Shqipëria, e vetme përballë Botës
National Geographic - 1980 “Te realizojme te gjitha detyrat, e te shpartallojme bllokaden” deklaron nje parrulle ne qytetin shqiptar te Shkodres – por izolimi i Shqiperise prej botes eshte thjesht rezultat i politikes se saj te brendeshme. Pa aleate dhe e rrethuar nga shtete qe historikisht kane pasur ambicje per token e saj, Shqiperia eshte organizuar ne nje menyre te tille qe t’ia dale vete, nen diktatin e rreptet te Enver Hoxhes, qe qendron ne fuqi prej 36 vjetesh. Simbolet e kazmes dhe te pushkes mbizoterojne ne vendet publike. Hoxha, nje dogmatik marksist-leninist, me 1961 i preu marredheniet me Bashkimin Sovjetik, te cilet ai i konsideroi “revizioniste”, dhe forcoi lidhjetj me Kinen dy vjet me vone. Rruga per t’ia dale mbane i vetem eshte nje rruge e veshtire. Makinat ne kete vend jane te ndaluara, ndaj shqiptareve i bie qe te shkojne kesaj rruge hypur ne biciklete.
Vizitat e gazetareve jane fare te rralla. Vitin e kaluar, Mehmet Biber, nje fotograf turk qe jeton ne Stamboll, mundi te siguronte nje vize vetem pak muaj pasi gazetari Sami Kohen, nje tjeter resident i Stambollit kishte mbaruar nje vizite atje. Nga bisedat me Z.Kohen dhe pershtypjet e veta personale, Z. Biber na solli kete reportazh, i cili eshte i pari reportazh i plote per Shqiperine qe botohet ne revistat amerikane, qe prej shume vitesh.
Aeroplani i vogel qe fluturonte mbi Jugosllavi u kthye drejt jugut, doli mbi ngjyren prej kobalti te Adriatikut, e pasi u kthye perseri 90 grade mori drejtimin drejt tokes – Shqiperise.
Ne antikitet, legjionet e Romes qe zbrisnin poshte nga Rruga e Apias per tek taka e Italise ne Brindisi, kaluan ngushticen e Otrantos, zbarkuan ketu dhe pastaj marshuan drejt Lindjes ne autostraden e madhe te luftes drejt Selanikut e Kostandinopojes. Gothet dhe Normanet e pushtuan kete vend. Bizantinet, Bullgaret, Serbet dhe Venecianet nderruan pushteter me njeri-tjetrin. Pastaj Turqit Otomane qeverisen per 500 vjet dhe e kthyen Shqiperine ne te vetmin vend ne Europe me shumice
myslimane. Pastaj erdhen ushtrite e Musolinit dhe Hitlerit.
Sot asnje autostrade nderkombetare nuk lidhet me Shqiperine. 300 kilometrat e hekurudhes se saj nuk kalojne asnje kufi. Asnje aeroplan i huaj nuk lejohet te fluturoje mbi hapesiren e saj ajrore. Fluturimet komerciale gjysem bosh si ky i yni qe behen njehere ne dy jave nga Beogradi, duhet te kalojne vetem nga deti dhe vetem ne oret e dites.
I hodha syte rreth kabines se aeroplanit per te pare ate dore pasagjeresh qe udhetonte me mua – nje grua e vjeter, nje profesor austriak, studjues i gjuhes shqipe (qe ka vetem lidhje te largeta me gjuhet e tjera Europiane) dhe biznesmene qe vinin per te blere minerale ose per te shitur makineri. Nuk e dija se ne c’grup futesha une ne pershkrimin per vizitoret e huaj te percaktuar nga diktatori i Shqiperise, Kryetari i partise Enver Hoxha. Ai kishte deklaruar qe vendi i tij ishte “i mbyllur per armiqte, spiunet, hipite dhe huliganet, por ishte i hapur per miqte (marksiste ose jo marksiste), per revolucionaret dhe demokratet perparimtare dhe per turistet e ndershem…qe nuk fusin hundet ne punet tona”.
Mbase percaktimi me me vend ishte ai i nje agjenti tregetar: “Vetem te krisurit, diplomatet dhe gazetaret udhetojne per ne Shqiperi. Une isha gazetar turk, dhe kisha pritur per mese nje vit qe viza ime te aprovohej.
Kaluam bregun e detit dhe po fluuronim mbi fushen bregdetare te Durres dhe pertej kodrave te tarracuara, pashe ne horizont nje linje te gjate malesh te dhembezuar mbuluar nga mjegulla qe ngjanin si nje elektrokardiograme gjigande. Nderkohe vrisja mendjen se cfare do te gjeja ne kete vend te vogel me 2.7 milion banore, me madhesine e Merilendit, dhe qe njihej po aq pak sa Tibeti.
Per mijera vjet, pasardhesit e fiseve te lashte, te quajtur Ilire, jane ngulur ne keto vise shkembore te Ballkanit – qe ne turqisht do te thote “malet”. Mes majave qe ngrihen deri ne 2,764 metra ato ndoqen nje kod klanor te pandryshuar, qe fshiu nga faqja e dheut familje te tera neper gjakmarrje qe zgjasnin per breza te tere.
Sot Toka e Shqipeve eshte e gjitha e kooperativizuar. Kalaja e fundit e Stalinizmit, ai eshte vendi komunist me dogmatik ne Europe, i mberthyer nen grushtin e hekurt te nje udheheqesi i cili e nxori vendin me te prapambetur te kontinentit prej hirit te Luftes se II Boterore ne rrugen drejt modernizimit, nga zejtaria dhe qiriri, tek fabrikat dhe dinamo.
Ketu une mund te shoh nje eksperiment te pazakonte social: nje gjenerate te tere qe po rritet e vulosur brenda nje laboratori socialist te linjes se ashper, sfidues ndaj botes, i vete-izoluar dhe i pa infektuar nga Lindja apo Perendimi. Pa mendje ferkova goatee (lloj mjekre me maje si cjap) dhe u shtanga papritur kur me shkoi nder mend mendimi se mund edhe ta humbja! Shqiperia e ndalon hyrjen e burrave me floke te gjate ose me mjeker, grave me fustane te shkurter, pantallona kauboj apo shenja te tjera te borgjezise dekadente. Tregimet per vizitore qe i kishin mbledhur tufe e i kishin shpene tek berberi i aeroportit per ti rruar e qethur nuk ishin te rralla.
Por ushtari qe me ndaloi tek dera e avionit e kishte me shume mendjen tek pashaporta se sa tek mjekra ime, dhe une zbrita nen diellin e mesdites se nje dite shtatori, ne nje nga aeroportet me te vegjel e te pergjumur te Europes, ku hijezonin palmat dhe portokallet e renduara nga frutat.
Kopi Kycyku me pershendeti ne turqisht. Anetar i zyres se Pritjes ne Ministrine e Puneve te Jashteme, ai do ti sillte cdo mengjes shoqerues-perkthyesit tim, planin e levizjeve te mia ditore. Tani me sillte nje eskpres, shpejtonte formalitet dhe me drejtoi nga nje fiat polak per atrrugen gjys-oreshe per ne kryeqyteitn Tirane. Pergjate rruges brigada me fshatare ngrinin kokat nga puna ne fushat. Por pati fare pak trafik rruges.
POLIC TRAFIKU PA TRAFIK
Jeta ne Tirane rrotullohet rreth Sheshit Skenderbej, me monumentin kushtuar heroit te shekullit XV qe luftoi Perandorine Osmane. Pallati modern i kultures eshte perballe sheshit, sikunder jane disa ndertesa mbreterore te Mbretit Zog, qe sundoi ne fund te viteve 1920 dhe vitet 1930. Njera nga keto ndertesa eshte shtepia e revistes satirike Hosteni, nje tjeter, ndertesa e vjeter e parlamentit, eshte Teatri i Kukullave.
Pergjate nje kilometri nga Sheshi Skenderbej tek Sheshi Univesitar shtrihet bulevardi Deshmoret e Kombit, me monumentet e Leninit dhe Stalinit si spaleta, Komitetin Qendror, ministrite kryesore dhe stadjumin e futbollit. ne pasditen e hershme Bulevardi ngjan i braktisur; nje makine zyrtare, nje makine ushtarake, nje autobuz, ca bicikleta, nje grup plakash qe fshijne rrugen. E megjithate ne qender te sheshit qendron nje polic qe drejton trafikun solemnisht.
Shqiperia nuk i lejon makinat private, dhe kryeqyteti ka vetem ca taksi, te gjitha te shtetit. Shumica e tyre ishin parkuar ne rresht ne ndane sheshit. Shqiptaret i perdorin rralle. Hapem krahun tek Hotel Dajti, ndertuar nga italianet ne fillimvitet 1940 kur bulevardi quhej Viale Savoi. Eshte njeri prej dy hoteleve per te huajt ne Tirane dhe vendasit nuk mund te bujtin ketu. Dhoma ime me ballkon zbukurohej nga nje qilim i mrekullueshem. Poshte, ne dyqanin e suvenireve (Valuta) i tille qilim shitej me 20 dollare metri katror. Kontrollova dhomen e televizorit, vetem programe te brendshme. Studjova ca deklarata per shtyp ne te hapura mbi nje tavoline ne hollin e madh dhe ndala para nje tende botimesh, revista Shqiperia e Re, Zeri i poullit, gazeta e partise dhe nje permbledhje e shtypitte perditshem shqiptar, te gjitha me permbajtje te ngjashme. Libra te Enver Hoxhes ishin ne shitje ne gjuhe te ndryshme - por asnje gazete e huaj, reviste a liber. Ishte sikur bota jashte te mos egzistonte.
Duke dale nga hoteli ne muzg shkova serish tek Sheshi Skenderbej. Cfare ndryshimi! Dukej sikur gjysma e qytetit prej 200,000 banoreosh ishin takuar atje pas pune. Disa benin xhiron pergjate bulverdit Stalin, te tjere bisedonin ne grupe te vogla, grumbulloheshin rreth kioskave per te blere cigare shqiptare, aranxhata apo gazeta. Djemte dhe vajzat flirtonin. Prinderit drejtoheshin tek Pallati i Kultires per nje koncert, shfaqje, ndersa studentet mbushnin Biblioteken Kombetare. Dhe ne mes te koausit te autobuzeve, bicikletave dhe kembesoreve, polici me ferrshellima birbili bente bariun e trafikut.
Per nja dy ore zemra e Tiranes pomponte me jete, pastaj ra ne qetesi serish. Edhe polici i trafikut kishte shkuar ne shtepi.
KOMBI DENON GJIGANDET “REVIZIONISTE”
Mengjesin e se nersermes Bashkim Babani, guida dhe perkthyesi im, nje burre i imet ne mes te te tridhjetave me soditi Pallatin e Kultures. Shqiptaret jane shume krenare per kete ndertese te nisur nga ruset dhe te lene pergjysem kur ata u larguan nga vendi me 1961 per shkak te ndarjes ideologjike. Me thote guida, “Revizionistet dhe imperialistet Sovjetike na i prene te gjithe ndihmat dhe na vune bllokade duke menduar se ne do mbaronim shpejt. Por ne i mobilizuam forcat dhe e mbaruam ndertesen. Qe sot qendron si simbol i triumfit tone.”
Pasi u nda me “Grupine tradhetareve te Hrushovit,” Hoxha u kthye nga armiku i hidhur i Bashkimit Sovjetik, Kina e Mao Cedunit.
Shqiperia u be mikja me e mire e Kines, mbrojtesja e saj ne Kombet e bashkuara dhe mori midis nje dhe dy miljard dollare ndihma. Kjo zgjati deri me 1978 kur afrimi i Kines me “imperialistet” amerikane dhe “revizionistet” jugosllave e theu “miqesine e perjeteshme.” Duke shpallur se shikonin pas buzeqeshjve hipokrite te pasuesve te Maos “tradhetine e atij qe te vret naten dhe te qan diten,” Shqiperia tani mbetej fanari i vetem i “Marksizem-Leninizmit te vertete.”
Nga do kthehej Shqiperia kesaj here?
Nga Tirana deri ne fshatin me te humbur, mbi ndertesa, fabrika e shkolla e kooperativa, slloganet ta japin pergjigjen.
Nje banderole ne Sheshin skenderbej shkruan:
“Pa ndihma te huaja dhe hua nga jashtem ne mbeshtetemi teresisht ne forcat tona.” Tek bashkia e vjeter: “Do ta thyejme bllokaden dhe rrethimin e imperializmit dhe revizionizmit.” Mbi zyren e Kryeminstrit; “Rrofte pushteti popullor”. Nje klase e gjuheve te huaja i studjon slloganet e Enver Hoxhes ne anglisht “Let us build socialism with a pick in one hand and a rifle in the other.”
Duke sfiduar boten - duke pare veten kunder gjigandit Kinez dhe e kercenuar nga B.S. dhe satelitet e tij ne bllokun lindor; e friguar dhe dyshuese ndaj Jugosllavise fqinje dhe Greqia dhe Perendimi - Shqiperia lilipute do ia dale mbane vetem.
Por a ia arrin dot?
Duke mobilizuar prodhimin fabrikat shpesh punojne me tre turne per te perdorur makinerite 24 ore ne dite. I pashe traktoret qe punonin tokat naten me fenere, dhe pastaj transportoheshin me kamione ne komplekse te tjere per plugimin e mengjesit. Si pjese e ketij “revoluioni teknologjik” disa inxhiniere, teknike dhe punetore i shtonin ca ore te tjera tetoreshit, duke e zgjatur keshtu javen 48 oreshe, 6 diteshe te punes.
“Ju paguajne me shume per kohen shtese?” Pyetem nje punetor ne Tirane qe prodhonte pjese kembimi per traktore.
“Jo, nuk kerkojme. Ne dalim vullnetare sepse ne besojme se kjo pune eshte menyra per te thyer Bllokaden. Ky shpirt revolucionar do te na coje ne fitore.”
mark Toma doli ne pension kur ishte 60 vjec, vite me pare, por tani eshte kthyer te punoje tek e njejta fabrike.
“Ne jemi te perkushtuar dhe kotribuojme per te arritur qellimin e te berit te ekonomise sone pa ndihme nga jashte. Jam ende i forte. Nuk rri dot duarkryq kur i gjithe kombi perpiqet.”
A merr rroge?
“Kam pensionin.”
Administrata, studentet dhe deri tek zyrtaret e partise punojne nje muaj ne vit ne fabrika ose ferma kooperativiste.
Brigadat punetore garojne per te kapercyer normat e prodhimit. Kjo u jep shperblime ne forme medaliesh, lavderimesh dhe dite pushimi me shume ne kampet e pushimit. Stendat jane te mbushura me flete rrufe, qe kane per qellim te permiresojne moralin dhe prodhimit nepermjet “autokritikes”.
Ne uzinen Enver ne Tirane, kolegut tim Sami Kohen i paten treguar me krenari traktorin e pare shqiptar. Kur kinezet nderprene ndihmen ata lane kete fabrike, nje dige hidocentrali dhe te tjera projekte te medha pa perfunduar.
“Tekniket kineze moren me vete edhe planet,” me thote menaxheri me zemerim. “Pastaj u perpoqen ta sabotonin kombinatin duke refuzuar te dergojne makinerite e nevojshme. Por ne e perfunduam dhe makinerite i morem nga vende te tjere. Jo si ndihme te huaj apo hua. Patem boll ndihmash te tilla nga ruset dhe kinezet. nese kemi nevoje per dicka e blejme nga cilido vend - me para. Ose me tregeti. Ne kete menyre ruajme pavaresine.”
Ne fakt Kushtetuta Shqiptare e vitit 1976 e ndalon kreditin e huaj, duke ndaluar keshtu huate bankare nga Lindja apo Perendimi.
JETOJME MIRE, SHQIPTARÇE
Pak vende te tjera do kishin zgjedhur kete menyre te veshtire drejt zhvillimit. Por Shqiperia udhehiqet nga nje dore e hekurt. Dhe shqiptaret jane mesuar te mos kene. Vuajtje nga termetet dhe permbytjet ndoqen horroret e luftes. kur u larguan ruset, nje thatesire e zgjatur ngriti mundesine e urise, shume komoditete u ngushtuan.
Sot, ama Shqiperia eshte larg prosperitetit, nuk ka mungesa serioze dhe as racione. Njerezit vishen thjeshte, por asnje nuk eshte me lecka. Familjet jetojn ne apartamente te vegjel dhe shtepiza, te mobiluara varfer ne krahasim me standartet perendimore. Por ne krahasim me mizerjen e djeshme, shqiptaret nuk vene ne dyshim se jane me mire. Dhe krenohen me vullnetin per te mbijetuar ne menyren e tyre. “Ne edhe bar do hame dhe doren imperialisteve nuk do tua shtrijme.”
“Kemi kaluar dite te veshtira” i tha 71 vjecari Kristo Teodori Sami Kohenit, gjate nje vizite ne Kooperativen e Finiqit ne Shqiperine e Jugut. Une e kam kaluar rinine ne mizerje, ja ne keto fusha. Punoja fort per pronaret e tokes, e mezi rronim, sot fale Enver Hoxhes, jetojme mire.”
Plaku e ndan nje shtepi me tre hapsira me te birin Jorgo, 47 vjecar, nusen e djalit dhe te motren e saj. Duke pire kafe turke dhe konjak, ai tha se kooperativa sot perbehej nga 17 fshatra me mbi 8000 banore dhe 3400 hektare toke qe prodhojne grure, miser, oriz, pambuk, zarzavate, fruta derra dhe lope. Para “clirimit: kjo ishte 80% kenete.
Toka i perket shtetit, shtepite veglat dhe fara i perkasin kooperatives, dhe secili fermer merr nje pjese te prodhimit. Shitjet e prodhimit shtese sherbejne per te mbajytur nje qender mjekesore, shkolla, dyqane, kinema dhe kende sportive. Tre te punesuarit e familjes fitojne mjaft per gjerat kryesore dhe kjo e lejon Kristo Teodorin te shpenzoje nje pjese te pensionit te tij prej 420 lekesh ne muaj ($85) per te blere cigare dhe konjak. “E quaj dhurate nga Enver Hoxha.”
TE PUNOSH PER SHTETIN
“Plani”. Kjo fraze duket sikur ngjall respect dhe frike sa here qe perdoret. Ne fakt ne nje vend kaq dogmatik sa Shqiperia, fjala plan eshte e shenjte.
Plani eshte bazuar mbi pronesine e shtetit. Cdo dyqan, restorant dhe kioske i takon shtetit.. Cdo shofer taksie, berber, kamarier, bukepjekes dhe artist punon per shtetin. Fshataret punojne ose ne fermat shteterore ose ne kooperativat po shteterore.
Duke ardhur nga nje Turqi ku inflacioni eshte problemi kryesor, une gjej nje terheqje te pamohueshme ne disa aspekte te ekonomise shqiptare. S’ka takse mbi te ardhurat. S’ka inflancion. S’eshte e varur nga burime te jashtme energjie. Dhe per sa kohe qe cdo gje eshte e kontroolluar nga shteti s’ka ngritje cmimesh – por as rritje rrogash. Punetoret e fabrikave dhe fshataret marin 600-700 leke ne muaj; nje profesor universiteti merr rreth 1000. Rrogat kane nje tavan qe shkon deri ne 1200 leke, pervec zyrtareve te larte.
Me standartet Perendimore rrogat jane te uleta, por keshtu jane edhe shume nga cmimet. Kilja e mishit eshte midis 12 e 18 leke, buka 4 lek dhe nje paket cigaresh vendase 2 lek.
Veshja e ngushton pak ekonomine e familjes. Une pashe kostume burrash te bera ne Shqiperi qe kushtonin sa rroga e nje muaji, dhe te cilat une nuk do ti blija.. Kepucet jane 100 lek, bluzat 500. – por cilesia eshte shume e dobet. Plani i lejon Shqiperise te importoje deri ne 250 milion dollare, dhe ato jane kryesisht maqineri, pjese kembimi dhe lende te para qe duhet te balancohen nga eksportet.
Shqiperia i mban qerate e uleta – zakonisht jo me shume se 5% e te ardhurave familiare. Por zyrtaret e pranojne se ka mungese apartamentesh, vecanerisht per ciftet e sapomartuar.
Sherbimi shendetesor dhe edukimi jane pa pagese dhe shqiptaret shpenzojne pak per transport dhe zbavitje. Tirana ofron pak argetim: pak teatro, filma ideologjike, opera dhe programe folklorike, por jo klube nate qe qelben era degjenerimi borgjez.
Tirana ka meshume restorante se qytetet e tjera, por te pakte jane ata qe mund ta perballojne te hane jashte shpesh. Ne Tirane nje djale mund te shkoje me te dashuren e tij ne nje park, nese e lejon koha, ose per te pare nje film me temen e preferuar te Luftes Nacional Clirimtare.
Sami Kohen u ndodh njehere ne nje mbremje vallezimi te organizuar nga nje ndermarrje ne Pallatin e Kultures. Ciftet e reja hidhnin shtruar hapat e vallezimit me ca fox-trote dhe tango te vjetra qe luheshin nga nje orkester amatore. Disiplina dhe qetesia mbizoteronin.
Ne fakt “revolucioni kulturor” shqiptar i jep tonin sjelljes dhe paraqitjes se rinise. Jo vetem floket e gjata e minifundet, por edhe blu xhinset, pantallonat e ngushta dhe tualeti jane tabu. S’ka droge, seks para marteses, barsaleta te ndyra apo cimcakiza. Muzika rok dhe jazz jane te ndaluara.
Vizitoret e huaj zakonisht i shtyjne mbremjet ne barin e Hotel Dajtit, ne taverne. “Pervec koktejeve dhe mbremjeve ne ambasade, zor se gjen ndonje vend ku te shkosh, ndonje gje qe mund te besh apo njeri qe te kembesh nje llaf” me tha nje diplomat i ri perendimor qe vinte nga nje post i meparshem ne Paris.
Une e shfrytezova kete rast per te mesuar dicka me shume mbi rrenjet e dyshimeve te Shqiperise ndaj botes se jashtme.
“”Po te kisha qene shqiptar, edhe une do te isha bere dyshues” vazhdoi diplomati. “Gjate gjithe histories fqinjet kane dashur te rrembenin dicka prej tyre : Serbia, Mali i zi, dhe Greqia kane zhvatur copa te medha nga territori shqiptar. Mos harro qe 1.5 milion shqiptare jetojne sot ne Jugosllavi, shifer kjo sa gjysma e popullsise qe jeton ne atdheun meme. Prej 70 vjetesh Greqia kerkon Epirin e Veriut, qe eshte Shqiperia e Jugut. Nderkohe qe diplomatet perendomore perdridhte gishtat, Musolin marshoi perpara dhe e pushtoi te gjithe vendin me 1939. Me vone Tito donte ta bente republike te shtate Jugosllave. Nje histori si kjo le plage te thella.”
Shqiperia sot nuk ka marredhenie diplomatike me Sh.B.A. Angline dhe Gjermanine Perendimore. A do te funksionoje kjo politike tani qe ato jane shkeputur edhe nga Bashkimi Sovjetik dhe Kina?
“Sh.B.A. eshte nje superfuqi imperialiste, qe eshte po aq kercenuese per ne sa edhe social imperializmi Sovjetik apo revizionizmi Kinez” nje zyrtar i vjeter i Ministrise se Jashtme i kishte thene Sami Kohenit. “Amerikanet na bene oferta pasi ne u prishem me Kinen, por ne nuk duam te kemi te bejme fare me ta”.
“Anglia na ka akoma te bllokuar nje sasi ari ne vlere 40 milion dollare, qe na eshte marre pas Luftes se II Boterore. Gjermania refuzon te na paguaje demet e luftes, qe arrijne ne 4.5 miliard dollare.Ne nuk do te lidhim marredhenie diplomatike me asnje nga keto vende pa na dhene me pare parate”.
E ARDHMJA DUKET E PANDRYSHUAR
Shqiperia e sotme eshte prere sipas imazhit te Enver Hoxhes, tashme 70 vjecar. Cfare do te ndodhe pas tij? Botuesit te revistes humoristike “Hosteni” une i kujtova ndryshimet qe ndodhen ne Rusi pas vdekjes se Stalinit dhe ne Kine pas vdekjes se Maos. A kishte ndonje mundesi qe Shqiperia te zbutej disi pas vdekjes se Hoxhes?
“Ti na krahason ne me ato vende revizioniste” mu pergjegj ai me nje fytyre te vrenjtur. “Jo, asgje nuk do te ndodhe pas vdekjes se Shokut Enver. Partia dhe populli jane te bashkuar fort me njeri-tjetrin. Mesimet e tij ne na tregojne rrugen e drejte. Dhe ne nuk do ti shmangemi asaj”.
Me shume se sa drejt hapjes ndaj botes se huaj, shqipetaret e veteizoluar e kane mendjen tek lufta. Pervec dy vjeteve sherbimi ushtarak, te gjithe qytetaret qe kane mbushur moshen, pamvaresisht profesionit, duhet te sherbejne nje muaj ne vit ne Forcat e Armatosura.. Pergatitje te shpeshta ushtarake ne fabrika, ferma e zyra e pregatisin popullaten per rast lufte.
Kudo qe une udhetova – ne bregdet, shtigje malore, fusha, parqe qyteti apo midis blloqeve te apartamenteve – ngriheshin bunkere per mbrojtjen civile. Ato duken si – dhe mbijne si – kerpurdhat, sic eshte edhe emri i tyre ne gjuhen popullore. “Me shume hekur e beton harxhohet per bunkeret sesa per apartamentet” , me tha nje diplomat i huaj.
Une e di qe Enver Hoxha ishte i shqetesuar per te ardhmen e Shqiperise pas Titos – dhe i tmerrohej nje pushtimi Sovietik. Por a ishte Shqiperia vertet e kercenuar?
“Ne duhet te pergatitemi per me te keqen”, me tha nje gazetar shqiptar.
Por a mundet valle Shqiperia ti qendroje dot sulmit te nje fuqie te madhe?”
Armatimi shqiptar, kryesisht kinez, eshte i vjeteruar, dhe nje vezhgues diplomatik me tha se ka te ngjare qe shqiptaret te jene duke kerkuar per arme ne Europe.
“Edhe sikur armiku te jete me i shumte ne numer, ne mund ti ndalojme ato. Malet dhe lumenjte tone e bejne Shqiperine nje fortese natyrore. Cdo sulm do t’u kushtoje armiqve shume shtrenjte.”
Me erdhen ndermend shtepite prej guri te Gjirokastres dhe te qyteteve te tjera malore; mure pa dritare poshte dhe me frengji siper – cdo shtepi si kala, nje trashegimi e shekujve mbushur me gjakmarrje. M’u kujtua keshtjella e shekullit te 15-te ne Kruje, nga e cila Skenderbeu udhehoqi per 25 vjet nje lufte guerile kundra Perandorise Osmane.
I lindur Gjergj Kastrioti, dhe i derguar ende femije si peng ne oborrin e sulltanit, ai arriti shkalle te larta ne komanden e ushtrise otomane. Me nje emer te ri per nder te Aleksandrit te Madh (Iskander Bej ne turqisht) te cilin turqit e admironin, Skenderbeu bashkoi dhe udhehoqi 300 kalores shqiptare per te marre mbrapsh trashegimine qe i takonte. Ai jetoi si nje symbol i rezistences. Dhe nen flamurin e Skenderbeut – shqiponje e zeze me dy koka mbi nje fushe te kuqe si gjaku – partizanet shqiptare farketuan Shqiperine e sotme te pavarur.
SHTETI NDALON “OPIUMIN PER POPULLIN”
Shiu e kishte bere gri Liqenin e Shkodres dhe I kishte mbeshtjelle si qefin Alpet e Veriut qe vigjelojne mbi kufirin me Malin e zi. Pergjate shtratit te liqenit qe eshte i lundrueshem deri ne detin Adriatik, shtrihet Shkodra, kryeqyteti i vjeter I Ilirise. Mbi te, si nje kllocke qe e mbron ngrihet nje keshtjelle mesjetare qe te sjell ndermend mjeshtrat veneciane. ne Ne nje nga parqet eshte ngritur nje monument per te nderuar 5 partizane qe sakrifikuan vetvehten duke ndalur 300 pushtues naziste.. Prane ketij monumenti gjendej edhe Muzeu i Ateizmit qe me cuanta vizitoja.
Nen slloganin e Marksit “Feja eshte opium per popullin”, drejtori, nje tip i ftohte, me ze te ashper dhe i veshur ne gri, me tha se feja e kishte penguar gjithmone pavaresine e Shqiperise.
Meqe Turqit e identifikonin kombesine me perkatesine fetare, myslimanet shqiptare (gati 70% e popullsise) konsideroheshin si Turq. Kristianet ortodokse (rreth 20 perqind) quheshin greke dhe katoliket quheshin latine. Sherbimet fetare nuk beheshin ne gjuhen shqipe, e cila ishte e ndaluar dhe nuk kishte as edhe nje alfabet te vetin deri me 1908, por beheshin ne tre gjuhe te huaja: Arabisht, Greqisht dhe Latinisht. “Gjate luftes per ndertimin e kombit shqiptar” vazhdoi ai, ndersa me tregonte stendat me abuzimet e klerikeve, “kishat sherbyen si nje kollone e peste per fashizmin, imperializmin e kunderrevolucionin”.
Regjimi i Hoxhes e ekzekutoi klerin, i dergoi neper kampe perqendrimi ose i vuri te bejne “pune prodhuese”.Vendet e tjera komuniste u perpoqen ta perkulin fene; Shqiperia e ndaloi ate, duke u vetedeklaruar me 1967 si “shteti i pare ateist ne bote”.Cdonjera nga 2,169 xhamite, kishat, manastiret dhe qendrat e tjera te”obskurantizmit dhe misticizmit”u mbyllen, u fshine nga faqja e dheut ose u transformuan ne palestra, klinika, magazina apo stalla. Katedralja e Madhe e Shkodres sot tundet nga britmat e 2000 tifozeve te basketbollit.
Brezi i ri i Shqiperise njeh vetem ateizmin.Besimi ne Marksizem Leninizem ka zevendesuar besimin fetar. Librat e Enver Hoxhes te publikuar ne gazeta, te transmetuar ne radio e tv, te qemtuar per slogane sherbejne si Testamenti I Ri. Hoxha nderohet si Mesia – pafundesisht i zgjuar, largpames e dashamires, por edhe i pameshirshem ndaj armiqve te tij.
UDHEHEQESI I NGRITUR NE QIELL
Duke jetuar i ndare nga te tjeret ne nje zone te ruajtur ushtarakisht ne ane te bulevardit “Deshmoret e Kombit”, dhe duke levizur me nje Mercedes me perde, Enver Hoxha eshte i kudondodhur. Portreti i tij shikon poshte nga cdo mur, bile edhe nga kamionat e traktoret. Emri i tij eshte gdhendur mbi faqet e maleve me germa dhjetra metra te gjata. Ne vendlindja e tij – nje shtepi dykateshe ne Gjirokaster – eshte vend pelegrinazhi kombetar.
Mjeshter i veteruajtjes staliniste, Hoxha likuidoi pa meshire te gjithe opoziten e tij ne Republiken Popullore Socialiste te Shqiperise. Elita revolucionare, e bindur qe natyra njerezore mund te riformohet me ane te indoktrinimit te vazhdueshem, i ka vene si qellim vetes qe te farketoje nje qytetar shqiptar te ri i cili pa bere asnje pyetje do te jete gati te beje cdo sacrifice ne luften e atdheut kundra ‘rrethimit te eger imperialisto-revizionist” qe te ndertoje nje shoqeri socialiste te cliruar nga heresite e individualizmit, mendimit te pavarur ose moralit te huaj.
Nderkohe qe lufton per te rimodeluar qytetaret e tij, ky vend i vogel, njehere e nje kohe nje vend i prapambetur , tani ai ka bere hap imresionues drejt zhvillimit. Merr si shembull Kombinatin Metalurgjik ne Elbasan, te quajtur “Celiku I Partise”; hidrocentralin e Fierzes te quajtur “Drita e Partise”; numurin 700.000 te studenteve krahasuar me 56.000 ne 1938; dy stacione radioje ne 1945 qe ne dy dekada shkuan 52; mesatarja e jetes qe thuajse eshte dyfishuar ne kater dekada – jane padyshim arritje te konsiderueshme.
Regjimi gjithashtu po perpiqet qe ta shkule nga rrenjet strukturen klanore patriarkale, qe ka qene struktura e vetme shoqerore ne malesine e ashper shqiptare. Ai po i zhduk gjakmarrjet qe deri ne vitin 1920 ishin pergjegjese per vdekjen e nje ne kater meshkuj shqiptare. Ai e ka ndrydhur gjakmarrjen per tradheti bashkeshortore. (Tradita e malesise i jepte burrit te drejten qe ta vriste gruan e perdale dhe dashnorin. Familja e gruas ne nje aprovim ritual e dergonte nusen me fishek ne paje.) Reformistet i ndaluan martesat qe ne djep, shitjen e vajzave 12 vjecare ne martese, dhe i sulmuan zakonet qe i prangosnin grate, tradicionalisht te konsideruara “flokegjata e mendjeshkurtera” ne nje rol inferior.
Asnje cep i jetes shqiptare nuk i ka shpetuar manise se Enver Hoxhes per kontroll. Njerezit me emra “te papershtatshem ose fyes” sipas pikepamjes politike, ideologjike apo morale, jane te detyruar ti nderrojne ato. As edhe te vdekurit nuk i kane shpetuar manise se Hoxhes per reformim. Varrimet, te paguar nga shteti, behen ne varreza te perbashketa, pa ndarje fetare.
Ktheje mbrapsh monedhen shkelqyese te luftes kunder analfabetizmit dhe do te shohesh anen e erret te kontrollit te vazhdueshem te mendimit, sepse Drejtoria e Agjitacion Propagandes vendos se cfare librash shqiptaret duhet te lexojne, ashtu si eshte shteti qe vendos se kush duhet te punoje ku, kush do te shperblehet e kush do te denohet.
SHOQERIA VIGJILENTE MBYLL DYERT
Dora e ashper e histories e ka gdhendur dyshimin ne psikiken e shqiptarit. Mbas tre javesh ne Shqiperi, une arrita ta kuptoj se sa pak kisha mundur te penetroj pertej fasades se ketij eksperiment social ogurzi.
Nuk kisha hasur kurre me pare ne udhetimet e mia neper bote nje shoqeri kaq te izoluar, dhe kurre nuk e kisha ndjere veten me shume sikur po jetoja ne nje ishull. I shoqeruar dhe i survejuar per cdo cast, mu krijua ndjesia se ajo makina me te cilen udhetoja e qe binte aq shume ne sy me ngjyren e saj te verdhe ishte si ato zilkat mesjetare qe lajmeronin afrimin e leprozeve.
Shoqeruesi im, Bashkim Babani, do te dilte gjithmone mbrapa meje kur fotografoja qe te shihte cfare po nxirrja ne fotografi. Ai me linte te fotografoja fabrikat nga jashte, por nuk mund te shihja se si punonin, u lejova te shihja digen e nje hidrocentrali, por jo dhomen e turbinave. Ne nje distileri me dhane raki per te pire, por nuk me lane ta shihja si e benin. Kerkesat per te vizituar ndonje familje shmangeshin me edukate ose thjesht injoroheshin.
Jo fotografi te bunkereve, as te gomereve dhe as te dickaje qe mund te dukej si primitive. Por Bashkimi nuk me lejonte edhe qe te beja te njejtat fotografi qe tashme ekzistonin ne kartolinat shqiptare. Nje qytetar mu kundervu kur une po beja nje fotografi te disa femijeve perpara Teatrit te Kukullave. Bashkimi me tha qe nuk ishte mire te beja fotografi te ceremonive te martesave e dasmoreve. Regjimit nuk i pelqen qe ketyre festimeve private tu kushtohet rendesi. Nuk me kujtohet as qe te kem pare njerez me qen e me mace, shenja keto te luksit borgjez.
Njehere u futa ne nje bisedim te drejtperdrjet ne turqisht me nje fshatar, por Bashkimi nderhyri menjeher duke e kthyer biseden ne shqip, e pastaj filloi te mi perkthente pergjigjet ne zhargonin e zakonshem te partise.
As muret qe ai i kishte ngritur rreth vetes nuk munda qe ti kaloja. Ai ishte gjithmone korrekt dhe i sjellshem, ashtu si edhe shumica e shqiptareve. Vetem nje here hasa nje te care ne mikpritjen shqiptare – kur nje djale i ri qe mblidhte rrush ne nje ferme ne Shkoder qendroi para meje dhe me bertiti nje slogan kundra te huajve ne fytyre.
Une u perpoqa te krijoja nje atmosfere familiare, duke i treguar Bashkimit per jeten time ne Stamboll, per gruan dhe djalin, por ai, ashtu si edhe Enver Hoxha nga Mercedesi, kurre nuk e ngriti perden qe na ndante, per te me lejuar qofte edhe pe nje sekonde qe te shihja mendimet e tij personale. Dukej se ai e kishte bere teresisht pjese te tijen ate lloj qendrimi dhe ate maske qe edhe kombi i tij mban ne fytyre ne nje menyre aq sfiduese.
Artikulli dhe Fotografite nga Mehmet Biber
Perktheu Peshku Fluturues, origj. ang., “Albania, alone against the World”
Botuar ne revisten National Geographic, 1980
21 January 2008 @ 2:08 pm
Ky shkrim nga nje e kaluar qe s’duhet harruar,mendoj se ka vlera po te lexohet nga te rinjte.Per brezin tim,eshte vetem nje rikthim i dhimbshem se,per cudi,turku e ka vizatuar mjaft sakt ate realitet gri te asaj kohe.Peshku Fluturues duhet pergezuar per kembenguljen si perkthyes dhe per prurujen ketu.
21 January 2008 @ 2:30 pm
Peshk Fluturues, do e lexoj me vone, por fotot jane grandioze!!! FLM!
21 January 2008 @ 2:39 pm
Fotografia e pare eshte Serreq ne Shkoder.Ajo Bufe ka pas nje banakier qe i thoshnim Lin Falimnersa aq gentile ishte.Me tej ka qene nje furre ne mos gaboj i thoshim te Matia.Kurse ajo parulla trekendeshe ishte ne cep te trotuart ku ishte Pallati i Sportit,sot Katedralja.
21 January 2008 @ 2:43 pm
Sikur vetem per fotot do ia vlente. Por per mendimin tim kjo pjese eshte must read. Dhe them meqe eshte 28 vjet artikull, rendesia e tij per te pare veten me 1980 dhe bere krahasimin natyral me veten sot shumezohet me 28.
21 January 2008 @ 3:19 pm
Pershkrim i perkryer dhe mrekullisht realist… fantastik,… nje udhetim mbrapsht ne kohen e mbrapshte… faleminderit peshku fluturues
21 January 2008 @ 4:18 pm
Eshte nje shkrim ashtu sic jane edhe fotografite,disa te bukura dhe disa te trishtueshme,si puna e asaj pllakat-parrulles komuniste.
Po te shikosh fotografite ,trishtimi eshte kolektivizmi ne lezim,argetim dhe ne pune,njerzit nuk duken dhe aq keq ne te veshur,te ben pershtypje dhe pastertija ,
Ndersa kur lexon kupton se ideologjia dhe kulti i udheheqsit kane qene nje opium shpirteror,ku njeriu nuk mund te kete lirine e vete te mendimit ndryshe nga ai i udheheqsit dhe i partise kjo eshte ana trishtuese. por nje gje da ta them se trishtimi nuk ka fund edhe tani qe jetojme ndryshe..
21 January 2008 @ 4:44 pm
Me kapi i njejti trishtimi qe me zinte ne kohen e xhaxhit sa here vinte dita e diele. Gri gjithandej dhe filma me partizane qe ne sabah. Faleminderit o Zot qe s’na le te vdisnim ashtu. Po me duket Sala si rrush tani qe mu kujtu ajo kohe
21 January 2008 @ 4:48 pm
Po tirons,
Edhe Radio Iliria qe transmetonte Nga njera ndeshje ne tjetren, grii cdo gje, mama qe lante rroba pafund me dore me sapun rrogozhine, shtepija qe vinte ere sode nga sapuni, lahu rrobat, lahu shpija, lahu kalamajt me kanoce, vish me ato triko leshi qe te quknin obobobo, thaj rrobat me radhe ke ato telat e sobes me dru.
E urreja fare te djelen
21 January 2008 @ 4:58 pm
Ca me bere o Moza…”lahu shpija, lahu kalamajt me kanoce”
Me kujtove ate dushin me vajguri…boboooo
21 January 2008 @ 4:59 pm
Haha, Moze, nga ai pershkrimi siper me duket sikur ke aps jetu ke shtepia ime. Ajo e diela e shkrete emriin kishte dite pushimi, ishte “dite aksioni” thoshte im ate. Ajo e lamja e cimentove me lecke ishte c’ishte, ai uji i shkrete kallkan ishte gjate dimrit, t’i thante gishtat fare. Ime me na thoshte “Punoni qe te ngroheni!”..Cer te punuari, sa t’u shkrinin nga nje cik kockat te vinte nje thellime nga veriu qe te merrte brinje me brinje. Per trikot e leshit mos na i kujto, se kur na i vishte mamaja ashtu pa na thare mire me peshqir te dukej se po te gerryente me leter zmerile.
21 January 2008 @ 5:04 pm
hahha WASU, me shkrive
Tirons mos u anko, dushi me vajguri ishte avantguard krahasu me gjymcet me uje te ngrofte qe ngorfeshin siper sobes me dru, dhe govates se aluminit ku e karashtisje me ujin e akullt te rubinetit.
Po njelloj kane qene shpijat e te gjitheve aman. Ja zere se ke jetu ti ke shpija ime e une ke shpija jote.
21 January 2008 @ 5:06 pm
Le pastaj kur te jepnin nje lecke leshi per tu ferku ndersa laheshe.
Obobo sikur kishe zene ndryshk shekullor qe donte leter zmerile. Te hante trupi, ca nga leshi i eger i leckes e ca nga i ftohti i banjos qe te mberthente ne intervaline mbushjes se kanaces me uje .:-)
21 January 2008 @ 5:07 pm
Ne rrugicen e vogel dhe shume te shtrenjte te pazarit te Krujes, midis shume lirave te tjere te ilustruar, nje botim i vitit 1972 tregonte jeten e lumtur dhe gjithe buzeqeshje qe bente gruaja shqiptare ne socializem. Ne foto te gjitha kishin nje tip buzekuqi, te njejten buzeqeshje, veshtrim “krenar” dhe sforcim te plote.
Kishte foto ne brezare, ne punishte qilimash, ne fabrike teli, mbi shtylla tensioni (!), ne cerdhe, kopshte, ara, kufi…dhe ne kongreset e Partise. Ne njerin pasazh thuhej (ne anglisht, se ishte promovim i Shqiperise Socialiste jashte): “Ja gruaja malesore, qe para clirimit nuk lejohej as ne kuvendin e shtepise; Ajo sot perfaqeson me dinjitet femren ne Kuvendin e Shqiperise”.
Shume interesante qartesia dhe rezultati i shplarjes se truve pozuar me aq kenaqesi artificiale ne ato foto. Zhgjenderr e vertete.
21 January 2008 @ 5:09 pm
Ai “kallup sapuni” i rrogozhines,ashtu ishte i shemtut, por rrobat i late mire,per tu la kane qene ca sapun rinia, venus, mos e boni kaq keq sapunin , po 0.15 lek ishte me` ..
21 January 2008 @ 5:13 pm
Moza, sa ma kujtove trikon e leshit mu be mishi puckerriza puckerriza (goose bumps dmth)! Njat gje isha tu i thene dhe une Tironsit, dushi i vajgurit mire qe s’ishte shpallur si shfaqje borgjezie, ky ankohet! Ne si familje ishin te betuar mas kanoces, dush vajguri kishte vetem kojshia….si bubullinte ai dushi i shkrete ama, ta fuste friken. Sa e urreja ate te lamen e te dieles, se mamaja na pervelonte mire e mire a thu se po rripte kaposhin e vitit te ri, na ferkonte sa na rripte nja tre pale lekure (se s’hiqej kollaj zhuli i shtate diteve pa lare), pas aplikimit te trikose se leshit i vinte radah batanijes se leshit mbi divan, kjo me e serte akoma se trikoja. Nga te mos na behet lekura sholle ne te shkreteve, nga asigjo s’pytnim, as te djegmet e diellit, as seren e m…n e plazhit..(na falni per fjalotin po e vertete eshte, ne Vlore duhej kaluar me kembe nje “breg” me m..t per te mberrit ne thellesi)!
21 January 2008 @ 5:13 pm
dushi me vajgur ka pas nje uturime karakteristike, tip mini-jet engine
, u deshte illoj profesionalizmi me e gradu tamom rrjedhjen pike-pike te vajgurit, qe uji te mbante temperature te tolerueshme; avull dynjoja e dilshe mas dushit high prej asaj gjoje, direkt ke e djela me aksione pastrimi e mbledhje te frontit demokratik, ku gjithmone ceshtje e dites ishte luftimi i cfaqjeve te huaja, aka, antenave qe pyllezonin catite me tjeglla e taracat e pallateve… kur ishe femije s`te benin pershtypje keto gjera - mund te provoje edhe lumturine.
PF, flm per perkthimin e prurjen ketu.
21 January 2008 @ 5:15 pm
Vertet o Tirons ,ajo qe thuaj ti me kaloi edhe mua neper mendje, gri gjithandej shi dhe ftohet . Mu kujtua ajo barsoleta me Benin e vogel ,i cili kur degjoi edukatoren t’i thoshte se ne Shqiperi femijet kane ushqime,roba dhe lodra me shumice.., ngriti doren dhe i tha zysh zysh dua dhe une te vete ne Shqiperi .
21 January 2008 @ 5:16 pm
Me sa duket, dushi me vajguri paska qene per te gjithe privilegji i “next door”
I frikshem, sikur do nisje raketen kur ndizje dushin
21 January 2008 @ 5:25 pm
Nje gjo s’mor vesh une. Pak a shume robt laheshin 1 maksimumi 2 here ne jave. Underarms nuk bohej llaf te kishte. Qelbeshim ere ne apo jo se une sikur s’para mbaj mend te vinim ere?
21 January 2008 @ 5:26 pm
Ej po pule me pilaf hanit ju te djelen? Pastaj fasule me pilafin e ngelur te henen? Po teatri i kukullave te djelen ne oren 10? Ato rrobat qe thaheshin te soba, si thote Tironsi, thaheshin brenda nates se s’kishte c’te vishte njeriu i ri te nesermen…
Shkrimi ishte i trishtueshem, ndoshta akoma me i trishtueshem sepse ishte aq i ekuilibruar. Megjithese artikulli numeron arritje plot, humbja e lirise dhe ngujimi i shpirtit te ben te thuash lanet.
Si perfundoi kjo tema nga ballina te seksioni letersia?
21 January 2008 @ 5:33 pm
Po paskemi pasur te gjithe te njejtet prinder terroriste - une nuk kisha asnje shprese midis gjyshes qe me ferkonte me nje corape te tmerrshme (corape!!) dhe sime meje qe me lante me uje te perveluar. Prandaj ishin njerezit me lekure te mire, benin deep exfoliation cdo jave. Dush vajguri as ne nuk kemi pasur nderin…
Tirons laheshin ne menyre te pjesshme ne mengjes e ne darke, sidomos sqetullat (po ti thu underarms se te vjen turp?
).
21 January 2008 @ 5:36 pm
Dushi me vajguri dhe kanocja per te mar jugosllavin ,ishin nder shpikjet me te cuditshme shqiptare ne kushtet e atehershme , dhe u perapen shume shpejt,sa per ate pisllikun nuk eshte e vertet,njerzit ishin te pastert,bile edhe oboret edhe shkallet i pastronin njehere ne jave,vullneterisht te pakten uji nuk mungonte ,as dritat..
21 January 2008 @ 5:39 pm
Larje te pjesshme thote…Cer larje aman, a thu se ajo larja e kishte efektin 24-oresh. Beji llogarite: I lajshin mileti sqetllat qe me 7 te mengjesit, pas gjys ore ecje sportive per ne pune, 8 ore pune (qe ne shumicen e rasteve ishte pune krahu a kembe, a te dyja bashke), nje gjys ore tjeter ecje sportive per ne shtepi, jo po berja e puneve te pergjithshme te shtepise, siper ketyre futi dhe nje shumezim me faktor 5 per trikon e leshit (ose fanelle leshi per meshkujt), e me thuaj qelbet a s’qelbet ere? Po puna eshte se kur qelben te gjithe era isoj, s’para te ben shume pershtypje.
21 January 2008 @ 5:41 pm
Shkrim i bukur dhe teper i sakte..
Autori pershkruan mjaft mire realitetin shqiptare te atyre viteve..
21 January 2008 @ 5:42 pm
O Artian, po si mund te jete robi i paster kur lahet 1 here ne jave o burre? C’te paster zeza, kur pastertine duhej te ta mesonin ne lenden e Edukates Morale dhe Politike dhe nje here ne jave behej kontrolli per morra ne klase. uuuuuuu…Me zuri prape tartakuti
21 January 2008 @ 5:47 pm
Ej po pule me pilaf hanit ju te djelen?
\
Hahaha. C’do te djele. Pilaf ne tave, nga ato tavat elektrike.
21 January 2008 @ 5:50 pm
Nje kenge qe na e mesonte zysha e muzikes dhe qe duhet ta kendonte kori i tetevjevares me dy zera:
“…O dallendyshe, qe larg fluturoni
per vendet e huaja, ju a s’na tregoni;
A ka dhe atje, gaz e lumturi,
femije te gezuar, si ne Shqiperiiiii.
Mbi fshatra - qytete, kemi flutuaruar,
dhe nuk kemi pare, femije te gezuar.
S’ka si Shqiperia, vend me te bukur,
ku rriten femijet, te qeshur, te lumtur…”
Ja keshtu na mesonin qe gjendja jone ishte me e mira. Mundesi krahasimi nuk kishte, keshtu qe na shkonte ne bark e ne tru cdo gje qe thuhej edhe me gjuhen e “dallendysheve” gushekuqe, bishtgershere.
21 January 2008 @ 5:50 pm
Se mu kujtu, aq te paster ishim mo sa here pas here na lanin koken me vajguri se zinim morra. Dhe te gjitha grate mburreshin se sa te pastra ishin po kalamajt e tyre kishin zon morra se ua kishte ngjitur ai femija tjeter qe vinte nga familje pisanjose.
:D
O Zot faleminderit edhe nje here, te pakten tani kemi liri shprehje dhe antiperspirants
21 January 2008 @ 5:54 pm
Me e bukura isthe diten e hene.Shkonin te gjthe ne pune me byrek me vete dhe fryheshin..,pastaj vinte e martaaa, hajde prap buke me sheqer deri te shtunen..
21 January 2008 @ 5:56 pm
Haha, pilafi u be shume i kerkuar gjate kohes se kinezit. Im ate tregon qe neper menca pjata “Miqesia”* ishte shume e preferuar!
*Pjata “miqesia” apo gjate “miqesia shqiptaro-kineze” konsistonte ne perzierjen shume te njohur groshe-pilaf.
21 January 2008 @ 5:57 pm
Ne e kemi tepruar me ironite e kohes qe shkoi.
Gjithe shtetet jane vetem ne bote, jane ato qe mbrojne interesine e tyre, e ne baze te tije bejne gjithe marveshiet.
Izolimi ekstrem i shqiperise doli kundra intresave tona se na mohoi mundesite teper te medha e shume aleat historik etj.
Po dhe ironia sot qe shqiperia ka kaluar ne ekstremin tjeter te diktatures, pra nga IZOLIMI EKSTREM ne shtet PA DYER E DRITARE e pa konture shteti fare dhe ne nje kuptim ekstremet jane te njejta.
Sot jemi si ne diktature po ne ekstremin tjeter, e ironia me ate kohe, eshte ironi ne vetvete e me gjendien ku jemi sote.
21 January 2008 @ 5:59 pm
a) nje gjelle me nje ere shume te forte (qe nuk e mbaj mend cfare ka qene, si supe me duket) ne kopesht qe e benin cdo dite (shyqyr zotit mua prinderit me vune ne opsionin te mos haja ne kopesht)
b) buka me sheqer dhe me vaj
c) filmat vizatimore te italjonit (po as ato nuk i mbaj mend cilat ishin) para ca kohesh mi kujtoi nje i shpise me emra superheronjte qe shifshim atehere zakonisht te fundjave
21 January 2008 @ 6:02 pm
Blendi me qe je kurioz pyet Tironsin ,se nuk i ka ike shija e BATHES akoma…dhe ke per ta mesu c’fare hante per te dielave….
Ke ne Dullen me shall qafe(si pune peshqiri mo) qe here fshinte djersen e here ate…..pas pune.Biles del se kane pas qene me te kulturumse nje pjese tjeter e popllit qe para se te lexonte vjersha hante qurrat se i dukeshin te shijshme me …Krype…
Bile po te pyetesh shume ka rrezik te mesosh edhe per shume gjera te tjera qe nuk i di..Megjithate ketu me ke dhe mua se mbaj mend ca kur vinin ne TIRANE me “valixhe druri” ne shkolla……
Pak me vone do te bie dhe nje artikull te shtypit USA …
….viti 1968…viti qe ndryshoi AMERIKA dhe eshte ajo qe eshte SOT.
Per rregullsi jo per nonje gje…
Tiransce i thone ….KOKME jo KANOCE.
Rezervuarit te vajgurit i thone…… GOBELL.
Tubave lidhese u thone …GERDELL
21 January 2008 @ 6:04 pm
Blendo, ne tanet jemi ketu a derebardhe. Kur flasim me te huaj nuk ja u tregojme keto jo.
21 January 2008 @ 6:13 pm
Tironso, tartakuti është kur ke ftohtë, morrat të mbanin ngrohtë ty? Lëre, lëre mos më kujto atë vajgurin që hanim sa fillonte shkolla.
Ne të dielën, hanim çorbë, kur isha edhe më i vogël më jepnin valë (bukë me ujë a diçka e tillë, se si mund të ishte ushqim ai). Buka me sheqer e me vaj më pëlqente, tani më ze diabeti vetëm duke e kujtuar. Unë e filloja të dielën me tregimet në radio. Se si më duket tani që e shtuna s’ka pas qenë pushim. Megjithëse në një farë kohe filluan ta bënim shkollën vetëm gjysëm dite të shtunën, dhe ne që ishim në klasë fiskulture i futnim nja dy orë futboll dhe si pushim dilte.
Mirë aksionet e lagjes, po pastrimin e klasave kush e mban mend? Apo aksionet gjatë verës kur gjasme duhet të mblidhnim kamomil (vetëm një qese mbaj mend të kem mbledhur).
21 January 2008 @ 6:28 pm
Paske pshtu mor Dor.
Nuk duhet te jesh nga Tirona ti.Do kesh ardhe vone se per ndryshe do maje men si vinin ATA (pa emra) ne klase te pire se i bote e oma pshesh me raki.
Pse ? Mos pyt se paske qene mire ke Corba .Te pakten paske origjine fisnike nga Turqit …ne te HONGERME.
Ca ti bosh mo te vetmen gjo qe dinim mire:
O mer lale o
ta hongsha syn e zi….
21 January 2008 @ 6:34 pm
Driso, nga Tirana jam. Sa për të pirë në klasë, mbaj mend disa shokë gjetën disa birra në një restorant të mbyllur dhe erdhën tapë njëherë. Gallatë e madhe ishte dhe me njërin që më duket (ose të paktën ashtu i ngeli) kishte pirë pak raki dhe kur ngriti shtangën në orë të fiskulturës e mori shtanga dhe ra në kurriz. Çfarëdo të thuash për kushtet, qyfyre kishim sa të duash.
21 January 2008 @ 6:39 pm
Po poo Dori cma kujtove ate valen.Ne i thoshim papare me jepte gjyshja kur isha i vogel dhe ngaqe nuk e haja me ushqente me zor, ashtu si ushqenim gjelat e detit qe risnim per vitin e ri.
21 January 2008 @ 6:51 pm
Haha, ajo paparja ka qene me termend e papare!!! Nga te gjitha kombinimet e castit tip buke me vaj e sheqer, buke me vaj e kripe, buke me margarine, buke me djathe e qepe etj etj, une preferoja buke me uje e me sheqer. Dhe nga pas komenti i paevitueshem i time meje “Terboni nga e mira ju moj!!”
21 January 2008 @ 6:52 pm
Nuk e lexova shkrimin akoma por shpejt e shpejt pashe fotografite
Sikur te krahasoni ato fotografite e “aksionit” (ajo fotografia ku nje i “ri revolucionar” po vendos nje flamur brigade), fotografine e atyre grave qe po thurin qilima, ate fotofrafine e atyre grave qe po thajne duhan ( apo bime medicinale nuk duket mire) dhe ate profesorin e baletit qe po studion nje djale te ri ne balet. Pra sikur te krahason keto fotografi me ……, o zot ka ndonje fotografi si punohet sot nuk e di…….. por kam pare shume fotografi me klubet dhe lokalet plot me njerez qe vetem vertiten dhe bejne azgje. Nuk e di perse me pelqyen me shume ato fotografite e vjetra se sa keto te rejat me klube e mejhane plot. Nejse nga jeta varet cfare kerkon. Po te kerkosh demeblizem ai dihet cfare sjell, uretje karshi punes.
Poshte komunizmi teresisht i keq, qe na beri te punojme.
21 January 2008 @ 6:59 pm
Artikullit po ti heqesh tendencen (dhe dyshoj per ndonje shtese pasi nuk perputhet menyra e te shkruarit,gje qe eshte shume normale nga kurverite politike te sotme) e te krahasuarit me SOT eshte plotesisht real dhe shpreh qarte nje pamje te asaj KOHE.
Bashkimin e kam 30 metra larg shpise dhe njohje mbi 40 vjecare,pas vizites te TURKO-Shqiptarit BIBER ,me lexoi pjese nga kujtimete tij lene me shkrim Baces …qe pasi e falenderonte per korektesen dhe mikpritjen e RRALLE shprehej se …
JENI me te VERTETE nga vendet me te LUMTUR ne BOTE!!!!!!!!
21 January 2008 @ 7:00 pm
Nuk e mora vesh pse me jeni drejtuar mua Tironco. E ke pas me “bledi” ndoshta.
21 January 2008 @ 7:02 pm
Paparja ishte mengjesi im per nje kohe goxha te gjate. Po nuk ankohesha se me thene te drejten keto “cereal”et e ketyre nuk krahasohen ne bote me paparen e gjyshes sime me gjalpe dhe djathe.
Gjyshja bente dhe nje gje tjeter qe nuk ia mbaj mend emrin. Me miell misri (apo buke misri) dhe vaj ulliri..ca ishte ajo? Ishte shume e shijshme.
Oh se harrova. C’do te diele per mengjes kishim trahana, me piper te kuq, qepe…
21 January 2008 @ 7:06 pm
Haha,”Terboni nga e mira ju moj” .Pastaj vinte ajo shprehja e fameshme. “pse s’mesoni c’fare ju mungon” .
21 January 2008 @ 7:06 pm
S’e dija që i thoshin edhe papare, por tamam e paparë ishte
Blendo, e di që ka trahana edhe në Amerikë? Por s’bëhet gjë pa bukën 40-she.
21 January 2008 @ 7:12 pm
Genti-7!
Behet fjale per ata qe “i terbon gjembi” dmth ne Maj kur del gjembi i GOMARIT,kerricet e vegjel (o sa te bukur jane po ti kesh vene re)nuk mbahen se kulloturi gjembeche.
Nuk behet fjale per shprehje qytetare”terboni nga e mira ju”
Po ti si duket do kesh lindur pas 65,kur filloi asfalti ne SHQIPRI dhe ma do mendja nuk ke jetuar ne fshat si 99% e popllit.
21 January 2008 @ 7:14 pm
Trahana kam po nuk kam kohe te merrem me te ne mengjes. Fshikullimi kapitalist nuk lejon per llukse si te ngrenit mengjesit ne pjate
…Ndonje Egg&Ham ne Dunkin Donuts e shumta.
Megjithate, po ve re se ne qe e kemi perjetuar sistemin nga syte e nje femije kemi me se shumti kujtime familjare. Kemi patur mbrojtjen e prinderve dhe te moshes, dhe nuk kemi patur rastin te shohim anen tjeter te medaljes. Nje shoqja ime qe i doli gjyshi “armik i popullit”, se ishte shef shtabi por afer Mehmet Shehut, ka kujtime te tjere, jo kaq te llustruar nga harresa - kujtime me sigurimsa qe i ndiqnin cepave kur dilte me te emen, dhe ai divorci i dhimbshem i prinderve te saj per arsye politike.
21 January 2008 @ 7:15 pm
Apapapa, c’na kujtove trahanane…sa zet e kisha ate te shkreten!! Gjalpi ne Shqiperi u ka pas mbajt si substance sheruese per cdo lloj flamosjeje: Ishe me kolle? Nje gjys rrote gjalpe i shkrire ne qumesht e hec tutje. Kojshia jone ra nga pema e mushmolles i shkreti, e gjyshja per ta sjelle ne vete (pa e ngrit nga toka ku ishte plandosur hic), mori pakon e gjalpit, lugen e gjelles, e vet e vet luget me gjalpe, s’e la te bente gek te shkretin pa e heng te gjithe pakon!!
21 January 2008 @ 7:16 pm
C’eshte kjo trahana me qepe o Blend! Ne ishim puriste
. Vetem mami skuqte fort ca copa te vogla dhjami, ne stilin bacon bits, dhe ne te tjeret e shikonim shtrember per ‘devijim nga vija’.
E cuditshme sa te forta i kemi kujtimet e ushqimit dhe pastrimit. Eshte i thjeshte njeriu, po edhe jeta atehere teper e thjeshte ishte. Vec pa problemet ekzistenciale te te rriturve, femijet kishin poziten me te mire.
21 January 2008 @ 7:20 pm
c`paski qene per te honger o piplla
, menjehere u kthye muhabeti ne segmentin kulinar te regjimit. Eh, prinderit tane edhe nga pjata e tyre e hiqnin te na jepshin ne kalamojve.
21 January 2008 @ 7:21 pm
Blendi paskemi shkruar ngjashem. Vetem se une i harrova te persekutuarit - boten e shohim sipas imazhit tone. Ti je gjithmone shume i kujdesshem.
21 January 2008 @ 7:21 pm
Hej, nuk di nese e kapi ndonjeri ketu po ajo foto me ata koperativistet te cileve ju lexon gazeten “Zeri i Popullit” brigadieri/sekretari eshte fantastike… “T’i informojme masat per rrugen ideologjike te Partise” dhe oburra te gjithe ne 7.30 rrij ne b.ythe e nigjo brigadierin te kaloje nga lufta ne Vietnam tek nderzimi artificial i lopeve… fantastike…
_
Dushi me vajgur qe ndizej me nje bu-bu-bu-buuugrrrr, larja e te shtunes, grosha e te henes, corapet e super-arnuara me mjeshteri stilisti nga gjyshja, trikot me vija me ngyrat e ylberit (tek te cilat mund te gjeje material nder-breznor nga trikoja e vjeter e gjyshit tek jeleku i rinise se babit), rreshtimet e mengjesit (Pionere te Enverit…), etj, s’besoj se do te na hiqen kollaj nga mendja … kohe te ndryshme te cilat te bejne te vleresosh te mirat dhe te keqiat e kesaj kohe me nje objektivitet te kristalte..,
21 January 2008 @ 7:24 pm
tropizma, “krricka derri” quheshin ato bacon bits ne shqip….apo te pakten andej nga ne. Dhe per trahanane perdorej pikerisht ajo lyra e derrit, jo gjalpe. Qepa dhe hudhra e njome ishin shoqeruese te pandara te cdo gjelle, sidomos te grosheve. C’vinte nje ere masanej qe o nene nene…Ajo era e hudhres ishte e keqe, s’ckulej per qamet.
21 January 2008 @ 7:25 pm
Po pse me e boni dhe ju kaq zi nuk ka qene,ai qe slahej slahej,ne nuk flasim per kokra ,kush donte lahej,varej nga prinderit pastaj,por uje kishte kete mos e mohoni 24 ore ne dite dhe 7 dite ne jave pa pushim ,por c`fare uji Selite,nje gote uji te ftohte te paster kristal dhe shendet te behej, kaq ujin per larjen dhe pirjen,
Tani buka me gjalp,me vaj ulliri dhe pak djathe dhe me nje koker damote, me mer malli edhe sot..
..kur dilnim jashte me nga nje cop buke me gjalp dhe sheqer,te vinin cunat e lagjes dhe te thonin, ” amon i cap vetem se se ngordha,kur kam pas, t`kom dhon ,… ku mke dhoni ti noi here, po ec se po tjap,por mos kafsho shume se do ti jap ene kacit(i shokut tjeter) ..
21 January 2008 @ 7:29 pm
Ka qene ndonjeri ketu kujdestar klase? Duke qene peshkupauje, ma ha mendja se nje dore e mire do kene qene kujdestara. Apo keni qene “vagabonda”?
Trope, ato “bacon bits”at i mbaj mend edhe une. Por nje dite ime me sec pati nje revelation dhe i dha fund trahanase. S’ka pase me trahana qe nga 1991-shi me sa mbaj mend.
21 January 2008 @ 7:37 pm
Minator, ahere s’quheshin “vagabonda”, quheshin “rrugace” apo “rrugecer”. Klasa ndahej ne nxenes te dalluar (dy-tre kokrra, keta ishin ne pergjithesi burimi i kujdestarise se klases”, nxenes te mire, nxenes te dobet, dhe nje apo dy “rrugace”.
21 January 2008 @ 7:41 pm
Zana thotë:
21 Janar 2008 @ 2:39 pm
Fotografia e pare eshte Serreq ne Shkoder.Ajo Bufe ka pas nje banakier qe i thoshnim Lin Falimnersa aq gentile ishte.Me tej ka qene nje furre ne mos gaboj i thoshim te Matia…
Zana, a mund te me thuash dicka me shume per kete pune? Per lagjen, per Bufene dhe furrin?
Jam shume i interesuar per keto “historite urbane” te qyteteve shqiptare!
Faleminderit shume.
21 January 2008 @ 7:41 pm
WASU, ke te drejte, “rrugace” ishin. “Rrugaceria” atehere ishte te lije oret e mesimit dhe te kishe pak floke. Nejse, se do dali pastaj se edhe te ishe femije ne ate sistem traumatizoheshe, nuk eshte se i shpetuam totalisht dhunes verbale dhe psikologjike.
21 January 2008 @ 7:43 pm
minator … ajo supa me kishte lezet kur shoqerohej e kore buke te thata …. pu ca sherri per nje kore me shume … dhe un nje kohe isha ne kopsht pa dreke po qahesha pse te gjithe te tjeret hanin bashke dhe un jo
ore shyqyr qe e hapet kete muhabet ne nje dite pushimi (MLK) dhe po ja ndjej lezetin trahanase me buke shtepie … me ashtu piper te kuq e mish te kripur
21 January 2008 @ 7:43 pm
Minator/Wasu Une kam qene kujdestar klase, ndersa vagabondet/rrugacerit me sa mbaj mend une ishin me termend te tilla.Nga pirja e cigares, mungesa ne klase, lujta kumar, dhe kuptohet vaj medet mesimet dhe gjera te tjera qe sot me sa i krahsoj ketu ne perendim shume prej ketyre veseve quhen edhe ketu jo te pranushme per ate moshe. Ndersa ata 2-3 kokrat ishin ata qe studiuan ne shkollat e larta dhe me vone u zevendesuan ne per punera nga ata vagabondet/rrugecerit e demokracise
21 January 2008 @ 7:48 pm
Jemi gati kurdoherë
O Enver, ill i karvanit,
shpëtimtari i vatanit;
o Enver, ill i pashuar
në gjith’ botën i dëgjuar!
Lumturi neve na solle,
ka armiqtë na shpëtove,
planet ua shkatërrove,
nëpër plehëra i hodhe.
Rrofsh, Enver, me gjith’ Partinë,
Lumturi për Shqipërinë!
Me Partinë dhe Enverë
jemi gati kurdoherë
Shqipërin’ ta zbukurojmë,
socializmin të ndërtojmë.
O Enver, ill i vërtetë,
të na rrosh njëmilë vjet!
21 January 2008 @ 7:49 pm
Toko e forte kjo..nuk kishte nevoj per njerez me tru demokracia…donte militante mbushesh mitingjesh e besnik me kryetarin…mundesisht pa tru fare.
Vertet gjithe ata qe bene gjithe ate pune ne shkolle e me te vertet u testuan qe kishin kapacitet ne shume provime e teste…….pas 90tesn u zune vendet uleritesit ne mitingje….qe per partine….mirnin poste qe te vidhnin pare…gje veshtire per tu bere…e vidhnin vota pastaj.
E themi vajtem ne demokraci pas 90tes?! Ca ironi?
Kur ke dhe Enverin e pas 90tes akoma ne krye te partise e qeverise.
21 January 2008 @ 7:56 pm
Ne monizem, sic e kemi jetuar, beheshin shume me pak mitingje, per festa vetem, e uleritej shume me pak se sa behet sote per gjithe partite, e lideret hajdut.
Ne ate kohe njerezit punonin e shikonin familien e politika nuk zinte kete kohe qe ze sote, qe nga klubet e kafia e mengjesit, e biseda pa fund gjithe diten, e lajme e debate ne darke dite per dite.
Per sportin kishte vetem pasion ne ato vite.
21 January 2008 @ 7:57 pm
Jemi gati kurdohere:
Nga cili fshat i dropullit je?
21 January 2008 @ 7:58 pm
Po ju horra pse beni sikur nuk ia hanit koren e anës bukes 50-çe nga dyqani deri ne shtepi?
21 January 2008 @ 7:59 pm
ahhaha, Blendo, te gjithe te njejten gje kena bere…
21 January 2008 @ 8:01 pm
Ca kohe pervec bukes 50ce te jipnin me detyrim dhe 5 lek buke misri…qe duhet thene qe e mire….shume e hanin me fasule…te binte si beton ne bark.
21 January 2008 @ 8:04 pm
Blendo, vetëm kur ishte taze dhe e ngrohtë, se të qëllonte ndonjëherë që duhet të merrje ndonjë nga ato të vjetrat, që merrje vetëm gjysëm sa të vinte furnizimi
21 January 2008 @ 8:04 pm
Na kenoqen kuadrot e atij rregjimi mo! Ne maje te gjuhes kishin “per ideal te partise”. Te jete per injorance atehre lulezonte sheshit. Sot vihet re me shume injoranca se jane shtuar mundesite per tu informuar.
Edhe po te kishte aq shume pune atehre o toko, pse por.dhi ai sistem? Apo revizionizmi perdori armiqte e brendshem dhe reaksionaret?
Sido qe te jete sot te pakten kam te drejten e zgjedhjes. Po desha rri gjithe diten e shullehem ne diell, po desha dal e punoj qofte brenda qofte jashte. Aman te lutem se edhe frigoriferin duhet te ta jepte lejen administrata e xhaxhit qe ta blije.
21 January 2008 @ 8:06 pm
http://www.geocities.com/fokus1.geo/qeveria.jpg
21 January 2008 @ 8:12 pm
bledi,
nuk mund te thuash se atehere njerezit shikonin vetem familjen. Shumica jone ishim te vegjel gjate asaj kohe, e shume gjera qe ndodhnin rrotull nuk i vinim re, por po te pyesesh prinderit e gjysherit tane, do e kuptosh se politika ishte ne jeten e perditeshme shume me teper nga sa eshte sot. Politika ishte tek puna e shtetit, ku duhej medoemos te arrihej norma ndryshe ishe sabotator e armik i popullit, tek lavderimet per partine e lavdishme e kycjen e gojes per cdo ankese normale si ajo e mungeses se nje pike qumesht per femijen, pleqerine apo gruan shtatzene, tek paranoia jo pa shkak ndaj cdokujt dhe cdo gjeje…Bejme qyfyre per gjera te vogla si puna e trahanase dhe lrja nje here ne jave, qeshim per te mos qare, po ama kjo nuk do te thote qe shakaja i hedh nje vello te shndritshme siper mynxyrave te kohes.
Cdo kohe e sistem ka te mirat e te keqijat e veta, e vetmja gje qe ben ndryshimin midis koheve te ndryshme eshte raporti midis ketyre te dyjave. Detyra jone si kalimtaret e radhes ne histori eshte qe te mos lejojme nostalgjine per te djeshmen dhe frustrimin e te sotmes te na bejne te harrojme keto raporte midis te mires dhe te keqes.
21 January 2008 @ 8:14 pm
bledi,
Nuk mund te thuash se atehere njerezit shikonin vetem familjen. Shumica jone ishim femije gjate asaj kohe, e shume gjera qe ndodhnin rrotull nuk i vinim re, por po te pyesesh prinderit e gjysherit tane, do e kuptosh se politika ishte ne jeten e perditeshme shume me teper e pranishme nga sa eshte sot. Politika ishte cdo dite e pashmangshme tek puna e shtetit, ku duhej medoemos te arrihej norma ndryshe konsideroheshe sabotator e armik i popullit, tek lavderimet per partine e lavdishme e kycjen e gojes per cdo ankese normale si ajo e mungeses se nje pike qumesht per femijen, pleqerine apo gruan shtatzene, tek paranoia jo pa shkak ndaj cdokujt dhe cdo gjeje, tek fakti qe per nje fjale goje merrje ne qafe jo vetem veten, po familjen e gjithe fisin…Bejme qyfyre per gjera te vogla si puna e trahanase dhe larja nje here ne jave, qeshim per te mos qare, po ama kjo nuk do te thote qe shakaja i hedh nje vello te shndritshme siper mynxyrave te kohes.
Cdo kohe e sistem ka te mirat e te keqijat e veta, e vetmja gje qe ben ndryshimin midis koheve te ndryshme eshte raporti midis ketyre te dyjave. Detyra jone si kalimtaret e radhes ne histori eshte qe te mos lejojme nostalgjine per te djeshmen dhe frustrimin e te sotmes te na bejne te harrojme keto raporte midis te mires dhe te keqes.
21 January 2008 @ 8:16 pm
si m’ke fol si zysh
21 January 2008 @ 8:17 pm
aman se na vdiqet, na vajti mendja per trahana keq, e nuk e gjejme dot nashti. Se atehere qe na e jepnin me detyrim cdo te djele na u shpifte. Hej, i harruat ju pantallonat teritali
21 January 2008 @ 8:18 pm
hahahahahhahahahahha, Blendi me qafsh se sa shpulla kam heng per ate punen e kores se bukes!! Ime gjyshe thoshte “sikur e ka ngrene miu!”
21 January 2008 @ 8:19 pm
A ju kujtohet se si mbajte ere parfumi kur kalonte nonje i huj ne rruge..Sidomos nga 15-katshi kishte lezet te kalojshe..Nuk po e ndjejm ma at here..Na ishte mesu hunda me ere gjelle dhe djerse ku do ku shkoje…
21 January 2008 @ 8:22 pm
…shume nga keto jane te verteta, megjithese edhe shume nga ju kane qene vogelusha ose bebusha…..
…..sepse atehere, skishte droge mjes drek mromje, dhe nuk shkojshe per lesh, duke ec n”rruge tate….si sot….
….familja kishte me kuptim, se sa sot kur baba me nonen n’tirone, kalamojt haperdame neper bote, ose cer tnigjosh kur kane arrit vrasin njoni tjetrin mrena familjes…
…ata qe kane qene zhulca atehere jane edhe tashti ….se atehere kishe uje e laheshe edhe me uje te ftohte….tani me cfare te lahesh…me birre!!!!
…une maj mend qe vertet familjet e thjeshta kane qene te varfera, megjithe mungesat e shumta morale/materiale por njerezit kane qene puntore, te thjeshte dhe friendly……se sot eshte doren ne qafe dhe gishtin nsum….
…pranej sduhet me fol negativisht vetem….
hajt shnut…
21 January 2008 @ 8:27 pm
Artikulli ishte pershkruar bukur dhe kishte nje mbyllje te bukur kur fliste per masken e shoqeruesit. Ishte shkruar me kulture dhe gjuhe tamam gazetareske.
as per tranane me vaj ulliri e dhjath se u nisa drejt guzhines 
lere se ndrrova mendje do bej arapash me miell misri 
Djema mos me flisni per paparen me margarine athere apo me gjalp tani se me shkoi goja leng
21 January 2008 @ 8:30 pm
Blendi, mos shiko vetëm fotografitë, hidhi ndonjë sy dhe artikullit, se peshku ja ka bërë mundin:
Megjithmënd bluza 500lekshe dhe importet të kontrolluara sa eksportet, dhe vërtet s’pati mbrekullinë e Amerikës….. SHIKO BURSAT E BOTËS SOT!
21 January 2008 @ 8:31 pm
He pra mo, harapash quhej, se s’po me binte qe s’po me binte ne mendje!!!
21 January 2008 @ 8:37 pm
WASU
Qe njerezit ne ate kohe mereshin me punen e familien e jo me llafe si sote kjo ska debat.
Politika atehere qe monopol i partise kishte te keqiat qe dihen per sistemet moniste, e merej nje grup i kufizuar e njerezit me politike, shumica shikonin punen.
Me llafe meren njerezit ne cdo kohe, po nuk krahasohen me kete 24 ore per 24 politike sot ne shqiperi.
Une jetoj sot ne ameriken e veriut, e ne nje fare menyre jeta ketu me kujtojn jeten para 90tesn ne shqiperi, ku njerezit meren me punen e tyre e me familien jo me politike.
Ka dhe ketu qe meren po eshte shtres e kufizuar si dikur te ne, e sic eshte ne cdo shoqeri qe do te eci para, qe nuk do te ngjalli parazitizmin, e kotesine e debateve shterp te dembeleve.
Vajtem 17 vjet, e qe nga 90ta, kjo retorika e ishsistemit qe iku vet, u perdor nga ca per te mare pushtet pa gje e mos bere asgje gje, vetem retorike, e dhe sote ne vend te bejme krahasim ku jemi me kohen qe jetojme bejme ironikra me kohen qe shkoi. (si dikur sistemi)
Sot po ta shikosh ne raport me kohen,e me vendet e tjera, e se ku duhet te jemi, e ku jemi……. ne jemi me keq sot, sec ishte sistemi qe shkoi me ate kohe qe ishte.
Po kjo retorika boshe me ishsistemin eshte menyra me e mire per te mos bere asgje sote nga shume veta ne shqiperi.
21 January 2008 @ 8:37 pm
Ardi shume e cuditshme vertet, se si keta njerez ‘punetore, te thjeshte dhe friendly’ u kthyen brenda nates, asaj te 22 marsit 1992, apo te 11 dhjetorit 1991, ne hajdute, dembele, snobe e agresive. Duhet te kete rene ndonje meteor cudiberes ne Shqiperi ato net.
Lere me pastaj familja, me prinderit qe flinin ne nje dhome me femijet e per karshi me vjerren (si benin seks keta njerez?) me grate qe edhe neper filmat me demek edukative te kohes i sheh gjithmone me perparese, gjithmone duke shtruar tavolinen, gjithmone duke bere kafen, nganjehere duke ngrene shpullen, me martesat qe beheshin per pashaportizime, me komshi soj e sorrollop qe shikonin sa te holla i hapte petet nusja, sa shpesh i bente punet e shtepise e sa triko i bente kalamonit, me burrin qe te djelen shihte sport e luante me femijet kur gruaja bente ato qe rreshtohen ne fillim te temes, me ate lloj ultraafrimiteti ne familje qe eliminonte cdo lloj jete private. Vertet, te forta kane qene ato familje, por te lidhura me nje gjalm te keq. Fajin per keto s’e ka hic komunizmi, mgjs me shume mund te kishte bere per femren pertej propagandes. Po kjo elegjia jote per familjen e mrekullueshme qe u shperbe nuk merr parasysh sa nevoje kishte familja qe, ne fakt, te shperbehej. Nga ajo shperberja qe nuk perjashton riberjen.
21 January 2008 @ 8:41 pm
ardi, s’di a i ke nigju kto versione:
http://www.youtube.com/watch?v=yddmU1eYq0U
http://www.youtube.com/watch?v=NgUgfNS6oSI
vetem audio, though
Per video: http://www.youtube.com/watch?v=FP7g_OckLwA
Cheers!
21 January 2008 @ 8:43 pm
Shkrimi ka pershkruar shume sakte, me aq sa mund te pershkruhet nga nje vizite tejet te kontrolluar, realitetin shqiptar te asaj kohe. Megjithate Mehmetin e kane genjyer te shkretin(s’ka faj ai) per keto dy citimet e meposhtme:
Ndersa pjeset me poshte jane sinteza e reportazhit te Mehmetit:
Well done Mehmet efendi!
21 January 2008 @ 8:43 pm
ardi, kalo i cik te blogu im per nji version te gjate te “dig it” nga albumi Let it be. click “read more”
21 January 2008 @ 8:44 pm
Djema mos e ktheni ne seriozisht biseden. Na lini te harohemi pak ne te kaluaren tone te mjere, por zbavitese.
21 January 2008 @ 8:45 pm
WASU
E keqia vazhdoi pas 90tes, e u ngulit sot, se ne u morem me retorike boshe per sistemin qe deshtoi vete, e njerezit benin kariere mbi retorikat boshe….e jo me ate ca i ofronin vendit me shume e ca benin per kohen qe ishte.
Te keqiat e ishsistemit vazhdojne, qe nga miti i liderit, trajtimi i popullit si turme etj plus te keqia te reja.
Me sa pame ne 90ten te vetmet gjera qe u prishen qe industria, buqesia e ato gjera qe ai sistem kishte bere e qe mund te thuash qene pozitive.
Politika e gjithe te keqiat e tije u mbajten dhe i ke dhe sote.
Kryeministrin akoma e ke komunist.
21 January 2008 @ 8:46 pm
permetar, thuhet ‘aferim’ bre
21 January 2008 @ 8:47 pm
Edrus, ke të drejtë, artikulli është mënjanuar, disa gjëra që më bën përshtypje mua:
Tamam Hoxha hoqi fenë dhe vendosi veten. Disa s’janë zgjuar akoma nga opiumi i Hoxhës.
Një tjetër gjë që më bëri përshtypje, dhe e kam shprehur dhe tek artikulli me fotografitë që më vjen keq që s’kemi një pasyrim fotografik të mirë të Shqipërisë nga ajo kohë.
21 January 2008 @ 8:48 pm
Ke te drejte tropizma, me doli nga mendja…
Po ashtu harrova te falenderoj dhe PF per perkthimin dhe qe e solli ketu. Bravo PF!
21 January 2008 @ 8:54 pm
Tropizem e the mire…fajin nuk e ka patur vetem munizmi po e kemi pat ne me teper si popull. Nje injorance pak e trasheguar. S’me duket se kemi qene kaq puntor, te thjesht dhe friendly…kemi qene se ashtu duhet te ishim. Po nejse…popull si gjith te tjeret…po s’na detyroj njeri…behemi kshu sic jemi.
Mbase une qenkam i vetmi qe ma shpifte trahanaja…
21 January 2008 @ 8:56 pm
tropizme….atehere, per sex nuk qahej njeri se seshte e thone ta bosh vetem kur flejne te gjithe gjume ne nje dhome…..gjeje shpi bosh atehere, perkundrazi, liqeni ishte bosh gjithmone…..por sot per qef e bojne ne sy tnjoni tjetrit, edhe treshe bile….edhe mbrapsh…si te dush…po shumioca e ketyre qe thuhen jane pa baze shume….morali, varferia, politika jane gjojna te ndryshme, por qe kane lidhje - jam dakort..
….emgrant - cte te mollois me- got it…..po une nuk le dot mesage ke blloku yt!!!!
…
21 January 2008 @ 9:01 pm
Emigrant, të përshëndes me “Money for nothing”
21 January 2008 @ 9:02 pm
bledi,
ti krahason (apo perngjason) banoret e Amerikes se Veriut me banoret e Shqiperise komuniste. Atehere nje dallim te vogel: Nqs. te dy popujt jane apo ishin sic thua ti, qe s’merreshin me politike po me punet e tyre, ndryshimi qendron ne faktin se atje behej nga halli, sepse dhe po te doje te merreshe me politike, te pritej gjuha e u hidhej qenve. Ketu behet nga malli, secili eshte i ngopur, kur i teket interesohet se c’behet me kandidatet per president, shumices nuk i intereson fare. E kjo sepse institucionet baze, te mirat materiale, te drejtat e individeve jane gjithmone aty e nuk i cenon njeri.
Nuk po them se Shqiperia e sotme eshte fushe me lule, besoj kete e kam bere te qarte me irritimin e vazhdueshem ndaj problemeve te shumta me te cilat shqiptaret perballen brenda dhe jashte vendit. Desha te thoja thjesht se ne asnje rast gjerat nuk futen ne nje thes, qe duhet ta kemi kujtesen te kthjellet per t’i kujtuar te shkuarat ashtu sic ishin e per t’i gjykuar te tashmet ashtu sic jane, te pangjyera nga mallengjimi, frustracioni, nostalgjia apo urrejtja.
21 January 2008 @ 9:03 pm
posi posi, burri dhe gruja qe benin seks nga liqeni. kurse ata qe nuk banonin ne tirane, i hipnin trenit a autobuzit e drejt e tek liqeni. po kjo cthurje e rrezikshme, me treshe e njerez qe e bejne mbrapsht, kjo eshte arsyeja pse na duhej komunizmi. degjo ardi, e kam pa te keq, ajo familje ishte e forte por shume problematike. dhe per inat te emigrantit do them qe vertete nuk e dime c’do te kishte ndodhur sikur…. por revolucioni seksual e femeror qe ndodhi gjetke ne dekadat tona te bllokades imagjinare mund ta kishte tronditur pak per mire ‘berdhamen’ e shoqerise shqiptare. diktatura beri plot gjera te mira per femren, por cimentoi edhe familjen asketike patriarkale, nga ai patriarkalizmi i tolerueshem, qe pikerisht per kete arsye eshte me i rrezikshem.
21 January 2008 @ 9:05 pm
ditto, trop!
21 January 2008 @ 9:07 pm
jo pra mo Grupi se dhe une sR