Per Apollonine e ka fjalen ki shoku miku?

Presidenti Bush po planifikon të vizitojë Shqipërinë, duke u bërë kështu presidenti i parë në detyrë që viziton një vend të vogël në Ballkan, me histori dhune, varfëri të skajshme dhe izolim. Kjo vizitë do t’i japë mundësinë komuniteteve amerikane dhe evropiane të biznesit, të rivlerësojnë imazhin që Shqipëria ka në botë, si dhe të rishqyrtojnë mundësitë dhe rreziqet që paraqet realiteti i sotëm i këtij vendi.

Është e vështirë të gjesh një vend me një imazh kaq të pasaktë sa ai i Shqipërisë. Sot, Shqipëria është padyshim një shtet demokratik me një ekonomi 80% të privatizuar dhe me një orientim të fortë drejt SHBA-së, Evropës dhe NATO-s. Më kujtohet kur shëtisnim rrugëve të Tiranës, vonë, një natë, me Steve Forbes. Ai më tregoi tavolinat me konture argjendi, të lëna jashtë në një kafene. Dukej qartë se pronari i kafenesë nuk ishte i shqetësuar për ndonjë vjedhje të mundshme. Ky pra, është niveli i sigurisë në Shqipëri. Sigurisht që jo gjithmonë ndodh kështu.
Kur skema e piramidave që dominoi në ekonominë shqiptare u përmbys një dekadë më parë, qindra e mijëra investitorë pa eksperiencë, të cilët ia besuan të gjitha kursimet këtyre palo bankave të pakontrolluara dhe që bazoheshin vetëm në premtime, e gjetën veten e tyre pa asnjë lek në xhep. Gjatë protestave, rreth 2000 njerëz u vranë nëpër rrugë. Por, kjo periudhë tashmë ka kaluar. Shqipëria ka treguar vullnet për t’u integruar në BE dhe në vlerat perëndimore të të drejtave të njeriut.

Sot, Shqipëria është një vend me potencial të madh zhvillimi, sidomos në turizëm, ndërtim dhe në industrinë e kromit dhe hidroelektrike. Në Shqipëri operojnë shumë kompani me rang botëror, si “Siemens”, “Raiffeisen Bank”, “Bechtel”, “France’s Societe Generale” (të cilat zotërojnë 75% të Bankës Popullore në Shqipëri) etj
Banka Ndërkombëtare për Rindërtim dhe Zhvillim, dhe disa banka investuese të njohura, kanë dhënë fonde për shumicën e projekteve. Banka Botërore i siguron kompanitë e huaja edhe ndaj rrezikut të destabilitetit politik në Shqipëri dhe ka investuar 915 milionë dollarë, në 63 ndërhyrje të ndryshme. Shumë fluturime të përditshme nga “Austrian Air”, “British Airëays”, “Al Italia” dhe “Lufthansa” e thjeshtojnë ardhjen në bregdetin mesdhetar. Në çdo kohë, 9% e njerëzve në Shqipëri janë turistë ndërkombëtarë.

Ndër shtetet dominuese investitore në Shqipëri, janë: Italia, Greqia dhe Turqia. Mos krijoni përshtypje të gabuara për popullsinë e vogël prej 3.2 milionë banorë të Shqipërisë. 2.5 milionë shqiptarë në territorin e Kosovës, të cilët ndajnë një kufi të hapur me Shqipërinë, duhet të merren parasysh gjithashtu. Ndodhen përafërsisht 8 milionë shqiptarë, të cilët jetojnë jashtë kufijve, kontributet e të cilëve rrisin fuqinë blerëse në Shqipëri. Gjithashtu, Shqipëria do të jetë pjesë e “Common Economic Area” të Evropës Juglindore. Investuesit në Shqipëri do të kenë akses me 53 milionë njerëz në market.

Shqipëria, sipas meje, është një nga vendet më pro-amerikanë në Evropë. Një amerikan i moshuar, më pyeti se pse se bëjmë Shqipërinë shtetin e 51 të Amerikës! Unë isha në Tiranë në ditën e parë të pushtimin amerikan në Irak, në vitin 2003. Vura re një grup njerëzish nga dritarja e hotelit tim. Kur i pyeta pse po protestonin kundër luftës, u habita kur më thanë se ata po protestonin për të mbështetur Amerikën. Për shkak të faktit se ata kishin jetuar për 50 vjet nën diktaturën komuniste, shqiptarët shprehën keqardhje për irakenët.

Si në çdo vend tjetër në tranzicion ekonomik, klima e biznesit mbetet e dëmtuar. “Club Med”, kompani resortesh e njohur në arenën ndërkombëtare, po troket pa sukses në portën e Shqipërisë. Burokracia dhe mungesa e lidershipit në vend e kanë vonuar procesin. Sherret midis partive politike çuan në shkrirjen e një projekti për infrastrukturën të “Gen.Electric”, për të njëjtat arsye; “Hyatt” vendosi të ndërpresë ndërtimin e një resorti kazinoje; mungesa e energjisë elektrike gjithashtu, ka penguar procesin e zhvillimit të disa projekteve të tjera. Zhdukja e korrupsionit dhe burokracisë, si dhe hapja e vendeve të punës, duhet të jenë primare. Reformat fiskale dhe ekonomike janë gjithashtu të nevojshme.

Biznesi i ndërtimeve në Shqipëri po lulëzon. Në të gjithë vendin, është e pamundur të gjesh një pamje pa një vinç. Për të qenë të drejtë dhe realistë, është po aq e vështirë të gjesh një pamje pa treguesit e varfërisë. Gjithsesi, për shkak të mungesës së investimeve në industrinë e ndërtimit të materialeve, kompanitë italiane dhe greke kanë bërë fitime të mëdha si furnizues të çimentos dhe mermerit.

Shqipëria ishte dikur një qendër arsimimi me nivel botëror, kur Perandori Augustus ishte duke studiuar, kur u lajmërua se xhaxhai i tij, Cezari u vra. Mbas 2050 vitesh, historia dhe traditat e pasura të këtij vendi me lokalitet strategjik nuk njihen akoma në botë, ashtu siç nuk njihen edhe shumë mundësi fitimprurëse biznesi.

*Dr.Vladimir Kvint, është Presidenti i Akademisë Ndërkombëtare të Tregjeve të Sapoformuar, si dhe një studiues i programit “Fullbright” në Shqipëri në vitin 2001. Ky artikull është botuar në “Shekulli” dhe në revistën “Forbes”

qeveria shqiptare paguan para per keto artikuj dhe nuk behen falas. Vete botuesi i kesaj reviste ka qene ne Shqiperi para disa vitesh, kur qeveriste Nano dhe ishte tip me batuta te tipit perzereni FMN-ne nga Shqiperia.

Ene qe duhet thene me gjysme zeri qe Shqiperia eshte ANDEJ nga fundi i botes, duhet me e thene. Po eshte thjesht per muhabet tregoja artikullin , po eshte per dicka konkrete ehe ehe atyre nuk u shkojne shkrime gazetash por studime te sakta mbi gjendjen e ekonomise.

por nuk u eci… per fat te mire…

Iliriani,
nuk e di nese jemi shok, por kam pershtypjen qe me ngatarron me dike tjeter, sepse kam 12 vjet qe jetoj nga sponda tjeter e Adriatikut, ne Itali.
nejse, nqs deshiron nje info me te sakte: hi.bekteshi@gmail.com

Persa i perket temes,
pa fol kot m’ajer me “filozofira”,
si ne shume aspekte te tjera te realitetit vendas,
ne nuk arrijme te kuptojme qe celsin e suksesit,
ne terma makro, apo si shoqeri, shtet
e kemi Ne vete.
Perderisa nuk gjejme nje ekuiliber, NE, brenda sojit,
te pakten mbi kolonat e perbashketa, ku ndertohet nje shtet,
me te gjitha te drejtat e opozicionit ne nje demokraci,
atehere,
si do te bindet me ardhe x,y nga ana tjeter e globit.

Ja, supozojme,
do te kishim nje imazh nderkombetar mese te pranueshem,
do te shikonim “turma” fluksesh financiare, e “turma” investimesh direkte ne ardhje,
“turmat” vijne me kullot, apo jo.

Petje:
Kemi ne kapacitetin,
me i mjel, me te drejte(punesim, taksa…sepse po i japim tregun dhe krah te lire pune)
e njekohesisht “turma” te kullose pa frike?

Si ne cdo debat te kesaj natyre, nyjet arrijne ne kreher, tek qeveria.