea, close to beaches. No one was familiar with waste management, landfills or dumpsites. Garbage is still sometimes simply burned.
“What was done was done, but we have to improve it,” Mato said. “Durres is, unfortunately, a good lesson for a bad example in Albania.” (END/2007)
25 June 2007 @ 2:30 pm
Shume realiste!
Shpresoj qe ta lexojne te shumte.
E kam fjalen per “klientet”.
25 June 2007 @ 3:52 pm
Pershkrim i mire dhe perkthim i mire! Urime atorit dhe perkthyesit.
25 June 2007 @ 4:07 pm
Ajo c’ka me pelqen me shume per Shqiperine eshte: ” Ka plot myslimane dhe krishtere, por Shqiperia nuk u be kurre Liban” Kjo per mua eshte shume domethenese, eshte pikerisht ajo qe e vecon Shqiperine kaq shume nga Italia dhe Greqia, dy fqinjet e saj gjigande te turizmit boteror.
Shume te rinj shqiptare te rritur jashte shtetit nuk arrinje ta kuptojne dallimin qe kemi ne si shtet mediteran me vendet tona fqinje Italine dhe Greqine. Eshte pikerisht ekzistenca e feve te ndryshme brenda vendit tone, qe na ben neve me te vecante se dy vendet tona fqinje.
26 June 2007 @ 12:47 pm
Me mire do te ishteTE IKESH NGA SHQIPERIA IDE E MIRE.
26 June 2007 @ 3:39 pm
“Është 70% muslimane por jo islamike si Arabia Saudite apo Pakistani. Ka infrastrukturë në disa gjëra, e në të tjera nuk ka.”
———————————————————
Cfare lidhje ka kjo me perkatesine fetare se na cmenden.
Po vendet tjera qe jane destinacione te turizimit nderkombetar si: Maroko, Algjeria, Egjipti, Dubai, Indonezia ne nje pjese te madhe, etj, etj, c’pune u prish ketyre vendeve perkatesia fetare e popullates se tyre, bile bile aty edhe shteti eshte i lidhur me fene jo vetem njerezit e thjeshte.
Lerini keto, jemi mesuar qe edhe kur marrim ndonje gjame “kompliment” te thumbohemi nga keta pseudo-dashamires te vendit tone.
26 June 2007 @ 6:28 pm
“Shqipëria nuk e ka vënë re përplasjen e qytetërimeve. Ka popullsi muslimane dhe të krishterë, por nuk ka qënë kurrë si Libani.”
Sanjay Suri
————————————————————–
Po pse eshte kjo thenia e dites???
Kjo eshte thenie kot fare dhe vetem nje njeri qe se ka iden e atij vendi e thote….
Na beka paralizime me Libanin ky palo gazetar…
26 June 2007 @ 9:27 pm
Artikull i bukur, veçse me interes do te ishte qe krahas asaj si tip interviste a shpjegimi mbi Shqiperine turistike, te jepej informacion dhe per firmat qe operojne ne kete drejtim.
27 June 2007 @ 5:30 pm
Meqe jemi tek pershtypjet e vizitoreve te huaj per Shqiperine, ja ku eshte nje qe jep disa pershkrime, mbase therese, por tejet realiste per vendin tone e sidomos per Tiranen. Jane vertet interesante:
Journal Entry 41 - November 23rd, 2004 - 08:39:17 AM “Pleasantly Decrepit” - (…referring to Kosovo and Albania. )
From Macedonia, I went to Kosovo, joined by Krys, an Australian. On the bus, we met Eliza, an Albanian woman who invited us to her home in a village (Rahovec) near Prizren (where we were headed). This turned out great, because she had a son (Liridon) and his friend (Valbon), both of whom spoke good English.
Kosovo, or Kosova as it’s called in Albanian, is an interesting place. The countryside is very hilly…I’d say mountainous, but not in the Rocky Mountain sense, more Appalachian maybe. The villages are denser and slightly more chaotic than elsewhere in Eastern Europe. It’s predominately Muslim, and old dudes wear domed white felt hats.
Graves and memorials from the recent war are everywhere around the country. There are some bombed-out bridges and factories, but few other signs of the war, most everything seemingly’s been razed or rebuilt. It’s hard to miss the KFOR (Kosovo Force) presence…everywhere, you see armoured vehicles and tanks and jeeps with soldiers and machine guns, part of the UN Peacekeeping force. It’s a bit unsettling at first, going down the road with a tank and gun pointed at you.
Prizren is a cool city. Mosques and a beautiful river and a Turkish bath, the place definitely having a Turkish feel. There’s a ruined castle above the city, and a bombed-out Serbian church (March 2004) serves as a reminder that all is not yet well here. They like President Clinton…I saw a sports complex and a restaurant named after him.
The next few days in Kosovo, we hung out a lot with our Albanian hosts, had a load of expressos at coffee shops, and ate a lot of good Albanian home cookin’. There are frequent power outages here, and a lack of much heating meant the whole extended family hanging out around the wood-burner in the living room–a nice atmosphere!
I went back to Macedonia again, then continued to Albania. This country is Kosovo’s poor little brother. While Kosovo was part of the relatively-advanced Yugoslavia, Albania was in the Middle Ages under a 40-year harsh dictatorship. It’s over now, but the scars remain. The whole country seems broken. Buildings full of holes, railroad tracks that end nowhere, trains that run but have no lights at night, the worst roads I’ve seen since Indonesia or Papua New Guinea. Skeletons of buildings (half-built or half-destroyed???). And concrete igloos.
…Hozha (the dictator) had 750,000 concrete bunkers built as part of some strange national defense system. They’re only big enough for a couple people, and look like igloos with gunslits. Nowadays, most are wrecked, but as you cross the mountainous country, you see them scattered everywhere. Some house animals, others completely overgrown.
I stayed in the coastal town of Durres. It has a crumbling Roman amphitheatre and old Byzantine city walls. The beach is a wreck: gray waves splash onto a broken sidewalk right at the water’s edge. Litter and pieces of benches populate the swampy park, and a dull stench pervades the atmosphere. As a backdrop, there are heaps of half-built buildings. Inspiring place. Durres’ highpoint is the evening promenade: from 5pm - 8pm, the main street is cleared of traffic, shops set out tables, and the whole town comes out for a walk. From little kids to chic teens to old farts with canes and ill-fitting suits. It’s great, and something that cities elsewhere should try!
I made day trips to Kruje and Tirana, Albania’s capital. Kruje is set on the side of a mountain and has an old ruined fortress, and some cobbled streets that house women still weaving by hand on giant looms. I stopped by a medieval-looking bakery and bought coarse unleavened bread to eat with some cheese that a local gave to me.
Tirana. I’ve never seen a city that hasn’t been bombed that looks so much like it has. The suburbs seem an urban warfare zone. Despite this, the place has a certain charm. It’s trying, and is now littered with cool coffee shops and brightly-coloured buildings. Quite bizarre.
Food. Along with stews and rice pilaf and pickled green tomotoes, I had Turkish coffees, pitte (huge baked flaky greasy bread thing filled with cheese or cabbage, eaten with yogurt on a Sunday morning), baklava (flaky nutty pastry soaked in rose water), gliko fiku me bajame (figs stuffed with horsenuts and soaked in sweet syrup), and fergese (beef and paprika stew in a clay pot).
I have nominated Albania to be ‘the country where you are most likely to fall in a hole’. Truly a unique distinction.
It rained so much in Albania! My Gore-Tex jacket has taken on the curious but undesireable property of absorbing water instead of repelling it. And the umbrella I have blows inside out if you breath too hard. I had to get out.
I liked the Albanian countries of Kosovo and Albania. There is a degree of disorder and contradiction that you don’t often see in this part of the world. Both are ruined places that are really really trying to change, slowly but surely. It’s…pleasantly decrepit.
=======================================================
‘The world is a complex, continuous, single event.’ (Leonard B Meyer)
27 June 2007 @ 6:32 pm
Ilirjan, une s’kuptova asgje nga ky artikulli ketu. A nuk kishe mundesi ta jepje te perkthyer. Jo te gjithe dine anglisht.
28 June 2007 @ 12:06 am
OK, Pjer (ti me kete emer dhe nuk di anglisht?). Per arsye kohe po perkthej vetem pjesen per Shqiperine (po e le jashte Kosoven, jo vetem per arsye kohe, por edhe sepse komentet per te jane me pozitive se ato per Shqiperine). Cave, mbase s’do t’u pelqeje. Por hej, shiheni njehere c’thote. Po s’iu pelqeu, s’ju pelqeu. chill. Here it goes:
Ky vend (Shqiperia) eshte vellai i varfer i Kosoves. Nderkohe qe Kosova ka qene pjese e nje Jugosllavije relativisht te avancuar, Shqiperia ishte ne Mesjete per rreth 40 vjet nen nje diktature te eger. Tani ajo ka marre fund, megjithate shenjat kane ngelur. Gjithe vendi duket cope. Ndertesa plot vrima, trase hekurudhash qe s’dihet ku mbarojne, trena qe levizin por s’kane drita per naten, rruget me te keqija qe kam pare ndonjehere pervec mbase ne Indonezi ose Papua New Guinea. Skelete ndertesash. Gjysem te ngritura ose gjysem te rrezuara???. Dhe igloo (shtepi eskimezesh) prej betoni (e ka per bunkeret).
Hoxha, diktatori, ndertoi 750,000 bunkere si pjese e nje sistemi te cuditshme mbrojtje kombetare. Ato jane te medha sa per 2-3 vete, dhe duken si kolibe me dritare per arme. Tani, shumica e tyre jane shkaterruar, por kur kalon permes ketij vendi malor, do t’i shikosh te shperndare gjithandej. Ca jane bere shtepi kafshesh, te tjerave u ka mbire bari persiper.
Une ndenja ne qytetin bregdetar te Durresit. Ka nje amfiteater romak me te rene dhe mure te vjeter bizantine. Plazhi eshte nje shkaterrim: vale gri qe perplasen mbi trotuare te prishur mu ku bashkohet uji me token. Mbeturina dhe copa stolash mbushin parkun, dhe nje ere e rende shperhapet ne atmosfere. Si sfond, shtepi gjysem te ndertuara. Vend frymezues. Pika kulminante e Durresit ishte xhiroja e darkes: nga ora 5 - 8, rruga kryesore eshte pastruar nga trafiku, dyqanet nxjerrin tabelat, dhe gjithe qyteti dalin jashte per shetitje. Qe nga femijet e vegjel e adoleshentet deri tek pleqte me bastune veshur me kostume qe nuk u shkojne. Eshte bukur, dhe qytete te tjera duhet ta provojne!
Bera gjithashtu vizita nje ditore ne Kruje dhe Tirane, kryeqytetin e Shqiperise. Kruje eshte vendosur ne pllajen e nje mali dhe ka nje kala ne shkaterrim, dhe ca rruge me kalldrem ku gra shtepiake thurin me shtiza gjigante. Ndalova prane nje furre mesjetare ne dukje dhe bleva ca buke zene pa niseshte ta haja me ca djathe qe nje vendali ma kish dhene.
Tirana. Kurre s’kam pare nje qytet qe s’ka qene i bombarduar por duket kaq shume sikur eshte. Periferia dukej si nje zone lufte. Pavaresisht nga kjo, qyteti kishte nje fare terheqje. Po perpiqet, dhe tani eshte mbushur me kafenera te mira dhe ndertesa te ngjyrosura. Bizarre.
Ushqimi. Pervec pilafit me stew (gosh, I forgot the name of this in albanian), piva kafe turke, hengra pite, bakllava, gliko fiku me bajame, dhe fergese.
Une e kam propozuar Shqiperine te quhet “vendi ku ka shume te ngjare te biesh ne ndonje grope”. Eshte dicka qe e dallon vertet nga te tjeret. Binte kaq shume shi ne Shqiperi! Xhaketa ime Gore-Tex (supozohet te mos fute uje) kishte fituar vetine interesante por te padeshirueshme te thithjes se ujit ne vend qe te mos e linte brenda. Dhe cadra qe kisha u perthye nga brenda jashte. Duhej te ikja qe aty.
Me pelqyen viset shqiptare, Kosova dhe Shqiperia. Ka nje shkalle te caktuar crregullimi e kontradikte atje qe nuk e shikon shpesh ne pjese te tjera te botes. Te dyja jane vende te shkaterruara qe me te vertete perpiqen shume te ndryshojne, ngadale po me siguri ama. Eshte … nje rrenim i kendshem.