Rishikimi i Historisë
“Historia duhet të rishkruhet dhe ftoj studiuesit të angazhohen në këtë aksion. Nuk mund të intimidohet askush nga deklaratat e atyre që, para të vërtetave, para forcës, idhësisë apo jo të së vërtetës, preferojnë të nanurisen nga mashtrime dhe gënjeshtra.” - Sali Berisha
Qe historia eshte manipuluar ne favor te interesave te grupeve politike qe kane dominuar historine e Shqiperise shekullin e fundit, duket se eshte nje fakt qe pranohet nga te gjithe. Berisha, me kerkesen e tij historianeve, dhe me iniciativen e ngritjes se nje instituti Albanologjik, duket se po perpiqet t’i japi nje zgjidhje ketij problemi.
Tema eshte e nje rendesie te jashtezakonshme per te gjithe ne; sepse prek vete identitetin tone. Tema eshte e nje rendesie te vecante sepse ne keto kohera tranzicioni historine po e shkruajne te gjithe. Secili per hesap te vet.
Por le t’i fillojme gjerat me radhe. Cfare eshte historia? Cfare eshte memoria? Cfare eshte e verteta? A mund te shkruhet ajo pa nderfutje ideologjike? Si mundet te perdorim historine per ndertimin e identitetit tone pa ndihmen e genjeshtrave dhe realiteteve fantazmagorike?
Ne tavolinen e rrumbullaket te Peshkut kemi perzgjedhur kater artikuj nga zera te spikatur te jetes publike shqiptare qe mundohen te hedhin sadopak drite mbi keto ceshtje.
Fatos Lubonja ndermerr misionin e guximshem te beje qartesimit e publikut per konceptin histori dhe memorie. Nje ze anonim jep shembujt se si memoria e se sotmes manipulohet pa rezistence, edhe pse deshmitaret jane akoma gjalle. Mero Baze ve ne pyetje vete figuren e historianit shqiptar duke bere qe ceshtja nga rishkrim i historise te shnderrohet ne ceshtjen: a jemi ne gjendje ta shkruajme historine? Ose, ndryshe, kush do ta shkruaje historine nese na mungojne historianet te cileve mund t’ua besojme autoritetin? Ardian Vehbiu, ne artikullin “Histori e ricikluar”, diskuton rolin e shtetit ne servirjen e nje histore te perbashket per te gjithe.
Ju ftojme t’i lexoni keta analiste perkrah njeri-tjetrit dhe t’i plotesoni ata me diskutimet tuaja. Ju ftojme me tej t’i evitoni sulmet personale apo politike ndaj ketyre analisteve, dhe te fokusoheni ne idete dhe argumentet e sjella.
Shenim nga Peshku: ky seksion i ri do te moderohet nga Alisa Tirana, e cila dhe ideoi krijimin e seksionit. (Alisa eshte zotuar ta kete fshesen e pastrimit te komenteve me te serte se fshesa e zakonshme e Peshkut… ne sherbim te diskutimit konstruktiv, sigurisht.)
22 Tetor 2007 @ 10:03 pm
Historia PO rishkruhet, prandaj debati ‘a duhet te rishkruhet’ eshte ushtrim i kote.
Pyetja qe duhet bere eshte PSE????????
22 Tetor 2007 @ 10:50 pm
I nderuar koth.Them se znj.Alisa duhet respektuar sepse te pakten ka ballafaquar disa prures te niveleve te ndryshem mbi KONCEPTIN e HISTORISE duke na ftuar te kuptojme dhe ndoshta te diskutojme.
Nje kontradikte e MADHE besoj se i fut debatusit dhe kendveshtrusit ne “nxemje” pahyrje e dalje.Ne se sqarohet MIRE e SAKTE se :-Cila Histori do Rishkruhet? Ajo e Shqiperise apo ajo e Popullit qe ka rrojtur historikisht ne keto troje?
SHQIPERIA eshte FORMUAR si shtet NE VITIN 1912.
Disa pergjigje edhe jane dhene… eeee…(lexoi me pika lart)
Vetem ne diktatura… eee…. ka nje histori… eee… ne Demokraci… eeee …ka shume mendime… eeeee …dhe shume histori… eeeeee..
Me duket se dha nje interviste para ca kohesh dhe poshte shkruhej
eeee… Ministri…. eeee i …Arsimit …
Dhe ti me duket se permende …eeee…..nisiativen e ….eeee…..Kujdestarit te Madh te Injorances SALI .B…eeee.
22 Tetor 2007 @ 10:54 pm
Pyetja ,”a duhet te rishikruhet Historia e Shqiperise eshte e pergjithshme,” varet per c`fare behet fjale,c`periudhe,per c`fare fakti duhet te rishikohet ,,ndoshta duhen studiuar fakte te reja,ose deshmi qe pasurojne nje ngjarje,ose qe hedhin drite me shume,per nje ngjarje qe ka qene e zbehur,ose ne hije.
po si te pranosh nje thenie ,qe qarkullon shume ne “analet ” e PD,Ballit Kombetar,Legalitetit,se:
ne luften e dyte botere ,shqiptaret nuk kane bere lufte,por kane hedhur “nja dy-tre pushke,kunder gjermanit,dhe kaq “,
kane luftuar me njeri tjetrin,pra nje lufte civile ,
mohoen deshmoret,e luftes…
ky eshte perversiteti i pseudohistorianeve te kohes se sotme.
22 Tetor 2007 @ 10:56 pm
Te nderuar,
keni filluar diskutimin pa lexuar artikujt.
23 Tetor 2007 @ 10:15 am
Nje kendveshtrim interesant mbi pyetjen c’eshte historia e sjell Xixa ne Blogun e F. Lubonjes, koment ne te cilin ai, e shnderron pyetjen e Lubonjes nga Memorja dhe Historia ne E verteta apo historia.
xixa
Memorja dhe Historia apo e Vërteta dhe Historia ?
Nga çdo kendvështrimi që t’a marrësh, kërkesa e Z. Berisha për t’ju thënë shqiptarëve të vërtetën e tyre historike ose e thënë ndryshe, rishkrimi i historisë mbetet një nismë e lavdërueshme.
Në këtë mënyrë, rishkrimi i historisë kombëtare gjen vendin e merituar në mes të sfidave themelore të Republikës së IIItë : zgjidhja e krizës energjetike dhe sigurimi i ujit të pijshëm, lufta kundër krimit të organizuar dhe korolarit të tij korrupsionit, administrimi i ekonomisë kombëtare dhe sigurimi i mjeteve financiare…
E vetmja e panjohur është se në ç’mënyrë studiuesit dhe historianët mund të rishkruajnë këtë të vërtetë. Pra : cilat janë raportet mes historisë dhe të vërtetës ?
Historia e së vërtetës dhe e vërteta historike.
Pa asnjë dyshim, shumica dërrmuese e pjesëmarrësve në këto debate – në rradhë të parë profanët – noton në mes të një konfuzioni të plotë : kur përmendim Historinë, vallë bëhet fjalë për një realitet tashmë të shkuar apo për « tregimin » e shkruar nga historianët lidhur me të ? As që vihet në dyshim që mes këtyre « kategorive » egziston një dallim thelbësor : ai tregim lidhur me të shkuarën bëhet në të tashmen e historianit. Pikërisht, distanca mes objektit (të shkuarës) dhe subjektit (historianit) përfaqëson edhe esencën e çështjes të të vërtetës në histori.
Elementi i dytë sqarues i dedikohet faktit që, në dallim të madh nga shkenca, qëllimi i historisë nuk është ndërtimi i modeleve, i skemave ose koncepteve përgjithësuese, por pikërisht rindërtimi i realiteteve individuale. Pra historia rendit faktet – faktin që mbetet dukuri e përveçme. Në këtë mënyrë detyra e saj e parë është krijimi i një « konstruksioni historik », i cili në qoftëse nuk mund të karakterizohet nga « objektiviteti », të paktën duhet të reflektojë ndershmërinë e historianit. Në praktikë, kjo ndershmëri reduktohet në një kompromis : ndërgjegjshmëri lidhur me kufijtë e horizontit të tij, gjerësi lidhur me pranimin e debatit dhe të kritikës, garanci e paraqitjes të të gjithë aspekteve të të shkuarës…
Si e gjejnë vehten në këtë skemë historianët dhe studiuesit tanë ? Në mungesë objektive të « objektivitetit », mbetet të vihet në dyshim ndershmëria e tyre. Por, çfarë kanë bërë ata më tepër se sa « interpretimin e Historisë në kontekstin e kohës së tyre » - atë të Komunizmit ? A mjafton vallë të ndrrohet konteksti – dhe me këtë rast shprehja Komunizëm të zëvendësohet me Demokraci – që produkti historik të shëndrrohet në të vërtetë historike ? Pra, në vend që Z Kryeministër të kërkojë rishkrimin e Historisë, është më e udhës që ai të ftojë studiuesit për t’a shkruar atë ndryshe. Në përputhje me zhvillimet e reja demokratike të vendit, fakti historik të gjejë vendin e vet të merituar – të rishkruhen emrat e patriotëve të fshira nga listat si ajo e Pavarësisë dhe me këtë rast, të fshihen me atë gomën e turpit emrat e atyre komitëve dhe kaçakëve të padenjë. Paçka se « karakteri historik nuk gjendet mes fakteve por në botën e njohjes në përgjithësi ». Me këtë rast, ata do të ndërmarrin atë hap aq të domosdoshëm – përfshirjen e faktit politik mes morisë së fakteve historike.
Me që ra rasti, le t’i hedhim një vështrim atyre raporteve të pazgjidhshme mes Historisë dhe politikës, të cilat Z Kryeministër i kqyr sikundër raporti ndaj të vërtetës dhe lirisë. Ndërlidhja univoke që krijon barazvlerën Histori e vërtetë dhe politikë liri, mbetet gjithmonë për t’u vërtetuar, aq më tepër që përpara mendimtarit tonë, të tjerë mendimtarë sikundër historiani Maurice Sartre nuk ngurron aspak të pohojë se « çdokush duhet të bjerë dakord se e vërteta në histori i përket utopisë ». Përfundimisht, ne propozojmë një tjetër përçapje, e cila në mos më e thjeshtë, të paktën është më e kjartë :
për hir të ndershmërisë ndaj profesionit, nga njera anë historianët dhe studiuesit duhet t’i rikthehen të kaluarës dhe nga ana tjetër, paraprakisht, ata duhet t’ju thonë me plot gojën shqiptarëve se asnjë prej tyre nuk është në gjendje të sjellë të vërtetën lidhur me Historinë.
Gjatë këtij kërkimi utopik të të vërtetës, i vetmi element që çlirohet dhe vendoset përpara çdo kërkuesi është ai i ruajtjes së kërkesës të të vërtetës, pra : përkushtimi ndaj tendencës drejt të vërtetës si dhe përdorimi i procedurave të vërteta në punën e çdo historiani.
Historia dhe ideologjia.
Nga momenti që historiani është i ndërgjegjshëm për rolin e tij në krijimin e « konstruksionit historik » ai angazhohet në një proces fort delikat pasi para së gjithash, ai ve në lojë përgjegjësinë e tij. Përpjekja e « rindërtimit » nuk mund të jetë e paanshme. Ajo ndërvaret nga botëkuptimi i specialistit, nga formimi i tij, nga mjedisi i tij familjar – nga mbivendosja e fushave të ndryshme (ekonomike, kulturore, fetare etj.. etj) që krijojnë përfundimisht edhe përfytyrimin e tij shoqëror – nga « habitusi » sipas filozofit Bourdieu. Pra : ajo përmban rreziqe të mëdha.
Duke u përpjekur të rikrijojë historinë, historiani rrezikon të « vrasë » memorjen ose të riekuilibrojë memorjet konkurruese, të mjekojë memorjet e plagosura – shpesh të verbra ndaj memorjeve të tjera. Troç, të ndreqë një gjë duke prishur një tjetër. Sidoqoftë, a kemi të drejtë të identifikojmë memorjen, këtë lëndë « të hapur ndaj dialektikës së kujtesës dhe harresës », këtë fenomen gjithnjë aktual, me të tashmen e përjetshme ?
Është krejt e vërtetë se deri diku, debati ynë është një debat mbi memorien paçka se flasim për histori sikundër është i vërtetë edhe fakti tjetër se një varg specialistësh arrijnë të bëjnë dallimin mes historisë së mirëfilltë dhe historisë « imediate » - pra bashkëkohore. Si njera edhe tjetra trajtojnë faktin individual, dukurinë historike paçka se kjo e fundit rrezikohet të destrukturohet – « të asgjësohet » - sipas shprehjes së Pierre Nora. Por na duhet të pranojmë se ai kalim i detyrueshëm drejt historisë nëpër atë etapë sikundër memorja nuk kërkon vetëm kohë dhe inteligjencë. Para së gjithash, ky proces mbështetet mbi njohjen dhe pranimin e principit se jo vetëm memoria jonë e periudhës së komunizmit ka qenë –para së gjithash- një instrument pushteti por edhe se historia në kuptimin e saj më të gjerë i ka shërbyer dhe i shërben një pushteti, pasi ajo është pjesë përbërëse e një ideologjie të caktuar. Le t’a quajë sa të dojë Polibi mësuese - “më e madhe e mësuesve” ! Përderisa procesi i njohjes prej nga vijmë dhe ku shkojmë programohet dhe monitorohet nga pushteti nëpërmjet shkollës dhe i shërben krijimit të një përkatësie, identiteti apo krenarie kombëtare, është e kotë te nanuriset mendimi intelektual me idenë e pavarësisë së Historisë ndaj ideologjisë.
Periodizimi i historisë kombëtare nxjerr në dukje se, krahas epokës Republikë e Parë dhe Monarki e Zogut (1920 – 1939) dhe epokës në vazhdim Republikë e dytë e Hoxhës (1944 – 1991), renditet ajo bashkëkohore – Republikë e Tretë Berisha – Nano – Berisha (1992 – deri në ditën e sotme). Përpara tyre, gjendet mjegullnaja historike e paanë me gjithë konstelacionet e saj : njerëzit e shpellave, Pellazgët, Ilirët, Arbërit, Skënderbeu i pafaan, Turku mysliman, Aliu i Tepelenës, Hasan Zyko Kamberi dhe Rrapo Hekali i xhelepeve, vëllezërit Frashëri, Ismail Qemal Vlora dhe Esat pashë Toptani…
Për hir të Heroit tonë kombëtar – Kalorësit të krishtërimit dhe shqytit të Katolicizmit - le të ndalemi për disa çaste në epopenë skënderbejane - aq të dashur për çdo zemër shqiptari, me qëllim që të kqyrim ndërtimin e Mitit.
* * *
Ndërkohë që në vitin 1479, kalorësit e parë turq që depërtonin në katedralen e Shënkollit të Lezhës rihapnin varrin e Heroit dhe zhvarrosnin eshtrat e tij për t’i bërë hajmali, vepra e parë letrare që dëshmonte për jetën dhe përpjekjet e tij botohej në Venedik. Ndërkohë legjenda e Skënderbeut kish kaluar detin për të pushtuar zemrat e Evropës : mjaft evropianë kishin luftuar të pafetë turq nën urdhërat e Kreshnikut të Krujës dhe nga ana tjetër, arbërit e shumtë që kishin braktisur vendin, kishin mundur të ruanin figurën e tij në shpirtrat e tyre. Ata mundën të ushqenin atë zjarr gjatë shekujsh, nëpërmjet besimeve të tyre dhe folklorit aq karakteristik të popullit arbëresh të Italisë së jugut dhe të Siqelisë.
Në mënyre paradoksale, vendi në të cilin Skënderbeu lindi, luftoi dhe ndrroi jetë duket sikur e harron pak nga pak, për të mos thënë që e injoron figurën dhe veprën e tij. Nën pushtimin, tutelën dhe më pas përkujdesin otoman, breza të tëra ndjekin njëri tjetrin dhe përjetësojnë traditën e shqiptarit trim, të fituar gradualisht – nëpërmjet shërbimeve të vlefshme dhe besnike. Kjo vlerë e sigurt – luftëtar i paepur, shërbëtor i bindur i Sulltanit dhe mysliman i devotë – do të jetë një mirësi e pafund për Perandorinë dhe një fatkeqësi e përjetshme për armiqtë e saj. Në kohën kur të fundmit e kalorësve të ikur arbër, ata mercenarët stratiotë që kishin fituar lavdi nën hijen e shqipes dykrerëshe, shuheshin njëri pas tjetrit në shërbim të sovranëve evropianë – dhe linin pas vehtes gjurmët e akteve të trimërisë si dhe emrin Arnaout – Arnaud, bashkëatdhetarët e tyre të otomanizuar ngrinin flamurin e gjelbërt te Islamit mbi muret e Budapestit ose de Bagdadit.
Simbioza prej disa shekujsh merr fund në mënyrë të papritur, po atë ditë kur Shqiptarët kuptojnë që interesat e tyre tashmë ndryshojnë nga ato të Otomanëve. Pasi kalojnë ndër mendje, para syve dhe ndër duar dëshmitë e traditave gojore dhe më pas dokumentat e arkivave, ata më të ndriturit mes tyre zbulojnë pak nga pak që ngjashmëritë me otomanët e krijuara pas gjithë atyre shekujve të bashkëjetesës mezi munden të mbulojnë ndryshimet e thella dhe që më në fund vërejnë – ndoshta për hir të një mrekullie – ata paskëshin edhe një histori të tyren dhe për më tepër mjaft të vjetër. Të lumturuar, ata përkulen thellë përpara ikonës së Princit të Krujës, para të cilit dikur dridheshin Sulltanët dhe që prej atij momenti, fantazma e Skënderbeut kthehet mes të gjallëve. Kështu, falë veprës letrare dhe politike të zëdhënësve të Rilindjes Kombëtare të shekullit të XIXtë, Kalorësi ynë Sypatrembur dhe i Panjollosur shëndrrohet në simbolin më të shkëlqyer të nacionalizmit shqiptar.
Me të vërtetë, ai ofronte njëkohësisht shembullin e atij që kish luftuar deri në vdekje për të mbrojtur lirinë e vendit të tij, strumbullarin e bashkimit kombëtar si dhe të një farë ideje të kombit, shpëtimtarin largpamës të qytetërimit kundër barbarisë lindore dhe së fundi, prototipin e luftëtarit – thyesin e zgjedhës otomane. Përveç figurës së tij të lartë, ai huazoi stër-stër-stërnipërve të tij edhe flamurin e tij i cili u shëndrrua në simbolin zyrtar të Shqipërisë së parë të pavarur.
Shfrytëzimi i dytë i Heroit është vepër e monarkisë së Zogut. I interesuar më parë nga madhështia e figurës së Burrit të Shtetit se sa nga principet morale mesjetare që mund t’i shërbenin ndonjë ideali kombëtar, shqetësimi kryesor i sovranit shqiptar ishte ligjësimi i pushtetit të tij nëpërmjet fisnikërimit të farefisit, gjë e cila çoi në një kërkim frenetik të lidhjeve familjare me Shënderbeun e largët. Kështu Dominus Rex noster shëndrrohet në përfaqsues dinastik fillestar, kuintesencë e pushtetit mbretëror. Përveç imazhit dhe flamurit të tij ndërkohë të huazuar, kësaj rradhe Skënderbeu ju « fal » pasardhësve të tij mbretërorë emblemën e familjes si edhe përkrenaren e tij të famshme që me këtë rast shëndrohen në simbole zyrtare të mbretërisë.
Adoptimi i fundit është vepër e pushtetit komunist dhe kësaj rradhe, duke flakur tej instrumentalizmin dinastik, gjithçka që lidhej me Heroin u ripërdor, u rimodelua dhe u kalua nëpërmjet filtrit ideologjik. Shpirti i pavarur skënderbejas doli se paskish qenë një çlirim individual i ndjenjës kolektive të një populli të tërë, etja e tij për liri i nënështrohej shprehjes supreme të atij delli kombëtar i cili vlonte në çdo zemër, fitoret e tij ushtarake i dedikohen pjesëmarrjes të zjarrtë dhe vullnetare të masave popullore në luftën kundër pushtuesit otoman, bile edhe ajo kështjella e papushtueshme e ngritur mbi shkëmbin e Krujës kthehet në një shëmbëlltyrë miniaturë e fortesës së pathyeshme – Shqipërisë bashkëkohore. Edhe përsa i përket anës simbolike, pushteti nuk i kursen aspak mjetet : përveç një ikonografie të bollshme, një shpërthim veprash popullore frymëzohet nga bëmat dhe fitoret e heroit ; institucione, rrugë dhe sheshe të vendit mbajnë tashmë emrin e tij ; bustet e tij dhe statujat zbukurojnë sheshet publike ; dokumentarë, filma bile edhe opera apo poema simfonike i dedikohen Heroit kombëtar ; kështjella e tij restaurohet dhe mbi themelet e vjetra ngrihet një muzeum ndërkohë që qyteti i Krujës shëndrrohet në një qytet-muze.
Për dikë që vjen nga larg, të parregjur me nevrozën ballkanike dhe me histerinë komuniste, kjo lloj mbështjellje historike s’është gjë tjetër veçse një mashtrim. Sigurisht, sensi bashkëkohor i Historisë që mes të tjerash përfaqson vektorin përcjellës të ngjarjeve, hapi i të cilave ndryshon me kohën, e ka tejkaluar së tepërmi idenë tregimtare të dikurshme të metrikës kohore, megjithëse Njeriu përbën gjithmonë metronomin e saj. Të shtangësh momentin e të kaluarës dhe t’a orientosh atë drejt të ardhmes, t’i shtosh këtij momenti një përmasë humanizmi bile po qe se dëshiron edhe një grimë shprese, të dinamizosh këtë bashkësi perceptive me anën e dialektikës hegeliane që e përfytyron zhvillimin si një spirale të hapur ngritëse dhe me këtë rast të vesh në dukje vlerat e saj filozofike : është e vërtetë që instrumenti historik ka përparuar së tepërmi në kohë. Megjithatë, përpunimi i kësaj lënde hapësiro-kohore e ngjizur prej historianëve, ritmika i të cilës i bindet një ndërthurjeje kohësh të ndryshme, të vërejtura me aq mjeshtëri nga një Fernand Braudel, edhe sikur të zbukurohet me një vello determinizmi ose një tregues tjetër progresi, asnjëherë s’ka për të prodhuar ndonjë gjë të ngjashme, të krahasuar me frutin e shkencës historike marksiste. Për të qenë i besueshëm, rindërtimi i Historisë për qëllime politike gjithmonë ka nevojë për atë zhvendosje të shkathët të Njeriut dhe të veprës së tij nga epoka e vet në kohën e sotme. Njëkohësisht, përpjekja e zhdërvjellët dhe e qëllimtë për të rishkruar pjesë të tëra të të kaluarës lejon të sublimojë të tashmen, jep të drejtën për të « justifikuar një koncept ». Nën optikën e diktaturës, përdorimi i historisë për të farkëtuar një armë mbetet gjithmonë tepër tërheqës, mjaft që nëpërmjet saj të mund të nënshtrohen shpirtrat e të gjallëve.
Sidoqoftë, ideja për të shtresëzuar të kaluarën historike me qëllim ngritjeje të një themeli ku mbështetet kombi, ose për të lartësuar ndjenjën patriotike, është tepër e njohur dhe e përdorur në Ballkan dhe gjetkë dhe s’është atribut i komunizmit. Për këtë arsye, shtimi i një fraze të llojit « nën shtrëngimin e ideologjisë marksiste mbizotëruese » mbetet krejt i pamjaftueshëm për t’i thurur lavde « zbulimit të madh » se suksesi i vendosjes dhe i jetëgjatësisë së komunizmit në Shqipëri shpjegohet me faktin e rishkrimit të historisë së vendit. Të gjitha trajtimet e historisë të lashtë dhe të mesjetës të viseve shqiptare të realizuara nga vendasit ngjasin mes tyre ; në të njejtën mënyrë që një pikë uji ngjan me një pikë tjetër uji, pavarësisht faktit që e para vjen nga burimi komunist i supozuar internacionalist dhe e dyta rrjedh nga gurra nacionaliste antikomuniste. Ky vëzhgim ka një rëndësi tepër të veçantë pasi ai sugjeron që për të njejtin objekt studimi, dy ideologji diametralisht të kundërta shpien në përfundime praktikisht analoge ndërkohë që ato frymëzohen nga tema identike, të cilat sipas rradhës quhen ndjenjë patriotike, identitet kombëtar ose lartësim i të kaluarës. Si është e mundur që dy grupe të ndryshëm studiuesish – i pari brenda vendit, i lidhur me pushtetin dhe nga ky fakt, pa patur « tjetër horizont veçse të ndjekin rrugën e treguar », dhe i dyti jashtë vendit, kundërshtar i betuar i atij rregjimi dhe si rrjedhojë i lirë si era në opinionet e tij – riprodhojnë të njejtat skema për të përshkruar këtë « shtresë të thellë » në gur strralli ose në bronz të ilirëve, më pas atë « shtresë të dytë » prej ari të kulluar të trimërisë së Skënderbeut ? Të vetmet përjashtime nga rregulli i përgjithshëm vijnë nga shprehjet e përdorura dhe nga terminologjia e zgjedhur : fakt krejt i kuptueshëm pasi bëhet fjalë për dy kultura politike të ndryshme. Si duhet interpretuar kjo invariancë e lëndës ose e dijes historike në lidhje me ideologjinë ? Ndoshta duke pranuar thjeshtësisht që historiografia dhe ideologjia s’janë gjë tjetër veçse dy aspekte të ndryshme të të njejtit thelb. Përse atëhere duhet të gozhdojmë në shtyllën e turpit historianët shqiptarë për faktin se ata kanë përdorur mitet themeluese gjatë krijimit të identitetit kolektiv ? A egziston së fundi ajo histori që nuk çfaqet si instrumentalizim i të kaluarës për qëllime të sotme ? Le të pranojmë atëhere që historiografia është e aftë veçse në mënyrë të rastësishme që të funksionojë si ideologji dhe që rasti ynë është simptomatik pasi ai është episodik. Cili është ai që mundet të pohojë – në emër të një objektivizmi që përcaktohet nëpërmjet konceptit të asnjanësisë – se është i aftë të ndajë politikën nga ideologjia, këtë të fundit nga historiografia ose të dallojë mitin në lidhje me historinë ?
(Pjesë nga libri « Përjetësisht të Panjohur – një varg vështrimesh mbi Shqipërinë dhe Shqiptarët » në botim e sipër në Francë)
* * *
Historia dhe naiviteti.
Ajo çka karakterizon mes të tjerash Z Kryeministër është thjeshtësia.Nuk bëhet fjalë aspak për mënyrën e tij origjinale, të përmbledhur aq bukur nga vargu i shprehjeve të llojit : « Nuk kam ndërmend të shkruaj histori… Këtu nuk kam ardhur për mësim historie ». Askush, dhe aq më pak historianët, nuk mund të mendojë qoftë edhe një sekondë se Z. Berisha është i aftë për një gjë të tillë. Në të vërtetë, gjatë jetë së tij, krahas përpjekjeve për të lexuar historinë, ndoshta më shumë se çdo gjë tjetër ai është munduar për t’a bërë (ose zhbërë) atë.
Sidoqoftë, është gjithmonë e nevojshme dhe e dobishme t’i rikujtohet qoftë edhe një profani se historia e njerëzimit është para së gjithash histori e qytetërimeve dhe jo e perandorive, se Kongresi i Lushnjës qëndron po aq larg pluralitetit politik në një Shqipëri pa asnjë parti apo forcë politike sikundër dhe Lidhja e Lezhës përkundrejt Këshillit të Ministrave, se Shqipëria e pas Pavarësisë ishte po aq demokratike dhe e ngjashme sa edhe Shqipëria që ai don dhe po ndërton sot, se mospjesëmarrja e Qeverisë së Tiranës në holokaustin nazist nuk mund të shërbejë si alibi ndaj pjesëmarrjes së saj të vetëdijshme në projektin hitlerjan të nënshtrimit të Evropës.
Së fundi, shprehjes së tij aq të mençur : « Shqiptarët kanë shumë motive për të qenë krenarë me historinë e tyre » do të dëshiroja t’i përgjigjesha me anë të perifrazimit të një shprehjeje të një historiane bullgare – kësaj rradhe të vërtetë : « e dua këtë vend të lartë pa ndjerë nevojën as të jem krenar për të as edhe të ndjej turp nga ai ».
23 Tetor 2007 @ 10:46 am
AlisaT,
i thuj xixes qe ka shkrujt se c’eshte historia ne Blogun e F. Lubonjes, komplimente per shkrimin.
P.S. Do ta lexoj mbasdite.
23 Tetor 2007 @ 11:19 am
Vetem nje gje do ja te theksoja per ,artikulin,Xixa,
Memorja dhe Historia apo e Vërteta dhe Historia ?
)
(per mua eshte nje pyetje ,filozofike qe mbetet atje ku eshte ,ne filozofi. mbetet per tu zgjidhur .!!
……………………………………………………………………………………..
Elementi i dytë sqarues i dedikohet faktit që, në dallim të madh nga shkenca, qëllimi i historisë nuk është ndërtimi i modeleve, i skemave ose koncepteve përgjithësuese, por pikërisht rindërtimi i realiteteve individuale.
…………………………………………………………………………………..
Shpjegim im frazologjik..i nje pjese te Xixes,:
Kjo shprehje nuk qendron,sepse historia nuk ka dallim nga shkenca ajo perfshihet si e tille.
Qellimi i historise,nuk eshte rindertimi i realiteteve individuale,por te beje njohjen nepermjet saj te shoqerise njerezore ,
Do te thoja se ky shkrim,ka me shume “filozofi” dhe konfuzion fjalesh sesa nje lloje ndihme kokrete.per temen e me siperme.
23 Tetor 2007 @ 4:21 pm
Pse jo dhe te Krujes. Mu m’osht mush mendja top qy Skineri ka pas luftu me bash Arrnaute nga Morea e jo me nizame Osmanli prej Jemeni.
23 Tetor 2007 @ 7:16 pm
Historia duhet të përkujdeset që të rivendosë datat dhe eventet e ndodhura, personazhet që kanë marrë pjesë në ato evente dhe të përshkruajë situatën në periudhën që kanë ndodhur ato evente.
Dhe kjo jo nëpërmjet “m’ka thanë baba mue”, por duke hapur arkivat dhe duke bërë një studim serioz të dokumenteve historikë që ndodhen në to.
Nuk mund të analizohet gjithçka sepse ashtu i pëlqen njërit apo tjetrit… Provoni të bëni një biografi të ndokujt që është gjallë akoma (nuk marr rastin ekstrem të Berishës ose Kadaresë), dhe do të shikoni që edhe vetë personazhi do t’ju hidhet në fyt, sepse s’e ke paraqitur për atë që Ai do të duket ose ndoshta ke prekur ndonjë tast që edhe atij vetë i pëlqen që të mos kujtohet.
23 Tetor 2007 @ 8:14 pm
Jashtë teme (por jo shumë), sepse nuk po gjeja atë shkrimin se si e doni peshkun, meqë s’besoj se teknikisht do të ishte e vështirë për mirmbajtësit e peshkut, përse nuk filloni dhe ju ta bëni historinë.
E kam fjalën për një almanak, (o si dreqin mund ta ketë emrin), ku në një dritare të blogut, të dalin dhe ngjarjet më të rëndësishme që kanë ndodhur në histori atë ditë (ditlindjet, ngjarjet e rëndësishme ose ato që ja vlejnë për tu kujtuar,etj etj), ku këto evente, të plotësohen dhe pasurohen nga vetë peshqit dhe natyrisht që mesazhet të sjellin vetëm faktin që ka ndodhur, pa u zgjatur me analiza ose komente…. mjaft pët të mbajtur kujtesën gjallë.
23 Tetor 2007 @ 8:31 pm
Alisa, ate muhabetin e holokaustit dhe te nenshtrimit te Europes e ke thene ti apo xixa? Se ne fakt eshte pak per diskutim ajo fjalia atje. Nese Qeveria e Tiranes se asaj kohe ka marre pjese ne projektin per nenshtrimin e Europes s’ka ndonje gje te keqe ketu. Edhe Hitlerin deri tani s’kam degjuar njeri qe ta blame-i se donte te pushtonte europen, te gjithe flasin kunder holokaustit dhe kampeve te perqendrimit. Lufta per nenshtrimin e Europes e qofte dhe te botes, nuk te fut te “te keqinjt” Alisa, se eshte histori e vjeter shume, dhe qe vazhdon akoma, e pale sa do vazhdoje.
23 Tetor 2007 @ 9:06 pm
Swed,
e ka thene Xixa, jo une.
23 Tetor 2007 @ 9:43 pm
Historia eshte shkence shoqerore. Thjeshte! Histori=Rregjistrimi i ngjarjeve te kalurara dhe rrjedhjeve te tyre ne menyre te vazhdueshme dhe shpesh here kronologjike.
Nuk ka ndonje filozofi te madhe per te renditur ngjarjet themelore te nje populli ne menyre kronologjike ne nje tekst historie shkollore duke e xhveshur nga ngarkesat ideologjike qe kane qene dhe mbeten si mjet i propagandes te sunduesve te cdo kohe.
Edhe me pak e veshtire eshte qe te rreshtosh shumicen derrmuese te ngjarjeve kohore te nje populli ne disa volume qe perbejne nje njohje shume me te larte te historise. Ketu ka mjaft vend per te shtuar ata qe mund te ishin hequr dikur.
Akoma me e lehte eshte te shkruhet nje bibloteke e tere me ngjarjet e Historise se Shqiperise.
Gjeja themelore eshte qe kudo ne histori te mos perdoren glorifikimet, cilesoret apo mbiemrat e shpeshte me qellim qe ti mbushet mendja lexuesit se ky apo ai person ishte i mire i keq apo i dreqosur, po ashtu edhe per ngjarjet.
Keto jane arsyet pse me duket mua kaq e thjeshte perpunimi i historise ne kuptimin e elaborimit te saj dhe do ta quaja pune pa mend rishkrimin e saj nen presionin nga ana e njeriut me te djallezuar dhe me regresiv te popullit shqiptar qe ka pasur ndonje here ne historine e tij mijravjecare.
Qellimi i Saliut eshte qe ti sherbeje serbeve duke shkaterruar vec shtetit, ekonomise, konstruktin shpirteror te shqiptarit, edhe histoine e tij. Goma e turpit eshte pikerisht ajo makine e inxhenerise me makabre qe ka perdorur ky Satana per te poshteruar kombin e vet.
Ne se ky “promotor i demokracise shqiptare” nuk do te perdorte gomen, atehere i binte qe ne histori per 50 vjet duhej perdorur emri i Enver Hoxhes. Prandaj goma e turpit e Sales eshte nje expedient per te vazhduar me tej shkaterrimin e kombit dhe vonesen e stabilizimit te tij per te mos qene i gatshem ne nje konflagracion te mundeshem ne Ballkanin e sotem apo te neserm.
Sa i perket eshtrave te Skenderbeut, turqit nuk e kane pasur zakon te nxjerrin eshtrat e te vdekurve. Puna e hajmalive eshte perralle per te mbuluar turpin e xhelozise qe kryen shpellaret, stergjyshrit e Sali Berishes me shoket e Lek Dukagjinit. Por le ta leme me kaq kete pune se i vjen ere e pakendeshme.
Mendoj se kushdo qe ka qene figure e njohur apo personalitet historik nuk ka asnje arsye te futet ne historine e shkruar. Asnje ngjarje qe ka ndikuar per mire apo per keq nuk ka pse te fshihet (mbulohet). Ne opinionin tim kjo eshte histori e vertete. Ne kete menyre historia jone do jete nje histori e vertete dhe gjitheperfshirese dhe s’ka arsye pse historishkruesi te me tregoje mua se kjo ngjarje apo ky person ishte i keq apo i mire, une ate e gjykoj vete.
23 Tetor 2007 @ 9:53 pm
« Çështja » Moquet dhe zemërimi i historianëve.
1. Letra.
Nënoçka ime e shtrenjtë,
Vellaçkoja im i adhuruar,
Babushi im i dashur,
Së shpejti do të vdes! Çka ju kërkoj, dhe në veçanti ty nënoçka ime, është që të jeni kurajozë. Une për vehte kam kurajo dhe dua të jem po aq sa edhe të tjerët që kanë shkuar përpara meje. Sigurisht, do të dëshiroja të jetoja. Por, ajo çka dëshiroj me gjithë zemër, është që vdekja ime të shërbejë për diçka. S’pata kokë të përqafoj Zhanin, I putha dy vëllezërit e mij Rozhe dhe Rino. Përsa i përket të vërtetit, për fat të keq s’mund t’a puth ! Shpresoj që sendet e mija personale do t’i merrni ju dhe ato mund t’i shërbejnë Serzhit i cili, dhe besoj, do të jetë krenar që t’i veshë një ditë.
Ty o babushi im, me gjithëse se të kam shkaktuar dhimbje sikundër dhe mamasë, po të përshëndes për herë të fundit. T’a dish që kam bërë ç’është e mundur që të ndjek rrugën që ke çelur përpara meje.
Një përshëndetje të fundit të gjithë miqve, si dhe vëllait tim që e dua aq shumë. Ai duhet të mësojë shumë që më vonë të bëhet burrë.
17 vjeç e gjysëm, jeta ime paskish qenë e shkurtër ; nuk ndjej asnjë pendim, përveç asaj që të zhdukem larg syve tuaj. Do të vdes bashkë me Tëntënin, Mishelsin. Mamaja ime, çka po të kërkoj, çka duhet të më premtosh, është të jesh kurajoze dhe të mposhtësh dhimbjes.
Nuk dua t’ju rëndoj më tepër. Po ju le të gjithë, ty mama, Serzh, baba, duke ju puthur fort me gjithë zemrën time prej fëmije. Kurajo !
Gija juaj që ju do fort.
Gi.
Një mendim i fundit : juve që do të mbeteni, të jeni të denjë për ne, të 27 që shkojmë drejt vdekjes.
2. Gi Moké dhe epoka e tij.
Kush është Gija ? Një gjimnazist parizian 17 vjeçar, nxënës i liceut Karno të Parisit. Babai i tij ishte deputet i Parlamentit francez, i arrestuar nga qeveria e Daladierit dhe i syrgynosur në një burg të Algjerisë franceze, pas shpërndarjes së Partisë komuniste franceze, në vitin 1939. Pas arrestmit të të atit dhe pushtimit të Parisit nga gjermanët, Gija bashkohet me rezistencën ilegale dhe arrestohet duke ngjitur trakte në një nga stacionet e trenit të Parisit, nga policia franceze në shërbim të hitlerianëve. Pasi e torturuan për t’i nxjerrë emrat e bashkëpuntorëve, djaloshin e transferojnë nga një burg në tjetrin dhe përfundon në kampin e Shatobrianit, në Luarë Atlantike. Në 22 tetor 1941, ai u pushkatua së bashkë me 26 të burgosur të tjerë, si reprezalje për vrasjen e një oficeri gjerman.
Është vetë Pushë, ministri francez i Brendshëm i qeverisë Petën, që redaktoi listën e vdekjes, duke u kujdesur që të zgjidhte « mes komunistëve më të rrezishëm, të përqëndruar në Shatobrian » me qëllim që të kursejë jetën « po aq francezëve të vërtetë dhe të ndershëm ». Nën-Prefekti i vendit që asistonte në egzekutim u kujdes t’ju shërndante të dënuarve nga një laps dhe një copë letër. Pak çaste përpara se të pushkatohej, Gija shkruan letrën e mësipërme.
3. Memorja dhe politikanët.
Çdokush pajtohet me mendimin se vrasja e Gisë përfaqson një moment flash të historisë moderne të Francës, e mbetur në memorjen kolektive më tepër për shkak të natyrës së saj emotive dhe prekëse se sa për karakterin heroik. Sidoqoftë, kombi francez e ka përzgjedhur djaloshin komunist përmes atyre dhjetra mijra të tjerëve dhe e ka përkushtuar emrin e tij në nëpërmjet një liceu të Shatobrianit, një stacion metroje në Paris…
Më tej koha bëri të vetën dhe figura e tij u njësua me masën e të gjithë luftëtarëve të rezistencës franceze – komunistë dhe golistë, republikanë dhe demokratë, vendas dhe të huaj – që u përpoqën, u burgosën dhe u vranë gjatë përpjekjes së tyre antifashiste…. deri në momentin kur, Presidenti i porsazgjedhur i Republikës franceze, Nikola Sarkozi, shpalli që « vendimi i tij i parë » si President qe leximi në çdo 22 tetor, në të gjitha licetë e Francës, i letrës së Gisë.
« Një djalosh 17 vjeçar që jep jetën për Francën, është një shembull jo i të kaluarës por i së ardhmes. Për mua, ky lexim përfaqson një simbol të madh ».
Këtë ditë përkujtimore, Franca u zgjua e ndarë në dy kampe :
- ata që gjykonin se logjika e Presidentit të tyre ishte në fazë me idenë e bashkimit të Kombit, të një terapie të memorjes së luftës si dhe të aspekteve të saj të harruara, të një shpirti rezistent, të vlerave të kurajos dhe të angazhimit.
- të gjithë të tjerët që denonconin sipas rastit një instrumentalizim të historisë për qëllime politike (një pjesë e profesorëve të shkollave), që vinin në pah rekuperimin e një figure të komunizmit nga ana e një Presidenti të djathtë që lakmon hapjen drejt forcave të të majtës (partia komuniste franceze), që dënonin efektet e dëmshme të një teksti që fillon me fjalët « së shpejti do të vdes.. » në rradhët e liceistëve të çoroditur (psikologët dhe të tjerë psikiatrë), që rezistonin kundër një urdhri që vinte nga Ministria e Arsimit (sindikatat e profesorëve)….
Ku qëndron thelbi i « çështjes Moké » ? E parë nga larg, kjo çështje paraqitet si një grindje klasike mes përfaqsuesve të pushtetit dhe inteligjencës – një zhurmërim tipik, sekretin e të cilës e zotërojnë me aq talent francezët. E parë nga afër, kjo çështje prek ndarjen e sferave të aktivitetit dhe respektin e arbitrit të lirë : me fjalë të tjera, politika zhvillohet në parlament dhe është çështje e partive dhe organizatave politike, mësimi zhvillohet në shkollë dhe është çështje e profesorëve dhe e programeve. Aq më tepër që, pa arsye, evokohet memorja dhe historia nëpërmjet një teksti që – shkëputur nga konteksti i tij historik - ndoshta i përmban të gjitha ndjenjat njerëzore përveç rezistencës dhe antifashizmit. Në ç’moment gaboi Presidenti Sarkozi ? Përse atij ju desh të « përvehtësonte qoftë edhe një parcelë të Historisë së Francës, që në të vërtetë i përket të gjithë Francezëve » ?
Diçka është e sigurtë : Sarkozi nuk është i vetmi mes Presidentëve që i ka bërë thirrje kujtimit të rezistencës dhe të Luftës së Dytë. I pari dhe më i shquari është Sharl de Goli i cili, proklamon identifikimin e Kombit dhe të rezistencës antifashiste. akti më i përmendur i Gjeneralit mbetet transferimi i eshtrave të Zhan Mulënit, heroit të rezistencës, në Panteon – krahas Hygoit dhe Zhoresit.
Disa vjet më vonë, megjithëse në një formë të ndrojtur, Presidenti Miteran ve në dukje implikimin e rregjimit të Vishisë në çfarosjen e çifutëve ndërkohë që Presidenti Shirak përmend publikisht përgjegjësinë historike dhe fajësinë e Shtetit francez në gjenocidin e Luftës së Dytë. Kjo përgjegjësi sipas Shirakut binte njëkohësisht edhe mbi shoqërinë franceze dhe institucionet e saj. Veçse, asnjë prej Presidentëve të mëparshëm nuk kish shkuar deri aty sa të detyronte shkollën, ose t’ju bënte thirrje historianëve që të merrnin pjesë në këtë proces të rindërtimit të memorjes, të rishikimit të historisë. Ja pra edhe përmbajtja e « çështjes Moké » - tejkalimi i ndërgjegjshëm i prerogativave të Kryetarit të Shtetit dhe përzierja e tij në fushën e marrëdhënieve që i përkasin memorjes, historianëve, shkollës.
4. « E vërteta » zyrtare dhe rrebelimi i historianëve.
Cuditërisht, « çështja » Moké rikujton një skenë tjetër : atë të Kryeministrit Berisha që porosit historianët shqiptarë të rishkruajnë historinë. Pëveç rastësisë rrethanore – si dhe vullnetit zyrtar për të imponuar « të vërtetat » e tij – këto dy episode s’kanë asgjë tjetër të përbashkët. Përkundrazi, Presidenti Sarkozi i drejtohet kombit mbarë dhe i sugjeron brezave të ardhshëm të « masin » përgjegjësinë që peshon mbi çdo qytetar, atë « borxhin » e brezave të sotëm ndaj atyre të shkuar – dhe shkakton zemërimin e profesorëve dhe të historianëve ndërkohë që Kryeministri Berisha i drejtohet një rrethi të zgjedhur dashamirësh dhe nënvizon përgjegjësinë e historianëve lidhur me shtrembërimet e qëllimshme të tyre si dhe me nevojën për t’a shkruar ndryshe krejt historinë e vendit – dhe nuk ngjall aspak reagimin e këtyre të fundit, pa folur për indiferencën e plotë të Kombit.
E thënë ndryshe dhe duke përmbysur rolet, as që mund të imagjinohet Berisha në rolin e Sarkozisë që të urdhërojë me anë të ministri të tij të Arsimit Pollo, të gjithë mësuesit e Republikës të lexojnë letrën e partizanes Persefoni Kokëdhima, të shkruar përpara varjes së saj nga të njejtët nazistë, sikundër dhe Sarkozinë në rolin e Berishës të urdhërojë historianët e vendit të tij të rishkruajnë historinë e Francës.
E di që do të më thoni se në këtë pikë Shqipëria nuk ngjan aspak me Francën. është krejt e vërtetë, bile mbetet pak të thuhet, se edhe vetë demokracitë nuk ngjasin aspak me njera tjetrën.
23 Tetor 2007 @ 11:15 pm
O xixa,
E kupton se sa larg je ,kur tenton te besh krahasime,me siguri.
Nje gje kisha deshire te theksoja, se ke energji,dhe aftesi te shumta,ne perkthime ,te problemeve dhe hallet e frances,(edhe franca,edhe anglia,edhe gjermania, italia kane probleme me historite e tyre,mete kaluaren e tyre,kolonialiste,diktatoriale)por Shqiperia nuk mund te krahasohet,me to .
1-Shqiperia vetem ne 1912,(s`ka kaluar ende ,nje shekull,)u be nje shtet pavarur,me shume probleme dhe halle per te zgjidhur,dhe per te ruajtur te pakten identitetin kombetar,te lene ne meshiren e fatit,nga nje sundim 500 vjecar otoman
2-Kalvari i problemeve tona per formimin e nje shteti nuk pati te sosur,
(ne fakt bota i kishin mbaruar 200 vjet me pare, keto halle,) duhej te manaxhonim veten tone, simbas rrymave te fuqive te medha qe kishin ne dore fatin tone,keshtu bene Qemali,Zogu,Enveri ,keshtu po bejne edhe Berisha -Nano,
jemi ketu ,ku jemi ,vetem e vetem sepse te paret tane,diten te mbronin veten nga asimilimi,i ketyre fuqive,Fati yne eshte nga fryjne ererat,e lindjes ose te perendimit,ne nuk kemi force te ecim ndryshe,historikish keshtu ka ndodhur dhe keshtu do te ndodhe..
detyra jone eshte ti veme ne pah,me mire ngjarjet,te hedhim me shume drite mbi to ,dhe jo te denigrojme,historine tone nepermjet rishikimit te leshit,apo te degjojme politikanet tane qe jane nga me te shiturit,qe nuk e kane per gje te hedhin ne ferr,gjithshka qe eshte arritur me gjak dhe djerse .
Askush ,as edhe nje rend shoqeror nuk eshte i persosur ne historine njerezore, histori te paster nuk ke per te gjetur, ne as edhe nje vend te botes,por e keqja ketu eshte se tek ne , vihet re , nje fenomen i cuditshem, ne vend qe te nxjerrim vlerat tona,si komb, si popull,i nxjerrim syte njeri tjetrit,duke denigruar ngjarje historike qe i kane dhene vlera kombit ,duke i vlersuar badhe e zi ,dhe jo me te mirat e te keqiat e tyre , I.Qemali nuk mohoet,Zogu nuk mohohet,Enveri nuk mohoet,Berisha nuk mohoet,harroeni kete,hidhni drite sa te doni,ato qendrojne figura kombetare.
24 Tetor 2007 @ 9:28 am
Duke mos njohur mire pasojat e nje historie te manipoluar, jep shembuj qe nuk i afrohen realitetit tone.
Sikur Franca ta jetonte diktaturen nuk besoj se Sarkozi do bente kete thirrje.
Me kete shembull qe afron Xixa ne jemi larg.
Ne nuk kerkojme te lexohen letrat apo kendohen kenget e “herojve”, por ate qe Franca e gjitha vendet Demokratike kane, vertetesin e Historis.
Nuk kerkojme qe te ulet njeri e te ngrihet tjetri,kerkojme daljen ne drite te dokumentave historik,te shkruhet e verteta pa ngjyra politike apo krahinore.
Kur te vije kjo, ateher kushdo qe mund te jete ne pushtet ka lirin e plote te beje thirrje sipas oreksit qe ka,te ndergjegjsoj masat me kendveshtrimin e tij.
Ti biem shkurt;HISTORIA E SHQIPERIS ESHTE PENG E MANIPULIMEVE E TE PAVERTETSIVE.JO E KENDVESHTRIMIT APO TE OPINIONIT QE KA SECILI QYTETAR SHQIPTAR.
24 Tetor 2007 @ 10:13 am
“Nuk kerkojme qe te ulet njeri e te ngrihet tjetri,kerkojme daljen ne drite te dokumentave historik,te shkruhet e verteta pa ngjyra politike apo krahinore.”
A eshte e mundur te behet kjo dhe si? Nese politika eshte ajo qe drejton historianet sa eshte e mundshme t’i shpetojme manipulimit ne emer te rishikimit? Kush garanton qe shteti te dale mbi interesat e grupit dhe te servire nje histori qe na bashkon te gjitheve ne nje identitet?
24 Tetor 2007 @ 10:50 am
Pse bejme shume teori.le te fillojme faktet:
-c`fare eshte e manipuluar,ne histori.
-c`fare nuk eshte e vertete,ne historine shqiptare.
24 Tetor 2007 @ 4:47 pm
Historia, njê makth… Rishkrimi i saj, fundi i makthit?
Nevoja e rishkruajtjes së historisë – e ngritur mes të tjerash edhe nga Kryeministri Berisha – shpreh para së gjithash një shqetësim, i cili ndjehet sikundër në planin individual edhe në atë kolektiv. Pra, sipas këndit të vështrimit, bëhet fjalë për një nevojë shoqërore, një përkushtim të brendshme të historianëve, një urgjencë e kohës së sotme të tranzicionit demokratik dhe së fundi, një objektiv të forcave politike. Shtrimi i çështjes në mexhelisin publik krijoi njëkohësisht një debat dhe një kakofoni, një pasqyrë të pashmangshme të të cilëve e gjejmë edhe në hapësirën e Peshkut.
Që të gjithë janë dakord të hapin debatin dhe të pjesëmarrin në të – sipas mundësive dhe shkallës së njohjes. Veçse kakofonia prezente dhe aspektet e saj – përngutje ose temporizim, entusiazëm dhe pesimizëm, dëshirë dhe pasion, urrejtje ose nostalgji – maskon deri diku thelbin e problemit. Ndoshta një prej arsyeve kryesore është se vetë historianët ende nuk kanë zbritur në sheshin e mejdanit !
Në mungesë të tyre, le të gjykojmë ne vetë :
- OK, hajde të rishkruajmë historinë ; por për cilin kapitull të historisë bëhet fjalë ? Disa apo të gjithë ?
- Dakord, për hir të parimit të barazisë universale, le t’i rishkruajmë të gjitha kapitujt ; por në ç’pikë historia i le vendin memorjes ? (ja edhe ngulmimi i F. Lubonjës).
- Pra duhet t’a lemë memorjen mënjanë deri sa trysnia e kohës t’a kompresojë dhe t’a shëndrrojë në histori apo, nën shembullin e disa shkollave historike, t’a konsiderojmë si « histori imediate » dhe t’i përvishemi studimit të saj ?
- Çfarë shpresojmë nëpërmjet rishkruarjes së historisë – përveç rivendosjes së atyre personazheve nëpër fotografi dhe të rishfaqjes së firmave të tyre nëpër proces-verbale, që goma e historianëve të paskrupullt i kish fshirë – ndoshta që të dalë e vërteta ? për cilën të vërtetë bëhet fjalë ?
- A është në gjendje Historia që të përcaktojë « të vërtetën shkencore » sikundër kimia vërteton se formula e ujit ku jetojnë peshqit është unike : H2O?
- Pra, historia a është shkencë apo jo (në kuptimin absolut të fjalës) dhe në qoftë se jo, çfarë presim ne prej saj ?
- Nëqoftë se historia s’është gjë tjetër veçse « shkencë shoqërore » dhe si e tillë ndikohet domosdo nga botkuptimi i saj, cila është ajo shoqëri ideale në emër të cilës duket ndërtuar ajo « histori ideale » ? (ja edhe kuptimi i kundër-ndërhyrje së Xixës)
- Në ç’mënyrë, ndërgjegja e pastër ose e ndohtur e një historiani – ose e disa prej tyre - ndikon në shkrimin e asaj që quajmë Histori ? (pasi në fund të fundit, ajo çka lexojmë si të tillë është frut i punës së tyre!)
Po e ndërpres këtu vargun e pyetjeve të mësipërme për t’i zëvendësuar që të gjitha me një të vetme : Cili është elementi i përbashkët i të gjitha këtyre pyetjeve si dhe plot të tjerave të të njejtës kategori ?
Ja edhe përgjigja, gjithmonë në formë pyetje : Çka përfaqson Historia në vetvehte ? pra, çfarë është kjo lëndë kaq misterioze dhe kaq e përpunueshme që na serviret si histori ?
Është krejt e natyrshme që Historia vetë nuk është në gjendje të sjellë përgjigjen e kësaj pyetje pasi ajo nuk mund të jetë edhe objekt edhe subjekt i të njejtit vështrimi. Në të njejtën mënyrë sikundër edhe Shkenca, e cila nuk mund njëkohësisht të kryejë qëllimin për të cilën destinohet dhe të përcaktojë edhe thelbin e qënies së saj. Përgjigjet e kësaj natyre mund t’i sjellë veçse Filozofia (njê shprehje e lexuar diku, nê komentet e mêparshme). Duhet thënë se në këtë fushë të aktivitetit intelektual, jo vetëm peshqit e vegjël që vërtiten në akuariumin e përditshëm, jo vetëm peshqit shumëngjyrësh që kultivohen në pellgun e mendimit historik, por edhe peshqit e mëdhenj që notojnë në moçalin e politikës ; pra që të gjithë janë ushqyer ose me thërrime ose me kafshita të papërtypura, që dora e kujesshme e të ndjerës PPSH i ka shpërndarë pa kursim.
Pa dashur aspak të hap një temë të re diskutimi edhe më të mundimshme edhe më të te errët se ajo që kemi nëpër duar, le t’ju japim fjalën vetë filozofëve :
- « Çka jemi, ne jemi historikisht » (Hegel)
- « Historia është miti i Perëndimit » (Claude Lévi-Strauss)
- « Filozofia nuk ka për të zbuluar kurrë se çka është historia për aq gjatë sa ajo do t’a analizojë si një objekt reflektimi ose si një metodë » (Heidegger)
Asgjë precize nuk mësojmë nga këto pohime –përveç faktit që edhe vetë filozofët nuk janë në gjendje t’a përcaktojnë me saktësi thelbin e saj. Ndërkohë po këta filozofë e transformojnë pyetjen në një drejtim tjetër :
A është historia që krijon njerëzit apo janë njerëzit që krijojnë historinë ? Dhe në këtë pikë, përgjigjet divergjojnë aq tepër sikundër edhe doktrina e Hegelit ndaj asaj të Kantit si dhe ajo e Hejdegerit ndaj Marksit. Cilës rryme të medimit i përkasin këta historianët tanë të vendit ? Heshtje !
Le t’jua japim fjalën të tjerëve historianë – atyrë që bota e gjerë ju ka dhënë besimin për virtytet dhe zotësinë e tyre – për t’u ndriçuar lidhur me mënyrën se si ata e kqyrin botën dhe e vlerësojnë detyrën e tyre :
- « Detyra e vetme e historianit është të thotë atë që ka ndodhur… të sakrifikohet ndaj të vërtetës kur i vihet të shkruajë një histori, dhe të neglizhojë gjithçka tjetër ; me një fjalë, e vetmja rregull, e vetmja masë e saktë, është të mos bëjë kujdes vetëm ndaj atyre që e dëgjojnë, por edhe ndaj atyre që më vonë do t’a lexojnë… Pra, historiani duhet të jetë i zhveshur nga çfarëdo ndruajtje, i pakorruptueshëm, i pavarur, mik i sinqeritetit dhe i së vërtetës… duke mos patur asnjë borxh ndaj urrejtjes, as miqësisë, duke mos kursyer asnjeri për mëshirë, për turp ose për respekt, një gjykatës i papanshëm… (Një historian grek i shekullit të IItë p.e.s..)
- « detyra e historianit qëndron në « kuptimin e të tashmes nëpërmjet të shkuarës » dhe ndërlidhshmërisht në « kuptimin e të shkuarës nëpërmjet të sotmes » ». (Mark Blok – shekulli i XX)
- « E kam thënë dhe e përsëris : historiani nuk është një arbitër, një komision ose një Gjykatë. Nuk i shërben askujt dhe asnjë gjëje të dënosh një palë dhe të falësh një tjetër. Ajo çka duhet është të njohësh dhe të kuptosh. Një vend, një popull, mund të përmbushë fatin e tij dhe të vendosë për të ardhmen e tij vetëm në qoftëse është i kjartë me të kaluarën e tij, çfarëdoqoftë ajo – e mbushur me errësirë ose me dritë. Ai duhet të përmbushë të gjitha përgjegjësitë – jo nga pikpamja juridike por historike. Të njohësh, nuk është çështje e lehtë. Kjo gjë kërkon durim dhe përulje përpara realitetit që rrjedh nga burimet dhe që nuk përputhen të gjitha me memorjen që kemi ruajtur. Të kuptosh është ende më e vështirë ». (Një historian sviceran i shekullit të XX)
- « Historia lejon të kuptohet prej nga vijmë, ç’farë ka ndodhur që na ka sjellë aty ku ndodhemi aktualisht dhe ndriçon situatat në të cilat ne gjendemi. Pra, historia nuk i jep mësime askujt dhe aq më pak parashikon të ardhmen – ajo s’bën gjë tjetër veçse ndriçon zgjedhjet që duhen bërë » (Zhak Le Goff – ditët e sotme)
Me fjalë të tjera, dhe në kundërshtim me një ide fort të përhapur, e kaluara – në kuptimin e pastër të fjalës - nuk përbën objektin e historisë, e cila s’është gjë tjetër veçse ajo « e njerëzve në kohë ». Nga natyra e saj, historia mbetet një kërkim i vazhdueshëm dhe në këtë mënyrë ajo implikon një zgjedhje. Përballë realitetit njerezor, njëkohësisht i pafund dhe konfuz – dhe përmes sasisë të stërmadhe të fakteve në zotërim të tij – është e pashmangshme që historiani duhet të qëmtojë dhe të zgjedhë, përpara se të fillojë analizën e tij të thellë.
Përfundim :
Ç’kuptojmë nga gjithë këto rreshtat e mësipërm ?
- Historia në atë formë që paraqitet prej historianëve-shkrimtarë është një kompilim i të kaluarës, një tentativë e vazhdueshme e paraqitjes së përvojës historike të një shoqërie njerëzore, e memorjes së saj të shkuar dhe të tashme.
- Në qoftë se shoqëria civile konstaton se kjo mënyrë paraqitjeje nuk përputhet me përfytyrimin e saj ndaj lëndës historike, me mesazhin « gjenetik » që ka krijuar identitetin e saj të përveçëm, është në nderin e saj që t’ju drejtohet historianëve dhe nëpërmjet tyre, të kërkojë riformulimin adekuat të një apo më shumë kapitujve të këtij « libri » shumëvëllimësh dhe shumëzërash.
- Ju takon historianëve – si dhe të tjerëve studiues të fushave anekse – të rizhyten në oqean për të nxjerrë fragmentet e humbura, me qëllim që të përmirësojnë këtë konstruksion dhe me këtë rast, të rifitojnë konsensusin e kësaj shoqërie në kërkim të identitetit dhe në projektim drejt të ardhmes.
- Duke njohur karakterin subjektiv të përpjekjes, nuk u takon aspak politikanëve që të marrin rolin e mësuesit të historisë dhe aq më pak t’ju tregojnë historianëve çfarë duhet të bëjnë dhe çfarë duhet të mos bëjnë. Përvoja e vendit tonë e ka treguar qartë se kur politikanêt shëndrrohen në udhërrëfyes të historisë, frutet e përfituara janë të përçudnuara.
- Le t’i gjykojmë këta historianë nëpërmjet veprës. Pra, pasi të kenë shtënë brenda të gjithë dijen e tyre dhe atë të të tjerëve filozofë, le të na e paraqisin atë me modesti, me përunjësi dhe me kompetencë. I vetmi arbitër jashtëkohor i kësaj përpjekjeje mbetet vetëm shoqëria civile – pra njerëzit, grupet e njerëzve, shtresat shoqërore, organizatat dhe shoqatat që përçojnë opinionin publik.
24 Tetor 2007 @ 5:38 pm
I/E nderuar XIXA.Me prano me tolerance,sepse perpara kohes suaj te harxhuar si e specializuar per kete fushe,po provojme te nderhyjme me pak ndrojtje per te kembyer ndonje mendim.
e ekzekutivit,per rishikimin e saj,kur thjesht flitet per nje liber?
Ne te gjthe referencat tuaja ,ndaj penave te ndritura me duket sikur nuk del shume e qarte
-Motivi i shkruarjes se HISTORISE ose me shqip “Cilesimi “i drejteperdrejte i kuptimit themelor te HISTORISE:
PERSE NA DUHET TE NJOHIM HISTORINE?
Ne se ne e trasmetojme si nje lende mesimore (me fal te …eeee,,,,)atehere perse gjith kjo energji intelektuale e harxhuar ?
Ne se ne do ta perfyryrojme nje lende si gjith te tjerat ne procesin mesimior,te ndare ne vite mesimore,perse gjith kjo zhurme deri tek maja e “ndritur”
Duke menduar se i afrohem pak a shume shpjegimit te pyetjes se :
CILI ESHTE QELLIMI I SHKRUARJES se HISTORISE mendoj se ajo (historia) ka si mision
“”"Nepermjet paraqitjes se fakteve ne rrjedhen e shekujve ,viteve a te tjera njesi matse te kohes ,te paraqese ne forme TESTAMENTI karakteristikat dhe prirjet e pergjitheshme me kryesore te nje populli ,rroli dhe ndikimi i te cilave i trasmetuar e aplikuar ne situata te caktuara EKZISTENCE,MORALI EKONOMIKE,ASIMILIMI,PUSHTIMI etj,kane bere te mundur jo vetem mbijetesen ne kushte te veshtira por edhe ndricimin e rrugeve ne krah e me popujt e tjere drejt zhvillimit e perparimit sipas arritjeve bashkekohore.”
Kete mendim pena juaj mund ta hedhe poshte ose ta plotesoje ashtu si edhe mund ta rregulloje me shpjegime te tjera per tu futur me brenda kuptimit te vertete te temes se prure nga znj ALISA.
C’Ka per mision dhe perse duhet kjo historia?
Problemi i dyte qe kam mendoj se pas referencave shume me vlere te mendimtareve e studiuesve boterore ne qartesohemi per nje HISTORI per hir te nje HISTORIE si te TILLE.
Ndersa titulli i prurjes eshte shume i QARTE “HISTORIA E SHQIPERISE” askund nuk kam gjetur ate qe eshte e verteta per ekzistencen e SHQIPERISE—DITLINDJEN e saj si SHTET i PERCAKTUAR QARTE ne vendimet e organ.nderkombetare.Mos valle qe ketu fillon falsifikimi i HISTORISE?
Dhe ne se kjo e nderlidh Historine e ketij trualli te emertuar Shqiperi me vetekzistencen e saj si KOMB per c’fare historie do shkruhet pa pjesen tjeter te shkeputur ne menyre FALLSIFIKATORE?
Dhe jo se fundi kam mendimin ne se ky tekst i quajtur HISTORI e SHQIPERISE duhet te shoqerohet me nentituj po aq domethenes …si edhe e popullit qe rron i ndare prej truallit ame…..Sidomos me kete ne gjejme nje rruge qe shmang plotesisht britmat injorante e shurdhuseve te cdo GRUPIMI
qe vertetesine e historise e shohin tek fshirja e ndonje figure nga fotografia ose dhe me keq akoma..AI ka (qene)kene burre me mustak(mustaqe)te gjata…….dhe diktatura ja ka pas mshef(fshire)
24 Tetor 2007 @ 8:11 pm
E keni pare,ne Portokalli humorin me Artur,”Discoveri channal” ??!!!
Ja dhe shpjegimi,per Historine e Rishikuar..sipas Xixa-s:
Historia, njê makth… Rishkrimi i saj, fundi i makthit?
….
OK, hajde të rishkruajmë historinë ; por për cilin kapitull të historisë bëhet fjalë ? Disa apo të gjithë ?
…..
le t’i rishkruajmë të gjitha kapitujt ; por në ç’pikë historia i le vendin memorjes ? (ja edhe ngulmimi i F. Lubonjës).
A është në gjendje Historia që të përcaktojë « të vërtetën shkencore » sikundër kimia vërteton se formula e ujit ku jetojnë peshqit është unike : H2O?
…
Pra, historia a është shkencë apo jo (në kuptimin absolut të fjalës) dhe në qoftë se jo, çfarë presim ne prej saj ?
…
Ja edhe përgjigja, gjithmonë në formë pyetje : Çka përfaqson Historia në vetvehte ? pra, çfarë është kjo lëndë kaq misterioze dhe kaq e përpunueshme që na serviret si histori ?
..Të njohësh, nuk është çështje e lehtë..
..Përfundim :
Ç’kuptojmë nga gjithë këto rreshtat e mësipërm ?
- Historia në atë formë që paraqitet prej historianëve-shkrimtarë është një kompilim i të kaluarës, një tentativë e vazhdueshme e paraqitjes së përvojës historike të një shoqërie njerëzore, e memorjes së saj të shkuar dhe të tashme.
24 Tetor 2007 @ 8:20 pm
artan,
Perkufizim i arritur.
Per mua e vertete eshte ajo qe ndodhi - ngjarja, keto te tjerat qe thuhen nga “historianet” jane genjeshtra me pak te vertete brenda.
“History doesn’t repeat itself, but it does rhyme.” Mark Twain
24 Tetor 2007 @ 9:33 pm
Historia, ajo e botuara, DO te rishkruhet! Patjeter qe do te rishkruhet! Gjithmone keshtu ka ngjare! Gjithmone ka pasur mosmarrveshje midis historianeve te ndryshem per rendesine qe ka pasur kjo ngjarje apo ajo ngjarje ne, fjala vjen L1B! Gjithmone botohen fakte te reja, memoire te humbura, evidence e re nga arkivat etj! Ka raste qe data te reja zbulohen! Data qe e permbysin teorine mbreteruese.
Para disa ditesh po lexoja kujtimet e Mehdi Frasherit. Me beri pershtypje nje fakt i ri per mua!
Mustafa Kruja me dike tjeter, ne vitet 20, i kish’ vajtur ne dhome te hotelit Kryeministrit te kohes (Themistokli? Koco? S’me kujtohet) dhe me kobure ne dore i kishte kerkuar dorheqjen. Ky i varfri e kish’ dhene, dhe ne vend te tij u be kryeminister Hasan Prishtina, qe pas ca kohesh u zbua nga Zogu, i cili riktheu ate te parin ne zyre!
Ky fakt, tani u botua! Eshte! Patjeter qe i duhet bere vend ne “Histori”! Si per rolin e Prishtines, si per ate te Mustafait (qe tani se fundi lexoj qe paskesh qene dhe si bicim gjuhetari, pervec se garden- variety kuisling), si per rolin e Ahmetit.
Ceshtja eshte qe te mos fuse hundet qeveria ne kete pune! Ne menyren se SI, dhe KUR do “rishikohet” historia…tha!
24 Tetor 2007 @ 10:00 pm
Alisa dhe xixa, keni nje merak, qe e shprehni shume profesionalisht madje, qe berisha kerkoi te rishkruhet historia. Ne fakt pjeserisht pajtohem me ju, qe kjo s’eshte pune e politikes, po eshte dhe ana tjeter qe ka 17 vjet qe historianet po marrin rrogen kot dhe femijet neper shkolla mesojne qe qemal stafa ishte burre i mire e abaz kupi ishte burre i keq (emrat po i perdor vetem si shembull). tani, derisa keta palo historiane nuk kane minimalisht nje kongres te vetin kombetar ku te diskutojne tezat e te vendosin cilat do jene zhvillimet e ardhshme te historiografise shqiptare, doemos qe dikush tjeter do e marri stafeten ne dore, qe tja kepusi kokes historianeve me ate stafete e ti zgjoje nga gjumi qe te punojne e mos te rrijne gjithe diten neper kafe e neper domino duke u zene me pleqte e lagjes per enverin dhe per zogun. Ku jane pra tezat e historianeve gjate ketyre 17 vjeteve qe si nderhyri politika se s’po shofim gje akoma? Te gjithe qahen minimalisht nga tekstet e historise se shkollave, keshtuqe edhe ju si historiane qe jeni mblidhuni, diskutoni, dhe na tregoni kush eshte e verteta se na plaset.
24 Tetor 2007 @ 11:04 pm
Ina,
me falni per shprehjen ..
Ky Xixa, ne fakt ka energji,dhe mundesi ,por e keqja eshte se nuk shkon atje ku duhet,ku kokretisht duhet pare,rishikimi dhe me fakte ku konkretisht duhet ta rishikojme ,?!! nuk e shpjegon,por meret me shume energji frazologjike shpjeguese duke u zgjatur dhe duke theksuar “rendesine e rishikimit ” duke shkuar shume larg, deri tek Franca,Sarkozia e terci verci ,po ku o xixa ta ndryshojme a ta dhjesim historine ,
24 Tetor 2007 @ 11:29 pm
Ore Artan - me flamurin amerikan,
Mjaft e kanë dhjerê historinê ( pa mê falur hiç pêr shprehjen) ata pêrpara nesh.
Ne na bie detyra t’a ndryshojmë!
Tê falemnderit pêr komplimentat, sidoqoftê.
Tê mê besosh, nê qoftê se do t’i hymê asaj pune tê rishkruajmê historinê e kêtyre dymijê vjetêve tê erês sonê - dhe atyre disa mijra tê tjera pêrpara erês sonê (thjesht pêr tê marrê vesh kush janê ata ilirêt apo pellazgêt stêrgjyshorê) edhe energjia edhe mundêsia duhen shumêfishuar me ato tê tê gjithê dashamirêve tê botês sê peshqve.
Unê pêr vehte jam gati! le t’a fillojmê kêtê shkrim kaq tê mundimshêm qê diku mê sipêr e kam quajtur makth.
Pres propozimet dhe mendimet tuaja pêrpara se t’ju shpreh ato tê miat - dhe t’ja shtrojmê kêto propozime “shefes” AlisaT pêr aprovim.
(thjesht pêr ata qê ende dyshojnê nê se ky farê Xixa êshtê burrê a grua - mund tê mê shihni nê blogun tim www.albanie-albanais.com - dhe me kêtê rast mund tê krijoni njê pêrshtypje tê parê lidhur me ato ç’ka kam shkruar aty).
Përshëndetje ty dhe tê gjithê miqve tê tjerê peshq.
25 Tetor 2007 @ 12:08 am
Me qense historia e Shqiperis eshte shkruar nga politikanet ” partizanshe”, sot duhet te shkruhet nga historianet.
Kete kerkojme,qe politika te mos shkruaj historin.
Asaj logjike se na duhet te rishikojme historin mijavjeçare, me krijon iden e mjegulles.
25 Tetor 2007 @ 12:26 am
Historinë e shkruajnë fitimtarët, dhe kjo vlen që prej kohës kur filloi të thuhej fjala.
Ka shumë ngjarje që janë mbireklamizuar ashtu siç ka faqe të tëra që mbi to është heshtur, dhe shumicën e rasteve është bërë në emër të rritjes së ndjenjës kombëtare.
Doni të flasim për të jëmën e Skënderbeut apo se nga erdhi Ismail Qemali??
Pamvarsisht përgjigjes, na ka interesuar gjithmonë rëndësia historike dhe roli që këta dy personazhe kanë luajtur në historinë e kombit tonë, dhe sido që të jenë përgjigjet, askujt prej nesh nuk ka për ti ndryshuar mendimi rreth vëndit në histori që do të kenë këto dy figura.
A është Enver Hoxha figurë e shtetit Shqiptar??
NATYRISHT që po…. 50 vjet histori, megjithëse “historjanët” e sotëm nxjerrin gjysmën e popullit nëpër burgje dhe sa e sa të vdekur… asnjëherë nuk dërgoi tanket për të mbyllur gojën popullit… asnjëherë nuk u akuzua për tegëti ose eksporte jashtë shtetit (përveç thyerjes së embargos me ato pakot e kafesë së famshme)… Si mund të rishkruhet historia e Abaz Kupit, kur nuk dimë as se si t’ja vemë emrin sot :Vlorës së ‘97???
Nëse historia eshte shkence shoqerore e rregjistrimit të ngjarjeve të kalurara dhe rrjedhjeve të tyre në mënyrë kronologjike, përveç se të rishkruajmë historinë, të punohet për plotësimin e atyre boshllëqeve që mund të kenë ngelur pa përmëndur në histori.
Historinë e bëjnë datat, eventet, personazhet… mjafton që të shkruhen të gjitha këto dhe historia është e bërë, dhe nëse datat dhe eventet janë objektive (kanë ndodhur, do s’do ndokush, historia e ka ndjekur rrugën e saj), ndërsa përsa i përket personazheve… atëhere le të kënaqen biografët dhe analistët që ti tregojnë si të duan… gjithsesi, nëse të gjithë do të flasin mirë për dikë (p.sh:BERISHËN), askush s’ka pse ta vërë në dyshim rolin e kësaj figure, dhe po ashtu, partizanët e Shefqet Vërlacit, mund të bëjnë biografinë e personazhit të tyre.
25 Tetor 2007 @ 5:11 am
A mund te me vertetoje ndonjeri qe e ka pare nese historiani Kristo Frasheri ka thene te meposhtmen ne “Opinion”?
“Enver Hoxha eshte nje figure pozitive, ne kuptimin qe te mirat e tij, tejkalojne te metat - e kush nuk ka te meta?!”
25 Tetor 2007 @ 6:05 am
O i /e nderuari XIXa.Duhet ta kesh ditur, ne se jo patjeter duhet ta kesh kuptuar se drute e vendosur drejte bejne nje stive te qendrushme ashtu si edhe e kunderta.Drute e vendosur shtrember perbejne nje stive te paqendrushme.
Na vur ato dru qe ti mendon se jane te drejta te veme edhe ne pas ty druj qe ruajne qndrushmerine.
A ke te tille qe te ndertojme stiven?
Ne mos po leri rehat ata qe ndertuan nje stive te qendrushme ku dhe ty te dhane mundesi te flasesh ne SHQIP dhe per me teper te krijuan kushte te flasesh per tema te tilla qe as mendohej se ti jot do tu dije kuptimin e le me te paraqisje teza trashegimie si bie fjala per HISTORINE e SHQIPERISE.
Tjeter kund fle ljepuri dhe kultura e kohes, perfshi tuajen per mua ne kete pike eshte shume e varfer) absolutisht nuk ka prure asnje gje te re ne ate qe vleresohet si histori pervecse disa citimeve bajate te palidhura fare me historine e SHQIPERISE.Eshte detyra juaj te vertetoni te kunderten.
25 Tetor 2007 @ 7:07 am
Premisat historike te Xixes, dilemat e historianit qe zgjedh te sjelli, kategorite -edhe pse jo te plota prej Xixes- ne te cilat bije objekti dhe subjekti i historise, mund te themi se jane te mireinformuara deri diku. Mirepo, midis premisave, dilemave, kategorive qe sjell dhe perfundimeve, konkluzioneve qe nxjerr tregon jo vetem qe dilemat nuk i ka zgjidhur dhe kategorizimin nuk e ka shfrytezuar pervecse ne forme hyrjeje, por mbi te gjitha qe ia ka futur kot.
Para se t’i hyj perfundimeve te Xixes, ka edhe nje neglizhim fatal ne shtrim te premisave. Historia mbi te gjitha eshte arkive. Rishkrimi i historise do te thote rishikim i arkivave dhe sistematizim i tyre. Ne momentin qe kryeministri pretendon se eshte duke nxitur nje debat konstruktiv midis historianesh kur thote le te rishkruhet historia por ne te njejten kohe arkivat e sherbimit sekret te periudhes komuniste mbeten te mbyllura (duke supozuar qe mund te ekzistojne disa dokumente dhe te mos jene te gjitha te djegura), ai po ben demagogji. Nga ana tjeter, edhe pse interpretimet teorike te historise mund te mos kushtojne ndonje gje te madhe pervec hobit ekzistues te analisteve te thirrur, kerkimet ne arkive dhe sistematizimi i tyre mund te kushtojne financiarisht aq sa t’a lidhin kryeministrin aq fort prej llafi sa t’a marri historia per llafazan.
Premisa e dyte fatale e Xixes, sic edhe e kane vene re shume ketu, eshte gjeneralizimi, arketipizimi dhe analogjia qe sjell nga historia franceze. Me gjithe respektin qe kam per historine e kombit revolucionar francez, kjo histori eshte krejt pa lidhje me historine e kombit shqiptar, si ne marredhenie mes kombesh ashtu edhe ne narrative, dhe ne mungese te kategorizimit te konceptit historik, Xixa arrin deri atje sa t’a quaje periudhen ku ndodhemi Republika III.
Qe t’i kthehem perfundimeve, Xixa thote:
“- Në qoftë se shoqëria civile konstaton se kjo mënyrë paraqitjeje nuk përputhet me përfytyrimin e saj ndaj lëndës historike, me mesazhin « gjenetik » që ka krijuar identitetin e saj të përveçëm, është në nderin e saj që t’ju drejtohet historianëve dhe nëpërmjet tyre, të kërkojë riformulimin adekuat të një apo më shumë kapitujve të këtij « libri » shumëvëllimësh dhe shumëzërash”
dhe:
“- Ju takon historianëve – si dhe të tjerëve studiues të fushave anekse – të rizhyten në oqean për të nxjerrë fragmentet e humbura, me qëllim që të përmirësojnë këtë konstruksion dhe me këtë rast, të rifitojnë konsensusin e kësaj shoqërie në kërkim të identitetit dhe në projektim drejt të ardhmes”.
Kjo ka nje dialektike progresive tipike Hegeliane ne formulimin e detyrave te historianit prej Xixes. Historiani nuk shkruan te ardhmen, por te shkuaren. Historiani nuk shkruan te tashmen, por te shkuaren. Historiani eshte antidialektik, per te jo vetem qe identiteti i tashem qe nuk ka rendesi, por edhe projektimi ne te ardhmen jo e jo. Nga qe objekti historik ndodhet ekskluzivisht vetem ne te shkuaren, per arsye te kesaj distance pra, historia nuk mund te konceptohet si konstruksion, as linear dhe as edhe ndonje lloj tjeter konstruksioni, por vetem si konstelacion. Dhe ne qofte se shoqeria civile eshte e pakenaqur nga identifikimi qe i behet, NUK I TAKON HISTORIANEVE APO HISTORISE te merret me kete, por studiuesve te fushave te tjera, filozofeve, politikaneve, artisteve dhe vullnetit te vete shoqerise. Vetem keshtu mund te flitet per historine si fushe e pavarur e shkences, e vecante por me pretendime po aq objektive sa fizika, matematika, mjekesia, etj.
Dhe ne rradh te dyte, Xixa thote:
“- Duke njohur karakterin subjektiv të përpjekjes, nuk u takon aspak politikanëve që të marrin rolin e mësuesit të historisë dhe aq më pak t’ju tregojnë historianëve çfarë duhet të bëjnë dhe çfarë duhet të mos bëjnë. Përvoja e vendit tonë e ka treguar qartë se kur politikanêt shëndrrohen në udhërrëfyes të historisë, frutet e përfituara janë të përçudnuara.
- Le t’i gjykojmë këta historianë nëpërmjet veprës. Pra, pasi të kenë shtënë brenda të gjithë dijen e tyre dhe atë të të tjerëve filozofë, le të na e paraqisin atë me modesti, me përunjësi dhe me kompetencë. I vetmi arbitër jashtëkohor i kësaj përpjekjeje mbetet vetëm shoqëria civile – pra njerëzit, grupet e njerëzve, shtresat shoqërore, organizatat dhe shoqatat që përçojnë opinionin publik.”
Pra qeveria dhe politikanet sipas Xixes nuk jane njerezit, grupe njerezish, shtrese shoqerore, organizata dhe shoqata qe percojne opinionin publik. Jam dakord qe politikanet nuk mund te gjykojne historianet dhe vepren e tyre, por as opinioni publik nuk mund t’a beje kete. Historianet dhe vepren e tyre mund t’a gjykojne vetem historianet vete. Qe historia e shtruar te gjykohej nga nje subjekt, qofte ky subjekt individ apo organizate, do duhej qe te dilej nga objekti i historise ne dem te historise. Te pohosh si ka pohuar Xixa, dhe te barazosh historine me opinionin publik, do te thote te merresh me publicistike dhe jo me histori.
Mes historise dhe naivitetit, them se Xixa anon nga naiviteti teorik.
25 Tetor 2007 @ 9:14 am
Xixa,
,nuk e fshesh dote,…por s`eshte faji im pse ,peshku i ndron flamuret,siduket ka historine vet edhe kjo,te arsyeshme dhe jo te qellimshme, te peshkut.por te siguroj qe jam po i njejti ketu,per ceshtjen e historise,..
i vetmi flamur,qe me jep identitetin tim ku do nga shkoj,ne dac ne amerike,ne dac ne angli eshte ai shqiptar,
e gjithe kruarja,e kokes, eshte per periudhen nga 1912 e deri me sot,2007 por me shume kruarja ,qe i ha ,te gjithe ata qe duhet ta rishikojne historine , eshte lufta Nacional /CLIRIMTARE, dhe periudha e Socializmit,ose e diktatures se “proletariatit “, kjo eshte “qerja”, qe i mundon shume ,apo jo,.?
Por kjo do pak b.y.th. te forta,sepse eshte nje diskutim i gjate,po u fillua nuk ka te mbaruar tek peshku .
1-Lufta Nacional clirimtare,ishte nje lufte e drejte e popullit shqiptar kunder,Gjermanise ,dhe Italise,Shqiperia u bashkua me krahun,Anglo-Amerikano-Rus,ishte nje pjese e vogel,natyrisht dhe nuk mbante peshe te madhe, por ishte lufte e drejte,
Ideja ne kete pike kerkohet qe te ndryshohet,dhe kjo periudhe te quhet si “lufte e kote vellavrasese”duke minimizuar rendesine,dhe vlerat e larta te popullit tone,ne luften modeste kunder trupave pushtuese,te vendit,
“jane hedhur nja dy a tre, pushke, thote kryeministri,duhet te rishikohet,historia, pse dhe si e mer guximin ai te shprehet keshtu..” leta shpejgojme , qendron ky mendim ? per mua jo,24 ore ne dite ,..po e le ketu se me duhe te ik,,.por do te vij perseri..
25 Tetor 2007 @ 11:05 am
Të nderuar bashkëfshatarë dhe bashkëqytetarë, pra bashkëshqiptarë,
M’a merr mëndja që një nga qëllimet e temës sonë kaq të debatuar është pikërisht debati dhe në këtë pikë, deri diku, ai është arritur.
1. Që të gjithë - pothuaj - jemi të të njejtës mendje që politikanët duhet të dalin nga loja e shkrimit dhe rishkrimit të historisë. Pra, që historianët duhet të gëzojnë indipendencën e mendimit dhe të shprehjes. Por kjo nuk do të thotë që ky mendim nuk duhet t’i nënështrohet asnjë kritike. Përveç asaj kritike mes specialistësh, për të qënë të besueshme dhe të mirëpritura, tezat dhe shtjellimet e tyre duhet të sigurojnë një konsensus minimum të një arbitri të jashtëm dhe në rolin e këtij të fundit, shoqëria civile ruan një vend të privilegjuar. Shprehja “shoqëri civile” përfshin përveç xixave, minatorëve, artanëve dhe kodrave me thepa, edhe forume si puna e peshkut, edhe intelektualë si puna e Lubonjës ose e Kadaresë, edhe MJAFT-in dhe të tjera blogje; pra opinionin. Përndryshe, po kjo shoqëri, po ky opinion do të kërkojë - siç po bën sot - që historia të shkruhet rishtas. Indipendencë OK, por indipendencë e kushtëzuar nga vlerësimi i shoqërisë (dhe jo nga bashkësia ndërkombëtare siç është rasti i Kosovës).
Po - ore kodra me brigje - xixa përsërit që qeveria dhe politikanet nuk jane njerezit, grupe njerezish, shtrese shoqerore, organizata dhe shoqata qe percojne opinionin publik. Ata, nga momenti që janë shëndrruar në përfaqsuesit e tyre ligjorë, janë vënë automatikisht nën kontrollin e asaj shoqërie nga e cila kanë dalë. Aq më tepër kur ata përfaqsojnë një shumicë legjislative, e cila me përkufizim i kundërvihet pjesës tjetër, pakicës.
2. Historia nuk është arkivë, ndryshe do të quhej arkivë. Ajo mbetet - duam apo s’duam ne - një lëndë e gjallë, e përpunueshme dhe e manipulueshme. Përndryshe nuk do të ishim këtu ku jemi duke diskutuar për rishkrimin e saj. Arkiva është një sirtar, një dollap, një godinë, një ordinator ku ruhen dokumentat, letrat dhe proces-verbalet. Historianët domosdo hyjnë në këtë arkivë për të lexuar këto dokumenta dhe dalin prej saj me fakte, me përfundime, me ide, me projekte, mbi të cilat ndërtohen hipoteza, demonstracione, idera, konstruksione. Që të gjitha këto përbëjnë strukturën e një artikulli, të një punimi, të një libri, të një vepre që renditet në vargun e gjatë të asaj shume ë dijes që quhet histori.
3. Gjeneralizimi dhe analogjia janë thjesht instrumenta në shërbim të analizës. Meqë jemi në temën e Republikës, francezët jo më kot i kanë vënë numra republikave të tyre -1,2,3,4,5 - pasi republika me republikën nuk ngjajnë. Dhe në qoftë se ato ndryshojnë, jala është për atributet e saj legjislative, për mënyrën e organizimit të pushteteve, për strukturën e këtyre të fundit. Në rastin e Republikës shqiptare, diku unë kam përdorur shprehjen “Republikë e Parë e Zogut (1920 – 1924), Republikë e dytë e Hoxhës (1944 – 1991), Republikë e Tretë Berisha – Nano – Berisha (1992 – deri në ditën e sotme)”. Për cilindo që ka gërmuar në historinë e institucioneve shqiptare është krejt e qartë se ato ndryshojnë rrënjësisht nga njera tjetra: e para është Republikë presidenciale me një sistem dyshkallësh të dhomave të përfaqsuesve (parlamenti dhe Senati), me një sistem zgjedhjeje me dy nivele - zgjedhës të parë dhe zgjedhës të dytë etj, etj.. e dyta është një Republikë të “demokracisë popullore” me një Kuvend Popullor unik, përfaqsuesit e të cilit caktoheshin mbi bazën e zgjedhjeve universale, me një tur, ku pushtetet legjislative, egzekutive dhe gjyqësore ishin nën kontrollin dhe mbikqyrjen e drejtpërdrejtë të pushtetit politik, te ushtruar nga një parti e vetme etj, etj… dhe së fundi e treta përfaqson një demokraci parlamentare e stilit perëndimor, e ndërtuar mbi multipartizmin dhe ndarjen e pushteteve, mbi një sistem zgjedhjesh ku bashkëjetojnë vota mazhoritare dhe proporcionale etc, etc… Pra, në përkufizimin e llojit të Republikës duhet kqyrur formulimi i Kushtetutës.
Nuk kuptoj se çfarë e shqetëson Kodrën: fakti që po i vemë nga një numur Republikave shqiptare të llojeve të ndryshme - gjë e cila nuk është bërë më parë? apo se këtë gjë po e paraqit Xixa - për herë të pare?
4. Jam dakord me Idrisin lidhur me drutë dhe me stivat. Por, për të ngritur stivën o Idris, na duhet një kalibe (në Kosovë i thonë shupë). Po qe se Peshku i Paujë shum, na e jep atë qoshe - faqe - jam gati të filloj të ngre stivën, dhe sejcili le të sjellë drutë nga shtëpia e tij, ashtu si në shkollat e fshatit ku nxënësit sillnin sejcili nga një dru për sobën e përbashkët.¨
5. O Artan - me flamur gjerman (kësaj rradhe).
Pse jo, le t’a fillojmë debatin tonë me Luftën NC dhe t’a vazhdojmë me ndërtimin e “Socializmit” - dhe me këtë rast të piqemi me Minatorin për të parë në se “Enver Hoxha ishte - apo jo - një figurë pozitive” (bravo K. Frashëri për analizën e thellë!)
25 Tetor 2007 @ 2:34 pm
Xixe,
nuk e di ne t`i solli AlisaT komplimentet e mija per shkrimin. Une ne fakt akoma nuk e kam gjetur kohen e duhur ta studioj shkrimin tat ja ashtu me laps ne dore sikurse benim qemoti me veprat e shokut Enver, por komplimenti lidhet me shume me mundimin qe ke marre per te shkruar.
Une si bashkefshatar i joti, qe nuk jetoj ne France por ne Tirane lexoj cdo dite shume gomarrlliqe ne media per kete punen e rishikimit te historise, degjoj neper tv shume “shkencetare” qe i referohen arkivave te Beogradit per te pare nen nje kendveshtrim te ri disa fenomene dhe figura historike. ( Dje RTSH promovoi nje dokumentar te tille )
E koka me behet dhalle sepse une nuk e di kush eshte kriteri per te qene historian patriot apo historian medioker.
Mesa di une historia eshte nje dokumentim shkresor i ngjarjeve POR qe ka minimum dy kendveshtrime, e di akoma qe shumica e ketyre shkresave , posulleve eshte neper arshiva.
Sipas mendimit tim vetem per ti numuruar keto shkresa ( dokumente ) duhet shume jo me per ti sistemuar dhe me pas interpretuar. Ne kete kuptim une mendoj qe historia nuk behet as ne kafene, as me ” Une rri ne vend dhe e marr me mend “, por me studim rigoroz te fakteve dokumentare e me pas ballafaqimi ne nje mjedis profesionistesh.
Vetem nje botim qe ben Instituti i Historise e ben nje here ne gjashte muj , jo me te shkrush gjithe historine e Shqiperise . ( apo dhe te kombit shqiptar )
Une konstatoj qe disa duan ta shkruajne historine brenda dy javesh apo dy mujsh dhe me rezulton qe duan te na fusin ne qerthullin qe te kemi “Histori alternative”.
Kjo eshte anti shqiptare ne rastin me te keq dhe Mediokritet i pashoq ne rastin me te mire, por gjithsesi demin e bejne njelloj.
Historia eshte nje , interpretimet le ti japin edhe dordolecet apo dhe mediokret. Ka vend per te gjithe.
xixe !
P.S. Arkivat jane akoma me dokumentacion qe nuk mund te publikohet per arsye se nuk e lejon ligji, ndaj historia do jete e manget nese nuk shikohet dhe analizohet gjithshka
P.S1. Te besh nje hartim te bukur per historine nuk do te thote se ben histori.
P.S2. Bravo i thuhet gomarit kur del nga balta
P.S3. Nuk kam P.S. tjeter .
25 Tetor 2007 @ 4:47 pm
C`lidhje,ka prapashtesat..?.. kur une te sqarova njehere,se nuk eshte faji im se ndryshojne flamuret, o guri qe ben xixa ,??! .. ke fut dhe nja dy terema te tjere,bashkefshatare,bashkeqytetare, si duket nuk te rri goja pa e zgjat pak, me etiketimet e bashkesise shqiptare,me nji fjal ec, e ec dhe i fut nga nje spec,..siduket ky eshte stili yt neper blog-gje,nejse..
o xixe, une diku bera nje pyetje,ne fund te opinionit tim,,dhe ti as e ke lexuar, kur me pergjigjesh:
O Artan - me flamur gjerman (kësaj rradhe).
Pse jo, le t’a fillojmë debatin tonë me Luftën NC dhe t’a vazhdojmë me ndërtimin e “Socializmit” -
Megjithe ate po te pyes edhe nje here,
1-pse duhet rishikuar dhe permbysur, historia e luftes -nacional clirimtare,roli i Enver Hoxhes dhe te gjithe atyre qe u reshtuan me koalicionin Anglo-Amerikano-rus?
2-Lufta nacional clirimtare (sipas rishkruesave te historise,perfshire edhe Kryeministrine sotem) ishte vetem, nja dy tre krisma pushkesh,dhe ne esence ishte lufte vella -vrasese?
Respekte o bashkefshatar ,qytetar,shtetas shqiptar !
25 Tetor 2007 @ 5:34 pm
C’fare do te lexosh ne arkiva o xixa!Me keto do reformosh(rishkruash)hist.
:D
Do te gjesh porosine e sh.Enver qe te mos goditet A.Kupi por te lihet te largohet.
Do te lexosh marveshjen me baben e princit Leka ,Zogun e I,qe s’do gjuj me me gure ke tjegllat e atmes socialiste.
Do lexosh vepren e ndritur te Mixhes me shoke ,fjalimet dhe direktivat ne mbledhjet e org.baze te Part.ku demaskohen kuislinget dhe bashkepunetoret e fashizmit.
Do lexosh deshmi tronditese se si dhe me ke i kryente detyrat SIMI.Me kete rast desha te bej edhe nje shtese per hapje dosjesh.Hapni ato te parat te simit dhe gestapos.Aty jane ne arkiva.Emrat dhe veprat.
Do lexosh direktivat e NOJERBAHUT per formimin e partive SOC.DEM(alias Balli) se si do ishin kunderpesha e partive komuniste.
Do lexosh vepren e ndritur te Xhafer Deves (me te vertete inteligjent e me shkolle) se si i rekrutuar e ne sherbim te Gestapos kryente marshime mbi Shqiperi per te “zhdukur komunistet” dhe nuk kishte mundesi te formonte qeveri e shtet ne Kososve?
Te gjitha keto e shume te tjera nga keta qe bertasin per rishikim te Historise te mbeshtetur dhe nga naive …eeee…me funksione si ……eeee…min. Arsim ose teoriciene te Historive alternative
dhe e gjithe shpura qe u vijne pas duhet te heqin BODECET(shkopinjte qe cpojne qete) nga kurizi qe te turperuarit per jete si kolabrocianiste me emra e bema konkrete dhe trashegimtaret e tyre me shume shpirtetror se sa fiziologjike,u mbajne prapa duke i cpuar ne b… e mbajtur Kotheren perpara(kocken jo Kothin tone si mjalti).
Pra jam plotesisht me mendimin e z.Artan qe kjo nisme ne brendesi te saj ka vetem dy objektiva.
Te shpalle e zyrtarizoje si lufte civile luften NACL.
Te damkose perfundimisht rrolin e Enver Hoxhes si antikombetar.
E perse?Sepse nje KOPE me ide antikombetare te mbartura si turp mbi supe e te krusur vit pas viti prej peshes se saj,mendojne se kjo kohe eshte koha e arte e tyre,per tu shfaqur si heroj te “idealizmes”?!?!
25 Tetor 2007 @ 5:45 pm
Me falni, cfare do te thote “Te damkose[sh] perfundimisht rrolin e Enver Hoxhes si antikombetar”? Nuk jam i qarte per kete.
25 Tetor 2007 @ 5:57 pm
I nderum Minator ! Me qe e kam prure une i bie qe te te sqaroj une.
Eshte nje shprehje e perdorur e cila mer kuptimin e “Vulosjes” se nje zarfi,pra mbylljen e ketij procesi.
Mgjate,rendesi me te madhe ka qe paske kuptuar shume mire pa asnje paqartesi ato te tjerat.
25 Tetor 2007 @ 6:03 pm
O Xixe, po t’a leshoj disi piken ku opinioni publik eshte ne gjendje te gjykoje vepren e historianeve, me kusht qe t’i hedhesh nje sy objektiv opinionit te peshqeve ne lidhje me interpretimin tend. Atehere sipas kritereve te tua, opinioni publik i ketij forumi gjykon se puna jote le per te deshiruar, se teorite e tua te prapambetura qe ne Republiken I, (ate franceze natyrisht), nuk pine uje, se je aq konfuz sa po flet ne mjegull, se po ngaterron koncepte aq fillestare sa interpretimi me kerkimin, se je pikerisht ajo specie sa mediokre dhe patriotike historianesh qe i ka bere dhe vazhdon t’i beje gjerat rremuje, si duke aplikuar historine e nje vendi mbi nje vend tjeter ashtu edhe duke gjeneralizuar, arketipizuar dhe analoguar ne baze te ketyre ngaterresave, se nuk krijon asnjelloj xhelozie per brockullat qe keput.
Alisa, na harxhove nje kohe shume te vlefshme gjate te ciles mund te ishim marre me dicka tjeter nga ato kater artikujt e paraqitur duke na sjelle ketu derdellimat pa fund dhe monotone jashte kohe dhe jashte vendi te xixes.
25 Tetor 2007 @ 6:34 pm
LK thote:…si duke aplikuar historine e nje vendi mbi nje vend tjeter ashtu edhe …
HAHAHAHAHA!
Anonymus e miraton kete fjali dhe konstaton qe kjo eshte semundje shume e perhapur nder shqiptarhane!
25 Tetor 2007 @ 6:36 pm
Alisa T,thote ne shkrim:
Nje,
–Qe historia eshte manipuluar ne favor te interesave te grupeve politike qe kane dominuar historine e Shqiperise shekullin e fundit, duket se eshte nje fakt qe pranohet nga te gjithe.
…………………………………………………………………………………….
Nuk eshte e vertete,se eshte e manipuluar,mund te thuhet eshte ideologjizuar,ose mungojne figura te tjera historike,njerez apo ngjarje , pra historia,e bere, gjate socializmit,mund te kete zbehje,por jo manipulim,kjo shprehje- “manipulim” -do te thote “as gje qe eshte shkruar ne socializem ” nuk eshte e vertete..!! Ne fakt sot po behen perpjekeje te pastra qe historia te manipulohet ,turp-risht,me inorance te madhe,qe nuk ben gje tjeter vecse ul,vlerat tona si komb,nga vet shqiptare te papaergjegjshem.
Dy.
– Berisha, me kerkesen e tij historianeve, dhe me iniciativen e ngritjes se nje instituti Albanologjik, duket se po perpiqet t’i japi nje zgjidhje ketij problemi.
Jemi,dhe themi se jemi ne demokraci:
si ka mundesi qe nje kryeminister,sot eshte neser jo,nje kryetar partie, jep direktiva,inisiativa per te gjithe ,historianet,se si dhe pse duhet te rishikohet historia,
Mos valle historianet, i ka penguar kush te marin kete inisiativ,dhe jane duke pritur me goje hapur, falimet programatike te shokut Sali, kujemi, ketu. ku ishim, as gje kundi.
Historianet ,kronikanet e bejne vete ndryshimin ose hedhjen drite , nese eshte e nevojshme,se po te prisnin, nga fjalimet e x apo y, historine e ke te dhjere ,
Historia e shqiperise nuk eshte bere vetem nga nje person ,por nga shume persona, ndoshta keta kane reflektuar dhe e ndjene te nevojshme ta “update-in” duke hequr lengun .politik,ideologjik,pjesa tjeter eshte shkruar njehre dhe nuk shkruhet perseri ..
25 Tetor 2007 @ 7:40 pm
O lulian kodra,
Nuk më vjen aspak keq që ajo përpjekja tënde për t’u bërë zëdhënës i të gjithë peshqve dhe për të përmbledhur mendimin e përgjithshëm ka nxjerrë tekst ku “e prapambetura” martohet me “konfuzin në mjegull” për të lindur “një specie mediokre”, e cila “vazhdon t’i beje gjerat rremuje”.
Sejcili jo vetëm ka të drejtën e fjalës dhe të shprehjes së lirë por njëkohësisht edhe të opinionit, atij më personal. Sidoqoftë, mbetem paksa i zhgënjyer pasi kam menduar që dikush që është inteligjent gjen mënyrë më të mirë për t’u shprehur se sa të bëjë perifrazim të paragrafeve dhe të fjalive të të tjerëve. Të më falësh që po t’a rikujtoj, por tema e diskutimit tonë është “Rishkrimi i Historisë” dhe jo “Xixa dhe aftësitë e tij”. Në këtë pikë po të bëj një ftesë personale - hidhu në mejdan dhe na jep mendimet e tua të renditura dhe të lidhura.
Sa për transparencën e logjikës, një fjalë e vetme e tradhëton mendimin tënd të pashprehur - xhelozia.
Në qoftë se AlisaT mendon si ty se jemi duke harxhuar nje kohe shume te vlefshme duke u marrë “me derdellima pa fund dhe monotone jashte kohe dhe jashte vendi”, i takon të ndërhyjë qoftë publikisht qoftë edhe privatisht.
P.S: nuk jam në gjendje të kuptoj se cila nga shprehjet të ka plagosur më tepër - me thepa apo me brigje?
25 Tetor 2007 @ 8:13 pm
Lidhur me Pyetjen e Artanit - dhe me vërejtjen e Idrisit (Lufta Nacional-Clirimtare):
Po, jam i mendimit që duhet riparë historia e periudhës 1939-1944, ajo që zakonisht quhet e Luftës Nacional-Clirimtare (megjithëse kjo Luftë fillon efektivisht duke filluar nga viti 1942) por nuk jam i mendimit që duhet përmbysur gjëkafshë në të - dhe aq më pak rolet. Për mendimin tim, kjo periudhë duhet rikqyrur për:
-të përmasuar më drejt protagonistët e saj (PK, BK, Legaliteti, Bajraktarët indipendentë të veriut, Italjanët dhe Gjermanët dhe në fund këshilltarët-spektatorë Anglezë).
-për të analizuar lidhjet e shumëfishta mes këtyre protagonistëve dhe për të kjartësuar taktikat dhe strategjitë e tyre përgjatë kësaj periudhe,
- për të bërë një bilanc të saktë të shkaqeve që çuan drejt fitores një palë dhe drejt humbjes palët e tjera,
Ka fort të drejtë Edrus kur thotë se Historinë e shkruajnë fitimtarët. Ndërkohë humbësit shkruajnë kundër-historinë. Në qoftë se të parët lartësojnë fitoren e tyre, të dytët justifikojnë humbjen. Kështu ka ndodhur në Shqipëri, kështu ka ndodhur dhe gjetkë.. Veçse, kam bindjen se as të parët as të dytët nuk zotërojnë të vërtetën, e cila zakonisht gjendet diku mes të dyve. Në rastin kur, në një moment të mevonshëm, rolet shkëmbehen, historia paguan çmimin e këtij shkëmbimi.
- nuk jam aspak i mendimit se lufta NC ishte thjesht “nja dy tre krisma pushkesh”. Ajo ishte një përpjekje ushtarake që zgjati disa vjet, që gozhdoi në vend disa divizione italjane dhe gjermane dhe që u morri jetën disa dhjetra mijra shqiptarëve dhe po aq italjanëve dhe gjermanëve, një përplasje politike madhore mes elitës së vjetër të vendit dhe asaj të re, një konkurrencë e ashpër ideologjike mes dy botkuptimesh “komuniste” dhe “nacionaliste”.
- përsa i përket idesë se ajo në “esence ishte lufte vella -vrasese”, kam mendimin se në esencë ajo ishte luftë kundër pushtuesit, por që “vëlla-vrasja” ishte një nga aspektet e saj. Kur nisi dhe përse u shkaktua kjo “vëlla-vrasje”? Kjo është një çështje tjetër që bën pjesë në bilancin e saj.
-përfundimisht, lidhur me rolin e Enver Hoxhës gjatë luftës, mendoj se ai del në plan të parë nga momenti kur Hoxha imponohet si figura qendrore në gjirin e PK dhe kjo, nga fundi i vitit 1943 e tutje (bile me rezerva). Sa për “natyrën antikombëtare të tij”, vështirë është se lufta NC mund të shërbejë si kriter vlerësimi. Debatet mbi këtë çështje duhet të përqëndrohen me vendosjen e pushtetit komunist në Shqipëri (1945).
Përfundimisht, është tepër e vështirë që në disa rreshta të pakta të mund të përmblidhet një periudhë e tillë kyçe që do të peshojë me zhvillimet e saj mbi gjysmën e shekullit që vijon.
Përmbledhjen më të mirë që kam mundur të shkruaj për këtë periudhë po e bashkangjis më poshtë:
“Përgjatë periudhës 1941 - 1944, partizanët nën udhëheqjen e Partisë Komuniste Shqiptare (PKSH) do të bëjnë një luftë të pamëshirëshme kundër forcave italjane dhe gjermane të pushtimit. Paralelisht, do të zhvillohet një tjetër luftë po aq e pamëshirshme : ajo mes guerriljeve komuniste dhe nacionaliste për të marrë pushtetin në Shqipëri. Bartës të dy ideologjive diametralisht të kundërta dhe si pasojë, e dy politikave thellësisht armike, këto dy rryma kryesore politike shqiptare do të angazhohen në një garë të përgjakshme që do të sjellë si rezultat shkarjen e vendit drejt komunizmit. Ky fakt do të ushqejë një polemikë të egër që vazhdon deri në ditët e sotme për të gjetur përgjegjësit e kësaj lufte vëllavrasëse. A s’ishin komunistët ata që, në emër të luftës antifashiste, nuk ngurruan të godasin dhe më pas të çfarosin gjithë klasën politike të vendit ? Apo ishin nacionalistët ata që, me qëllim që t’i afrohen pushtetit arritën të bënin veç një kundërshtim pasiv ndaj Italjanëve, të ndjekur nga një politikë bashkëpunimi me gjermanët ?
Në të vërtetë, çështja themelore është të kuptohet se si ka mundësi që një parti politike – në rastin tonë komuniste – e cila në fund të vitit 1941 ka vetëm dyqind antarë, mund të dalë nga prapaskena e historisë dhe të realizojë një sukses të tillë marramendës – marrjen e pushtetit – vetëm tre vjet më vonë, në nëntor të vitit 1944 ?”
25 Tetor 2007 @ 9:21 pm
Perkufizimi me i sakte dhe me pershkrues qe kam degjuar per komunistet ka qene thenia e dikujt nga pd-ja qe thoshte… “ju (komunistet) i vini flaken vendit dhe pasi eshte djegur vini si shpetimtare.”
ps. mos me beni rrezil.
25 Tetor 2007 @ 9:36 pm
peshq,
a ka ndonje arsye perse ju duhet ta lidhni Xixen me mua dhe mua me Xixen? Une komentin e Xixes e peshkova ne internet dhe e hodha ketu per te hapur muhabetin. Jo per t’u marre me mua dhe me Xixen, por me temen. Ju lutem vazhdoni pa tone te larta dhe pa ofendime, sikur qofte edhe per respekt te kohes qe merrni per te shkruajtur komentet tuaja.
25 Tetor 2007 @ 9:41 pm
O Xixe!
Te te jap nje keshille vellai tyne?
Dicka qe mund ta thuash me dy fjale, mos e thuaj me tre te keqen. Se pastaj ajo qe ti shkruan e humbet fuxhutin, dhe njerez si puna ime, me deficit ne perqendrim, e humbasin fillin, dhe… edhe ne kishin per te mesuar gjekafshe nga zotrote, e lene pa mesuar.
E kam seriozisht kete, packa se po ta them keshtu me te qeshur.
25 Tetor 2007 @ 9:52 pm
OK, anonymus.
K t ——–.
25 Tetor 2007 @ 9:59 pm
Projektimet qe ben ti nuk po me habisin me. Per ty qenka njelloj si te projektosh historine franceze mbi historine shqiptare ashtu edhe te projektosh xhelozine tende tek dikush tjeter. Une te fola me argumenta qe ne fillim dhe dhashe mendimin tim teorik mbi filozofine e historise, i cili qellon te jete jo i njejte me konstruktivizmin tend, per te cilin mendoj se eshte gafe po te aplikohet ne histori. Ti fillove te me hidhje sa ne kodra e sa ne brigje. Ti e kupton qe niveli i debatit tend nuk me prek mua por ty?
Falemnderit per ftesen, por une nuk i njoh faktet sic duhet per te folur ne lidhje me to. Ajo qe une njoh eshte se si duhen trajtuar faktet atehere kur ato behen te ditura. Per kete mund te flas, sic edhe kam folur me lart po qe se e ke pasur mendjen, per tjeter gje nuk jam kompetent.
25 Tetor 2007 @ 10:05 pm
Alisa,
Pyet se Kush garanton qe shteti te dale mbi interesat e grupit dhe te servire nje histori qe na bashkon te gjitheve ne nje identitet?
Pergjigja eshte ASKUSH, e ne fakt une s’jam i sigurte nese historia e paster ne vetvete mund te sherbeje ne kete rol. Le te jemi te sinqerte, s’ka shume heronj 17 vjecare per te cilet mund te biem te gjithe dakort qe jane te vlefshem per tu nderuar, per tu mitizuar e per tu kopjuar. Te gjithe “heronjte” qene njerez, e si njerez ata qene te paplote, me nje, ose disa mangesi. Jane keto mangesi ato qe do te shtynin gjithnje nje pjese te shoqerise ne nje vend te lire qe te mos i ndiqte.
Besoj se duhet te jemi te qarte se c’histori po perpiqemi te rishkruajme. Po flasim per historine per nxenesit e fillores? Per nxenesit e 8-vjecares? Per nxenesit e shkollave e mesme, te larta, apo per vete historianet?
25 Tetor 2007 @ 10:22 pm
perpara se te shkruhen shume e shume gjera ne lidhje me Historine
A e di kush se cfare eshte HISTORIA?
25 Tetor 2007 @ 10:36 pm
Llukan,
E qarte. Vehbiu e kap problemin bukur ne ne artikullin e tij. Pyetjen e kisha: ata qe bejne shtetin shqiptar a jane ne gjendje te ndertojne nje histori qe te na kenaqi te gjitheve, e kam fjalen per ate historine qe mesohet ne shkolla e qe e diskutojme ne tavolinat shqiptare. Me nje fjale, kush na garanton qe politikanet tane e kane nje qellim te tille? Sepse zhgenimi eshte kaq i madh sa nuk ka me vend per besim. Kur nuk ka vend per besim, nuk ka vend per fillim.
C’eshte historia: Lubonja jep nje shpjegim rual, ne artikullin historia dhe memoria
25 Tetor 2007 @ 10:45 pm
Alisa.
Tema nuk gjendet, po edhe sikur te gjendej kush eshte Lubonja Vehbiu apo x-y-z qe une/ti/ne duhet ti referohemi atij per sa i perket percaktimit te historise??
Nuk ka ndonje percaktim me te sakte reference te mbare njohur nga e gjithe bota persa i perket percaktimit te Historise ne menyre qe debati te kete nje fushe te mirepercaktuar per diskutim.Besoj se ka enciklopedi qe e percaktojne historine shume me mire se Lubonja me shoke.
25 Tetor 2007 @ 10:51 pm
Alisa,
Jo, ata qe kemi ne krye, qe kemi pasur ne krye nuk zgjidhin dot ceshtje shume me te thjeshte e jo me ti besojme me historine. Ne kete rast mbetet qe diskutimi te dali jashte nismave te kujtdo qeveritari dhe te zhvillohet ne planin publik privat. Rrjedhimisht, packa se ne shkolla do te vazhdoje te mesohet nje histori e paplote, e pasakte, e ndikuar nga politika; ne mjedise publike private (librari, treg librash, gazeta, internet) do te kete plot mjete per te kundershtuar kotesirat.
Ne kohet e sotme, kur autoriteti i qeverive (dhe nismave te tyre) eshte mjaft i vogel, dhe mundesia per individet per te folur/shkruar eshte gjithnje e me e madhe (vecanerisht ne lidhje me internetin, por edhe me shtypin), eshte mbase e kote ti veme veshin kaq shume ketyre tullumbaceve qe leshohen me shume si re tymi per te na hutuar nga hallet e perditshme.
25