Në 17 gusht 1958 “Kinostudioja Shqipëria e Re” dha premierën e filmit artistik shqiptar “Tana”. Ky film ishte guri i parë në rrugën e kinematografisë shqiptare.

Shumë shpejt ambientet e Kinostudios u shndërruan në një ndërmarrje të mirëfilltë të prodhimit të filmave. Por sa e vështirë ishte të realizoje një film në atë kohë përsa i takon aspektit teknik? Operatori i njohur Faruk Basha tregon për jetën kinematografike të atyre viteve.

“Problemet teknike kanë qenë mjaft të vështira, duhet të kesh njerëz që të shpjegojnë. Është e gabuar ideja se kamera është të shtypësh një buton dhe të bësh filmin”, është shprehur Basha.

Prodhimet e para kinematografike “Made in Albania” ashtu si në të gjithë botën xhiroheshin me celuloid. Megjithëse ky lloj materiali edhe në ditët e sotme vazhdon të jetë i përdorshëm, për shkak të cilësisë shumë të mirë, në atë kohë paraqiste mjaft vështirësi për kineastët e rinj shqiptarë.

“Filmin e merrnim në Gjermaninë lindore, ne nuk paguanim për filmin sepse ishte me bazë kleringu ne jepnim domate, speca dhe merrnim produkte industriale si filmi”, theksoi Basha.

Duket se teknika e xhirimit të filmave në vendin tonë ishte shumë e lidhur me Gjermaninë. Elementi më i rëndësishëm për realizimin e një filmi, kamera, ishte një nga prodhimet gjermane më të mira të kohës. Kineasti i njohur Saimir Kumbaro tregon për këtë objekt kulti të kinematografisë në ato vite.

“Kjo është një arifleks gjerman, është një kamera shumë e fortë, me të janë realizuar rreth 150 filma, por kishte një problem se nuk kishte sistem për eleminimin e zhurmave”, u shpreh Kumbaro.

Faruk Basha, operatori i shumë filmave, si “Plagët e vjetra”, “Mëngjese lufte”, “Duel i heshtur” etj, tregon se xhirimi është një nga pjesët më të vështira që përballesh gjatë realizimit të një filmi. Kjo gjë rëndohej edhe më në kohën e diktaurës, kur kushtet për realizimin e filmave nuk ishin të përshtatshme.

“Fatkeqësisht të shtrënguar nga ana financiare ne nuk mund të përdornim shumë filmin, maksimumi katër dubla”, tha Basha.

Në këtë botë kinematografike shqiptare një rol të madh luajtën personat e arsimuar jashtë vendit kryesisht në akademitë e filmit në lindje. Shkollat e filmit në Çeki dhe në Rusi i dhanë Shqipërisë një brez të artë kineastësh.

“Ç’është e vërteta kinemaja ruse dhe të lindjes në përgjithësi patën një ndikim në realizimin e filmave shumë nga regjizorët si Dhimitër Anagnosti, Pirro Milkani ishin përgatitur në këto akademi”, tha Basha.

Elementi shumë i rëndësishëm në jetën e njeriu, drita, duket se ishte problem thelbësor në filmat bardh e zi të kinostudios “Shqipëria e Re”. Basha tregon se për shkak të kushteve në të cilat xhiroheshin ata filma ishte shumë e vështirë të realizoje ambiente të ndriçuara siç duhet.

“Ndriçimi ishte një nga pikat e dobëta që nuk u ndreq dot kurrë. Filmi që merrnim nga Gjermania Lindore donte shumë dritë, hajde ditën bënim diçka, po natën. Po të shikosh 90% të filmave shqiptarë të xhiruar natën janë me dritë nga poshtë”, pohoi Basha.

Në mesin e viteve ’60 regjisori Dhimitër Anagnosti realizoi filmin e parë me ngjyra në vendin tonë “Rrugicat që kërkonin diell”. Në këtë periudhë kinematografia shqiptare ndryshon kah. Filmi bardh e zi i përkiste të shkuarës. Në këtë stad kineastëve i duheshin teknika të reja për realizimet kinematografike. Kishin hyrë ngjyrat, komponenti që bënte diferencën me filmin bardh e zi.

“Këta filmat bardh e zi ishin lule kur filloi filmi me ngjyra filloi tmerri për ne. Ngjyrat nuk dilnin ashtu siç i doje dhe kishte shumë probleme”, deklaroi Basha.

Kinostudio “Shqipëria e Re” u bë shtëpia e dytë për shumë kineastë shqiptarë. Prodhimtaria e filmave ishte më të vërtetë mbresëlënëse duke realizuar deri në 14 filma në vit. Por duket se ky sukses do të merrte fund, pas viteve ’90. Megjithatë përparimet në fushën e teknikës bën që realizimi i filmave të lehtësohej shumë. Fusha e kinematografisë u fut në stadin e elektronikës. Regjisori Saimir Kumbaro tregon për ndihmesën që solli përparimi i teknologjisë në xhirimin e filmave.

“Unë kam pasur fatin të punoj me dy teknika, të gjithë filmat e sotëm realizohen me elektronikë, kjo ul koston e filmit, rrit mundësinë për të bërë më shumë dubla”, thotë Kumbaro.

Përveç këtyre lehtësive Kumbaro thotë se zhvillimi teknologjik rikonceptoi edhe punën e regjisorit.

“Regjisori sot merret me shumë punë, duke qenë se grupet e xhirimit janë të vogla, i shtohet puna regjisorit”, theksoi Kumbaro.

Edhe pse prodhimet kinematografike në vendin tonë janë të pakta, bashkëpunimi me regjisorë të huaj duket se po i jep një dimension tjetër zhvillimit të filmit shqiptar.

Video-kronika

142 Komente

Shume u qane regjisoret nga sistemi i dikurshem, qe i kufizonte shume me ato konturet ideologjike .Tash qe ato konture jane shkrire ,s'po na qullosin ndonje gje ,qe t'ia vleje dhe qe te na ngeli ne kujtese ,ashtu si filmat e para '90-es.

Kemi  nostalgji dhe respekt per kinemane e dikurshme ,qe me kushte aq te veshtira si teknike e  financiare ,kane bere vertet mrekullira.

Une nuk e di sa here  ,e sa here ,e kam pare "Kapedanin " dhe prape e shoh smiley

http://youtu.be/nioig1YfqqE

smiley

 

Shume u qane regjisoret nga sistemi i dikurshem, qe i kufizonte shume me ato konturet ideologjike.
Tash qe ato konture jane shkrire ,s'po na qullosin ndonje gje

 

Dakort (besoj se te gjithe jemi dakort me kete). 
Po hë, pse eshte keshtu ?? Ku luhet "filmi" ?  smiley

 

 

per cilin "film "te intereson te dish ?!.smiley

Per filmin qe titullohet :

"Tash qe ato konture jane shkrire, s'po na qullosin ndonje gje"

Eh te keqen e asaj kohe, shihnim film me ngjyra ne televizor bardh-e-zi. I shoh me qejf filmat e para 90-es, sepse shumica jane prodhime cilesore me aktore te mirefillte teatri. Filmat e pas '90es pastaj...te turpshem.

...sa here qe i kam pare filmat shqiptare kam vene re se pika shume te forta te ngjarjes kalohen shume lehte e shpejte ...ku ne krahasim me te huajt qe shfytezojne mire cdo moment..... dhe regjizori te jep ate qe do....

 

Nje gje nuk e kuptoj.Perse nuk u dha asnjehere ne tv filmi "Tana"?

...Në mesin e viteve ’60 regjisori Dhimitër Anagnosti realizoi filmin e parë me ngjyra në vendin tonë “Rrugicat që kërkonin diell”. ...

Filmi i pare me ngjyra ka qene "Rruge te bardha"

"Rrugicat qe kerkonin diell" ka qene ne mesin e viteve 70 dhe mund te them nga viti 1977.

 Fim i pare me ngjyra ka qene ne "Ne fillim te veres"

Filmi i pare me ngjyra ka qene "Skenderbeu".

Nje bisede me zotin Nasi Shamia:

Ju jeni i pari që përpunuat filmin shqiptar me ngjyra. Si ndodhi kalimi?
 

Filmi i parë me ngjyra ka qenë “Gurë dekorativë” në vitin 1964. Së bashku me regjisorin Dhimitër Anagnosti shkuam deri atje ku nxirrej mermeri. Patëm vështirësi të mëdha me mungesën e teknikës...

 

Nje film interesant i asaj kohe ka qene filmi "Gjurmet" i Kristaq Dhamos. Vihen re elemente te filmave "noir" amerikane. Filmi u censurua me vone.

Nuk e kam pare asnjehere filmin "Tana", por para disa vitesh, pata lexuar qe filmi i pare shqiptar, ku shfaqet puthja e pare (jo ne faqe apo dore smiley ) eshte filmi Tana. Kush e ka pare, ato te brezit te vjeter, smiley mund ta konfirmoje?

Filmi "Tana" ka pasur dhe puthjen e pare ne kinemane tone.Pas tij puthja u ndalua dhe puthja e pare dhe skena e pare seksi ka qene tek filmi "Vdekja e kalit" realizuar nga Timo Flloko dhe Rajmonda Bulku.

Mund te na thote dikush perse nuk u dha filmi Tana,se une jam i ri dhe nuk e di?

dhe aktorja te Tana, kush ishte?

margarita xhepa, ose tinka kurti.  me duket.smiley

Filmi "Tana" u shfaq nga fillimvitet e demokracise. Mbaj mend qe e kam pa copa copa dhe qe puthja qe pashe une sishte ndonje gjo kushesi se cfare - kamera largohej vazhdimisht dhe fokusi zbehej. Disa sekonda mbasi kokat ishin drejtuar ndaj njera tjetres nuk shikoje gje por vetem siluetat. Mund te kete pas edhe ndonje te puthme tjeter po ajo qe pashe une ishte VK. Sma merr mendja qe filmi mund te jete ndaluar per kete.

Puthja e Naim Frashrit me Tinka Kurtin s'ka qene dosido. Ajo ishte puthje me long, me pathos, me afsh, me ulerima nga publiku, me trauma te censura, me shock psikologjik tek femijet, me renie tensioni tek operatori, me ereksion te pakontrolluar tek bota mashkullore e gjithe Kampit Socialist. Ajo s'ishte puthje. Ajo ishte eksplorim. Ishte sondim jo edhe aq i fytit te Tinkes sesa i opinionit publik te cilit do t'i zgurdulloheshin syte per nja 30 vjet ne vazhdim derisa te rishikonin edhe nje here perseri nje puthje made in albania ne televizor.

Ajo s'ishte puthje.

Ajo ish vetetime/ ne qiellin me suferine...

 Ajo ishte vetetime Ne qiell te revolucionit me re e suferine.

gjes Anë!  smiley

puthja kishte goxha regjisor smiley

 

Ciao Ajk smiley pergezime per kujtesen. smiley

sa per ta plotesuar:

ajo s'ish firme,

ajo ish vetetime,

Ne qiell te revolucionit me re e suferine.

Regjisorin ( Kristaq Dhamon) si emer e njoh, po "vepren" ne kete film s'ia kam pare, me thene te drejten. Megjithese ka disa kanale qe i japin keta filmat shqiptare tani, s'arrij dot te ndjek asnjerin. Megjithate, gjithnje kam rastisur te shoh ata qe jane bere ne vitet '80-te, me temat e soc-realizmit, ndertimin e njeriut te ri etj. etj. Kam pershtypjen qe filmat para '77-'78 duhet te jene me te mire, me te ndikuar nga perendimi.

 

p.s. Thone qe filmi i pare shqiptar nuk eshte Tana, por "Femijet e saj".

 

 

E vertete, filmi i pare shqiptar eshte "Femijet e saj", por eshte me metrazh te shkurter, "Tana" eshte filmi i pare shqiptar me metrazh te gjate.

 Nuk hyn, jo. fjalia qe mora nga komenti yt, me kujtoi vargjet e mesiperme te poezise se Kadarese, (turp, po titullin s'ia mbaj mend), te cilat ia bashkengjita  me shkurtime "puthjes" tende, per te perforcuar situaten "e tmerrshme". smiley

Gjithesesi, po te qe transmetuar, ajo puthje do te kishte shkaktuar turbullira e revolucione.

 

C'situate e tmerrshme? Anormalitet dhe tensionim i domosdoshem per vazhdimesine e species. E ke vene re si te ndizet gjaku dhe si te vjen paksa si marrje mendsh kur ka ndonje skene hot? Ne ate kohe aq dinim aq perjetonim. Na hypte gjaku ne koke me pako gje. Nje llape e Naim Frashrit me Tinken dhe oburra - trefishim popullsie nga 1945-a deri me 1985.

Po c'llape zeza! mezi gjeje fshikje gishterinjsh a veshtrime sy me sy qe flisnin me teper se fjalet...

Shume e drejte. Shpesh here harrojme qe ne ato kohe nuk behej seks.

Femrat fekondoheshin nga shpirti i shenjte i nenes parti dhe femijet lindnin nga sqetulla! smiley

Eh ta dish ti sa dubla jane bere per nje te puthme. Do ket pas icik llape se ska munci.

 kjo eshte poema "Shqiponjat fluturojnë lart". smiley

 

puthja, revolucionare qe.

Ka qene nje skene tek Guximtaret (keshtu quhet ai filmi me nje "djalke mamaje" qe shkon per pushime me moshataret?), kur ky niset tek sheshi perpara Korpusit universitar dhe e ema e ndjek per t'i dhene xhaketen. Sheshi eshte bosh, me ate ndjenjen e shesheve te De Chiricos (arkitekture fashiste dhe autoritet i zhveshur nga objektet), dhe jehon nen takat e saj. Kaq me ka mbetur nga Kinemaja shqiptare tashti qe jam rritur. Te tjerat me duken nostalgjira feminie dhe batuta per gallate. Ketu s'ka te beje a ishin aktoret te mire a s'ishin, te merremi vesh.

"Ngjyrat" atehere disa njerez i benin vete ne shtepi- meqe kishin shumica tv bardhezi, i vendosnin tv-se nje si fiber plastike te tejpashme qe me te shumten e rasteve ishte ose ngjyre vjollce ose blu.

 Jam kurioz, po filma porno a behen ne Shqiperi tani. Apo nuk pranojne aktoret?

Nuk besoj se behen, por ama videoklipet e shumta te kengeve ne nje fare menyre jane soft porn.

Ne ate kohe aq dinim aq perjetonim. Na hypte gjaku ne koke me pako gje. Nje llape e Naim Frashrit me Tinken dhe oburra - trefishim popullsie nga 1945-a deri me 1985.

smiley

Ka edhe  nje skene te filmi "Horizonte te Hapura", ku Robert Ndrenika "puth" si fshehurazi Edi Luarasin smiley dhe e shtrengon fort pas vetes pastaj smiley

 - Ka dhe me: Freno Besnik smiley

- Ate po bej po frenoj smiley

Udhetim ne pranvere smiley

Minella Borova, Liljana Kondakciu smiley

ky minella sec ka i surrat trafikanti smiley

Ehe ehe, po Liljana me ate fytyre te embel si te duket? 

Ka dhe nje skene tjeter tek "Ne cdo stine", kur bie alarmi, fiken dritat ne gjithe qytetin dhe vajza (e frikesuar gjoja)( Anisa Markarjan) therret emrin e djalit dhe vrapojne drejt njeri-tjetrit. Pjesen tjeter, e ben imagjinata... smiley

 

p.s. Markarjan me eshte dukur gjithnje nder te paktat aktore me shume klas dhe fisnikeri.

Ama tek filmi "Parullat" eshte nje skene shume e lezetshme kur kooperativistja bufalaqe e lozonjare ja luan mesuesit.

Po c'ja luan mo,ajo e mberthen te shkretin  ,fare smiley

Filmi me flirtues qe me trondiste ne ate kohe ishte filmi "Te shoh ne sy". Edhe kolona zanore e fillimit s'ishte fare kenge, por nje si "Mmmmmmm" qe ja bente burri dhe qe pastaj "Mmmmmm" vazhdonte dhe gruaja. Kaq mjaftonte. Te tjerat i imagjinonim vete edhe pse filmi fliste per nje si bicim inxhinjeri pararoje.

 

http://www.youtube.com/watch?v=O-5LWY73M...

Stuart, nuk ta kapte jugosllavin? smiley

Ua ç'te kapur. Me pelqente ajo pjesa kur thonin edhe titujt e filmave amerikane me ze te larte: "Tarzan, gospodar u xhunglla" smiley. Ose filmat me partizane jugosllave qe benin seks me delet nga e keqja, se kohe shtrengicash dhe ata s'para kishin femra partizane si puna jone.

 

Por ta kisha llafin qe digjeshim per pak mall safi vendi. Se ato te jashtmet e dinim qe vetem shif me sy e plas me dore. Ndersa kto pulat prodhim vendi, ku i dihej, çoku i shifje ndonjehere ke radha e marmallates.

Te kuptoj. smiley

Nje pyetje: kryenit marredhenie seksuale para marteses? Dmth. ne moshen e adoleshences, te rinise, kishit mundesi per te bere seks me goca moshatare.

C'marrdhenie shoku. Ne 10 vjec ishim kur ra busti smiley

Thjesht kishim largpamesi dhe benim c'te mundnim per te rregulluar perspektiven. Si tip parapergatitje terreni....

Une thashe se mos ishe nja 50 vjec o burr...

Ca ke ti qe qahesh?! smiley

Po krijoj atmosfere smiley qe te kuptohet me mire realiteti i kohes.

Jo se qahem per vete.

Nejse, gjithmone per te qendruar ne argumentin "seks komunist"... smiley

Per mendimin tim duhet te kete qene shume eksituese te berit e seksit para martesor ne ate kohe. Ajo ndjenja e fshehtesise, ajo "gjoja si te turpshem", nuk e di por kam pershtypjen qe e bente shume me eksituese te gjithe gjene per ata pak njerez qe kishin shancin.

Pastaj konsidero edhe faktin qe njerezit laheshin 1 here ne jave. Imagjino ererat bulmetore qe cliroheshin. smiley

There was a time when the air was clean and the sex was dirty... smiley

 Ca kane qene sportista, artista apo dhe ushtarake, kane bere dem bam! Perhere. Pastaj varej nga qytetet, me siguri ne Tirane kane qene shume me te lirshem, edhe ne Durres besoj. 

E drejte! E perdhunon! smiley

Eh... cfare femrash qe kane qene femrat e nje here e nje kohe. smiley

Sot... aha... nada... nulla... hic... smiley

ishin te mira ,se cdo gje e benin naten .smiley

PS.demek mezi prisnin te binte nata.smiley

 Kinematografia shqiptare ka qene e dhjere. Pike. Ne tridhjete vjet kinematografi me 14 filma ne vit, kame mbetur si vlera vetem 3-4 filma. Te tjerat jane nostalgji, njesoj sic na pelqen tani qe te shohim me nostalgji nje fotografi te vehtes bardhezi, me doren mbeshtetur mbi nje trung artificial peme tek Foto Fatosi. Me nje llaf, kjute, po jo artistikisht e bukur. 

Filmat dhe vecanerisht kenget jane ato qe na kane lene pa nje "atdhe" shpirteror. Brez qe per idhuj lokale te muzikes kane Celentanon dhe Zdravko Colic ndersa yje kinemaje te feminise Fernandelin dhe Pitkinin. Te dhjefsha RealSocin.

hem, ok, por s'e kuptoj lidhjen (pervec vitit te prodhimit).

 Tek avancimi tekniko-kulturor ta kam llafin. Dhe se si arti i madh rus qe ekzistonte para Amerikes u shkermoq ne kokoshka ideologjike ne realSoc.

Me lejo te mos bie dakort. Une doja te mbeshtjesja pikerisht tezen qe arti e kapercen mjetin, shtrengesen etc, kur ka cfare te thote dhe talentin per ta thene. Dhe mua Femijeria e Ivanit, Stalkeri, Nostalgjia, Solaris, Pasqyra... i gjithe Tarkovski, me flet jashtezakonisht me shume sesa nje film per Lorencin. Kur them me flet, e kam fjalen qe me flet edhe estetikisht, ose sidomos estetikisht. Por ketu hyjne edhe interesat personale, shijet etc.  

Ja si e trajton Tarkovski nje subjekt historik per shembull.

Tarkovsky ishte nje lloj kadareje per regjimin. Ky i fundit e perdorte vepren e tij ne arene nderkombetare, ndaj dhe tolerimi, ashtu sic edhe tarkofsky u brumos ne ate terren rus, qe eshte nga shkollat me te mira te kinemase. Mos harrojme Eisensteinin, regjizori i preferuar i Stalinit, njekohsisht nga me te medhenjte e kinematografise boterore. Ajo puna e shtrengesave vlen edhe per hollivudianet, nen daren shtrenguese te studiove te medha. Ka pas nje raport; sa me i vogel buxheti, aq me e madhe shkalla e lirise dhe eksperimentimit, nivelit artistik. Kjo, ne mbeshtetje te tezes tende, Fin.

Ta dish ti (e une bashke) si i ka bertit Stalini Eisensteinit (atij qe quhet kollajshem 'regjizori i preferuar i tij'), i bie qe ky i fundit te kete qene regjizori më disident i Bashkimit Sovietik, te te gjitha kohrave ! Pikerisht, per montazhin e... "October' !

Nuk e di kete histori, po kam lexu qe u akuzu per montazhin intelektual, aty. Stalini kish debulese Ivan the terrible 1, ku gjente veten. Te dytin e censuroi. Interesante meqe ra fjala, qe pelqente muzikoret. Kam pare shume pak nga eiseinsteini, por dallohet mjeshtria, edhe pse rendom u quajt formalist. Nje film i hershem i tij pa ze, "Greva" me ka bere pershtypje per kendet e kameras dhe kreativitetin. Megjithate kineastet e medhenj jane natyrshem edhe disidente mendoj.

eh kjo puna e disidences..., fjale e madhe por dhe boshe nderkohe. Doemos qe artisti eshte disident per nga natyra : nje jete te tere i beri disidence hollywoodit Friz Lang-u, gjithe duke punuar per te (per ke te punonte xhanem, nese nuk punonte per te ??!).
Eisenstein ka qene i madh jo vetem pse i ra rrisku te punonte ne fillimet e ketij arti, por se ka qene edhe (shkurt) i madh. Mundohu te gjesh nje xhevahir te tijin, "viva mexico". Vone jam bindur qe ishte fare fare gjeni... Po quajtem Eisensteinin formalist, me mire me pranu qe arti i 7 eshte formalitet smiley

jasht teme : mustaqja (stalini) si mustaqja mo. Po lexoja keto dite nje biografi te jetes se tij private. hmmm...

Fin, Tarkovski (megjithe respektin maksimal mer te) eshte nje perjashtim. Gjithashtu ne rastin e Tarkovskit flasim per kinemane e nivelit thuajse eksperimental dhe jo per prodhimin masiv. Pra ti po flet per drurin si entitet, kurse une per pyllin si ekosistem. Le qe ca lesh pylli. Pyllin e kishin bere naaa...

pf, tashti une kam nje problem me kete punen e drurit dhe ekosistemit qe thua ti. Ne kuptimin qe une mendoj se individet si Tarkovski s'kane qene kurre "nje dru mes drunjve". Nuk di ne jam e qarte. Sa u perket individeve te talentuar, te shquar etc, nuk e pranoj dot qe vlen ajo meseleja e sasise qe kthehet ne cilesi.

Qe domethene se nuk e pranoj dot qe ne Shqiperi paskesh patur shume me shume shkrimtare se Kadareja, por qe u nderprene, perndryshe do te ishin bere edhe me mire se ky. Ky me duket determinizem lehtesisht i rrezueshem (sidoqe i deshirueshem) dhe skenar qe nuk mund te permbushet pervecse ne imagjinaten tone.

Ah po, mund te pranoj tjetren: qe ne nje pyll te madh eshte me e lehte te fshihet dhe te rritet i patrazuar nje "dru i shtrember". Kjo teze me sherben per te justifikuar ekzistencen e nje letersie si ajo e Mandelshtamit ne BS dhe fakti qe ky, derikur mundi, iu fsheh "dores" se pushtetit pikerisht sepse BS-ja eshte nje hapesire e pafund, fizikisht dhe menderisht. Ne nje skenar te madh, ne nje pyll te madh, absurdi i ekzistences se nje maje me te larte se te tjerat eshte me i kamuflueshem.

me fal per mungesen e paragrafeve: kam qysh mbreme qe s'kam ne menune e komentit opcione faqosjeje, s'di pse.

Fin. Ne vitet 30 kishim nje Lasgush, nje Migjen dhe nje Nol, te tre minimumi te kalibrit europian. 20 vjet me pas: Asgje! 40 vjet me pas: Nje Kadare dhe gjysem Agolli. Mua kjo me ben te mendoj.

Po, por mendo se ku te shpie nje arsyetim i tille: te shtyn te besosh se ka nje rregullsi ne shfaqjen e talenteve. Cka mua me duket e papranueshme. (.... paragraf) Nga ana tjeter, kinemaja e fuqishme amerikane, nxjerr sot shume pak filma te cileve te mund t'u vleresosh lirine e mendimit etik dhe estetik. Per vete pres gjithnje Kanen dhe Berlinin kur dua te shikoj ndonje gje te mire.

Plotesisht dakord PF

Ceshtja nuk ishte te sasia e filmave te prodhuar (14 ishin vetem filmat artistike dhe ky numer u ruajt vetem 2-3 vjet). Cilesia ishte ku therret qameti. Nuk kishte si te ishte ndryshe me ate varferi fondesh e idesh (duke patur parasysh censuren).

Kinostudioja ishte thjesht mjet propagande ne celuloid.

Fatkeqesia me e madhe eshte MUNGESA TOTALE ne Celuloid e realitetit te vertete Shqiptar te atyre viteve. Gjithshka qe filmohej e shfaqej ne Kinema e TV, ishte e sajuar. Gjithshka paraqitej ndryshe nga c'ishte ne te vertete.

Me kujtohet nje ngjarje kur kam qene ne klasen e 8-te. TVSH kishte nje Program per Pioniere qe shfaqej te Enjteve ne ora 18.15. Ne kete Program paraqiteshin Pioniere te Dalluar nga Shkolla te ndryshme te Vendit. Mbaj mend qe erdhen edhe ne Shkollen tone e filmuan. Operator ishte Bujar Kokonozi. Mbaj mend qe emrat e disa prej nesh i lexuan te ndryshuar ne TV. Kete na a thane edhe neve kur na moren emrat shenim. Psh. njera e kishte emrin Julita dhe ia kthyen ne Luljeta. Nje tjeter nga Theodhora ia bene Dhurata. Shpjegimi ishte qe emrat e tyre te vertete nuk ishin Shqiptare. Mendo deri ku arrinte absurdi.

Si cdo vend i vogel, qe ka nevoje per Histori te Madhe, edhe ne kemi krijuar MITE per konsum te brendshem, por qe jane LILIPUTE perpara MITEVE te vertete Boterore.

 

Si cdo vend i vogel, qe ka nevoje per Histori te Madhe, edhe ne kemi krijuar MITE per konsum te brendshem, por qe jane LILIPUTE perpara MITEVE te vertete Boterore.

nuk e kuptova ket, Syri. Po te jesh online dhe po pate deshire e kohe kurdo, a mundet me e qartesu pak kete? Pyetja ime lidhet me pritshmerine qe ke ti per raportin "mitet tona vs. mitet e Botes". Pastaj: a mund te krahasohen mitet, dhe nqse po (them se do thuash "po"", perderisa krahasimi eshte aty i bere, "lilipute&quotsmiley, si i krahason? Ne c'po them nuk kam parasysh vetem periudhen 44-91, sepse eshte mekat te flasesh ne nje ane per mitet e nje populli dhe me anen tjeter te nderesh korda kohore.

Per kenaqsi timen, e ndoshta edhe tenden (s'jam i sigurte ketu, por s'ka gje, letersi eshte), po te sjell ketu letrarizimin e krijimit te nje miti nga I.K., dhe pasi ta lexosh, edhe po nuk u pergjigje, te lutem mendoje psh, qe sa liliput eshte ky mit ne krahasim me cfaredolloj miti qe do marresh nga bota, zgjedhje e lire jotja ne kohe, popull, gjeografi.

Te shkruajta, se diku ke patur nje fare rezerve ndaj qendrimit tim ndaj skemes ne art dhe ne te menduar. Dhe po i meshoj dickaje qe mund te te kete ngaterruar, dhe qe eshte qasja e shumes pozitive te lojes, perpjekjes per te qemtuar vlere, kudo e kurdo mbi aksiomen qe eshte i pamundur mosprodhimi i vleres nga nje kolektiv human, pavaresisht nga skema sunduese e imponuar, regjimi, rendi, formacioni ekonomik social. Kjo eshte baza e permiresimit ne perzgjedhjen biologjike - dhe jam i sigurte qe eshte po ashtu qasja e popujve te perparuar, processi "building up" dhe jo "cancel out".  smiley

cheers!

Nga të katër anët e principatës po shkuleshin njerëzit për të ardhur në varrimin e Zonjës Mëmë e të Doruntinës . U kuptua menjëherë që varrimi do të përbënte një nga ato ngjarje, që, për arsye që nuk bëheshin të qarta kurrë, herë pas here e në periudha të caktuara ishin të nevojshme për t'i mbështjellë të gjithë pas vetes.
Në të vërtetë mbështjellja kishte filluar qysh më parë, qysh ditën që u bë i njohur kthimi i Doruntinës, po varrimi po nxirrte në shesh, si të thuash, gjithë atë që ishte biseduar ose menduar prapa mureve të shtëpive apo në trutë e njerëzve. Tani e gjithë kjo po merrte formë e po trupëzohej në një varg të pambarim njerëzish që udhëtonin mbi mushka, karroca apo më këmbë drejt kryekatundit të krahinës.
Varrimi do të bëhej të dielën. Kufomat ishin vendosur në sallonin e madh të pritjes, të braktisur prej kohësh, qysh nga zia e djemve. Nën dritën e qirinjve, emblemat e vjetra të shtëpisë, armët dhe ikonat në mure si dhe fytyrat e të vdekurave ngjanin si të stërpikura në argjend. Pranë arkivoleve madhështore prej bronzi, (zonja plakë kishte lënë me testament një shumë t ë madhe për varrimin e vet), të ulura mbi frone të vogla prej druri të gdhendur, katër vajtojca udhëhiqnin vajtimin e grave.
Njëzet orë pas vdekjes, midis bronzit të arkivoleve, vaji ishte tani më i shtruar, por më i rëndë. Herë-herë, sipas zakonit, vajtojcat i prinin vajit me fjalë në forme vargjesh. Herë njëra, here tjetra e herë të katra së bashku ato rikrijonin pjesë të ngjarjes së jashtëzakonshme.
Me zë të dridhshëm, njëra nga vajtojcat kujtonte dasmën e Doruntinës dhe ikjen e saj larg. Tjetra, me zë akoma më të dridhshëm, qante për nëntë djemtë, që fill pas dasmës u vranë në luftën me ushtrinë e sëmurë. E treta vazhdonte të ligjëronte për zinë e nënës plakë që mbeti e vetme e pa njeri.

Kostandin, të ardhtë gjëma,
Ku e ke besën që më dhe,
Besa jote nën dhé,

vajtonte vajtojca e katërt vizitën e plakës në varreza për të nëmur besëshkelësin. Pastaj vajtojca e pare këndonte ngritjen nga varri të birit të mallkuar dhe rendjen nëpër natë drejt viseve ku qe martuar e motra.

Në ke ardhur për të mire,
Të vishem si gjeraqinë.
Në ke ardhur për të keq,
Të vishem si kallogre,

qante vajtojcja.

Eja, motër, sikundër je,

përgjigjej e treta me fjalët e të vdekurit.

Pastaj vajtojca e katërt me të parën, duke ndërprerë njëra-itjetrën, këndonin së bashku ecjen mbi kalë
të motrës e të vëllait dhe fjalët e zogjve dëshmitarë:

Kemi parë, s'kemi parë,
Shkon i vdekuri me të gjallë,
Hipur mbi të njëjtin kalë.

Vajtojca e tretë tregonte mbërritjen pranë shtëpisë dhe ikjen e Kostandinit në varrezë. E katërta e mbyllte vajin me trokitjen e Doruntinës, fjalët e saj se e solli vëllai sipas premtimit, dhe përgjigjen e nënës që brenda:

Kostandini vdekur,
Ç'bën tre vjet pa tretur.

Pas vajtimit të përbashkët të grave, si pushonin një copë herë, sa për të mbledhur veten, vajtojcat nisnin ligjërimin përsëri. Fjalët me të cilat ato shoqëronin vajin s'ishin të njëjta në çdo vajtim. Një pjesë e vargjeve përsëriteshin , por një pjesë e tyre ndryshoheshin ose hiqeshin fare për t'u zëvendësuar me vargje të reja. Gjatë ligjërimeve të ndryshme vajtojcat qëllonte që kalonin rrëshqitazi në atë pjesë të ngjarjes për të cilën qenë zgjatur në vajin e mëparshëm, ose, përkundrazi, zgjateshin në një pjesë që më pare e kishin kaluar tepër shpejt, ose e kishin kapërcyer fare. Kështu, qëllonte që në njërin ligjërim I kushtohej më shumë vend hyrjes së ngjarjes, kohës kur familja e madhe e Vranajve ishte e lumtur,  lëkundjeve për martesën e Doruntinës larg dhe premtimit të Kostandinit se do ia sillte motrën nënës sa here që ajo të kishte nevojë për të. Në ligjërimin tjetër e gjithe kjo kalohej shpejt e shpejt dhe vajtojcat ndaleshin më shumë te udhëtimi i frikshëm mbi kalë, duke dhë në bisedën i gjallë - i vdekur. Në orëtë e  tjera të vajtimit e gjithë kjo kalohej më shpejt dhe jepeshin hollësira të tjera, si për shembull kërkimi i Doruntinës prej vëllait t ë vdekur, valle më valle, (në katund të Doruntinës bëhej fest&eumlsmiley, dhe fjalët e tij drejtuar vajzave të fshatit se «ato ishin të bukura shumë, po bukuria e tyre e linte të të ftohtë».
Njerëzit e Stresit, të dërguar posaçërisht prej tij, merrnin shënim të gjitha fjalët e ligjërimeve dhe ia çonin atij menjëherë. Stresi, pranë dritares prej nga frynte era e ftohtë veriore, vështronte si i mpirë fletët, pastaj merrte pendën dhe niste të nënvdzonte mbi to fjalë dhe rreshta të tërë.
— Le të vrasim mendjen në atë ditë e natë për të shpjeguar ç'ka ndodhur, — i tha ai ndihmësit. — Vajtojcat vazhdojnë punën e vet.
— Ashtu është, — u përgjigj ndihmësi. — Ato as që e vënë në dyshim ngritjen nga varri.
— Në sytë tanë po lind një legjendë, — tha Stresi, duke i zgjatur fletët plot nënvizime. — Shiko këtu. Gjer pardje vajtimet ishin akoma të thjeshta, kurse që mbrëmë, e sidomos sot, ato po marrin formën e një legjende të plotë.
Ndihmësi pa një copë herë fletët e mbushura me vargje dhe me nënvizime e shënime të vogla anash. Aty-këtu dora e Stresit kishte vënë pikëpyetje e pikëçuditëse.
— Megjithatë edhe prej vajtojcave diçka mund të dalë, — tha ai me një buzëqeshje të dobët.
 

Em,

e shkrova dy here pergjigjen, dhe te dyja heret kishim nje "black-out" ne zyre smiley

Po perpiqem te shpjegohem per MITET. Ketu e kisha fjalen thjesht e vetem per MITIN e Kinematografise Shqiptare.

Une kam respekt te vecante per punen e gjithkujt, sidomos te atyre qe kane punuar ne mungese lirie. Por mendimi im eshte qe Kinematografia Shqiptare ka qene mediokre, me cilesi te dobet. Ka qene thjesht nje zgjatim i rendesishem i Propagandes se Kohes.

Sa i takon prurjes tende me siper, natyrisht qe eshte kenaqesi e imja te ri-lexoj pjese nga "Kush e solli Doruntinen". Dhe besoj ndajme te njejtin mendim per Kadarene e letrave.

MITET e Folklorit Shqiptar them se bejne pjese ne perlat e verteta te krijimtarise. Ndoshta mund te gjenden te ngjashem ne folklorin e fqinjeve ballkanas. Une nuk e kisha fjalen per keto MITE.

Jo per te bere "Patriotin" por pa modesti po te them se disa kolegeve te zyres ketu u kam "ngjitur" semundjen e gugllimit per Folklorin Shqiptar, Kadarene, Agollin apo edhe te tjere.

Me thua: "Te shkruajta, se diku ke patur nje fare rezerve ndaj qendrimit tim ndaj skemes ne art dhe ne te menduar."

Me thene te drejten nuk me kujtohet kjo rezerve qe kam shprehur. Sjellja ne kujtese eshte e mirepritur smiley

Tani po mbyllim zyrat, dhe ti e di qe mezi presin njerezia te shkojne ne shtepi, sidomos te Premteve smiley

Shkruhemi se shpejti... TGIF... me qe ra llafi (qe s'ra hic) ketu temperatura eshte 28 grade C dhe po them te bej nje zhytje ne Mesdhe smiley

 Fatkeqesia me e madhe eshte MUNGESA TOTALE ne Celuloid e realitetit te vertete Shqiptar te atyre viteve. Gjithshka qe filmohej e shfaqej ne Kinema e TV, ishte e sajuar. Gjithshka paraqitej ndryshe nga c'ishte ne te vertete.

 

Ke pjeserisht te drejte, por per ate kohe. Kur i shikon filmat e asaj kohe, nje nga gjerat e para qe te bie ne sy eshte varferia materiale rreth e rrotull skenes. Kinostudio mund te zbukuronte, por nuk mund te shpikte, fjala vjen, nje kamp te ri pioneresh vetem per nje film.  

Keshtu qe realiteti i varfer i asaj kohe del ne pah. Ne kete sens, filmat jane dokumente te te vertetes edhe pse aksidentalisht. 

Ne filmat dhe pergjithesisht ne artin e asaj kohe vej re nje ndrydhje te subjekteve, te artisteve, te veprave, pervecse edhe nje prapambetje te madhe persa i perket aspektit teknik.

Skematizem kishin me bollek, por per brezin e ri marrin vleren e relikes qe deshmon per kohen e prinderve te tyre, per shuajtjen e nje kersherie rreth ideologjise e mekanizmave qe modulonin shoqerine e asaj kohe. Pa harruar qe batutat e tyre sherbejne per percimin e shqipes se paprekur perballe baterdise se mediave me gjuhen sot. Nje vlere tjetes pse jo, ajo edukative moraliste, ne kontekstin e bjerrjes dhe korrupsionit shpirteror sot. Filmat moraliste te viteve 80, psh. Personazhe mjaft te tipizuar, si Llano Bleta. Nejse artistikisht kemi pas ene 2 a 3 regjizur te mire si anagnosti e Dhamo.

Se me ka ngelur pa thene tek tema qe kishit hapur me batuta filmash: paraqitja e te deklasuarve si moralisht te dyshimte, vende-vende edhe shqeto fare si kurva qe shkonin here per favore e here per epsh (filmi "Perballimi" shkelqen ne kete) me perzjen stomakun kur e shoh dhe e mendoj sot. Do te isha kurioze te lexoja ndonje studim, qofte edhe nje artikull, per kete aspekt te propagandes filmike. Ju kerkoni puthje ne filmat shqiptare. 

 Ti doje te thoje "punetore seksi" apo jo? smiley Epo i derguan te shkriheshin me proletariatin pra. Ato zanat nuk kishin, keshtuqe...

Antoneta Papapavli ka qene e preme per ato role.

- Thesin agaaa... smiley

Me kujtove tani "Martesen e Maria Braunit", pastaj "Malenen" - perendimi rehabilitonte prostituimin e vet dhe e kthente ne force, tek keto gra gjente romancen pertej instiktit te mbijeteses. Talking of mice and men.

PS: Papapavli nje fytyre e shkelqyer per ekranin.

Kinemaja italiane e periudhes së fashizmit u quajt « kinemaja e telefonave te bardhe » (telefoni bianchi) se ne shume skena aktoret si shenje modernizimi perdornin telefonat e bardhe. Ndersa kinemaja shqiptare e periudhes se komunizmit mund te quhet « kinemaja e bufefe 6mijelekshe apo e divaneve 2mijeleksh » (s’jam i sigurt per cmimet).

Kinemaja italiane e telefonave te bardhe perkon me hapjen e Cinecitta-së. Ndersa ajo shqiptare perkon me hapjen e Kinostudios.

Filmat italiane te asaj periudhe janë harruar. Madje u hodhen ne koshin e plehrave qe mbas luftes, ndersa ajo shqiptare edhe pse 100% propagande, vazhdon te kujtohet me nostalgji.( !!!) Arsyet jane te shumta, por ajo kryesorja eshte se brezi i ri, i lidhur akoma me familjen, vazhdon te mos ia prishi qejfin gjyshit apo babit qe kur zbriste shkallet i thonin me respekt : « Mirdita shoku… »

Ishte koha kur kishim pak pushtet, aq sa te ndjeheshim superiore, edhe pse barinj, ne krahasim me komshiun qe vinte nga nje familje e shkolluar ne universitetet me te mira te Europes.

La nostalgie camarade !!! La nostalgie...

Eshte nje lloj versioni shqiptar i 'nostalgie de la boue'.

Puna eshte me pat nje "kut " personal per te shijuar dicka . Ne se fillon me pergjithesime qe te kane lene " pa kulture" filmike ...mendoj se nuk eshte sofer injorantesh as depresivesh shperthyes ky debat . Prej tyre maximumi mund te perfitosh ndonje variant te ri te shprehjes  se komplexit te inferioritetit .

Cdo kohe ka vulen e saj . Ka krijimtarine e saj .Psh njekenaqesi e nje brezi me aktor te viteve 50 si Raf Valone (kot e permenda smiley ose ai Uejn , qe grin me mijra e miljona apashe ne nje film  etj etj , per te mos fole per cicat e xhines , nuk mendoj se eshte i ngjashem me vrasjet e grirjet e miljona vietnamezeve nga Chak Noris ....apo edhe e ngjashme me pornot e sotme . 

Cdo brez ka krijuesit e saj dhe percjell mesazhet e saj . Pa tjeter qe ajo edukate dhe ai mesazh qe percjell nje krijimtari e nje kohe nuk eshte "buke " e kulture e nje brezi tjeter . Eshte "buke e " e kulture e profesionistit po jo e kujtedo qe di emertimin Kinema ose Film.

Kuh i hyn nje Linje per te shprehur "zemeraten " ne TUFE per krijimtarine e te tjereve me poza ngjyre Grije , mire eshte te lexoje per te formuar nje kod etik se sa te beje "interesantin " .

Ato filma jane nje nga gjerat me te mrekullueshme te nje Populli qe me aq mundim hoqi nga "goja " per te krijuar nje edukate te percjellur . Jane edhe deshmi kulture e edukate te shume fushave . Po dhe ne lojen aktoreske do thoja psh qe aktore si B.Nelku , M Xhepa , E. Luarasi , V.Manushi K .Roshi , N .Frasheri , R.Ndrenika , S.Prosi  . e disa te tjerete rij .... ishin te kalibrave Boterore . te mos perjashtojme ketu Ministrin e Stratagjemave ne Lufte kunder Kibernetikeve aliene z. A.Imami smiley

 Ndoshta vuanim per regjisure ku shpesh filmi merrte karakter teatral apo edhe elemente artificial propogandistike . Gjera qe jane e pamundur ti shpetoje cdo KOHE jo vetem ne fillesat e saj . Ajo krijimtari mund te cilesohet si te duash por te pakten asnjehere nuk prodhoi mentalitet te VRASESH njerez te pafajshem ne bulevard si ne 21 janar apo te nxisesh Gjakmarrje dhe Nguime masive te mijra njerezve sot !.Dhe mbi te gjitha la nje trashegimi per njerez me TABAN mendor jo per  ata qe u del ezheja FUSHE !

Me kenaqesi lexon ketu individe te atij brezi te edukuar e fisnikeruar ndjenjesisht me ato filma qe kane "buke e" e Kulture " te admirueshme deri dhe "buke Lepurushi " smiley  Ndersa ne raport me nje vuvuzel te asaj fushe sot ...ku ku o none .. Me ba shkodren Venec ! 

Perulje para atyre krijuesve me mijra here me me dashuri ( jo pa breke ) per Njeriun Punen e Jeten se sa Shumefishi i Megalomanise e zhurmes se daulleve Boshe te dhjeramaneve te sotem dhe ah - oheve te mbartur , qe vajten 20 vjet e s'bejne dot nje film , pervecse HUM -HUM !

Idris, shkretetiren e sotme ben mire ta mendosh te lidhur me thatesiren e djeshme. Vitet '80-te besoj se jane celes shpjegues shume i mire - ne tmerrin e kinemase se atyre viteve te rinjte qe duhet te ishin kineastet e sotem ose u thane qe ne filiz, ose morren rruget e botes sa u hap kafazi. Ke paralele plot edhe per fusha te tjera te jetes por s'po i futem atij diskutimi. Do edhe ca kohe toka jone te vije ne vete.

 Une s'e kam pa kurre "Tanen"! 

Di njeri ku mund t'a shikojme ne internet, te plote?

 

njoni prej atyne kanaleve tring tv jep vec kshu filma shqip...nja 2 te djela qe e kam pa, kam rastis ket tanen...po cilsia e mire si online dmth

 rrofsh, shkova aty s'i dhashe khon!

A mund t'a shikosh kshu ne komputer apo eshte nga keto paketat qe e shikon ne Tv nepermjet komputerit, me leke? 

E mer Trop ne po flasim per nje "fakt " Real , nuk po flasim kushe beri "Veza Pulen apo Pula Vezen " Dhe une jam i bindur qe do vije ajo KOHE per ate BREZ , sepse te MARRET jane shume te perkohshem , por edhe ti te jesh e BINDUR qe ky brez kur permend punen e atij BREZI dhe sidomos ata "percmuesit " e kritiket ne TUFE eshte i barabarte me LEHJE qensh e Konesh perzie or tie .

Nuk eshte vecse nje HUM -HUM i Paster dhe ne pershtatje me nivelin InTeLigjEnte te Kritikes e kritizereve ketu , nuk eshte vecse Kompleks Inferioriteti . Nuk permend emra se nuk ia vlen me hy ne debat me Budallej qe kane mend deri ne gryke !

Ja nja dy vergje 2000 mije vjecare per tye e per Emigrantin qe e ka qejf Qomet krijimin smiley

Sikur ti te kujtoje o biri im

ne gjoksin tim mberthyer

Nuk do me ipje o bir kaq mundim

Se ti je DiF e une e kryer

Ti solla per te shprehur  se tek PPU ka aq kapacitete te dije se cfare  permban nje kod ETIK cilesor ku si rregull duhet te jete LIDER , perballe krakavitjeve te cdo fymori qe njeh emertimin Film e Kinematografi !

Kinostudioja ishte thjesht mjet propagande ne celuloid.

Lexo vetem kete per te kuptuar se kush vjen e flet tek PPU . Cdo fshatar qe ka mesuar fjalen celuloid e di se Kinistudiot jane kafene e qebaptore te Mixhes jo mjet Propogande ne celuloid ...... O kuje o kuje .....Ky nivel te shprehuri te kujton ate historine e mesuesit ne fshat :

Si ben Zogu ...Ciuuuu

Kush ben ciu .....Zoguuuuuuuu

Jozeficka thote replike VETEM kur permendet emri smiley

Sorry! Jam pothuajse dejshem.Lexova temen dhe venosa te shkruj pa lexu shtjellimin dhe komentetet.Ne filmat shqiptar ka ca kohe qe me ka kap mania me zbulu do detaje.Kam zbulu se pulovren qe vesh Beni (Ndricim Xhepa),ke filmi "hijet qe ngelin mrapa" vishe ne kater filma te qere. Bahet fjale per ni pulover me shirita vertikal,bardhe,vishnje e zi,qe merthehet me pulla gjer n'grope te gjoksit.E vesh Vasian Lami te i film me arkeolog (qe s'me jen nermen titulli) E vesh ne filmin "binaret" Gzim Kame (shoku Kopi).Fanelen qe vesh Miri ke filmi "ne shtepine tone" (NJE NGJYRE ROZE NE ME NJE BREZ TE BARDHE NE LARTESINEE GJOKSIT DHE ME CA FIGURA NE AT SFOND TE BARDHE)e vesh dhe nje nga femijet e "kur po gjirohej nje film".Nje pulover shpie qe vesh Ahmeti (Reshat Arbana) ne "Dora e Ngrohte" e vesh dhe Robert Ndrenika te "Shirat e Vjeshtes".Ne triko qe qe vesh Vjoleta Dede tek "kur po gjirohej nje film" e vesh dhe Anisa Markerian te "ne cdo stine".NJe kjemishe me vija vertikale ngjyre kafe qe rrin mas trupit e qe e vesh Eva Alikaj te "njeriu i mire" e vishte dhe Rajmonda Bulku te i film me spiunazh qe s'ia di tiullin bardhe e zi e qe e kam pa kohet e funit..etj etj..hahahahaah

 

 

 

Ti paske qen stilist e shkuar stilistit. Sy femne komplet. Te dhjefsha Joni Peqin.

smiley

Ne fakt kjo mani m'ka rdh mbasi zbulova at fanelen e ndricim gjepes te "hijet qe mbeten pas" dhe ne disa filma te tjre.Une vazhdoj te shof filma shqiptare tek "T" dhe tashme gjurmoj kto detaje se batutat i di permensh..smiley

 

Ndriqim Gjepes deshnje te theshnje besoj smiley

i dejshem dhe kaq i venjetshem! hallall smiley

S'paske zbulu no i gjo te madhe .

Asllon quhj ai dhe ishte pergjegjsi i rekuizites . Kishte nje makine me veshje qe e merrte kudo qe xhirohej . Gjeje dhe pyte se e merr informacion me te sakte te sakte .

Biles do te tregoje dhe ate Historine me vergje

C'te duhet dasma ne Karbunare / tue pat ... vare 

Eshte apo nuk eshte gjalle nuk edi . respekt per Llon rekuizitorin ! Po e kam pat te njohur kur pinim  ..vecse  ka qene nga me te bukurit ne sy !

 Kinematografia eshte deshmia e nje kohe, e nje epoke dhe natyrshem qe mban vulen e saj.Si e tille nuk ka pse hidhet ne koshin e plehrave e gjitha , sikurse na keshillojne partizanet e fillimeve te reja nga viti 0. Kufizimet si skematizmi, stili teatral dhe moralizues, klishete etj.  vijne jo vetem per shkak te metodes se socrealizmit, ideologjizimit ekstrem dhe (auto)censures por edhe nga mungesa e pervojes ,nga  niveli teknologjik dhe profesional i skenaristeve , regjizoreve dhe aktoreve (kryesisht te ardhur nga skenat e teatrit).

Edhe ne prodhimet e Hollywood  gjen sa te duash skematizem, i miri dhe i keqi, happy and dhe ashtu sikurse ne filmat e neorealizmit italian gjen naivitet dhe teatralitet.

Disa filma me skenariste dhe regjizore te spikatur mbartin vlera artistike dhe nuk kercasin aq shume kur i shikon me syrin e sotem. Po permned disa si   Udha e shkronjave, Duaje emrin tend, Dora e ngrohte,Perralle nga e kaluara, Koncert ne vitin 36, Gjeneral gramafoni, 

Personazhet negative jane me te besueshem dhe te portretizuar mire (ndonse te tipizuar ne menyre tendecioze ) kurse personazhet pozitive ne mjaft raste jane te zbehte, moraliste, skematike e deri ne qesharake te pare me logjiken e sotme.

Ne te gjithe filmat mungojne raportet njerzore me parane, pijen dhe  seksin.

Edhe ne prodhimet e Hollywood  gjen sa te duash skematizem

Gjen sa të dhjeç në të! Dhe shume te shemtut. Po aq sa ai i yni. Me të vetmin ndryshim që këtu i bëhet "borie" (thx, Lasgush!) nje sistemi ekonomik qe nuk u shkermoq dhe po vazhdon si alternative e pa rrezuar (ende) nga tjeter gje konkurruese.

Ka shuuuume filma te hollivudit, ku luajne top-performers, qe njohin vetem kontrata milioneshe ne USD, te cilet te bejne per te vjelle me limonaten e thartuar qe paraqesin... kush e ka pare ate filmin me ashton kutscher si luleshites me casual sex me ate freundinen e vet, apo nje tjeter qe pashe para pak, me robert de niron, vazhdim i atij filmit meet the parents... yuck!!! kashte nga ajo e cilesise mizerabel!

dhe hej, nuk po futem fare te kto high school musicals, te kto bieber-sat, cyrus mileys e kompani, kupton? se nuk do e bejme muhabet leprash fare...

Spirutus ,sepse e tille ishte dhe jeta ...bardh e zi ,sic ishin dhe filmat.  Nje njeri quhej i mire ,vetem atehere ,kur s'kish asnje cen .Njeriu donte ,s'donte dilte nga vetja dhe transformohesh ne ate qe donte shoqeria dhe per te arritur kete e bente me aq sforco ,sa e kerkonte dhe nga te tjeret . dmth kur vuaj une ,te vuajne te gjithe. Mbase kjo e bente dhe me te forte per te mposhtur vetveten dhe per tu bere  "njeriu i mire " ,qe donte partia,shoqeria dhe familja .

 Jeta bardh e zi...ndoshta jeta e kuadratuar, uniteti dhe uniformiteti brenda rregullave te nje morali, njeriu qe perpelitej ne kallepin e njeriut te ri, nen vezhgimin e Big Brother piramidal, izolimi, ushqimi i njejte ideologjik.Megjithate jeta  ka dinamiken e saj dhe pertej shtirjes dhe teatralitetit, eshte reale dhe si e tille s`ka si te jete skematike. Jo te gjithe ne jeten reale ishin lej fener apo martin kreka.Tek e fundit njerzit benin seks, pinin, rrihnin grate, kishin cenet dhe dobesite e tyre por nese ne jeten reale ata qe nuk futeshin brenda korrnizave te njeriut te ri  margjinalizoheshin , kinematografia i stigmatizonte dhe portretizonte brenda skemave uniforme. 

Nqs jeta ishte kaq e kufizuar, e kontrolluar dhe uniforme nuk ke si kerkon nga ajo kinematografi tablo realiste te jetes me personazhe prostituta dhe kriminele, narkomane dhe  boheme. Kinematografia boterore ka krijuar vepra te spikatura pikerisht duke pasqyruar jeten ne kompleksitetin e vet, duke kerkuar "heronjte" e vet tek njerzit e margjinalizuar, devijante, obsesive, antikonformiste. 

 

Spiritus,

Ajo që mendoj unë se ishte dështimi i kinematografisë shqiptare, ishte që nuk pasqyronte jetën e NJE NJERIU. Ajo pasqyronte jetën e një njeriu cfarëdo. Madje dhe devijimet që përmend ti nuk karakterizojnë jetën e një njeriu. Ato mund të portretizohen në mënyrë cfarëdo.
Një tentativë për këtë është për shembull filmi “When a man loves a woman” – me Andi Garcia dhe Meg Ryan. Nuk e di nëse të kujtohet, por filmi portretizon cështjen e alkoolizmit, por e bën këtë në mënyrë kaq të cfarëdoshme, kaq jobindëse, saqë e bën një film të dështuar. Kjo për faktin se nuk e vë në qendër jetën e gruas së alkoolizuar (pra, një jetë të vetme), por vë në qendër alkoolizmin në jetën e një gruaje (që mund të përjetohet në mënyra të ndryshme). Por, duke e lidhur me kinemanë shqiptare, unë mendoj që portretizimi I një njeriu uniform (jo vetëm pa të meta, sepse dhe të metat mund të jenë uniforme), por, të njeriut cfarëdo, apo më saktë të një projekt-njeriu, ishte ajo cka e bëri kinemanë tonë jobindëse. Sipas mendimit tim, një sprovë e re në kinemanë tonë, drejt personalizimit të filmit ka qenë filmi “Rrethi i Kujtesës” (me një interpretim brilant të Marjeta Ljarjes). Ky film u përqendrua më në fund tek jeta e një individi të vetëm. Megjithatë, në kushtet e atëhershme, filmi presupozonte një dritare, ku ti mësoje kaq shumë gjëra, saqë aspekti artistik ishte si të thuash i dorës së dytë. Dikush për shembull, mësonte të ndiqte një modë të caktuar falë filmave (p.sh, orenditë e shtëpive, veshja, prerja e flokëve), dikush mësonte një zhargon të caktuar që duhej përdorur në ambjente pune (mënyra se si do të ishte më mirë t’I drejtoheshe eprorit, apo vartësit), dikush mësonte dicka rreth orientimeve politike të kohës, etj, etj. Në këtë drejtim, ato ndiqeshin me vëmendjen e atij që kërkon të verifikojë sjelljen.   

 Lirka,

Filmi qe ke zgjedhur si ilustrim (Rrethi i Kujteses) nqs konsiderohet i sukseshem, konsiderohet fale skenarit-nje personazh i zakonshem  ne nje situate jo te zakonshme plus dhe loja e aktores qe futet ne "lekuren" e personazhit. Pra seknari ka shmangur skematizmin dhe personazhi del jetesor. Kinematografia e socrealizmit pergjithsisht  i qasej njeriut dhe jetes nisur nga skema (heroi pozitiv) dhe  doemos njeriu konkret, me dramen e tij konkrete, duke u futur ne skena skematike ate fat do kishte, teatral.

Nje nga aktoret e mi te preferuar eshte Robert de Niro pikerisht sepse personazhet e tij negative portretizohen me besueshmeri. Ka dicka humane brenda sjelljes se tyre, me teper diktuar nga rrethanat sesa nga shpirti i keq. Ose me vjen ne mendje tani nje aktor tjeter, Kevin Costner ne rolin e nje keqbersi qe rremben nje femije te vogel (s`me kujtohet titulli filmit ) 

Ashtu si ne letersi Kadare , fale talentit dhe  gjenise krijuese shmangu skematizmin  , edhe ne kinematografi ka patur  regjizore te talentuar, qe edhe pse respektuan formalisht dogmen, fale talentit artistik  krijuan vepra realiste dhe te besueshme.

Lulekuqet mbi mure-ja nje shembull i talentit dhe mjeshterise artistike. 

Spiritus,

E solla shembullin me "Rrethin e Kujtesës" për të ilustruar atë cka doja të argumentoja. Filmi, nëse ka në qendër jetën e një individi, pra, arrin të sjellë paksa nga autenticiteti i jetës individuale (sekush prej nesh ka një jetë absolutisht autentike) ka një shans të jetë i suksesshëm. Rrethi i Kujtesës, mesa më kujtohet mua, mbështetej në disa të dhëna biografike (nuk ishte krejtësisht I sajuar). Por, efekti qe i tillë. Drama e personazhit kryesor ishte kaq e madhe, saqë të përbënte boshtin e jetës së tij/saj. Mbaj mend që ka dhe një rol të spikatur në këtë film, (nëse nuk më gënjen kujtesa), një aktore shqiptare shumë e mirë, Justina Aliaj, që në fakt luante një gardiane të kampit të përqendrimit.
Sa I takon Robert de Niros ke shumë të drejtë. Edhe mua më pëlqen më shumë në rolet e tij negative sesa pozitive. Jam mrekulluar nga personazhi i dhënë prej tij tek filmi “Cape Fear” (ose Kepi i Frikës), ku jepte një ish të burgosur që persekuton avokatin e vet, për shkak se ai nuk ia kishte dalë, ta nxirrte nga burgu. Aty luajnë gjithashtu Nick Nolte, dhe sidomos një vajzë fare e vogël, që mesa më kujtohet është nominuar për Oscar (ndoshta dhe e ka fituar), Juliette Lewis (fenomenale). Skena që më ka bërë vecanërisht përshtypje nga ky film, është një moment kur regjizori për të dhënë dellin destruktiv të De Niros e jep atë të ulur në një kinema, gjatë shfaqjes së një filmi horror, ku ky shkrihet gazit përkundër gjithë audiencës. Tregon paksa nga fizionomia e një të cmenduri. Rol brilant i tij. Megjithatë, destruktiviteti i De Niros në filma është i jashtëzakonshëm. Ti madje habitesh, që është një aktor që luan një rol të tillë. E njëjta vlen dhe për filmin e tij të famshëm “Taxidriver”, apo “Raging Bull”.
Sidoqoftë, e vlerësoj shumë De Niron për finesën e lojës.

 

Spiritus,

A e ke vënë re se filmat me temë ballafaqimin e kulturave (qoftë dhe në mënyrë tendencioze dhe fare të përcipt&eumlsmiley ishin ato që kishin më shumë sukses. Më kujtohet vecanërisht këtu: “Lulëkuqet mbi mure”, “Koncert në vitin 36”, “Gjeneral Gramafoni”, etj (kultura shqiptare me atë italiane) “Dueli I Heshtur”, Balle per Balle" (me kulturën sovjetike), etj. Këta filma kanë mbijetuar më gjatë në kujtesën kolektive. Si të shpjegohet vallë? Pavarësisht dimensionit thellësisht qesharak dhe nihilist për kulturën kundruall, këta filma kanë ditur të mbërthejnë vëmendjen e shqiptarëve jashtë klisheve politike. Klishetë e përdorura në këto filma gjithsesi nuk e zbehin vitalitetin e tyre. Është shembulli mendoj unë, që dëshmon, se populli shqiptar e ka dashur përherë sfidën. Ndërkohë “Skënderbeu”, një bashkëprodhim shqiptaro-rus, duket se nuk e ka patur këtë fat.

 

Se kisha vene re kete dimension, eshte intersant per t`u diskutuar, clash civilizations smiley

Studimet mbi kinematografine dhe nostalgjia, nuk jane e njejta gje. 

Kena pas i mullis ne fshat qe e kishim te gjezdisur , te kenduar e te pare .Kur bluante ose makari dhe kur nuk bluante ja mbante nje avazi .

Kur isha i ri kam pare nje film more ....eh eshte tjeter gje kinamaja more cuna

Njeri qe kishte shkolle me shume se ne  i fliste me ca fjale qe ne sikuptonim mire po patjeter duhet te kishin kuptim te Madh . 

Paske nostalgji xha ...

E tjeter jete , natyra ndryshon ... ja kthente mullisi  . Tjeter gje kinamaja , tjeter nostalgjia . Ka studime per kete ....... e mbyllte rende rende mullisi fshatit qe kishte pare nje film !

 

Sigurisht, cba, dhe ne mungese te studimeve na ngelet vetem nostalgjia, e cila do te ekzistonte gjithsesi edhe ne prani te studimeve.

Megjithate cdo njeri i kenduar dhe relativisht i hapur menderisht pas batutes se rastit e ka pak a shume te natyrshme e ne mos te natyrshme te detyrueshme te trishtohet; sasia e trishtimit brenda mundesive. Sigurisht jo per te gjithe filmat, por per shumicen.

tropizma,

Per te gjithe artin e realizmit socialist shqiptar (filma, libra, piktura, skulptura, kenge, etj) nuk kam as nostalgjine me te vogel edhe pse jam rritur me ato. Eshte sikur te shikoja apo te lexoja krijimet te aprovuara nga shteti gjate viteve te nazismit e fashizmit. Nuk e kam ate stomak. 

Ky eshte reagimi im. 

Pers ai perket studimeve mbi kinemane shqiptare te realizmit socialist shqiptar, kam degjuar qe dikush eshte marre, por nuk kam lexuar ndonje gje. Personalisht, mendoj se nuk ja vlen persa i perket anes artistike (qe eshte e pa ndare nga ajo politike). Me perjashtim te dy-tre rasteve ku ndjehet talenti i regjisoreve megjithe rrethanat e kohes. Dhe per kete te vjen keq.

 

kam degjuar se i vetmi film qe arriti te dale rentabel bile me fitim, ishte ''Dora e ngrohte''. ndersa filmat e tjere nuk kane arritur te nxirrnin as koston e tyre.

ndersa filmi me i shtrenjte shqiptar ka qene filmi ''Balle per balle''.

 Pse kaq eshte ky gjysem ore film? 

Seriozisht? 

Me duket se s'qenka i plote ky. Me vjen keq.

Kinemaja shqiptare më ka interesuar pak, për të mos thënë aspak. Në një film më intereson kryesisht loja aktoreske, regjia, muzika, dekori, kostumografia, dhe thuajse pak, ose aspak skenari. Fundja, fabula e filmit mbetet një trillim, për të cilin jam e vetëdijshme apriori. Por, aktrimi është elementi më intrigues i një filmi. Kjo, sepse, aktrimi ka në thelb të vetin një imitim/një lojë. I gjithë thelbi i aktrimit është që lojën, apo imitimin ta japë me sa më vërtetësisht. Në kët drejtim, një ndihmesë të jashtëzakonshme luan plastika e aktorit dhe teknika e aktrimit. Plastika e aktorit është sipas meje, shumë më tepër, nga se vetëm mimika, apo gjestet, (plotësuar nga kostumografia), por është një hije që merr aktori sipas rolit që interpreton. Në këtë drejtim, aktori shqiptar me plastikën më të rafinuar mbetet për mua Ndricim Xhepa. Por, aktori ka dhe teknikën që e përdor për të dhënë vërtetësisht lojën. Kjo teknikë ndryshon nga një aktor tek tjetri (përgjithësisht mbështetet tek përdorimi I pat’hosit në një mënyrë apo në një tjetër). Ka aktorë tek të cilët ndërthuret mjeshtërisht plastika me teknikën. Ndër këta do të vecoja pa dyshim Mirush Kabashin. Por, janë të rrallë artistët që janë një me rolin. Unë këta aktorë konsideroj ata, për të cilët kam idenë se vetëm këta mund ta luajnë një rol të caktuar. Pra, do të kisha vështirësi absolute në përfytyrimin e dikujt tjetër në rolin në fjalë. Për mendimin tim, aktorë shqiptarë të këtij kalibri, janë vetëm dy: Sandër Prosi dhe Vangjush Furrxhi. Këta janë aktorët par excellence.

 

Për mendimin tim, aktorë shqiptarë të këtij kalibri, janë vetëm dy: Sandër Prosi dhe Vangjush Furrxhi. Këta janë aktorët par excellence.
 

dakord per keta te dy, por une do te shtoja te pakten edhe nja 3 apo 4 te tjere: Robert Ndrenika,  Kadri Roshi dhe Sulejman  Pitarka.  gjithashtu aktor i nje klasi apart ka qene edhe Agim Qirjaqi.  me ka pelqyer gjithmone loja e tij.

Ah, po Agim Qirjaqi. Është e vërtetë. Ai është pjesë e grupit. Megjithatë, Robert Ndrenika, Kadri Roshi dhe Sulejman Pitarka janë aktorë të mëdhenj, por, janë aktorë falë teknikës. Pathosi I dhënë prej Pitarkës, apo Roshit është i pakrahasueshëm. Por, vetëm kaq. Plastika e tyre ishte jo shumë elastike. Pra, as Pitarka, as Roshi, nuk janë kameleonë të skenës. Ata kanë një kategori të caktuar rolesh që u shkojnë dhe ku shkëlqejnë në gjithë pat’hosin e tyre. Robert Ndrenika është një aktor tepër I mirë. Kryesisht falë teknikës së shkëlqyer. Por, ajo cka vërej unë, është se aktori duhet të jetë më shumë se I mirë. Pra, duhet të jetë më shumë se interpretues. Aktorët e mëdhen janë ata, ku ti harron që ke aktorë përballë. Kur, ne shohim tek këta njeriun. Pra, spektatori shkëputet fare nga roli (nuk kanë rëndësi as batutat, as skena, asgj&eumlsmiley dhe ti sheh njeriun. Është shumë e vështirë të shohësh njeriun tek aktori. Robert Ndrenika është aktori I shkëlqyer, që nuk e la kurrë lojën. Tek ata dy të tjerët, është aktori që braktis lojën. Loja vjen një moment dhe nuk u mjafton më.

 

Viktor Zhusti eshte gjithashtu brilant.

Ore ky lajmi i Kinemas te dikurshme, ne emisjonin e lajmeve jepet ke Topi? Kur jepet? Ka njeri informacion?

Filmat e para '90 jane thesar smiley. Une sa here i shoh kap ndonje detaj te ri propagande, se batutat fiksohen me shpejt. Dinin seç benin me pak fjale.

ndersa  per  Margarita Xhepen mund te thuash pa frike: nder aktoret me te bukura (ndofta me e bukura) shqiptare. cpamje fisnike. ca kish me shume Greta Garbo pershembull?

    

 

ja dhe Greta...

 

 

Ca kishte me shume Greta Garbo? smiley

Asigjo daje. Te gjitha po me i brime i bin fyllit. Vetem muzika ndryshon.

madje eshte me e bukur.

 O Stalker, meqe qenke mbas kinemase, te te bej nje pyetje t'lutem?

Kane qene nja dy filma, ose gjerman ose austriake, nuk jam i sigurte. Jepeshin neper kinema, por kurre ne TV. 

Njeri quhej Blini Nje Ballon Me Ngjyra, dhe tjetri quhej Sinfonia e Arte. 

Te dy me patinazh ne akull, tip komedi romantike!

Fatkeqesisht, nuk e kam idene se si quheshin ne origjinal. 

Di gje ku mund t'i gjej?

Rrofsh! 

Titujt me thone diçka (turbullt...), por nuk e kam idenë ! Po bej nje search...

e bera search-in, por me doli nje 'tabakhoneOn' tek xhaxhai !

smiley)

 

du me pa filmin `kur hidheshin themelet` ..me pelqen shume loja e Pelingut aty..se gjej me asi ven.po ashtu se gjej as filmin `balada e kurbinit`...hellp smiley

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).