Dhe nëse mediokriteti (gjithnjë në gjykimin tim modest) i veprës së Blushit është një problem i vetë Blushit si autor dhe i veprës së tij, “mistifikimi” i kësaj vepre mediokre me kuptime të sajuara në laborator më duket fare e rrezikshme për lexuesit e thjeshtë, të cilëve u jepet një kuptim që mund t’i ngatërrojë shumë dhe mund të ketë pasoja të rëndësishme në formimin dhe bindjet e tyre.

Nëse vepra e Blushit është vërtetë me vlerë identitare apo historike do të ishte më mirë që të prisnim sa të kullojë njëfarë llumi i kohës reale dhe pastaj të shihnim se sa kjo vepër i ka qëndruar kohës. Do të ishim më në gjendje atëherë që të nxirrnim në dukje dobinë apo rëndësinë e një vepre të tillë.

Me respekt!

Hajde de tek Peshku, se këtu botohen lloj-lloj gjonash, po ç’deshte ky “komentar” tek Wikipedia? Altin, na ndriço!

Flm!

Atëherë, duke ditur në një farë mënyre ca ‘fërkime’ midis (një pjese të) peshkut dhe autorit në fjalë, nuk e fsheh se e pashë pak me rrezik denigrimi prurjen.

Megjithatë do ju lutesha nëse keni mundësi të shikoni se çfarë shkruan, duke u shkëputur nga ana personale e atij që e shkruan.

Bëjeni si Kadareja me Eskilin (vjen Emo ua tregon nëse nuk e dini), hë burra.

Çfarë do të thotë autori.

Për Blushin ARMIKU i SHQIPTARIT ËSHTË VETVETJA.

“Ju grekët na thoni që kemi fenë tuaj. Turqit thonë se toka është e perandorisë, ndërsa ju grekët thoni se feja jonë është feja juaj sepse ungjijtë janë shkruar në greqisht. Unë nuk do të jem gjallë, por di që një ditë stërnipërit e mi do ti kenë të dyja dhe askush nuk do të mund t’a marrë më, as fenë, as tokën dhe as gratë.”(f. 24)

Ndërsa për pasionin rreth kësaj pune ke të drejtë. Më ka tërheq jashtë mase, që kur e lexova librin.

Jul, problemi është se kur diskutohet me pasion, arsyeja funksionon e kufizuar (besoj se e ke parasysh pasion-zemër dhe arsye-tru)… rasti i një të dashuruari që “flet me zemër” është shumë i kollajtë për ta parë se shpeshherë “trurin” as që e vë në përdorim

Per librin nuk dua te flas. Arsyeja eshte se kane folur ca profesioniste te rende si Prof. Frasheri, i cili detyrohet te citoje Nolin: “sic duket duhet te leme penden ne qilar.” Keshtu qe autori i librit duhet tu pergjigjet ceshtjeve qe ngrene profesionistet, nqs do te merret seriozisht; e kjo s’ka si ndodhe kur pergjigja e tij eshte se nuk kam pantallona por fustan plazhi, dmth s’po benj histori po lletersi.

Le t’i kthehemi artikullit. Ka aty ca te verteta, po dhe ato nuk jane monopol shqiptar, megjithate i heq kapelen per theksimin. I huaji gjithmone perdor kollonen e peste. Dhe per kete s’ke pse gerrmon gjer ne Voskopoje, shiko politiken e dites, fenomeni eshte shume evident.

Por, keto te verteta i merr lumi i baltes duke filluar nga ai per Skenderbeun, te cilit bota i ka ngritur monumente ne te kater anet, mbase pa e ditur qe paskerka qene nje fshatar pa gjak blu. Historinja eshte shqence lum miku, benet ne dukumenta, jo me llafe pazari. Dhe dokumentat e Vatikanit, Stambollit e te dreqit me te birin, nje pjese te te cilave i botoi pra pak kohesh prap Prof. Frasheri, vertetojne Barletin.

Nuk po rri te permend “trimerite” e Skenderbeut. Po meqe flitet per pune fesh, ishte ai i pari qe u tregoi shqiptareve, se fete nderrohen si kali, po qe se e kerkon qellimi, dmth vatani. Eshte turp e qorrllek te thuash se Skenderbeu po u vidhte pronat princave, nderkohe qe po kerkonte te bente ate bashkim qe shume shtete te Europes do ta benin disa shekuj me vone, ndersa ne kurre nuk e beme tamam, por perfunduam cerek gjel.

Nuk kam asnje kundershtim qe Voskopoja te studiohet, bile me themel. Por nga profesioniste te historise, e jo me hartime weekend-i. Nga ana tjeter, ka vertet nje diference shume te madhe midis rilindjes se munguar nga Voskopoja dhe asaj reale nga Frasherllinjte. E dyta beri Shqiperine, si rrjedhoje duhet t’i drejtohemi ne gjunje, ndersa e para … fatkeqesisht nuk ndodhi.

Nuk eshte hera e pare qe kerkohet te revizionohet historia, qe ne vetvehte nuk ka asgje te keqe. Por, kjo nderrmarje do Byth, pikerisht ate te shkencetarit qe i ze kallo duke punuar, e se ciles ja dedikonte suksesin dhe njefar Ajnshtajni. Si rrjedhoje, gjersa t’ju zere dhe ju kallo, mos dilni ne ringun e peshes se rende, se bota do ju ngaterroje me lajmerueset e raundit te ardheshem.

e kjo s’ka si ndodhe kur pergjigja e tij eshte se nuk kam pantallona por fustan plazhi, dmth s’po benj histori po lletersi.

Po de, letërsi po bën, e madje po “i bie në qafë” edhe letërsisë se libri ka mangësi të mëdha në ruajtjen dhe përdorimin e shenjave të pikësimit. Nuk i vë “-” kur ka dialog, nuk është i ndarë siç duhet në paragrafë. Libri është heretik për vetë letërsinë sepse shtrembëron gjuhën e ëmbël shqipe, atë që vendosën ata të kshillit dikur.

E ke lexuar “Vitin e mbrapshtë” të mjeshtrit? Edhe ay! i bie në qafë historisë, madje edhe në të prapmet sepse ngatërron do vite e periudha me njëra tjetrën. Jo viti i mbrapshtë ishte para e pastaj dilte pas kometës si “pusi” i komshies së priftit. Nëse nuk e di, ta tregoj barcaletën.

Nëse e ke lexuar ViM, nuk besoj se stë ka shijuar, apo nuk ke kuptuar simbolikën.
Në një debat të hapur ndonjë vit më parë për atë libër të Kadaresë të njëjtin qëndrim kisha. Simbolika e librit i tejkalonte “gabimet” historike, ishte shumë herë më e fortë se ajo. Madje historia vetë nënshtrohej përpara penës së Kadaresë, bëhej mjet i tij për të dhënë mesazhin.
Të njëjtën gjë bën dhe Blushi.

Le t’i kthehemi artikullit. Ka aty ca te verteta, po dhe ato nuk jane monopol shqiptar, megjithate i heq kapelen per theksimin. I huaji gjithmone perdor kollonen e peste. Dhe per kete s’ke pse gerrmon gjer ne Voskopoje, shiko politiken e dites, fenomeni eshte shume evident.

Ke pse, ke. Është tjetër gjë të studiosh periudhën e sotme të përshkruar si tranzicion madje të interpretuar si të tillë, e tjetër gjë të shikosh se ky tranzicion ka qënë kronik, një vazhdimësi e ndërprerë në periudha të vogla, por gjithnjë e ricikluar në klane, ndarje krahinore e fetare, ideore etj etj.

Siç thotë Makiaveli: Nëse ke një problem në fillim, është e vështirë ta diagnostifikosh, por e lehtë ta kurosh. Nëse problemi bëhet kronik, diagnostifikohet lehtë, por kura bëhet e vështirë.

A thua se nuk keni një pasqyrë të këtyre ndarjeve të ofruar si ushqim të përditshëm në peshk. Do të shofësh fishekzjarre në qiellin blu? Bëj vetëm pyetjen “I kuja je ti o të keqen”.
Po sigurisht kronike duhet të jetë edhe cekëtia e argumentave, madje refuzimi për të parë më tej, më thellë më në brendësi. Kjo cekëti na lejon me vu veton, me i fut nji paragjykim, paragjysmim. Mund të të bëjë cekëtia psh…ti bësh një kritikë librit pa e lexu apo pa e kuptu fare!!

Por, keto te verteta i merr lumi i baltes duke filluar nga ai per Skenderbeun, te cilit bota i ka ngritur monumente ne te kater anet, mbase pa e ditur qe paskerka qene nje fshatar pa gjak blu. Historinja eshte shqence lum miku, benet ne dukumenta, jo me llafe pazari. Dhe dokumentat e Vatikanit, Stambollit e te dreqit me te birin, nje pjese te te cilave i botoi pra pak kohesh prap Prof. Frasheri, vertetojne Barletin.

Skënderbeu im që thu ti, nuk u ofendu hiç, përkundrazi. Skënderbeu juaj paska vënë kujën dhe e ka çu çështjen në Hagë!!
I nderuar, çfarë flitet (keq) për Skënderbeun janë vënë në gojë të Arianit Komnenit. Arianit Komneni donte të rindërtonte një perandori ortodokse me do serbë Brankoviça në të njëjtën kohë kur brenda fisit të vet, e bija martohet me myslyman dhe i biri ndërron fenë!!!
Arianit Komneni prezantohet si fisniku që bie. Epokë që mbyllet, ai është i vetëdijshëm për këtë, prandaj shkon e vdes në Kretë. Bashkë me të vdes dhe ideja e rindërtimit të asaj që donte. Vdes një qëndrim radikal i papranueshëm, i pavend në realitetin e ri.
Nuk është vendosur më kot që familja laramane e Ibrahimit është ajo që shumohet më shumë se të gjitha e pushton fshanë!! Është realiteti i ri, shqiptari, kjo krijesë e re që i është dashur të notojë mes feve për të siguruar mbijetesën. Këtu te Ibrahimi e shikoj përsëri unë Skënderbeun tim, juaji na qenka sharë e 10-rë në 10 breza.
Po do dhe referenca historike rreth Skënderbeut, kërko në librin Historia e Shqipërisë për shkollat e mesme viti 4. Aty, Muzaka apo Topia, nuk e mbaj mend pak a shumë thotë në një letër drejtuar Vatikanit.
“edhe i ashtuquajturi Skënderbe, pasi mori pronat e tim eti dhe disa princëve të tjerë e shpalli veten mbret”.
Po normal që një feudal rival këtë do thotë!!! Komneni si i tillë prezantohet. Pse stresoheni juve që na shan Skënderbenë Komneni mer?

Nuk kam asnje kundershtim qe Voskopoja te studiohet, bile me themel. Por nga profesioniste te historise, e jo me hartime weekend-i. Nga ana tjeter, ka vertet nje diference shume te madhe midis rilindjes se munguar nga Voskopoja dhe asaj reale nga Frasherllinjte. E dyta beri Shqiperine, si rrjedhoje duhet t’i drejtohemi ne gjunje, ndersa e para … fatkeqesisht nuk ndodhi.

Përqasja ndaj Voskopojës është socio-politike. Ai kot nuk e vendos emrin e Sali Benishit aty brenda. Dhe e trajton pikërisht në prizmin “pse Voskopoja nuk solli rilindje”?
Po ja të marrim një shembull të kohës së sotme, pse stigmatizohen sot njerëzit që vijnë nga veriu në Tiranë e zëmë? Pse i quajnë me përbuzje malokë? E bën dot përqasjen?
Izaku, e shpjegon bukur fare. Voskopoja ishte e destinuar të rrëzohej. Nuk mund të krijosh një qytet të madh me dijetarë akademikë, universitete, kur njerëzit e tjerë jashtë këtij qyteti nuk kanë bukë me hëngër. Ja shif se mos i jep ndonjë çikë të drejtë dhe atij Hutingtonit. Në të njëjtin artikull ku ke cituar Frashërin, më duket se ka thënë që duhet dhe një historik I feve në trojet shqipe. Unë them duhet, me se s’bën.

***
Së fundi, për të kuptuar librin e Blushit, mendoj se duhen dije elementare fetare, historike, edhe sociologjike në përqasje. Madje do ndihmonte shumë njohja në zonat dhe kufijtë e ndarjeve fetare/krahinore.

Unë jam rritur në një fshat të Përmetit. Nuk është mirë të thuhet (se është një nga ato gjërat ku zakonisht nuk jemi të sinqertë me veten), po çi iq tëmën; ime gjyshe kur u referohej shqiptarëve myslymanë përdorte fjalën “turk”. Fshati kishte tre lagje. Dy për kaurët dhe lagjen e “çobenëve” edhe këta ishin të krishterë.
Nuk ishin vllenj, po kështu i quanim dhe nuk e di pse (ndoshta kanë kaluar shumë kohë me dhen në male). Çobenët kishin varrezat e tyre veç, larg në dalje të fshatit. Kishin kishën e tyre aty dhe bëhej një herë në vit panair i madh (nejse).

Pohoj prapë se nuk i kam pëlqyer turqit më parë, si popull. Edhe prania këtu në Greqi prej medias, prej fërkimeve midis dy popujve, nuk të jep ndonjë dritare të hapur për të ndërruar mendim. Mgjse ka ndodh e kundërta me kalimin e kohës. Duket si barcaletë, po është e vërtetë: grekët mendjehapur më kanë bërë ti dua turqit, si njerëz. Për më shumë, stërgjyshi im ka pas jetuar në Stamboll dhe kur e pyta rastësisht tim atë më tha se një shqiptar xhon turk e kishte shpëtuar nga një gjyq. Po të mos ishte ai shqiptar, ndoshta unë nuk do jetoja sot.

Më shumë se historike, përqasja e Blushit është identitare. Edhe identifikova veten duke lexuar librin. Edhe i dhashë të drejtë në përqasjen që bën. Nuk e ka vënë re njeri (nga ata që e kanë lexuar), se babai i Ibrahimit ishte suliot? Për shkak të një aksidenti historik –hakmarrje, ai u zhvendos nga Suli e shkoi në fshatin ku ndërtoi familjen. Ndërrimi i fesë - ky shkak tejet banal, bëri që të vihej kundër me vetë ata që kishte në fis. E nuk qëndroj dot neglizhent kur e di që arvanitët urrejnë shqipot pa pasur ndonjë arsye, po vetëm se u duhet të vërtetojnë grekërinë e tyre. Edhe këto argumenta që ju përdorni më kot, pa frikë i quaj pordhë në erë, para të vërtetës tjetër, që unë e di ndryshe.
Kur shikoj të shprehur këto paragjykime (krahinore/fetare) ndër shqiptarë, si në kohën e time gjysheje, më vjen jashtë mase keq. Zakonisht i nxjerrin në pah kozmopolitët, liberalët etj. Kujtoj Mustafa Nanon kur gjeti një kohë aspak të përshtatshme për ta vënë në dukje: pavarësinë e Kosovës. Aty dënoi klanizimin. Iu hodhëm në kokë sepse gjykuam që momenti ishte jo i duhur, më tej më bëri përshtypje çka kishte thënë shoku Ramiz: Zgjodha Salinë tha, se ishte nga Tropoja. Edhe Adri Nurellari i përmend në artikullin e fundit ndarjet toskë-gegë për votimet e emigrantëve.
Po doni dhe mendimin tim, kjo që po ndodh aktualisht, është një hakmarrje e pritshme ndaj jugorëve (jam dhe jugor, i majtë në bindje). As mos prisni të shkojë vaj. Madje nuk është çudi të kërkohet “kurban” për ta ndrequr sëmundjen kronike.

Për Blushin prapë, marr guximin që ta krahasoj me Kadarenë. Po nëse Kadare bën një zgjedhje më të zgjuar duke ngritur në sipërfaqe shqiptarinë, duke kapur elementët e përbashkëta tona identitare, Blushit i intereson rruga nëpërmjet të cilës kemi arritur aty. i intereson procesi, hapat, shpjegimi, çmontimi i paragjykimeve. Përqasja e tij krijon një vërshim pikëpyetjesh, mbi çështje të tilla si çfarë jemi, si jemi formuar të tillë? Nuk pretendoj se Blushi ka marrë përsipër të japë dhe përgjigjen e pyetjes së vet, por ai çel dritaren rreth gjetjes dhe hulumtimit mbi këto pika. Që janë si punë e këpucëve “shumë i shohin, pak i njohin”. Përballë ndodhet realiteti me të gjitha ngjyrat dhe kutiat në të cilat zënë vend stereotipat, pse himarjotët kanë afërsi me grekët? Pse skrapallinjtë i quajmë aqo apo të inatosur? E një mijë të tjera “pse” të cilave përgjigjen nuk ua dimë, me aq lehtësi sa i ligjërojmë pa doganë.

Pashë emisionin e Blendi Fevziut para ca kohësh, për librin. Një nga emisionet më të bukura që ka drejtuar. Aty Godo nuk u ndje i ofenduar, Xhufi nuk u ndje i ofenduar prej Skënderbeut të “përdhosur” demek. Artan Fuga jo e jo, Pirro Mishën e përjashtojmë fare se o ortodoks. Në një moment e pyesin Godon dhe Xhufin, çfarë feje kishin para se të ktheheshin në myslymanë? Të dy përgjigjen se si nga Labëria që ishin, kanë qënë ortodoksë. Po e shikoja me një mikun tim emisionin, po ortodoks (që nuk I ka shumë “qejf” lebërit). E shikon i them, mos e shiko si “turk” por si “ish ortodoks”. Dmth është “yni” dhe ai. Në një moment i ndrin fytyri si ça tju them, a thua se ishte bërë ndonjë zbulim i jashtëzakonshëm me ish identitetin fetar të personazheve në fjalë.
Po të shikosh te Blushi, ndërrimi i identitetit fetar, vjen me një natyrshmëri të tillë përshkruese, saç është e natyrshme dhe rrëkeja e ujit kur gurgullon. Nga një pasazh në tjetrin bota (e brendshme dhe e jashtme) shndërrohet e merr forma harmonike si t’i përgjigjet asaj shprehjes “gjithçka shndërrohet” apo “në të njëjtin lumë nuk lahesh dot dy here”.

***

Fola gjatë…më shkoi mytha skiç në fakt duke shkrujt. Është edhe vapë o që thu ti Edi.
Pasionin e pranova fillimisht me çështjen në fjalë. Tani ngelen për tu gjykuar argumentat.

Sa per Skenderbeun, dy autoret (i librit dhe i cheerleading) dhe ndonje fans si puna jote, dergoni urgjentisht denoncimet (per dukumenta s’ka nevoje, se e mbulon reputacioni i derguesve) anembane. Sidomos, mos harroni Vatikanin, qe t’ia shkulin sa me pare monumentin Skenerit nga sheshi Albania, ku qendron hajduterisht prej kohesh, me motivacionin perkates.

Per fete, nuk te ve faj. Atje ku je, e quajne kerthiza e botes. Dhe larg qofte, te mos jesh i “fese se mire.” Por bota eshte shume me e madhe, e larmishme, e nderlikuar, dhe cuditerisht e thjeshte, qe te kete ate kerthize. Bridh ca me shume, e ca me larg, dhe sa me larg, aq me mire do kuptosh katunin tat.

Dhe me e rendesishmja fare. Mos harro t’i besh dhe analize kimike pordheve ne argumentat e te tjereve. Duke qene me i sakte ne kualifikimin e gazrave te bashkbiseduesve, vete diskutimi benet shume me shqencor, i civilizuar, e jashzakonisht i kendeshem, ndersa bashkbiseduesit shume me te motivuar te te japin xhevap.

Me ca qitapi del qe bo i bi ne qafe. I ke pordhe ne ere - thote. Boni analizat po i them, se mos demtojme kot eren. Zakonisht, kur futen ne muhabet terma te tille, une hap krahun, vec rasteve kur ka ndonje kredit per tu harxhu.

Sa per ate punen e Skenerit, nuk ishte ketu, por tek versioni shqencor tek wiki, dhe qe cuditerisht, paska avullu kaq shpejt. (Gjynof qi s’i bona i kopje. Po shif se mos e ka J.) Qi thu ti, aty i bonej CV Skenerit, dhe dilte hajdut tokash e kujsh, pa gjak blu, katunar, pa legjitimitet, e me i liste te gjate gjynofesh.

Ajo kerthiza e botes, eshte boshti i librit, dhe i gjithe muhabeteve qi i shkojne bisht. I ca feje ka qene majmuni jot paraardhes? Kjo eshte kryepyetja. Se ku te con me tej rregulli i treshit, e thote shume bukur J., kur na ndricon pse punet nuk shkojne vaj sot ne atdhe, dhe se cfare lloj hakmarrje po kryhet. Ktu fle lepri, apo elefandi.

As unë nuk të vë faj, sepse vërtet që këtu është e përhapur teoria e kërthizës së botës. Po unë nuk jam pjesë e kësaj teorie. As pranoj të përfshihem arbitrarisht nëpërmjet internetit në teorillëqe të tilla se kshu ua kap radakja disave.
Për Vatikanin nuk kam gjë jo, mos ki merak. Përkundrazi, shqiptarët katolikë janë ata që kanë vujt më shumë sipas mendimit tim. Që shembulli është në librin e historisë për shkollat e mesme, dhe përmend Vatikanin, ishte trajtuar në kontekst, mos e nxirr jashtë.
Vari hajbet shëndet u thua, plaç ta kthen.

(Gjynof qi s’i bona i kopje. Po shif se mos e ka J.)

Robo mos shpif kot.

I ca feje ka qene majmuni jot paraardhes?

Hudhi një sy mendimit të J-së.

Se ku te con me tej rregulli i treshit, e thote shume bukur J., kur na ndricon pse punet nuk shkojne vaj sot ne atdhe, dhe se cfare lloj hakmarrje po kryhet. Ktu fle lepri, apo elefandi.

Ku mer mendon se do të të çojë J, në mesjetën bizantine? Pse? Sepse jeton në Gërqi?

P.s: Vetëm se më vjen keq, që këtë shkrim që gjëndet tek “Shtypi” e “Letërsia” të mos ishte dhe tek “Kategoria kryesore”, “Mos humbisni”, “Sporti”, “Argëtim” etj etj

Se cfare ndodh kur lodrohet me ca susta qe nuk u di funksionin, s’ka nevoje te shkosh ne mesjete, shiko Bosnjen, Libanin, etj. Mos kujton gje se nxitesit e sherreve aty i plas per fe?

Sidoqofte, i bere analizat pordheve ti? Mos harro t’i certifikosh tek Xhuveli.

Per Tironsin kjo. Meqe browseri im qenka treguar me i shkathet se une, dhe paska mbajtur nje kopje te artikullit ne wiki, ja se si mbyllet perla, me nje koment mbi Rilindjen:

“Ndaj dhe ndërtuan [rilindasit] një Utopi nacionalo-pastorale të përshtatshme për mentalitetin tonë fshatar të bazuar jo tek princër me gjak blu apo qytete të lulëzuara me shkolla e libra, por iu kthyen idealit baritor, me zana malesh e trima kreshnik si Skënderbeu, me ideale panteo-orientale sepse kjo është utopia që meritojmë:

O malet e Shqipërisë, e ju, o lisat e gjatë,

Fushat e gjera me lule, q’u kam ndër mend dit’e natë,

Ju bregore bukuroshe, e ju, lumenjt e kulluar,

Çuka, kodra, brinja, gërxhe dhe pylle të gjelbëruar,

tek buron ujët e ftohtë dhe fryn veriu në verë,

tek mbin lulja me gas shumë dhe me bukuri e m’erë,

ku i fryn bariu xhurasë, tek kullosin bagëtija,

ku mërzen cjapi me zile, atje janë mënt e mija…”

POR…

Po doni dhe mendimin tim, kjo që po ndodh aktualisht, është një hakmarrje e pritshme ndaj jugorëve (jam dhe jugor, i majtë në bindje). As mos prisni të shkojë vaj. Madje nuk është çudi të kërkohet “kurban” për ta ndrequr sëmundjen kronike.

ktu e ke lli mer jugs i qelbet

Komentet per Skenderbeun ne versionin e artikullit ne wiki qene te turpshme. Ku e sheh shpifjen time ti? Qe po them se e kane hequr permbajtjen ne wiki? Meqe linkun na e sodhe ti, shko verifikoje, para se te flasesh.

Nuk i kisha pa mer! Vetëm analiza e librit ishte. Aty fut hundët çdo kafshë pylli. Nuk kisha dijeni për atë.
Ti njëherë të të pyes, librin e ke lexuar? Në bazë të asaj flas dhe çka është sjellë këtu.

Se cfare ndodh kur lodrohet me ca susta qe nuk u di funksionin, s’ka nevoje te shkosh ne mesjete, shiko Bosnjen, Libanin, etj. Mos kujton gje se nxitesit e sherreve aty i plas per fe?

Po, dakort. Si dhe kë klasifikon ti si nxitës sherri?

Sidoqofte, i bere analizat pordheve ti? Mos harro t’i certifikosh tek Xhuveli.

Prapë ti? Nuk kam asnjë lidhje me plehrat e Xhuvelit unë.

Tirons, plako ta themi hapur: JEMI RACISTA. Pa përjashtim, si jugorë, si veriorë, si çdo ndarje e nënndarje.
Nuk po them se janë ca x-a më të mirë se disa Y-na të tjerë. Sinqerisht e me dorë në zemër. Nëse nuk arrijmë të mbajmë një debat gjallë të paktën rreth kësaj çështjeje, atëherë do hiqemi zvarrë të gjithë siç kemi bërë deri më sot.

Nuk e përdora shembullin si viktimizim, as si justifikim. Shembujt historikë i ka kapur të gjithë Goxhaj, njësoj vazhdohet edhe sot.

Robo ka i farë të drejte që paragjykon, sepse ata “të sërës time” dmth ortodoksët, edhe të favorizuar kanë qënë prej xhaxhit më parë, edhe më të afërt ndaj grekëve të këtushëm janë. Duhet thënë mer vlla, pikë. Muhabeti o që dikush tjetër mbështetet mbi ktë të dhënë ene fillo akuzat, më pas i humbet krejt filli muhabetit.
Duket e gjitha si një rreth vicioz nga i cili nuk dalim dot.
Nëse këto të dhëna i përzjejmë me politikë, bëhet pastaj një mish-mash ku mbizotëron iracionalja.

Po të shikosh grekët psh, kanë një politikë të caktuar zyrtare për çështjet kombëtare (e mirë apo e keqe qoftë kjo) dhe nuk dalin prej binarëve të saj.
Ndërsa ne këtë nuk e kemi formuar akoma. Më intereson debati rreth kësaj për të stimuluar gjëndjen mendore të shumëkujt, për ta vlerësuar si duhet. Ka njerëz psh që kanë kohë nëpër Evropë apo gjetkë dhe akoma nuk e kanë humbur atë këndvështrimin racist klanor ndaj “tjetrit”. Dhe më e keqja vjen ngaqë ka nivel të lartë injorance në këto çështje. Mbytja e debatit në mënyrë iracionale, vetëm sa mbulon në sipërfaqe ndasitë.

Përpara se të lexoja librin e Blushit, i nxitur nga një debat diku në net, thashë të vija në letër karakteristikat e njerëzve në zonat tek të cilat kam jetuar. Është shumë e vështirë të krijosh një gjykim objektiv për “të tjerët” apo për veten. Nejse, mbase e hedh në blog ndoj dite.

O J. a ka mundesi me ma shkoqit ca hakmarrje e pritshme po ndodh ndaj jugorve e nga kush

O J. a ka mundesi me ma shkoqit ca hakmarrje e pritshme po ndodh ndaj jugorve e nga kush

Ta marrim me rradhë, në kohën e xhaxhit, sipas teje kush favorizohej më shumë?
Tregohu e sinqertë ti ama.

Intervistë/Flet Abedin Rakipi, 26-vjeçari çam nga Berati e me banim prej vitesh në Bruksel, i cili ka vendosur të sfidojë Ben Blushin dhe romanin e tij “Të jetosh në ishull”, duke shkruar si kundërpërgjigje po një roman

Ajo që nuk pritej po ndodh: romanit të Ben Blushit, “Të jetosh në ishull”, po i përgatitet një kundërpërgjigje kokë për kokë, po me një roman. Them “ajo që nuk pritej, po ndodh”, ngase deri më kritizerët e Blushit nuk e kanë kaluar dot cakun e një shkrimi në gazetë dhe tashmë që jehona e romanit të shumëpërfolur është shuar e bashkë me të dhe komentet “pro” e “kundër”, vjen lajmi i një romani anti-Blush dhe me një titull tejet sinjifikativ, me një thagmë nga ankthi ynë mbarëkombëtar: “Të jetosh në Çamëri”. Autori i romanit është pikërisht një 26-vjeçar me origjinë nga Filati i Çamërisë, i quajtur Abedin Rakipi, një aktivist dinamik i çështjes çame, i cili prej sa vitesh që jeton në zemër të Evropës, në Bruksel, ka bërë “djalin e dalë në mal”, për atë copë të kafshuar mynxyrshëm nga trupit i kombit. Me një formim intelektual të avancuar për moshën, zotërues i 7 gjuhëve të huaja, Abedin Rakipi ka studiuar fillimisht në kolegjin Mehmet Akif Ersoy në Tiranë, pasi ka ardhur nga qyteti i tij, Berati, e më pas studimet e larta i ka përfunduar në Bruksel. Atje ka qenë i angazhuar fuqishëm në ambientet socio-kulturore, duke marrë pjesë për pesë vjet rresht në forumin social evropian. Kjo pozitë i ka dhënë shansin të takohet personalisht me Kryeministrin e Belgjikës, Guy Verhofstadt, dhe me kreun e diplomacisë, Louis Michel, që momentalisht është edhe komisar i EU. Ai u ka parashtruar atyre tragjedinë çame. Po në këtë drejtim, Abedin Rakipi ka organizuar një protestë në Hagë kushtuar çështjes çame e tashmë po merret me ndërtimin e një sajti gjigant në internet në aq gjuhë sa zotëron, pra shtatë, kushtuar Çamërisë, historisë, kulturës e tragjedisë që përjetoi shekullin e kaluar. Vitet e fundit, Abedin Rakipi u është kushtuar kërkimeve historike, duke u zhytur në arkivat prestigjioze evropiane e ato osmane. Dhe janë pikërisht këto kërkime të cilat e kanë ndihmuar për librin që do e hedhë së shpejti në treg, në kundërpërgjigje të romanit të Ben Blushit, “Të jetosh në ishull”. Pikërisht për këtë shprehet në intervistën e mëposhtme 26-vjeçari sfidues…

Ju po shkruani një roman, që është konsideruar anti-Blush dhe me një titull tejet sinjifikativ: “Të jetosh në Çamëri”. Cila është simbolika në këtë rast?

Që i vogël kam qenë një nga ushtarët e Çamërisë. Edhe pse isha ndoshta vetëm pesë vjeç, dashuria e thellë për ato vatra që gjyshi mi përcolli deri në zemrën time, m‘u ngul në zemër përjetësisht dhe tek unë rritej gjithmonë ideja që më thoshte: Abedin duhet të bësh diçka për dheun tënd të larë me gjak dhe që gjyshërit ta lanë amanet, varret e tyre akoma na thërrasin. Po nuk bëre gjë ti Abedin dhe çamët e tjerë, kush do ta bëjë vallë?
Dhe po dal direkt te pyetja juaj. Simbolika e romanit që unë po shkruaj me titullin “Të jetosh në Çamëri” dhe që është konsideruar anti-Blush, është se Blushi në romanin e tij e trajton islamin si fe pushtuesi, që i solli popullit tonë vetëm të këqija dhe që populli ynë ka vuajtur shumë nga kjo fe dhe ka luftuar mjaft për të ruajtur të drejtat e tij kombëtare. Ai thekson faktin se shumë shqiptarë kanë vdekur për të mos e ndryshuar fenë e tyre dhe që islami u është imponuar me dhunë nga pushtuesi turk. Romani im është konsideruar anti-Blush, sepse aty trajtohen vuajtjet që ka jetuar populli i Çamërisë pikërisht për faktin se ishin myslimanë, duke filluar që nga vitin 1821 me revolucionin grek, ku filluan spastrimet e para etnike ndaj myslimanëve të Çamërisë së Jugut, Artës dhe fshatrave përreth. Çamët deri vonë janë ftuar nga grekët dhe priftërinjtë e tyre që ta ndryshojnë fenë, me kusht që të mund të qëndronin në Çamëri. Me qindra janë dëshmitë e çamëve të ardhur në Shqipëri që tregojnë sesi priftërinjtë shkonin fshat më fshat duke i ftuar që të ndryshonin fenë e tyre dhe pastaj të mund të rrinin të qetë në Çamëri.
Pra, nisur nga fakti që çamët kanë vuajtur shumë nga dhuna fetare dhe etnike e ushtruar nga Kisha Ortodokse Greke dhe shteti grek, unë denjoj me këtë roman që t‘i tregoj popullit shqiptar se faqet e historisë sonë, të cilat janë të mbushura me urrejtje antiturke, rezervojnë shumë pak të dhëna për trojet shqiptare të Çamërisë; ka vetëm disa faqe, që edhe gjenocidin e tmerrshëm që ndodhi në Çamëri mezi e tregojnë. Pra, Blushi, i cili pretendon se populli shqiptar ka vuajtur shumë nga islami dhe turqit, duhet që të mësojë se ne kemi vuajtur më shumë nga greko-sllavët.

Si u ngjiz te ju ideja e një romani, derisa opozicionet ideore kundrejt Blushit deri më tani kanë qenë vetëm shkrime të llojit “kritikë”?

Siç e theksoni edhe ju, opozicionet ideore kundrejt Blushit deri më tani kanë qenë vetëm kritikë gazetareske dhe kjo gjë ka bërë që romani i tij të ketë një popullaritet dhe një publicitet shumë të madh. Por unë mendoj se pas disa muajsh apo vitesh kritikat harrohen, ose më saktë zhduken, kurse romani ngelet si vepër artistike edhe pas vdekjes sime e të Blushit, ndaj mendoj se duhej një mënyrë më efikase për t‘i treguar popullit tonë se ekziston edhe “volte face” i romanit të Blushit dhe se e vërteta ka shumë fytyra, gjithmonë varet nga këndvështrimi dhe idetë që ajo mbron. Ideja për t‘u kundërpërgjigjur me një roman, ishte e menjëhershme tek unë, pasi nuk po kuptoja se si asnjë intelektual mysliman nuk po arrinte të kishte vërtet një reagim që do të baraspeshonte rëndesën historike dhe emocionale që ka romani i Blushit, ndaj i thashë vetes: Abedin, ti duhet ta bësh dhe fillova shkrimin e romanit.

Si ju ra në dorë romani “Të jetosh në ishull”?

Për romanin e Blushit kam dëgjuar për herë të parë në forumin virtual internetik “Çamëria” me mbi 650 anëtarë. Në këtë forum, të cilin e kam krijuar dhe e drejtoj vetë, diskutohet rreth çështjes çame dhe Çamërisë. Ai është bërë një fole, ose një vatër për çamët anembanë botës. Prioriteti ynë është informimi i popullsisë shqiptare dhe opinionit botëror rreth çështjes çame. Në këtë forum u postuan disa kritika rreth Blushit, gjë kjo që ngjalli kureshtjen time dhe që më shtyu ta blija dhe ta lexoja romanin.

Kur nisët ta lexonit, kishit ndonjë dozë paragjykimi që në fillim (nisur nga emri i autorit), apo patët startin e një lexuesi që nuk e dinte se ç‘do të ndodhte fletë pas flete?

Romanin e vlerësova shumë, sepse Blushi është vërtet një shkrimtar me një potencial artistik shumë impresionues dhe u mundova që mos të kem asnjë paragjykim kur fillova leximin e romanit dhe faqe pas faqe i nënvizoja frazat ku kishte pasaktësi historike, ku kishte deformim të ngjarjeve dhe ndodhive historiko-fetare dhe ku kishte urrejtje të hapur ndaj islamit, gjithashtu dhe fraza ku kishte ftesë të hapur për ta braktisur fenë e tyre islame. Gjithsesi, ajo që më shqetësoi nuk ishin fyerjet që i bën Blushi islamit, sepse nuk është i pari, por fakti që ai mundohet ta justifikojë këtë platformë fyerjesh me fakte historike të sajuara, që janë shumë larg së vërtetës.

Konkretisht ku gabon Blushi?

Blushi gabon në shumë vende. Mund të ketë gabime në çdo roman a libër të një tjetër profili, nisur nga papërsosmëria njerëzore. Ka dhe gabime të paqëllimta në këtë sens. Por nuk është thjesht gabim kur Blushi lëshon fyerje të tmerrshme kundër islamit dhe kur barazon myslimanët me kafshët. Kjo shkon ndesh edhe me humanizmin, sepse asnjë qenie njerëzore i çfarëdolloj feje apo etnie qoftë ai, nuk mund të barazohet kurrë me kafshët, qoftë edhe në një roman.
Pastaj, ai gabon, sepse sjell fakte historike të pavërteta.
Por gabimi që për mua nuk mund t‘i falet Blushit është se ai përpiqet që të mbështesë historinë që ofron në roman dhe ta tregojë atë si një realitet vërtet i jetuar nga populli shqiptar në një moment të caktuar, duke e bazuar atë mbi gënjeshtra, iluzione dhe ndërtim realitetesh virtuale.

Por vetë Blushi dhe mbrojtësit e tij shprehen se romani si i tillë ka brenda dhe imagjinatën e për këtë nuk mund të gjykohet sikur të ishte vepër e mirëfilltë historike. A mjafton dhe është e drejtë kjo lloj alibie?

Alibia e Blushit dhe e mbrojtësve të tij, se romani nuk mund të gjykohet si vepër historike e mirëfilltë, sepse ai ka brenda imagjinatën, besoj se mund të jetë një justifikim i mirë për të përligjur gabimet e pafalshme historike, për të cilat besoj se Blushi është koshient. Kur një shkrimtar i mirëfilltë nis një vepër kaq kolosale, e prek një periudhë kaq delikate të popullit tonë dhe një temë kaq të ndërlikuar, siç është marrja e islamit nga shqiptarët, duhet të bëjë gjithçka që burimet e tij historike të jenë në mënyrë perfekte të sakta dhe pastaj t‘i japë romanit ngjyrën ideologjike që ai dëshiron. Por kur autori nuk denjon as të japë burime të vërteta historike që prekin “mollën e kuqe” të shqiptarit, që është feja, identiteti dhe historia e tij, kjo tregon një neglizhim diletant nga një shkrimtar që pretendon se është serioz dhe i mirëfilltë. Ose, ose, çka është më afër logjikës, autori vetë nuk ka dashur të japë fakte historike të vërteta, sepse ndoshta ato mund të binin ndesh me ngjyrën ideologjike që ai ka dashur t‘i japë romanit. Pra, ose këto fakte historike thjesht nuk kanë ekzistuar, ose nëse kanë ekzistuar kanë qenë anti- “Të jetosh në ishull”. Kjo nuk mund t‘i falet një shkrimtari që pretendon se ka shkruar “Kodin e Da Vinçit” shqiptar.

Blushi është gjykuar për romanin e tij edhe si një cenues deri diku i harmonisë fetare. A e merrni ju parasysh këtë normë vitale të shoqërisë sonë, apo mjafton t‘i thyeni hundën tjetrit?

Romani i Blushit vërtet ka qenë cenues i harmonive fetare në Shqipëri, sepse në një moment mjaft delikat ai i bashkëngjitet ftesës së bërë nga Kadare dhe një grupi të caktuar njerëzish, myslimanëve shqiptarë, për të braktisur fenë e tyre. Pra, ai futet në kuadrin e platformës së madhe denigruese që po i bëhet fesë islame në Shqipëri, për të mos i lënë pjesës myslimane zgjidhje tjetër, veçse braktisjen e islamit dhe kthimin në të ashtuquajturën fe e të parëve. Unë personalisht nuk e denjoj një gjë të tillë në romanin tim; dua vetëm që populli shqiptar ta dijë se ka edhe një të vërtetë tjetër, që i fshihet atij nga Blushi dhe mbrojtësit e tij dhe më pas opinioni të zgjedhë vetë mes këtyre dy të vërtetave, evidencialisht duke e ftuar atë që të verifikojë burimet historike të këtyre dy veprave dhe asaj që ato përfaqësojnë në aspektin ideologjik. Do të përpiqem të ruaj në maksimum linjën e brishtë të harmonisë fetare në Shqipëri, duke u munduar që të mos lëndoj askënd.

Dhe së fundi, kur do dalë romani juaj?

Romani im del në muajin dhjetor të këtij viti, nëse çdo gjë shkon mirë.

Si rregull nuk behet per inat te nje romani nje roman tjeter, se nuk eshte fletrrufe! Po te pat lindur frymezimi ne shpirt, qofte edhe ne menyre te pandergjegjshme nga romani tjeter, pushka top tu befte! Por jo me dacibao! Faqja e internetit po, ajo ngrihet me mllef. Aty jepi! Ama jo letersia.

Nejse, te shohim, te presim dhjetorin. Ne libra te mire duam. Natyrisht jo si i Blushit!

Romani e Blushit nuk lexohej dot pikerisht per vlerat vertet te uleta artistike (flas pervojen time);

Emo, cilat vlera artistike i kishte të ulëta? Ku çalonte dmth?