Një rrëfim për dashurinë dhe vdekjen
Intervistë me shkrimtarin e madh Ismail Kadare (Gazeta shqip)
“Unë kam kryer gjënë themelore në jetën time. Kam mbetur shkrimtar, kur atëherë ishte shumë vështirë të ishe shkrimtar, në periudhën më të zezë për letërsinë dhe kështu që te mua s‘ka vend fjala pendim për asgjë. Unë kam kryer gjënë themelore që kam dashur në jetën time, e kam realizuar atë”, shprehet shkrimtari Ismail Kadare. Më poshtë, shkrimtari u përgjigjet pyetjeve se ç‘është letërsia, a është shkrimtari tiran për familjen e tij, çfarë roli duhet të ketë populli dhe lexuesi në krijimtari, cila është lidhja mes dashurisë dhe letërsisë, a e ka neglizhuar Kadareja në romanet e tij femrën, a ka frikë dhe çfarë kuptimi ka për Kadarenë vdekja.
Zoti Kadare, më ka bërë përshtypje krahasimi i bashkëshortes suaj, zonjës Elena, në një media shqiptare, se ju dukeshit shpesh nga puna që bëni, si tiranik. Pra, sipas saj, të jesh bashkëshorte e një shkrimtari nuk është e lehtë. Jeni vërtet i tillë, pra i vështirë si tip, si natyrë dhe nëse po, pse?
Nuk e di, nëse gruaja ime thotë ashtu, atëherë ashtu jam. Për shkrimtarët, për artistët, për shkencëtarët, thuhet zakonisht ashtu sikurse thotë ime shoqe. Puna e vetmuar të jep
përshtypjen, ndjesinë që i jep një kolorit të tillë jetës së shkrimtarit: Një njeri që nuk ka nevojë të konsultohet, të marrë këshilla. Krijimtaria është puna më e vetmuar në botë, krijimtaria letrare është e tillë. Shkrimtari nuk këshillohet me askënd dhe nuk ka nevojë. Më parë ishte të mësojmë nga populli. Të shkojë shkrimtari të pyesë në popull, të mbledhë ca punëtorë dhe të flasë me ata që të bënte subjektin e një romani. Kështu ka qenë dikur. Të marrë disa mendime nga punëtorët. Dhe unë e kam thënë edhe më parë, pika shkrimtarit që katandiset të mësojë nga populli. Te ne ka po ashtu edhe një abuzim me fjalën popull. Populli është ai që është, e dimë dhe e nderojmë të gjithë. Por harrojmë që nga populli dalin gjithë të mirat dhe nga populli dalin edhe të këqijat. Dhe ne kujtojmë se populli pjell vetëm të mirat, por të këqijat janë pjesë e tij po ashtu, nga dalin ato, nga qielli. Populli ka jetën e vet që lidhet me jetën tonë. Populli nuk ka punë me letërsinë, të japë ndihma për letërsinë. Populli mund të japë mendime në se i pëlqen ose jo. Është lexues, nuk ka të drejtë të ndërhyjë në punët profesionale të shkrimtarit, të muzikantit, piktorit. Nuk ka të drejtë askush. Unë jam shkrimtar dhe nuk mund të ndërhyj te muzikanti, sepse ai është sferë tjetër. Po ashtu, muzikanti nuk ka të drejtë të ndërhyjë te shkrimtari, apo ky i fundit te piktori.
Por sa egoist është shkrimtari që, për hir të krijimtarisë, mbetet shumë larg familjes?
Dhe harruat të na sqaroni nëse jeni tiranik apo jo?
Shkrimtari shpesh mund t‘i tregojë bashkëshortes, ose të konsultohet për veprën e vet për kënaqësinë e tij, sikurse çdo njeri ka nevojë t‘i tregojë për krijimtarinë e vet. Dhe ajo ka fatin ndonjëherë të dëgjojë e para çfarë thuhet në vepër. Por po ashtu, asaj dhe shumë të tjerëve, mund t‘i krijohet ideja që vet vetmia e punës krijon idenë e tiranisë. Por çfarë janë tiranët? Tiranët janë karikaturë e një krijuesi artistik si të thuash, qoftë në muzikë, qoftë në letërsi apo në filozofi. Ai quhet tiran, ngjan me këta, por është karikaturë e tyre, në vetminë e tij që ai sundon si tiran, sundon i vetmuar. Ndërsa shkrimtari e ka të natyrshme të punojë i vetmuar. Kështu e do profesioni i tij. Puna letrare është krijuese dhe çdo krijimtari letrare është e vetmuar, është tërësisht individuale. Puna e një drejtuesi shteti është e kundërta. Është institucionale, nuk ka asnjë të drejtë, është e zgjedhur me votë. Prandaj ai kur fillon e shkel, do të bëjë si shkrimtari, si muzikanti dhe ai bëhet një
tiran. Në fakt, tirani i vërtetë është ky, krijuesi, pra një tiran si të thuash pozitiv. Kurse ai tjetri imiton, bëhet një karikaturë, shkel ligjet gjersa përfundon që t‘ia zvarrisin statujën në rrugë. Dhe e kam thënë edhe diku që t‘i zvarritet statuja ndonjë shkrimtari nuk është dëgjuar kurrë apo t‘i përmbyset statuja një shkrimtari në botë? Unë s‘kam dëgjuar kurrë.
Kurse tiranët i heqin zvarrë sot.
Në librin dialog me Alen Bosken, ju e quani dashurinë një shemër të rrezikshme të krijimit. Sigurisht, ju flisni në raportin mes krijimtarisë dhe dashurisë. Shpeshherë, shkrimtarit i duhet të prishë shumë gjëra të shtrenjta për hir të artit, sipas jush. Pra të shkatërrojë edhe një histori dashurie. Ka ndodhur vërtet kjo zoti Kadare?
Kjo është keqkuptuar, mendoj unë. Unë kam thënë një gjë: Në mënyrë intime jam pyetur se cilat janë fazat që shkrimtari është më i suksesshëm në të shkruar dhe fazat kur ai është më i papërshtatshëm. Dhe kam thënë një gjë që mund të jetë personale. Shkrimtari nuk duhet të shkruajë, qoftë kur është fatkeq, qoftë kur është tepër i lumtur. Pse të dyja të bëjnë mendjelehtë. Duhet të kalojë ajo fazë. Kam bërë humor dhe kam thënë që kur bie në dashuri, ti mund të shkruash dhe të kujtosh se po bën gjëra të thella, por ti bën gjëra mendjelehta. Shkrimtari duhet të ketë një klimë, ku pasioni të ketë kaluar, ta kujtojë atë dhe kjo është shumë e dobishme, por assesi kur është në atë fazë kur flasim për dashurinë, për vrullin e parë. Si të thuash, njeriu bëhet mendjelehtë, ndoshta disave iu duket sikur bëhen shumë të mençur. Unë vetë kam bërë njëherë, një rrëfim tepër intim për këtë gjë dhe jam i bindur se kështu është. Por nuk jam për atë që të shkatërroj një dashuri, kurrsesi. Letërsia do të kishte lindur e gjitha mbi krimin. Nuk është e vërtetë fare, fare.
Megjithatë, në veprat tuaja sikur mungon dashuria e zjarrtë, ajo erotike. Pra, ka më pak intimitet, ka më pak ndjenjë dhe më tepër brishtësi: Thjesht mungojnë femrat. Ka të bëjë kjo me temat që zgjidhni, apo me tipin tuaj, pra i keni ndjenjat më të kursyera?
Jo, kjo s‘ka lidhje fare me natyrën time, apo me tipin dhe ndjenjat e mia. Letërsia prandaj është paradoksale. Njerëz që kanë pasur arsye të trishtueshme, sepse iu ka munguar dashuria, shkruajnë shumë për dashurinë. Por qëllon edhe e kundërta. Nuk ka ligje për këtë gjë. Zakonisht kjo s‘tregon asgjë. Që nuk e përmend shpesh dashurinë, kjo nuk do të thotë gjë. Përkundrazi, që mund ta përmendesh vetëm atë, kjo do të thotë se ka munguar. Edhe kjo s‘mund të jetë qind për qind e vërtetë. Por qëllon që është kështu. Prandaj nuk matet kurrë. Diçka që mungon ose që është e tepërt në vepër, nga ajo çka është në të vërtetë në jetë. Më kritikoni se mungon elementi femër në veprat e mia. Kjo nuk është e vërtetë. Kam personazhe femra shumë. Kam rreth 150 në letërsi. Kam shumë më duket. Mënyra e të shkruarit tim është e tillë, që unë jam i prirur nga tablo shpesh të ashpra, epike që vetvetiu gratë janë më të pakta. Unë nuk kam pasur një mizogjeni, që të kem bezdi ndaj grave, kjo s‘është e vërtetë.
Meqë jemi te femrat, zoti Kadare, a besoni ju në dashurinë e madhe, apo në një dashuri të përhershme?
Unë mendoj që po. Gjithmonë ekziston, pavarësisht se njerëzit për t‘u hequr modernë thonë që ne tani dashurojmë ndryshe. Ato janë për mua vetëm poza që marrin njerëzit. Të vuash nga dashuria, ta përjetosh në mënyrë dramatike tregon që je njëri superior. Por për fat të keq, sot, gjoja “njerëzit e fortë” janë ata që s‘preken nga dashuria. Të mburresh që nuk më prek dashuria, do të thotë të mburresh që je njeri i varfër. Do të thotë që s‘ke njohur njeri të përshtatshëm, ke njohur njerëz kot, ke njohur gra kot. Që të dyja palët janë të paafta që të provojnë këtë ndjenjë. Dashuria është e nevojshme, absolutisht në çdo kohë dhe është e pranishme në çdo kohë. Dashuria është kudo, nuk zhduket nga jeta
njerëzore, pavarësisht nga modifikimet që mund të duket sikur ajo ka pësuar. Dashuria në fakt mbetet ashtu siç ka qenë.
Ju çfarë vlerësoni te një femër dhe çfarë ju duket interesante tek ajo, zoti Kadare?
Mua më pëlqen feminiteti, atë e vlerësoj shumë. Tani është ngatërruar shumë shija për femrën. Disa i duan femrat me personalitet të fortë ose femra aktiviste. Femra mund t‘i ketë të gjitha këto, sikurse edhe burri, e zonja, e talentuar, aktiviste, etj., por në radhë të parë, natyra e ka bërë që femra të mbetet femër në të gjitha kushtet e tjera. Ajo mund të jetë femër, mund të drejtojë një shtet dhe të jetë përsëri femër, thjesht të jetë e dashuruar dhe përsëri të mbetet po femër. Nuk është ndonjë kusht meqë ajo loz një rol në jetë ose meqë ne e çmojmë shumë më tepër, prandaj duhet të fillojë të ndryshojë natyrën e saj dhe të bëhet pakëz mashkull. Ky është një budallallëk. Ajo mund të jetë pranë të gjitha niveleve të jetës në të gjitha vlerësimet e jetës, por ajo duhet të mbetet femër përsëri. Dhe po humbi feminitetin, më duket se nuk i vlejnë shumë ato tjerat që ka fituar. Është mëkat i madh, që ajo ta këmbejë atë me diçka tjetër. Është gjynah, siç thotë populli.
A urreni zoti Kadare?
Nuk e di. Çfarë quhet urrejtje në këtë rast? Si çdo njeri, unë mund të zemërohem, mund të kem gjëra që nuk i fal. Ka gjëra që i fal, por ka disa gjëra që nuk falen në jetë. Kjo nuk është urrejtje. Kjo është tjetër gjë. Kur kapërcehen disa limite në jetën njerëzore, pra kur kapërcehen disa kufij, nuk jam një i krishterë i mirë.
Ju jeni penduar për diçka në jetë?
Jeta ka plot raste pendimi. Pra një gjë e tillë është e pranishme në jetën njerëzore, është normale. Nuk ka njeri në botë që nuk është penduar, që t‘i rikthehet një gjëje që dikur s‘e ka bërë mirë. Por unë mendoj se nuk ia vlen të merresh me një gjë të tillë. Kështu është jeta njerëzore. Të thuash që s‘jam penduar për asgjë, do të thotë që ti s‘ke jetuar. Të thuash që je penduar duhet vërtet të thuash që je penduar vërtet për diçka. Unë kam kryer gjënë themelore në jetën time. Kam mbetur shkrimtar, kur atëherë ishte shumë vështirë të ishe shkrimtar, në periudhën më të zezë për letërsinë dhe kështu që te mua s‘ka vend fjala pendim për asgjë. Unë kam kryer gjënë themelore që kam dashur në jetën time, e kam realizuar atë.
Zoti Kadare, a keni menduar ndonjëherë për vdekjen, ai i trembeni asaj?
Jo dhe aq…, jo. Një krijues, zakonisht normal, është të mos i trembet vdekjes, sepse vepra e mëson të mësohet me vdekjen. Vetë krijimi e mëson që të mësohet me atë. Ai shkruan për kohën që është gjallë do ose s‘do. Ai shkruan edhe për kohën që nuk do të jetë. Do ose s‘do. Vetë mjeshtëria e letërsisë është e tillë. Letërsia e mirë jeton, jeton gjatë. Po të jetë shkrimtari i mirë, do të vazhdojë disa dhjetëra vjet më vonë. Po të jetë shkrimtar shumë i mirë, do të vazhdojë akoma më tepër. Dhe po të jetë i jashtëzakonshëm mund të vazhdojë edhe me shekuj. Në ndërgjegjen e çdo shkrimtari, kjo është e depozituar. Ekziston në mënyrë instiktive, siç janë të gjitha ndjesitë e tjera, prandaj ai mësohet me këtë gjë që ai do të jetë i pranishëm në disa kohë. Pra ç‘janë këto kohë? Është vdekja.
27 August 2008 @ 1:48 pm
AlisaT,
nga eshte marre kjo interviste, se kete shprehjen
s`besoj ta kete thene per veten e vet, nga ana e perkatesise fetare…
27 August 2008 @ 1:54 pm
he, dhe mua ma zuri syri atë shprehjen; besoj se o përkthyesi e ka përkthyer fjalë për fjalë, o Kadareja e ka menduar frëngjisht, ku ka kuptimin e njeriut të qashtër, që nuk vjedh, nuk vret, nuk urren, nuk mburret, nuk gënjen, etj. etj.
27 August 2008 @ 1:57 pm
ose e ka sjelle si shembull me te afert per audiencen e mediumit qe e ka intervistuar.
27 August 2008 @ 1:58 pm
Po nese e njeh nje ballkanas atehere nuk ka asgje te cuditeshme.
Kur i bien ne njeren faqen nuk kthen faqen tjeter. ( morali kristian )
Edhe shume e veshtire nuk eshte per tu kuptuar.
27 August 2008 @ 2:06 pm
Koth, habia ime nuk kishte te bente me ballkanasin si i krishtere i mire apo jo, (se kete sic thua dhe vete, e dime mire nga aplikimet qe ballkanasi i ben cfaredo feje) por nese Kadareja po paraqitej si i krishtere, apo e ka thene kete gje per t`u bere m`i kuptueshem nga audienca e gazetes/revistes.
27 August 2008 @ 2:16 pm
Keshtu ka thene tulle, dhe shqip fare.
Nje i krishtere nuk e njeh fjalen “urrej”.
Intervista i eshte dhene nje shqipfolese dhe audienca eshte shqipfolese.
DW Bon, me gazetaren shqiptare Mimoza Cika - Kelmendi.
Nuk ka tre Kadare, ka nje. Une i rreferohem te shkruares ne shqip dhe as asaj qe mendon Kadare ne versionin e 17 te mendimit.
Per mua fraza eshte e qarte. Nuk pres te ndeze ndonje debat dhe kjo shprehje dhe pastaj te marrim ndonje spjegim te dyte : Me kane keqkuptuar.
Me thjesht : une ate qe thashe me siper kuptova.
27 August 2008 @ 2:22 pm
Kadare >
Vertet?? Po Esenini, Pushkini, Neruda etj. qe kane shkruar per dashurine, paskan qene te padashuruar? Historite e tyre te dashurive dhe lidhjeve erotike dihen.Pak i sforcuar ky argument.
27 August 2008 @ 2:32 pm
Kam lexuar një jetëshkrim të Mitrush Kutelit, ku citohen me referanca të sakta disa deklarata e shkrime të shumë anëtarëve të Lidhjes së Shk. Ndër të tjerë Agolli dhe Kadareja. Më ka lënë një shije fare, po fare fare të keqe kritika që ata i drejtonin Kutelit, kush në një mënyrë kush në tjetrën, për stilin e të shkruarit. Kuteli ka qenë pastaj i dënuar e i persekutuar. Gjysma e veprave i janë shkatërruar. Ka punuar gjithë jetën si një përkthyes i rëndomtë dhe kurrë nuk i është dhënë nga Lidhja leje krijuese për të shkruar. Të jetë penduar Kadareja për atë që ka thënë për Kutelin, duke qenë bashkautor (në një masë të diskutueshme, patjetër) i shkatërritmit të një shkrimtari të shkëlqyer?
Morali i baballarëve të letërsisë moderne shqipe mua më duket shumë i dyshimtë. Do të kisha preferuar që Kadareja e të tjerë (shumë më mediokër si shkrimtarë. Kadareja, në anën tjetër është një nga shkrimtarët tanë më të mirë) të rrinin e të heshtnin për sa i përket këtyre çështjeve. Prej Kadaresë, dhe më mirë kështu në fakt, do të na mbetet vepra, aspak morali.
27 August 2008 @ 2:35 pm
*i është dhënë në një moshë të vonë me ndërhyrjen e Fadil Paçramit, edhe ky më pas i burgosur e i internuar.
27 August 2008 @ 2:35 pm
Nuk mendoj se ka lexues qe nderhyn ne punet profesionale,por qe te japesh nje mendim te mire duhet ta argumentosh,edhe te keq duhet te besh te njeten gje,psh mua sme pelqen Ismaili sepse gjithmon ai dyzon veteveten,te tjera thote te tjera ka bere vecanrisht kur ai hyn ne politike.
Nuk me harrohet shprejha tek sheshi i Skenderbeut, kur Ismaili tha:
- “ata qe iken nga ambasadat,ishin jashteqitja e kombit”
Vete Ismaili iku mbas nje viti.
E kemi pare Ismailin te beje komente si politikan, te nderhyje ne politike,pra eshte e mire ti themi Ismailit,se “ti nuk merr vesh nga politika”
nuk je profesionist,pse kruhesh ne politike.
Shkurt,Ismaili eshte nje shkrimtar i talentuar i fjales, i librit,por jo nje pastor i moralit,se nuk eshte dhe vet ai aq i pastert ne ato qe thote ne lidhje me nderhyrjen,ne profesionet e tjera.
Te na fali “kopetetnti” per nderhyrjen.Jemi lexues te vegjel.
27 August 2008 @ 2:38 pm
Populli u dashka per shume gjera dhe nje nga ato…te mos jape mendim ???????? A eshte kritiku popull ?????
:) 
Populli duhet vetem per nje gje kur te dalin libra te mbushe xhepin me pare dhe me vrap ti bleje…
Eshte ajo faza e moshes qe te genjen mendja se me pergjithesime le fjakle per rahmet, ne fakt nen pershtypjet e rremujes shpirterore totale ,
qe ekziston sot ne Memedhembje ,mund te lesh vetem fjale te tipit “shkruaje ne akull” ,si ato pergjithesimet per popullin ,duke hyre ne kontradikta me veten, duke u shprehur trubull e konfuz atje ku s’lipset te thuash e te krahasosh asgje.
Si zakonisht “nuk kam dashur te shpreh kete gje”
27 August 2008 @ 2:53 pm
Artian shkruan:
Artian, më jep ndonjë sqarim më tepër për këtë, të lutem? Ku e ka thënë IK? Si e dëgjove ti? Në mitingun që u organizua pas ngjarjeve të ambasadave IK nuk ka folur fare.
27 August 2008 @ 3:05 pm
Ka thene Demaci per te Asterion :
Ngrihuni vllezer
derdheni gjakun
lermeni mua
te iki i pari
“”"Prej Kadaresë, dhe më mirë kështu në fakt, do të na mbetet vepra, aspak morali”"” thote Strange.
Dhe kush ta njohe a ta kete mik Kadarene , le t’ja printoje kete thenie per te gjithe intervistat qe mund te jape me mbrapa , per te kutpuar se c’do populli prej tij…ose le te shkruaje per Marsianet.
27 August 2008 @ 3:33 pm
asterion,
Nuk me kujtohet mire,se cfare dite,date,ka qene,por me kujtohet se kreret e Tiranes se PPSH-s ne pushtet,Xhelil Gjoni me shoke,fill mbas ngjarjeve te ambasadave,kur mijra vete ishin futur neper ambasada dhe po organizoheshin nga vet shteti,policia, per ti shoqerua me autobuza,per ne portin e Durrsit dhe prej andej me anije drejt brigjeve te Italise,te Gjermanise.
Ka qene nje moment dhimbje ,gezimi,emocionesh,zhgenjimi,per te gjithe ,si per ata qe iken dhe per ata qe mbeten.
Ishte nje fitore qe ai problem u mbyll pa gjake derdhje ose reprezalje nga ana e shtetit qe edhe pse ne fundin e tij,zbardhte dhembet si ai qeni i plakur qe kishte deshire ,por as edhe nje mundesi force per tu mbajtur ne kembe.
Kam lexuar gazetat e kohes,dhe kam pare nga large ate miting rreth e rotull.
Une jam lindur dhe rritur ne Tirane.
Personalisht nuk me kujtohet Ismaili ta kem degjuar direkt.
Por me mbahet mend sigurisht kronika televizive ku eshte dhene ai mitingu i “famshem “dhe Ismail Kadareja pjesmares ne te .Ai ndoshta nuk ka folur aty por mund ta kete thene ne intervista te ndryshme.Me gjithe ate ketu ka shume nga Tirana qe mund te me ndimojne.,ne se eshte e vertete apo jo!
Kot nuk flitet.Ismaili ishte Njeshi,ne ate kohe,por qe ka ditur dhe di ta dredhi,edhe sot kete ta them me siguri,bravo i qofte,sepse ai perfason ne fund te fundit edhe cilesine e shqiptareve.,sepse aty u lind aty u rrit.Eshte tip qute.
27 August 2008 @ 3:50 pm
Shekspiri ishte batakci si njeri, goja i mbante era,naten gerhiste, borxhet nuk i shlyente ne kohe, lavderonte me raste mbretin, tallte miletin kur ja donte puna etj. etj.(shtoni ne liste sipas fantazise )
Por sot i admirojme vepren monumentale.Shkrimtaret eshte mire ti lexosh dhe aspak ndonje luks i madh ti njofesh nga afer ose te jesh bashkekohes i tyre ne pozicionin si qytetar.
Dhe disa nervozohen nga pozicionimi XYZ apo Flokut (fare pa lezet ky krahasim, por nejse) per te mbrojtur dhe transkriptuar mesazhet e krijesave te tyre.Kadare ka 18 vjet qe ngre alibira per te provuar kriptodisidencen e tij, per te mbrojtur vepren etij nga sulmet e te afteve por dhe ziliqareve.
27 August 2008 @ 4:23 pm
Problemi im është se kjo thënie e supozuar e Kadaresë citohet vazhdimisht nga të gjithë, por askush nuk ma provon dot tamam se ku është thënë. Kam frikë se mos jetë disinformim i ndonjë krahu të Sigurimit të Shtetit, që ishte shumë aktiv në ato kohë ndërrimi pushtetesh. IK në miting nuk ka folur. Me sa mbaj mend, shkrimtarët (dhe intelektualët) i përfaqësoi Kiço Blushi - korrigjomëni po ta kem gabim. Unë kam qenë atje në shesh, bagëti në mes të bagëtisë. Ismaili mund të ketë qenë në tribunë, me “shokët kryesorë” - këtë nuk e mbaj mend. Por besoj se thënie si ajo më sipër duhen provuar, sepse janë të tilla që t’ia nxijnë faqen tjetrit, po të vërtetohen dot.
27 August 2008 @ 4:43 pm
shpif, shpif; dicka do te mbetet…
mua me duket se ne interviste ka plot gjera me vlere, qe ja vlejne te diskutohen jo vetem per raportet krijues-lexues, por edhe per ca kunderthenie, te pakten ne dukje, te Kadarese brenda nje paragrafi.
citoj:
Pavaresisht se Kadareja para kesaj fjalie thote qe s`ja vlen te merresh me kete gje (meqe pyetja ishte a eshte penduar ai per ndonje gje apo jo), me fjalite e cituara me siper ai sikur mban nje qendrim as mish as peshk. Te gjithe e dime, perfshire ate vete, qe ai ka jetuar, ndaj sipas fjalise se pare i bie te jete penduar per ndonje gje.
Por menjehere, ne fjaline e dyte, len te nenkuptuar se ai nuk eshte pernduar vertet per ndonje gje, dhe kete e perforcon me fjaline tjeter qe citoj,
Ndersa mua do me duhet t`i shikoj me skepticizem akuzat qe behen me te degjuar apo me te lexuar te “fakteve,” kete fjaline e fundit cituar ketu do me duhej ta vija ne balance sa here nje evidence apo “evidence” e re shfaqet ne diskursin mbi Kadarene.
..dhe desha te shtoj qe tamam si ajo shprehja famekeqe per jashteqitjen e kombit, edhe akuza per disidencen apo kriptodisidencen e veteshpallur te Kadarese eshte bere bajate.
27 August 2008 @ 7:04 pm
…..Të vuash nga dashuria, ta përjetosh në mënyrë dramatike tregon që je njëri superior. Por për fat të keq, sot, gjoja “njerëzit e fortë” janë ata që s‘preken nga dashuria. Të mburresh që nuk më prek dashuria, do të thotë të mburresh që je njeri i varfër. Do të thotë që s‘ke njohur njeri të përshtatshëm, ke njohur njerëz kot, ke njohur gra kot. Që të dyja palët janë të paafta që të provojnë këtë ndjenjë. Dashuria është e nevojshme, absolutisht në çdo kohë dhe është e pranishme në çdo kohë. Dashuria është kudo, nuk zhduket nga jeta
njerëzore, pavarësisht nga modifikimet që mund të duket sikur ajo ka pësuar. Dashuria në fakt mbetet ashtu siç ka qenë.
———————-
me bukur se kaq…..
28 August 2008 @ 5:22 am
nje nga shkrimtaret tane me te mire, thote strangie…
e di pse (nen)qesh? se ne dore pata spiritus dhe se si me erdh qe nje penelate te Koncertit e kish bere roman me vete. Nuk me erdhi mire. Mgjthse e pat lene te kuptohet qe atje, qe do e perdorte me vone, me gojen e atij shkrimtarit. Edhe u shkunda i cik, dhe thashe prit te lexoj pak kadare prej verteti. Edhe… edhe mora Tabir Sarajin, me kujdes, e hapa, dhe aty ishte, magjik si e mbaja mend… edhe thashe si ka mundesi, si ka mundesi… se vertet veprat e tij jane shumeshtresore, dihet, por kjo e ka cuar kete multishtresezim ne nje numur te frikshem. Natyrisht nuk mund te shkruante gje me te mire se kjo me vone. As duhej pritur. Ashtu si alpinisti mbasi kapton majen e everestit, e di qe s’ka per te kaluar ne tjeter maje te atille…
Pasi lexoj pallatin e endrave, duart me kapin gjera nga ajnshtajni… du me lexu per relativitetin. Mahnitja ime para nepunesit te pallatit te endrave eshte spazmike. Kete na ka lene ne ky njeri!!! Dhe ne shqiptaret (epitetet ketu sipas deshires) e lexojme ne origjinal!!!! Popull i zgjedhur si cifutet ne ket gje.
Strangie, Kuteli the? Po keq eshte folur (Kadareja me berihajn gjithashtu) edhe per Fishten, Koliqin, Solzhenicinin, Shollohovin, Finegan’s Wake (ne NYC ka nje lokal me ket emer qe e pashe pak dite me pare
) etj etj. Ama s’ka lidhje - ne kosovarce kjo strangie.
@xhenius: gjete pak shpirt binjak m’u duk…
28 August 2008 @ 6:48 am
O njerez, mos genjeni.
Ismaili as ka qene ne mitingun e famshem, si rrjedhoje as ka mundur te flase ne te, dhe as e ka thene ne ndonje mjet komunikimi ate fraze.
Kush eshte kondra te sjedhe evidencen. Kuptohet dicka me objektive se “kujtime.”
Me shume se akuze per servilizem ndaj diktatures, kjo do te nenkuptonte budallekun e Kadarese te merrte te kuqe ne minutat shtese. Ne ate kohe, per shume u be e qarte se ishte fundi i atij sistemi. Kjo aq me shume per Ismailin qe kuptohet kishte informacion me shume se te tjeret. Sa per dijeni, Ramizi ne biseda konfidenciale, kishte hedhur idene se po nuk eci (sistemi), s’kemi c’i bejme.
Sa per artin e Meshtrit, secili e shijon me qejf te vet.
28 August 2008 @ 7:03 am
Po me vjen ky debat per IK direkt pas nje debati qe pata ne plazh “demek muhabet serioz”per IK dhe ideja ime eshte qe IK eshte shume i natyrshem, ashtu si Diamantit i duhet trysni e larte te formohet ne thellesi te tokes ashtu dhe Kadarese i duhej ai sistem te na sillte diamante. Kadareja tani eshte edhe nje shqiptar tjeter si ne ketu qe ben llogje kavaje e flet kodra mas bregut, fillon e akuzon brezat pse nderruan fene, do te dali si disident ordiner (se i shijon me shume muhabetit) ne nje kohe qe ishte disident kalibri megjithse i perkedhelur i sistemit e te tjera budalleqe e palacolleqe qe nuk i shkojne. Kur nuk ke gje per te thene hesht o Kadare se njerezia do te te cmoje akoma me shume.
28 August 2008 @ 1:34 pm
Emigrant,s’ke ç’bo keshtu kam qellu.:-)
ishallah TY s’do t’shajn kaq shume,per kete s’na e merr njeri n’dynjà.thanks
28 August 2008 @ 4:53 pm
Çim, ka lidhje kur IK del e thotë nuk jam penduar për asgjë. Se deri kur flet për letërsinë…chapeau!.
Ky është problemi që kam unë me IK. Është shkrimtar i madh, ndaj nuk e kuptoj pse don të bëjë shumë gjëra të tjera që nuk kanë lidhje fare me letërsinë. Aq më tepër kur kanë të bëjnë me moralin, që siç e thashë, të gjithë të atëhershmit e kanë të paktën të dyshimtë, për të përdorur një eufemizëm.
IK le të flasë gjithë ditën për letërsinë dhe unë do ta dëgjoj me veshët hapur dhe me respekt, përndryshe nuk dua ta dëgjoj thuajse për asgjë tjetër. Po ky është, siç nuk ka ç’të jetë tjetër, veç opinioni im fare modest.
28 August 2008 @ 5:06 pm
Dhe një gjë tjetër, Çim. E ke lexuar Kutelin? Është shkrimtar i mrekullueshëm, Çim. Xhevair. Dhe është e turpshme që shumë breza (mua përfshirë) nuk e kanë studiuar në shkollë si autor shqiptar. Historia e letërsisë tonë është shkruar nga fituesit, prandaj humbësve ne edhe emrat mezi ia kemi dëgjuar. Prandaj IK është etaloni për çdo shkrimtar dhe të gjithë (gabimisht) krahasohen nga të gjithë me IK. Po ky është muhabet tjetër dhe i gjatë… Po koha…avash avash…çdo gjë në vend të vet…
28 August 2008 @ 5:11 pm
strangie, e lejme Molin, se nuk i behet atij qeder hic nga keto opinion(th)et tona. E ka thone mer troc dhe cqip: si ta keni, me pranoni, s’me pranoni, as e rruj fare se nuk kam bere ndonje pakt me ju. Ju qe me lexoni ne cqip jeni vetem nja 20% (generously shume kjo) e lexuesve te mi, dhe ndoshta nja 5% e pareve te mija si burim. Muhabet i qerum ky.
Une e kom me shume me ty, i dashur. A ke shkrujt gjo taten se fundmi? Nqse po, mqse s’po nxjerr gje ne blog, a mun ta hudhesh privat? Nqse jo, si o puna? Per ket mun qe shqetesohet cim cela. ismaili e ka bo te veten, o strejnxh, dhe cer themi e s’themi ne ka po aq rendesi sa rete e parvjetme.
E di pse e du nonji krijim tendin edhe privatshe? Se kam nje dyshim. Qe s’eshte per mire. Dhe qe them ishalla s’me del ashtu. Nje kshtuna, i dashur. Flitemi e shkruhemi kur ta kesh per mbare.
28 August 2008 @ 5:12 pm
Kadareja vazhdon te mbetet irritues sepse na kujton vazhdimisht se ndonjehere talenti mbijeton edhe kur te gjitha gjasat jane qe ai te vdese: mes dhunes; cmirres kolektive; gjuetise se shtrigave qe mes disave eshte bere menyre jetese; perkushtimit gati gjenetik per te bere biografine e personave; urrejtjes brejtese kunder atyre qe dalin jashte e lart turrmes; forces se eger te atyre qe jane te vegjel. Sa me shume flasim per te aq gjera te bukura e te shemtuara zbulojme tek vetja.
28 August 2008 @ 5:14 pm
Po strange, e kam lexuar Kutelin. Do flasim per Kutelin kur te jete tema per Kutelin. Si edhe per kasemin. E njejta gje.
28 August 2008 @ 5:16 pm
Jo gjithcka nga Kuteli, te kuptohemi.
28 August 2008 @ 5:24 pm
Meqë foli pak për femrat dhe feminitetin… sa herë e kam lexuar në përshkrimet e veta për femrat, nuk kam mundur të mos bie në dashuri me personazhet e tij femra.
Ka një sharm të veçantë kur flet për to. Një arritje që nuk e kam gjetur në asnjë autor tjetër të ngjashëm (nga sa kam lexuar unë).
Ndërsa për moralin kristian, thjesht ka përdorur një klishe në atë thënie. Kadare mesa di unë, nuk është kristian.
28 August 2008 @ 5:30 pm
Une nuk para i du personazhet e tij femra, J. Pune shijesh. Nje nga “kritiket e tij”, nje gjirokastrit ky, merita e vetme e te cilit ishte se e kish njof ismailin ne moshe pubertare, e akuzonte se na ate kohe kur s’e njifte njeri, femrat nuk ia varnin, nje leshverdhe e kish refuzuar, dhe ai qahej neper vjersha per te dhe nga e keqja (jo vetem hormonale) i dilnin pucrra ne fytyre… o Zot, por ne vazhdim, mu ashtu si keshilli i pleqve te Kelcyres, e udhezonte komisionin e Nobelit qe t’ia jepte megjthate cmimin… O kohe, o zakone!
Per Ismailin kane shkuar dy dosje me spiunlliqe nga shqiperia dhe te shkruara nga shqiptare. mos ja jeni cmimin, se ka fallsifiku leke ne shkolle tetvjecare. Ky komb jemi ne. Kjo eshte ana “dub-ore” jona (per me shume pyt idrisin ose peshkun fluturues). Ne jemi komb lacaron. Dhe gjysmagjel (ketu pyt qafirin, po qe ne mood pyetesor, J, kuptohet)
28 August 2008 @ 5:47 pm
Po e kam pyt direkt Hashekun mer Emo, unë flas me zotin ti më thuj pyt engjëjt.
Unë i qëndroj shijes time në lidhje me të për femrat. Dy personazhe të spikatura që më vijnë në mendje, është ajo çifutja e bukur te “Viti i mbrapshtë” dhe infermjerja te “Spiritus”. Këto më kanë lënë emocione të veçanta. Sikur i prek femrat literalisht në mënyrën që i përshkruan Kadareja.
T’i përshkruan me stilin e njeriut që e njef botën e tyre, jo vetëm sipërfaqësore po shkon më tej, më thellë në psikologji. Kjo e bën të veçantë, po janë shije këto. A merr përsipër psh të përshkruash një femër në detaje me ndonjë shkrim, bëje protagoniste, ose po e ke bërë qite ta shofim. Se dhe ti ke ca nga stili i tij.
Sa për kritikun, paska gjet punë të mirë me shtyp puçrra. Bjondet ngelen nazike gjithsesi…:D
28 August 2008 @ 5:52 pm
Po J, po shkruj dicka per kete. Nje si pune triptiku. Mbase e kerrej dhe e mbaroj dhe ‘o ta nxjerr. Njera pjese do quhet “E fshehta e Kaddishit”. Me kismet.
PS Si te pelqen Mira te Dimri i vetmise se madhe? Ajo qe nuk duhej te shendoshej me teper, pasi u pa nje here nen carcaf?
Shaka po boj, mos m’u hudh ne fyt po deshe…. 
28 August 2008 @ 5:56 pm
O Em, po unë s’kam asnjë lidhje me këtë punë mor burrë. Lerëmë mua jashtë kësaj pune. Vetëm se unë kam një shqetësim shumë shumë shumë (e thashë shumë?) të madh. Që është në fakt shumë shumë (shumë?) më i madh se a shkruaj unë apo nuk shkruaj gjë tani apo kurrë.
Ne, i nderuar, po jetojmë sot në atdhe një kohë pa moral. Ne sot po përjetojmë krizën më të thellë morale që unë mund të kujtoj nga njohuritë e mija (modeste). Ne jemi të humbur fare, Çim. Pa busull, pa hartë. Moto pagane, tip: Jeto se harron. Një lloj hedonizmi të pashoq dhe origjinal shqiptar.
Dhe këtu futet në lojë IK, i dashur. Nuk është fare puna këtu se me çfare i fiton paratë IK. Kjo nuk më duket fare argument mua. Unë pyes: meqë IK nuk e rr*aka për ne, atëherë pse hipën në skenë dhe bën babain e kombit, opinonistin për gjeopolitikën mbarëkombëtare, gërmuesit dhe spastruesit të identitetit tonë kombëtar? Don të bëjë diçka për kombin? E ka bërë. Ka shkruar. Ndërsa kjo që bën tani nuk i ndihmon shqiptarët, Emo. Shqiptarët kanë nevojë për STANDARD MORAL. Dhe këtë standard IK nuk na e jep dot për një arsye shumë të thjeshtë, për mendimin tim: nuk e ka. Dhe jo vetëm ai, po të gjithë ata që na udhëheqin, qoftë në fushën e ideve, qoftë në politikë, ku të duash ti. Edhe brezi i ri po rritet pa moral, Çim. Ne kemi nevoja shpirtërore alarmante. Neve kemi nevojë urgjente për një skelet vlerash mbi të cilat të ngremë një shoqëri të qenësishme. Të tjerat, nëse nuk janë urgjencë kombëtare, janë lakra.
Pastaj, bie shi apo s’bie shi mbas muhabetit tonë, është tjetër punë. Kjo lidhet me seriozitetin që ne i atribuojmë muhabetit tonë këtu te Peshku. Ama kjo puna e “fol sa të duash, pasoja nuk ka për të pas sidoqoftë” vlen si argument për të gjithë Peshkun pastaj. Mbase është më mirë të flasim për Çetin dhe leshin, se helbete, meqë muhabetet tona mbeten eko, të paktën hajt të bëjmë gallatë ndërkohë që hamë m. Këtu mbase nuk e ke edhe aq gabim.
Shëndet!
28 August 2008 @ 6:07 pm
Kam pershtypjen qe IK pergjigjet kur e pyesin. Shkruan kur i shkruhet. Beri nje gje me identitet, nje ese sferike, aspak gerricese, dhe pastaj nuk shterruan “identitet-lliqet”; ja nje e ke mu ne balle te faqes nga i preferuari jot “pa hile”. Pra jane te tjeret qe e vene ne “qoshe prej babe”. Come on! E ka thene o strejnxh, nuk me keni baba moral, mor nuk ju kam kurrfare borxhi, mos kini kurrfare pritshmerishe, jam shkrimtar, me ket zanat bej buken e perditshme. Nuk eshte faji i tij qe te tjeret presin mrekullira dhe shenjterira prej tij. E di si tha Hillaria me at fillim, kur po behej zhurme elektorale per Billin? O njerez tha, ju a doni president, a doni naj shenjtor? Se edhe Billi moralisht nuk se ishte kushedi se cfare, e kish ngjyer edhe ai me te mengjer e me te djethter.
Ti mu do me falesh nese u tregova nguces dhe te futa ty personalisht ne mesele, strejnxh. Kjo vjen po prap nga pritshmeria. Pune dreqi ne fakt. Te kerkoj ndjese nqse je dokendisur.
Duhet ta dish mgjthate, qe nje shkrim i mire PREJ TEJE (who cares about translations, why are you spending your energies on that crap!!!) tani ka vlere me shume se nje roman i nivelit SPIRITUS te IK. Nuk tallem. Ze (jo “zeth”
) i ri i dikujt qe jeton “atje”.
Nuk te gergas me. Edhe kaq qe shume. Te pershendes!
28 August 2008 @ 6:14 pm
Në rregull, në rregull, ti rrofsh për konsideratën. Kjo është tjetër punë. Unë sidoqoftë nga IK nuk kam asnjë pritshmëri, e kundërta është e vërtetë: do të doja vetëm që të fliste pak më pak. Po kush jam unë që t’i them Ismailit kombëtar hesht?
Dhe sa për eko: hajt të rrojmë vetë!
Të përshëndes!
28 August 2008 @ 6:17 pm
Emo, për fatin e keq timin (dhe mbase për fat të mirë tëndin :D) atë libër nuk e kam lexuar.
Tani që u hape për krijesën që ke në mendje, uroj ta bësh shpejt këtë punë. Ka kërkesa kolektivi.
Ore Strangie, ça ishte kjo “lidhje” alkimiste me moralin, elitat, Kadarenë dhe shqiptarët? Që problemi qëndron nuk mund t’i vësh faj, as të mbështetesh mbi alibinë e mungesës së shembullit të duhur si Kadare.
Dmth meqë ne duam shembull moral e Kadareja nuk është shembulli në fjalë, atëherë duhet dënuar qëndrimi i Kadaresë?
Pyetjes tjetër që vërtitet si miza ce ce në mendjet e shkronjësve blogistë se “pse flet Kadareja”, po unë ju pyes njësoj: Pse shkruni ju mer plak te peshku??
Sa na ka vra nevoja për babë ne shqipove.
Po më duket si ajo barcaleta me dikë që kishte vrarë nënë e babë dhe kur mori fjalën në mbrojtje të vetes THA: Nënë s’kam, baba jo e jo…mëshirë o trupi gjykues, ngela jetim!
28 August 2008 @ 6:17 pm
Ke te drejte, A. Kush je ti? E kush jam une?
Hajt per te mira, mbas sodit!
Cimi
28 August 2008 @ 6:25 pm
Ngacmo , po mos rreshkit
“Dhe kete standard IK nuk na e jep dot për një arsye shumë të thjeshtë, për mendimin tim: nuk e ka. Dhe jo vetëm ai, po të gjithë ata që na udhëheqin, qoftë në fushën e ideve, qoftë në politikë, ku të duash ti. Edhe brezi i ri po rritet pa moral, Çim. Ne kemi nevoja shpirtërore alarmante. Neve kemi nevojë urgjente për një skelet vlerash mbi të cilat të ngremë një shoqëri të qenësishme.”"”"”thote Strange..! Se lu TOPI !!!
Ja per kete nderhyjme te gjithe, pjesa qe na duket se e gjykojme me shume gjakftohtesi e realitet momentin qe po kalon Memedhembja….
Ai ne cdo interviste kontradiktore qe ka dhene eshte e po behet i nivelit medioker duke i hequr plages koren per ta lene te gjakosur ne Moral kete Popull ….qe ndoshta nuk hyn ne pershkrimin e tij (POPULLI) si qenie ku zoti here pas here i dergon Shqiponjen per ti plagosur Mushkrine
..Meqe s’ka kontrato me NE le te mos flase per Ne e me NE.
Ai mund ti drejtohet si udheheqes shpirteror cdo populli ne Bote ose dhe popujve te vecante …por Shqiptareve per MORAL ???? JO dhe JO!
Nga cdo lloj lloj medie ne BOTE….
Flas une qe pas botimit dhe mbrojtjes te romanit “Dimri i Vetmise se Madhe” jo “Dimrit te Madh” u reezikova per kendshikim te mbrapshte te realitetit sepse mbroja IK e pikpamjet e tij ne ROMAN , kur nga KQ kishin dale sinjale ogurzeza per vepren.Rri drejt e fol drejt CIM per ate qe nderhyjme dhe jo per KADARENE e MADH !
Dhe nuk jam as TUFE as KACH , as xhuxhe me shumice , as alucinante nga ata te “ah - oheve” qe kane mbushur faqet me analiza te vepres se KADARESE!
Ketu hidhu po ke…..
28 August 2008 @ 6:26 pm
o emigranto po shkru per kaddishin tani si ginsbergu
po bohesh beat-nik me duket 
28 August 2008 @ 6:27 pm
Nuk thashë që duhet dënuar. Të lutem, lexoje me kujdes atë që kam thënë!
Përshëndetje!
28 August 2008 @ 6:35 pm
idris, ikonat morale jane qasje (btw nuk osht e onjtme as e mufatme kjo, mos ja fut kot) te deshtume. te ngelin ne dore. pothujse gjithmone! ti je dhe materialist ne botekuptim, me c’kom kuptu. c’ne me lazem me ikona nene terezash ti? ti duhet te dish antidyringun dhe dialektiken e natyres permendesh, besoj une….
28 August 2008 @ 6:38 pm
Rrofsh Pop !
“Të gjithë atyre kritikëve, në Shqipëri e gjetiu, që më akuzojnë se jam shndërruar në burimin kryesor të kitsch-it kombëtar, dua t’u them se unë vetë, i pari, e vuaj këtë dhe kërkoj mënyra për ta luftuar,” vazhdoi Kadareja….
Dhe me kete i vuri firme e vule asaj qe te gjithe ne po vuajme per cfaqjen e tij jashte kontureve te TIJ.
Ne se Kadare e ka me te vertete kete i ka dhen pergjigje edhe Cimit..
Po ai ka kontrato me Ne dhe po vuan sepse nuk po gjen rrugen e vertete ,me te arsyeshmen per te ardhur tek NE….por pasi na digjoi mire dhe NE ….dhe keshtu nuk kishte se si te perfundonte kjo llogjike vetem se :
Kadareja, i mallëngjyer. “Ose të gjithë ata që do të përfitojnë nga fondacioni im; brezi i ri i shkrimtarëve dhe artistëve në Shqipëri, të cilët sot i shoh si publikun tim, por që nesër do të më kenë mua si publikun e tyre të parë.” Ja kete mund te beje me te vertete nje GJENI i Letrave!
Persh Cim!
28 August 2008 @ 6:38 pm
Po sa e veshtire eshte te gjesh titullin e poezise?
28 August 2008 @ 6:43 pm
Cim !
Para dy ditesh ishte Kryeministri i Islandes ne Shqiperi. Erdhi per pune te veta. Mikpritesit i kishin organizuar edhe nje vizite ne muzeun arkeologjik ne Durres, ndersa ai vete kishte dashur te shikonte dicka nga Kadare.
I kishin tregu per kte librarine :
Shiko ketu :
Ja dhe shenimi qe i bente gazeta 55 kesaj fotoje : Nga takimi i sotem mes Kryeministrit te Islandes Z. Geir H. Haarde me Botuesin e “Gazeta 55″, Z. Fahri Balliu. Takimi u zhvillua ne ambjentet e librarise “Kadare”.
Tani me degjo me vemendje se e kam vene re se e perserit pa fund qe
Shiko tani : Ik i ka shitur emrin e vet dhe ne emer te IK ky sharlatan qe e ka ngritur librarine e tij me paret e Mihal Delijorgjit vrep e pret shqiptaret ne median e tij pacavure.
Ki Ismaili jo letrar eshte duke bere dem ne kete kuptim dhe demi ka emra konkrete qe fillojne qe aty nga fundi i viteve 90` e deri dje, se sot nuk di cer mund te beje ki.
Ja ky eshte nje kendveshtrim.
Tek kjo intervista po flet Ismail Kadare qe nuk eshte duke fol per jo me shume se sa mund te flase cdo njeri tjeter qe ka akses ne media.
Po sa kohe qe pas ketyre intervistave te formes “Jam ketu” nje lukuni qensh dhe goj`eresh vrasin dhe presin dhe ndosin gjithshka qe ndodh ketu , atehere po ta them shkoqur : ky njeri eshte i rrezikshem.
Eshte duke u perdor me dashje : rri rehat se te nderseva Kadarene.
28 August 2008 @ 6:57 pm
Koth, FLM!
28 August 2008 @ 11:38 pm
E vrave lart Cimo!
:)
lexo “dashuri e Mimozes” se Nasho Jorgaqit , dhe do ti kuptosh sh.mire vergjet e IK .
:)
Me teori perjashtimi s’harrijme gje ,se ja une do thoja qe nje “fshatar” qyteti nuk mund te kuptoje kur flitet per ndjenjen tek “anti-duringu”
pavaresisht se di kuptimin e fjales “ikone” e N.Terezes ,..po ta shohesh ne themel , ka idene e nje kornize qe mund te shitet !!!!!!!
Po me qe nuk i do grate…
Nuk i dua grate bionde
se ato jane vagabonde…
Persh pa te thene qe ne romanin tim disa do jene personazhe bjonde
29 August 2008 @ 7:11 am
Dhe unë e kam thënë edhe më parë, pika shkrimtarit që katandiset të mësojë nga populli.
hahahahh
me kujtoi nje batute qe perdori ne nje interviste kur filluan fushatat e turpshme Anti-Kadare…
.…te ngrihet kasapi i qytetit dhe te thote: shiko se nuk e ke ndertuar mire kete personazh… dhe sa mire qe ka thene mjeshtri kete…
Kadareja eshte gjeni jo vetem si shkrimtar… por eshte nje gjeni, nje mjeshter edhe per menyren se si ia ka arritur te mbijetoje sulmeve te tipit: “at i madh qe je ne qiell, nuk dua asgje prej teje, vetem ngordhi gomarin komshiut…”
29 August 2008 @ 1:45 pm
Personalisht e njoh nga afer Kadarenë. I kam marrë para disa vjetësh një intervistë interesante. Dhe diskutimi për emrin e tij i ndan njerëzit në njerëz që e duan dhe njerëz që nuk e duan. Kjo është e keqja jonë, sepse nuk kemi asnjë tolerancë midis. Edhe unë vet, që e adhuroj, para pak kohe kam shkruar pak a shumë në një shkrim se… nuk mund të identifikohet kultura shqipe vetëm me emrin e I.K., sepse janë Lasgushi, Kuteli, Fishta, etj.etj. që të gjithë së bashku bëjnë kolonat ku ngrihet kultura e një kombi si Shqipëria.
Kur mori çmimin “Man Booker International” në Britani i përzgjedhur mes 17 pretendentëve, që janë shkrimtarët më të njohur të të gjithë botës, mes tyre katër nobelistë si Markez, Mafuz, Kenzabuo Oe dhe Gras u kthye në Shqipërinë e tij të hallakatur e të monopolizuar prej partive pambarim, duke zbritur në një aeroport të shkretë, aeroport i lindur e destinuar si pjellë e personifikim një mosvëmendjeje për artistin që rrallë kush e ka në genin e kombit të vet të madh sa ai. 89 kryetarët e partive shqiptare ishin arratisur në 889 zonat zgjedhore ku do të vinin në jetë stilin e tyre ( sa larg është arti i Kadaresë nga fantazia e tyre mashtruese!) dhe rrallëkush e kishte mendjen tek ai orar i marrë avioni që shkelte në Rinas duke sjellë një…shkrimtar me një çmim të madh!
Qenë të zëna mediat, kamerat shqyenin syrin optik për të regjistruar zërin dhe gojën e madhe të kandidatëve të pafund për deputetë, ulërima e tyre e mbyti edhe një çmim që i jepet shkrimtarit të madh të një vendi të vogël.
Gjithë botën letrare, në të gjitha vendet ku shkel këmba e vepra e tij e paska molepsur sëmundja e leximit, vlerësimit dhe ngritjes në qiell të veprës së Kadaresë! Mirëpo profesorët tanë, të mençurit tanë e vazhduan më gjatë se zakonisht heshtjen.
Kadarese po i shlyhet guximi i çmendur i një ambicjeje të pamasë. Pasi eksploroi me romanin e tij të nivelit botëror Europën duke filluar me librin e tij të parë “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”; pasi mori dhe mban urdhërin më të lartë të Francës: Oficer i Legjionit të Nderit si dhe Anëtar i Akademisë Franceze, asaj Akademie Franceze, anëtar i së cilës është dhe papa Benedikti, ku u pranua në një ditë me ish-presidentin amerikan Ronald Regan duke zëvendësuar filozofin e shquar vienez Karl Poper; - I ka shëtitur me rradhë në mënyrën e vet kalorsiake e fisnike vendet dhe çmimet më joshëse të botës së letërsisë si çmimi Cino del Duca e Mediterane në Francë, çmimi Kavur në Itali, çmimi Herder në Gjermani, çmimi “Për të drejtat e njeriut” në Hollandë. Pasi është ulur këmbëkryq në tekset e shkollave të mesme në Francë, të cilat kërkojnë një status shkrimi që është në shenjë për qendrueshmërinë, status që e kanë shkrimtarët që janë klasikë për një kulturë; Në Amerikë u botua nën një edicion special në letër alumini libri “Ditë Kafenesh”. Përzgjedhja e universitetit të Harvardit e vë romanin “Kronikë në gur” ndër 100 romanet më të rëndësishëm të shekullit të njëzetë; Amerikanët përzgjedhin librat “Pallati i ëndrrave”, “Doruntina” e “Kronikë në gur” për lexim të detyrueshëm në lëndën e shkrimtarisë të të gjitha universiteteve të SHBA-së; Pastaj universitet më të shquara amerikane e ftojnë si një nga shkrimtarët më të rëndësishëm të Evropës që të mbajë leksione. Vjet pranë poetit John Ashbery ai foli në universitetin Prinston dhe salla u ndje e nderuar në praninë “e shkrimtarit më të madh evropian dhe të poetit më të madh amerikan”. Opinioni universitar i Prinstonit në SHBA është shprehur për J. Ashbery-n si poeti më i madh i Amerikës dhe për Kadarenë si shkrimtari më i madh, i gjallë i Europës. Erik Hobsbaum e quan Kadarenë zëdhënës të në populli të vogël malor. Emri i tij është në libra të tillë enciklopedikë si Larousse, apo Ëho is Ëho
Vet Balzaku tha një herë: gjeni është ai që në çdo rast di të përvijojë në fakte mendimet e tij. Por gjenitë e vërtetë të mëdhenj jo vazhdimisht zhvillojnë këtë veprimtari; përndryshe do t’i ngjasonin mjaft zotit”. Kadareja me mbi 100 tituj librash të botuar gati po i ngjason zotit duke krijuar një pasuri të paarritshme që sa më e madhe bëhet aq më e pabesueshme duket.
Kur përmenden emrat e shkrimtarëve më të mëdhenj të kohës sonë si Moris Dryon, Xhon Apdajk, Markez, Saramago, Kundera, Gynter Grass etj. Mes tyre do të gjesh prej kohe emrin e shkrimtarit shqiptar Ismail Kadare. Prej vitesh letërsia e tij, përkthyer në gjuhët më të mëdha të botës, nga gjithë kritika botërore çmohet si një letërsi e qëndrueshme, me jetëgjatësi edhe për dy tre shekuj të tjerë.
Nuk e pëlqejnë Kadarenë e madh “Kaderusët” e vegjël. Ju lutem, lexojeni letërsinë e tij në formën që deshifroni ju, ashtu si bota e lartë, kritika e specializuar boterore vazhdon ta lexojë më kodet e saj, të letërsisë së vërtetë, të stilit, të formës, të alegorisë, të narracionit, të historisë së Shqipërisë që përcjell, të asaj që nuk e bën dot një njeri i zakonshëm, por vetëm fshehtësia e gjeniut.
29 August 2008 @ 1:48 pm
Mos te te duket cudi Floknaja….
Ne kohe zije per haje , gomeret i kane ushqyer gjithmone me letra libri , pasi i zbutnin njecike edhe me uje ,se si thonte nje fshatar , “jane leter e bere me brum te mire” .
Fati i librit do kete qene se poplli qe s’dinte shkrim e kendim ,mendonte si te ushqehej e te mbijetonte . Pastaj dolen ca matrapaze te jetes qe filluan te spekullojne me popullin qe MESOJE shkrim e kendim dhe u quajten “shkrimtare” qe asnjehere s’te japin buke por vetem te rrjepin nga parate…per te cilat i ziu Popull rropatet dite e nate qe te siguroje Jeten dhe rritjen e “shkrimtaruceve” parulliste injorante e kokeboshe !
Dhe po ta shikosh holle holle , shkrimtare nuk ka shume ne SHEKUJ , ndersa ne Memdhembje ….yhhhyyyyyyy sa shume qe ka ….,por jane fatkeq se populli qe di shkrim e kendim e qe ka para ESHTE RRALLUAR dhe
si lexojne dot kete arradhe udherrefyese te ….mendjeve te semura nga injoranca!
29 August 2008 @ 1:51 pm
Sidomos veprat e xhaxhit do kene qene shume te shijshme e te ushqyeshme. Leter e cilesise super kane qene
29 August 2008 @ 1:56 pm
Luçi thotë:
Sidomos veprat e xhaxhit do kene qene shume te shijshme e te ushqyeshme. Leter e cilesise super kane qene
hahahhahahahaah
29 August 2008 @ 2:04 pm
Kur arrestun nje prift ne Dishnice…nje nga pyetjet ne Mexhlis (Reale) qe :
:) 
.
:) 
-Perse ti Luci i mbaje veprat e M.C.D ne WC ?
ish partizano-prifti tha:
-Me thene te drejten kishin leter te bute dhe ishin shume te mira per ate pune…Po mos e merrni per keq mor zotrij se gjithsesi LIBRA jane nga kushdo qe te jene bere…
Ta them pe tamami , se letart e librave te xhaxhit , nuk kane as cilesine e letrave te librave te sotem….dhe shyqyr thuaj qe ka ndryshuar lloi i letres se me kete sasi b….qe ka dyndur Tironen…kilja letres librave do kishte shku sa kilja prasit…
29 August 2008 @ 2:10 pm
@ Miranda :
Te te korigjoj pak. Ismail Kadare eshte goxha shkrimtar i madh, sigurisht. Por duhet ditur qe Kadare eshte shkrimtar i madh ne GJUHET E HUAJA. Te pakten ne France, Ismail Kadare nuk mund te mendohet pa JUSUF VRIONIN e ndjere. Kjo te kihet mire parasysh. Pa Vrion ska Kadare. Pike.
Edhe diçka tjeter : ke thene qe Kadare eshte anetar i Akademise Franceze. Krejtesisht e pavertete. Akademia Franceze numeron 40 vende. Keto vende jane te perjetshme. U fute njehere ne Akademi, kur te vdesesh del. Dhe i riu hyn vetem ne vendin e lene bosh nga i ndjeri i rradhes. Keta akademike quhen “Les Immortels” (Te pavdekshmit). Sot per sot, Akademia numeron rreth 35 vete, sepse vitin e kaluar sikur iu ra damllaja dhe vdiqen plot. Vendet nuk jane zene ende.
Ismail Kadare eshte “membre associé étranger de l’Académie des sciences morales et politiques à Paris.” - ANETAR I JASHTEM I HUAJ I AKADEMISE SE SHKENCAVE MORALE DHE POLTIKE TE PARISIT.
Cka keto te dyja jane krejt tjeter gje. Me vjen keq por e kam tmerr kete punen e fryrjes se superlativave : Faik Konica fliste frengjisht me mire se nje francez ; Filan Fisteku mahniti boten ; mundesi yne Shaban Llastikja tronditi tapetet e botes ; topmodelja Mimoza Llastica po shastis Hollivudin, etj etj. Please, me te permbajtur.
T’i japim Cezarit ç’i takon Cezarit ! Asgje me teper.
29 August 2008 @ 2:10 pm
Miranda
Letersia shqiptare identifikohet me Migjenin dhe Kadarene
nese i pari nuke pati fatin te njihej neper bote se vdiq heret, i dyti e pati ,fale zgjuarsise prej gjeniu…
Kadareja eshte nje shkolle per te gjithe ne, dhe ne, vend te ndihemi te nderuar qe e kemi bashkekombes, vjellim vrer ngado, madje bashkombasit e tij arriten ti heqin nga duart edhe nobelin…
keshtu eshte kur kasapi ben kritikun
29 August 2008 @ 2:13 pm
me ate kasapi nuk e ksiha fjalen per ty, se mos me keqkuptosh
29 August 2008 @ 2:18 pm
Luci di gjo ti kush e ka pjelle IK ?
:) 
Se po te mos ini YVE nuk do jemi NA!
29 August 2008 @ 2:22 pm
Ja te te korigjoj pak dhe ty, Flokenaje.
Nobelin nuk ia ka hequr kush nga duart, as te huajt, as vendasit. Te mos nxjerrim teori kot. Nuk ka pushtet asnje shqiptar qe t’i beje dem Kadarese ne çeshtjen e marrjes se çmimit. Ai do ta marre kur t’iu mbushet rradakja atyre pleqve te Suedise. Qe ta dini ju, sekreti i percaktimit te çmimit Nobel ruhet me mire se kodi i bumjes berthamore te Xharxh Dabellju Beush.
Eshte fakt qe ky çmim, vitet e fundit, ka krijuar mjaft polemika : Jelinek, Pinter, e ndonje kapak tjeter. Cmimi ka filluar te behet politik ose nenkuptues per gjera te tjera dhe te largohet jashte sferes se letersise.
Kadare ka qene per disa vite ne listen e kandidateve, por ja qe ne ate liste ka plot pesha te renda. Te hyj tani e t’iu numeroj sa shkrimtare te medhenj rrine me syte perpjete nga qielli, habiteni. E pra, Kadareja eshte vetem njeri nga ata. Konkurenca eshte e pameshirshme. Prandaj dhe ia urojme qe ta marre sepse nje NOBEL merret me veshtire sesa pushtohet Gjeorgjia deri ne Arabi.
Dhe Nobeli do te kete rendesine e tij jo vetem per Kadarene si shkrimtar (qe fundja, Kadare nuk eshte me i mire se shume e shume te tjere), por do te kete nje rendesi te madhe per vendin dhe gjuhen tone te vogel. Ja keshtu, pajk !
29 August 2008 @ 2:32 pm
Pa diskutim, IK eshet Gjeni dhe fat i madh per nje vend kaq te vogel.
Vetem se ka dicka.IK u akuzua nga kundershtare te sinqerte apo te ndersyer si “sherbetor i Oborrit te Sulltan Enverit” Nje akuze idiote por shkrimtari ja qe kishte shkruar “Ku ti kerkoj rrenjet e tua Parti?” kishte qene zv/kryetar i FDSH, deputet etj. dhe sipas akuzatoreve, edhe pse kishte bere ca devijime nga metoda e realizmit soc(ai ne fakt shkruante totalisht me antimetoden e Realizmit socialist) Diktatori e perkedhelte.
IK-ne mjaft intervista, shkrime, libra, per te hedhur poshte keto akuza, ka argumentuar se ne kushtet e diktatures kishte dy rruge:
-ose te flisje hapur kunder regjimit dhe fundi dihej-sot do kishim nje martir me shume dhe nje shkrimtar me pak;
-ose nepermjet artit te vertet te dije te MBETESH SHKRIMTAR dhe jo thjesht NJE SHERBETOR.
Gjate ketyre 17 viteve te fundit, duke ju kundervene akuzave te atyre qe nese IK do kishte nje fat tjeter, ne cdo rast do te kendonin : Ti ishe i madh por ta hengrem koken, IK , ka shkuar me tej, duke dashur te provoje nje lloj disidence te tij kunder regjimit (kujtojme letrat drejtuar R.Alise)
Mendoj se ketu qendron debati dhe diskutimi rreth pozicionit te tij si SHKRIMATAR ne diktature.
IK, sipas meje, krijoi nje art te madh dhe ndryshe ne diktature, me stil, forme, nenetekste dhe kode qe heshturazi jepnin mesazhe te tjera, ndryshe nga ato te ideologjise dhe letersise se ideologjizuar.
Pak dite me pare, me rastin e vdekjes se Solzhenicinit, IK pohoi se ne Shqieri s’ka patur disidente te ketij kalibri dhe as te tipit te Havelit.
Gjithcka eshte qartesuar. Kaq per shkrimtarin.
Po njeriu Kadare? Ne te vdekshmit kemi zakonin e keq qe merremi me vogelsira. Gjeniu eshte nisur ne rrugen e Pavdekesise.
Rreth permendores se tij, era sjell sa gjethe te verdha, te lodhura.Ato vetem sa e prekin pak Gjeniun, bien pertoke dhe humbasin ne anonimitetin e tyre.
29 August 2008 @ 2:35 pm
Pervec faktit qe kjo interviste eshte dhene per nje audience te caktuar (per ata qe lexojne gazete bulevardi), mbase ja vlen ta komentoj ne disa pika. (Eshte e rendesishme te dime se kush eshte “i adresuar”, pra audienca, perpara se ta komentojme nje informacion qe na percohet. Ne kete rast per nje audience, te cilen I. Kadare nuk e fut fare ne kandare.)
………..
Ndersa UNE jam popull. Dikush me ngaterron me proletariatin, klasen puntore. Dikush tjeter me fshataresine, bujqesine. Dhe dikush tjeter me merr per klasen blegtoriale, pra per bageti. Porse askush nuk mund te ma mohoj individualitetin. Edhe nese ndonje syresh, me shtate pash mjeker dhe shtate pash shtatin, mundohet te me kategorizoje ne nje fjale, brenda nje grumbulli individualitetesh, une perseri jam ky qe jam. Ai qe merret me veten dhe hijen e tij.
Si popull kam mangesi ne informacion, sidomos mbi letersine shqiptare. Kam qene ngeles ne lenden e letersise shqipe, mu be gati sebep per stazh, e dhashe vitin tjeter. Dy here me ra ne pyejte Naim Frasheri. Nuk dija asgje per kete. As e e dija qe kishte qene shkrimtar. Ne provim shkruajta per Abdyl Frasherin. Mora kater. Mesuesja me tha qe kisha shkruar per Cerciz Topullin. Fundja cdo kush ka standartet e veta per te vleresuar letersine.
Por nuk ka nevoje te shfletojme studimet e S. Hall, McLaren etj. te Shkolles se Birminghamit (CCCS) per te kuptuar se nuk ka kulture te larte dhe te ulet, popullore dhe aristrokate, letersi dhe folkor, …porse kultur te njerzve, te popullit, dhe qe jane vete njerzit qe krijojne kulturen e tyre, ne ate boten e tyre, … mbase te ngushte per dike…. me gardhe rrethuar, per dike tjeter…porse eshte e tyre, dhe permban nga individualiteti dhe subjekti, aq sa edhe nga shoqeria dhe situata ne te cilen jetojne.
Kush njeh nga historia e artit, une sic thashe jo, kam qene ngeles ne letersine dhe gjuhen shqipe, ka mesuar se ka struktura te ngjashme dhe linja artistike ne art qe kane kaluar reciprokisht nga letersia ne artet figurative. Duke filluar qe nga periudha klasike dhe deri tani ne letersine post-moderniste. Madje per mendimin tim edhe analitikisht nuk ekziston ndonje nje vije ndarese midis artit figurativ dhe letersise, pervec se formes finale ne material (nuk mendoj se ka kufi midis formave vizuale dhe atyre imagjinare). Teorite e sistemeve, ku behet nje ndarje funksionale (functional differences) midis segmenteve dhe grupeve te ndryshme per nga funksioni, psh. jo si dikur berberi (edhe nallban, edhe bente synet) porse sot Masseur (merret vec me leshrat), nuk qendrojne ne boten reale, jane vetem forma analitike (psh. Masseuse ne Tailande merret edhe me pune te tjera, me pak te fisme). Mos ta zgjat shume letersia moderne sot importon forma te se shprehurit jo vetem nga piktori, sic edhe ka marre (psh. Natyralizmi, i ndikuar nga J. J. Rousseau, dhe i realizuar ne vitet. 1890-1900, psh. Gourbet ne piktur, dhe E. Zola ne letersi “Les Rougon-Macquart.”) porse edhe nga filmi, muzika, mekanika, kompjuteri etj., texte qe sot quhen intermediale.
I thashe keto si kunderargumenta te asaj qe pretendon I. Kadare. Porse problemi nuk eshte ky, se keto i di cdokush. Problemi eshte se I. Kadare perpiqet te zhvilloj strategji te IMUNIZOJ vepren e tij nga kritikat, qofshin keto me natyre sociale, personale, ose edhe artistike. Pasi e ka imunizuar vepren e tij ne kohe, duke i dhene asaj nje interpretim amorph, kerkon ta imunizoj ate nga kritikat qe mund ti vine nga sfera te tjera, qe ai nuk i kontrollon, pra duke e izoluar ate, duke e hyjnizuar dhe hermetizuar ate. Me e bukura eshte se te tera keto i ben vete, pa pritur t’ja bejne pasardhesit e zellshem. Te gjithe e dime qe ka shkrimtar veprat e te cileve jane futur ne “epruveta” per tu ruajtur neper breza, edhe pse nuk e meritojne. Porse qe vete autori merr nje funksion aktiv ne kete proces, kjo eshte e re. Nuk e di a eshte per tu admiruar?
J. bej nje krahasim midis femres ne vepren e I. Kadarese dhe femres ne vepren e Tennessee Williams, pastaj mund te diskutojme bashke.
29 August 2008 @ 2:49 pm
Kapedan, interesant zhvillimi yt, duhet pare mire. Ja te shohim mos marrim dhe ndonje ngacmim tjeter trunor dhe t’i themi dhe ca llafe te tjera.
29 August 2008 @ 2:52 pm
Po dhe po s’the s’behet nami jo
U lodhe m’rafte pika 
29 August 2008 @ 3:08 pm
Rasti i Kadarese mund te jete nje nga rastet e rrala ne bote kur nje shkrimtar i madh nuk vleresohet prej vendit te tij. Kur them vendi i tij kam parasyh si udheheqesit politike ashtu edhe popullin e thjeshte. Disa e shajne nga xhelozia, disa nga ligesia. Te dyja palet vecse e lartesojne vepren e tij. Na dalin ca Kasema qe thone qe kane bere kryevepra me te medha se te Kdarese, ku jane mor zoteri, na i jep ti lexojme se do ti vleresojme po vlejten?
Me e keqja eshte se shumica e atyre qe e akuzojne nuk e kane lexuar fare vepren e tij. Thjesht dine subjektin e romaneve nga gojedhenat apo nga ndonje roman i ekranizuar.
Kadare eshte absolutisht sipas mendimit tim, shqiptari me i madh qe jeton ne koherat qe po jetojme. Jam i sigurt qe shume edhe nga ju qe po beni komente nuk e kane lexuar te plote Kadarene. Une cdo nate para se te fle lexoj disa poezi nga Kadare edhe pse poezia nuk eshte pika e tij me e forte, eshte thjesht e mrekullueshme:
Llora
Prape mu kujtove, Llora.
Dashurine tone te shkuar
Prape ripertyp
Si demi qe ripertyp barin e livadheve te larget
Naten
Ne grazhdin e rrethuar nga bora.
Njohja ne stacjonin Konsomolskaja
Banale si rrallehere ish
Numri i telefonit
Numri i telefonit shkarravitur shkujdesshem
Me te kuq buzesh
Barbarisht.
29 August 2008 @ 3:27 pm
Huh?
Kapedan, kunder-argumenta ne ato qe shkruajte ti nuk kishte. Kishte nje hipoteze (Kadareja po aktivizohet ne izolimin e vepres se tij) dhe si ilustrim eshte marre nje paragraf te cilin ti e ke zhvendosur ne nje kontekst krejt tjeter e ke nxjerre konkluzione.
- Kadareja po fliste per nje kontekst te caktuar ideologjik ku shkrimtari (si dhe artisti ne pergjithesi) duhet te merrnin patjeter mendimin/aprovimin e mases punonjese (popullit). Bejme mire te mos injorojme kontekstin.
- Edhe sikur ta merrnim te mireqene qe fushat artistike marrin e japin, kjo nuk do te thote domosdoshmerisht qe shkrimtari ka te drejte te futet ne punet e muzikantit, apo “populli” art-dashes ne punet e artistit.
- “nuk ka kulture te larte dhe te ulet.” Eshte e dyshimte te nxirren konkluzione te tilla absolutiste nga “autoritete” si ato qe permend. Por edhe sikur ta marrim te mireqene qe nuk ka te tilla dallime, prape nuk del domosdoshmerisht se futja e hundeve ne punen e artistit eshte legjitime. As ne kontekstin e soc-realizmit, as ne kete te sotmin.
- Nuk ka kuptim te thuash qe Kadareja po perpiqet te imunizoje vepren e tij nga kritikat kur vepra e tij ka qene vazhdimisht shenjester neper mbledhje kolektivi e ballafaqime me mjelese, montatore e marangoze nga me te ndryshmit nga te gjitha skajet e vendit trim komunist. Por edhe sikur te perpiqet te mbroje vepren e tij, ku eshte e keqja ketu? A nuk kemi treguar (dhe vazhdojme te tregojme) se gjerat e mira i perdhosim mrekullisht mire?
Se fundmi, se cfare demi madhor ka bere ne komunikimin tone kjo prishja e sferave te ekspertizes dhe iluzioni idiot se çdokush eshte i afte te kritikoje (ne kuptimin e critique) çdo gje, kjo eshte ende per tu analizuar. Mbase duhet filluar qe ketu.
29 August 2008 @ 3:30 pm
Kadareja eshte gjeni jo vetem si shkrimtar… por eshte nje gjeni, nje mjeshter edhe per menyren se si ia ka arritur te mbijetoje sulmeve te tipit: “at i madh qe je ne qiell, nuk dua asgje prej teje, vetem ngordhi gomarin komshiut…”
…………………………………
e boni klanin njona
29 August 2008 @ 3:38 pm
xyz:
qe i fryjne, i fryjne gjerat.shume shpesh e frenoj entuziazmin per bashkatdhetare qe “shkelqejne neper bote e qe na nderojne emrin shqipetar”Kuptohet,kam frike zhgenjimin.
29 August 2008 @ 4:04 pm
Lulekuqe : nuk ma merr mendja qe jemi te vetmit ne bote qe i fryjme gjerat. Duhet te kete dhe te tjere. Kam degjuar dhe franceze qe zmadhojne ca, por sidoqofte me pak se ne. Sepse keta edhe nuk kane shume te zmadhojne ngaqe kane me ç’te krenohen per se mbari.
po
Kurse vendet e vockla si puna jone, vetem mos dalte njeri qe t’i permendet emri ne TV dhe o burra ! tronditi boten ! Nganjehere me vjen zor per gazetat tona qe genjejne ne pike te diellit. Por hajt se po i mbyllim syte kundrejt gazetareve te tipit “ah sikur te fitoje shoku im deputet, dhe ia hodha gazetarise, e qava ministrine”, por te pakten ne te hapurit sysh te mos fluturojme kot. Se mjafton nje interesim i vockel nga ana e dikujt dhe na i nxjerr lakrat ne shesh.
Dhe e thua shume mire qe i frikesh zhgenjimit. Lere zhgenjimin, por pastaj na bren dhe turpi. Ka qene nje filosllav me duket ca kohe, fluturonte neper forume shqiptare, dhe hapte “fjalen e mire” : Nikola Tesla - ajka e ajkes se ajkes se trurit boteror ! Pa Teslen, bota do kishte marre fund, e dokrra te tilla. Come on, keto jane per te mashtruar babain tim atje ne maje te bjeshkes, por jo dike qe merr vesh pak.
Te kthehem tek Kadareja. “Gjenerali i ushtrise se vdekur”, ne nje ankete te realizuar ne vitin 1999 (ose 2000), rezultoi i 74-ti ne listen e 100 veprave me te medha te shekullit. Sondazhi u zhvillua ne France. Kjo nuk eshte pak, madje shume. Nga Ballkani s’puthnin shume aty dhe Kadareja yne na perfaqesonte denjesisht.
Por qe te fluturojme tani e t’i thurim lavde ditirambike si xhaxhit qemoti, kjo me duket e tepert. Madje me le shije te keqe, tip kitsch, demode.
Kadare ka bere emer ne letersi. Dhe bota te tille e njeh. E kam fjalen bota letrare, mos me keqkuptoni, se ca shoke te mi franceze (ca hunj) as qe dine kush eshte Kadare apo tjeter. Prandaj kete “bota” merreni me rezerva.
Por nga ana tjeter, Kadare eshte dhe njeri. Dhe ne kete fushe, Kadare le te kallaiset vete : çka bere e ç’nuk ka bere, le te jape shpjegimet e veta si gjithkush qe ka kaluar mbi kete toke.
Qe t’ia jap nje shqelm te mire tani, po e mbyll me nje shije tejet te hidhur qe me pati lene kur u be nje gurgule djemsh e çupash te çmendur dhe te dashuruar : NUK E KAM PRITUR KURRE QE KADARE DO TE CILESONTE DIKE NE NJE GAZETE : HORR.
Ate dite, vendosa qe Kadarene ta njoh vetem permes romaneve. Sa per artikujt polemike te tij, PESE ME HIC.
ps : E qepa, Luço, nuk flas me.
29 August 2008 @ 4:10 pm
Minator lexo kete citat nga I.K. dhe pastaj lexo pjesen time. Mos u nxito shume here tjeter.
Une kam lexuar vetem dy libra nga I.K. “keshtjellen” mbaj mend nga keto, se cfare kam lexuar tjeter nuk e di me siguri, por me duket se apologjine e sokratit. Dhe keto para nja 15 vjetesh, kur isha akoma cilimi. Kam disa vite ketej jashte, dhe nuk kam lexuar shume shqip (dmth. vetem gazetat), shkruaj te praktikoj gjuhen, dhe jo per ti dhene mend dynjase. Sidoqofte, nuk i ndihem borxhli asnje shkrimtari qe une dikerkam te shkruaj shqip. Po asnjerit. Dhe as nuk kam ndonje deshire te madhe per te cilesuar dike gjeni, vetem e vetem se ka pasur fatin te hyj ne struktura ku rastesia nuk coi babane ose komshiun tim. Gjenialiteti arrihet me pune dhe vullnet, dhe kete mund ta rrij kushdo, edhe ai fshatari qe kullot lopet. Kush i di poezite e tij ne koke?
Lope, dje enderrova,
sikur isha nje Ka
Larosh ma thoshin emrin
Kuqe te thonin ty
hijshem, atje ne livadh,
rrinim te dy,
pertypeshim dhe shiheshim ne sy,
Mos harrojme se ishte periudha e realizmist socialist, dhe pervoja e dhimbshme e popullit qe perbejne materialin baze te I. Kadarese. Ndersa sa per kulturat, une nuk bisedoj me njerez qe i reflektojne komplekset e tyre (effekti Pasqyre) ne figura mitike dhe njerez te cilet ata i quajne “te medhenj”.
29 August 2008 @ 4:23 pm
Kapedan po ti mor trim po beke debat per nje gje qe nuk e njeh. Paske lexuar dy vepra te Kadarese dhe ben ekspertin?!!! Fatkeqesisht i paske lexuar kur ke qene i vogel dhe ne ate kohe dihet qe me shume pelqehen librat me aventura. Mos jep mendime per gjera e nuk i njeh. Jo me kot thashe me lart qe Kdarene e shajne ata qe nuk e kane lexuar. ti je njeri prej tyre, Qe nga momenti qe une marr vesh qe ti nuk ke lexuar asjge, cdo gje qe te thuash nuk ta marr si argument.
Merr pjese ne ndonje debat per ndonje fushe tjeter, p.sh. per futbollin se per ate flasin te tere se te gjithe kane luajtur nga pak. Apo dhe topin nuk e ke gjuajtur ndonjehere????
Po fol per poltike se mund te dukesh me interesant.
29 August 2008 @ 4:30 pm
E mor cun, sa te roc do te mesoc, nuk po flasim per vepren e I. Kadarese, porse per ate cfare ka shprehur ne interviste. Nese gjen ne komentin tim ndonje qendrim mbi vepres e Kadarese, te jap te drejte, por une kam folur vetem per intervisten.
Kthehu ka ania tjeter tani, dhe futi nje dore gjume tjeter.
29 August 2008 @ 4:37 pm
Kapedan, really? Really? Per ato 2 librat e kam fjalen. Really?
29 August 2008 @ 4:43 pm
Po emigrant, nuk kam pasur kohe te lexoj gjera te tjera, lexoja Balzakun, Stendal, Zolen, dhe jo Naimra e Asdrenra, dhe loja top!
29 August 2008 @ 4:46 pm
Mos u merzit kapedan se ka edhe me keq ka njerez qe nuk dine shkrim e kendim. Ti te pakten i paske lecitur nja dy boca!!!???
29 August 2008 @ 4:51 pm
Kapedan, respektin e mbaj te patundur, por kjo eshte nje mungese nga ato alarmantet, Bruder. Me beso per ket. Trust my guts! Take my word for it. I ke harxhu 90 minuta me at filmin me emigrant hungarie dhe nuk i ke hedh nje sy pallatit te endrave? Jo, kjo s’duhet me ndodh! What a waste!…. This is for real a terrible thing to waste…
29 August 2008 @ 5:14 pm
Kapedan, edhe nje here: nuk mund te analizosh paragrafin qe ke veçuar duke i tjetersuar kontekstin ku e fillon. Fillon ketu: “Më parë ishte të mësojmë nga populli.” Pastaj shtjellon nje qendrim ne pergjigje te nje konteksti te caktuar dhe ne reaksion te nje realiteti te perjetuar. Me ç’te drejte injoron ti ate realitet?
Eshte e pandershme te kapesh me nje cope te paragrafit e te tjerresh teori. Nuk eshte e nevojshme te kesh lexuar me shume se dy vepra te Kadarese, edhe pse eshte per te ardhur keq, per te kuptuar se ku e ka hallin Kadareja me kete.
Paradoksalisht, ti ke te drejte. Gjithe kjo varet nga audienca e artikullit. Por kjo mungese informacioni nuk te ndaloi as ty te dalesh me teorira, as mua te te pergjigjem, as ne te grindemi. Pse eshte keshtu? Pse eshte kaq e lehte te dilet agresivisht kur flitet per nje autor qe ti as nuk e ke lexuar (dhe duket sikur nuk do ta lexosh)?
29 August 2008 @ 9:06 pm
He more djem, tani po me beni te mi vij keq per Sofokliun, Aristotelin, Marc Aurelin, Cicero, dhe mbi te gjitha per Vicon, qe i vleresonte aq shume poetet (profetet), te cilet nuk e paskan njohur Kadarene. Valle do me beje leximi i Kadarese te rilindem (re-born kadareist!). Duhet ti hedhim te gjithe poshte, ose ti kuptojme nga kendveshtrimi i Kadarese. Cuna, mos beni gafa te tilla, se nuk ka lezet! Une ju thashe qe kam lexuar dy libra per tu treguar se jo cdo kush i ndihet borxhli Kadarese, aq sa mund ti ndihej psh. Mitrush Kuteli ose Lasgush Poradeci ose Fan Noli me Shqiperimet e veta. Kjo eshte gabimi i shume shqiptareve qe i shohin gjerat perciptas. Gjuhen shqipe nuk e kane pasuruar shkrimtare si I. Kadare porse perkthyesit, sic u shpreh edhe XYZ. Une gjuhen shqipe nuk e kam mesuar nga mesuesja ime e letersise apo Kadareja (te cilin ajo donte aq shume , sa na merziste, mbase prandaj edhe nuk e kam lexuar), porse nga perkthyesi i Shekspirit dhe Ibsen, nga perkthyesi i Balzakut dhe i Goethes etj.
1. Emo more plak, filmat e Jim Jarmusch, si ai “Stranger than Paradise” (qe meqe ra fjala shko merre ne vidiotek ose vidhe me torrent, mos e shih ne youtube) ose “Blue in the Face” e te tjera xhevahire qe ka bere ai Regjizor jane kryevepra te kinemase boterore. Tani meqe dolem ne keto teorite e dallimeve (diferencave) funksionale, sic shprehet Kadareja, qe nje piktor nuk mund te nderhyj ne punen e nje shkrimtari etj.. Filmi mik i dashur, ose edhe piktura, kuptohen si Tekste, keto jane vecse forma vizuale te Tekstit. Nuk dua te ndalem me gjate ketu se ka filozofe qe jane marre me kete pune, por qe fillo ti interpretosh keto si tekste, si fjale, sepse nga konstruktet gjuhesore ne krijojme format vizuale ne koke. Prandaj edhe une u shpreha se nuk bej ndonje dallim midis formave vizuale dhe atyre imagjinare. Sidoqofte ketu nuk ka nevoje per te ngrejtur godina teorike te reja, nga historia e artit mund te kuptojme influencen e artit te shkruar, dmth. e filozofise dhe teologjise, qe Viko i cileson si poezi, mbi artin figurativ, por edhe teorive te shkencave sociale sot.
2. Minator- Cdo te thote kjo paradoksialisht une paskam te drejte? Ti ke qejf te thuash nje fjale qe te pelqen, qe ne veshin tend tingellon bukur, dmth. ke deshire te thurresh monologje, apo ke qejf te hysh ne dialog, te diskutosh, cfare do te thote te komunikosh ne menyre te kuptueshme, te leshosh sinjale qe e di qe do te percohen ashtu sic edhe i pret? Ku qendron paradoksi ketu?
3. Une nuk kam asgje ndaj I. Kadarese, se edhe nuk me intereson shume se cfare ben, as karakteri i tij. Se psh. Lars von Trier eshte pederast, porse filmat e tij jane kryevepra boterore, edhe pse morali i tij mund ti pershtatej me shume stilit te jetes se Donit, dhe jo atij timit.
Porse argumenti i Kadarese per nderhyrjen e interesave ose pelqimeve “popullore”, qe i paska shkuar koha, eshte komplet gabim. Une dhashe disa argumente dhe keto te mbeshtetura me teori dhe baza empirike. Problemi juaj eshte ju lexoni me fletore anash librat e Ismailit, dhe nuk lexoni mire cfare ju shkruaj une (ngase ju keni te tjera mendesi autoritative ne koke). Porse edhe une i kam dy pare mend dhe kam lexuar, me siguri dicka me shume se Ty minator edhe ai Doni (qe eshte mire ti vere nje lloze derickes se vet). 1. Une dhashe argumentin se nuk ka kulture mbi ate popullore. Pretendimi i kundert eshte vetem nje iluzion, se jane njerzit si bashkesi qe krijojne kultur, dhe individet ushqehen nga kjo kulture. 2. Ne kohen e kapitalizmit, forces se tregut dhe “kultures se mases” (popkultur) nuk mund te flitet per emancipim te autorit nga publiku, si te ishim ne kohen e Dadaismus apo thua ti se arti i Kadarese eshte hermetikisht i mbyllur. Argumenti i Kadarese, sic edhe u shpreh Idrisi me larte nuk qendron, sidomos per Kadarene qe eshte nje shkrimtar popullor ne Shqiperi dhe librat ja blene si Minatori edhe Doni nga Dumreja.
Perfundimisht askush nuk komentoi per keto argumente qe solla une dhe nuk tha asgje kunder kesaj, porse ne u morrem me Ismail Kadarene. Ky eshte problemi juaj qe merreni me personin, sepse IDHULLI per ju perben argument ne vetvete, ate argumentin i gjalle, qe edhe kur te vdese, do ta mbani gjalle ju.
29 August 2008 @ 9:23 pm
Mire mer kapedon; si te t’vij ty mo per s’mari. Nuk do prishemi per kaq gjo. Une s’tu merzita hic kur m’the per Jarmuschin
perkondrazi. Edhe po te m’thojshe qe si ke jetu deri tani pa Jarmuschin, per Abas Ali, se do habitesha… 
29 August 2008 @ 9:53 pm
As mua nuk me pelqeu ideologjia Greenbergiane qe percon paragrafi i perzgjedhur nga Kapedani. Konteksti pervecse historik, sic thote Minatori, eshte edhe perbuzes ndaj perzjerjes se mediave. Ne qofte se duhet pranuar fakti qe arti eshte art dhe jo kirurgji ku bisturia eshte bisturi, atehere nuk ka pse perzjerja dhe futja e hundeve, nderveprimi, apo intersubjektiviteti si e quan frengu, te mos jete i mirepritur. Shume kuzhiniere ne kete rast, e bejne me te shijshme gjellen, pasi shija vjen si pasoje e ekspreriences se perbashket. Ne qofte se duhet t’i qendrojme patjeter besnik kontekstit, atehere duhet bere nje dallim midis kontekstit historik dhe kontekstit praktik. Historikisht, Kadareja mund te kete te drejte, por persa i perket idese se muzikanti nuk duhet t’i fuse hundet tek shkrimtari, publiku tek artisti, etj, ben vaki ia ka fut rroma per toma progresiste si gjithmone.
29 August 2008 @ 10:13 pm
“Të shkojë shkrimtari të pyesë në popull, të mbledhë ca punëtorë dhe të flasë me ata që të bënte subjektin e një romani. Kështu ka qenë dikur. Të marrë disa mendime nga punëtorët. Dhe unë e kam thënë edhe më parë, pika shkrimtarit që katandiset të mësojë nga populli.”
Kesaj i thone te kesh lindur shkrimtar, e fatkeqesisht te mos kesh jetuar kurre. Ne mos, hajdut dhe “ungrateful” per popullin nga gjiri i te cilit ka dale. Mut dhjet edhe ky. Popull eshte.
29 August 2008 @ 10:17 pm
Pika shkrimtarit qe duhet te mesoje nga populli………..Apostulate njerez…
30 August 2008 @ 4:14 am
Ka nje cilesim te bukur per Napolonin qe ne pergjithesi them se u shkon per shtat te gjithe GJENERALEVE te fushave…
“Kur i erdhi koha e lavdidashjes ai filloi te jepej pas Marrezive…..dhe qe nga ajo kohe pesoi deshtime pas deshtimesh , duke i shndruar YJET e GJENERALIT ne Gjeneral me YJE !
Kadareja nuk mund te shpetoje nga kjo…dhe koha e Marrezive per te thene mbi lidhjet e LETERSISE ne Teresi dhe Popullit ne VECANTI jane Marrezija e tij……dhe nje ushqim i mire per te gjith te marret……
Nje shkrimtar DOMOSDOSHMERISHT ka nevoje per POPULL ashtu si dhe Populli ….. por populli JO DOMOSDOSHMERISHT .
Fatkeqesisht ai e ka leshuar gojen ne interviste per nje “kasap” duke e banalizuar problemin ne nje shkalle te tille , ku Madheshtia e tij ne Vepren “Autobiografia e Popullit ne Vargje ” e cvlereson konkluzionin e tij te tashem te shprehur aty duke e shndruar ne nje “bajge lope ” te leshuar kuturu!
31 August 2008 @ 10:40 am
Kapedani, une e kam privilegj te diskutoj per Kadarene, qofte edhe me njerez qe nuk e kane lexuar ate, dhe mbetem i hapur per diskutim dhe mirenjohes per mendime ndryshe nga te miat. Ne kete kuader, diskutimin e vazhdoj sepse me ngacmon trurin. Kjo eshte gje e mire.
E quaj privilegj sepse Kadareja shpesh i tundon njerezit te dalin me vrojtime absolute — nuk besoj se e mohon qe kjo eshte karakteristika e autoreve te medhenj — siç ben ne nje fare menyre edhe ti. E quajta paradoks kete tendin, se eshte paradoks fakti qe je ti pikerisht qe po i jep Kadarese rendesi, duke e trajtuar nje vezhgim te rendomte historik si nje argumenti pertej kontekstit arbitrar te jetuar prej autorit. Une vetem vura re se ne fund te çdo diskutimit tone (qe mund te kete vlerat e tij te pavarura kundrejt autorit ne fjale) mbetet eksperienca e jetuar e ketij autori. Kaq. Me duket se akoma nuk je pergjigjur ne kete pike.
Edhe dy fjale per komunikimin: Platforma virtuale ndoshta na ben te dukemi me te eger seç jemi. Kam frike, gjithsesi, se etiketimi jot i donit apo qofte edhe keq-etiketimi i von Trier-it, siç jane akuzat se te tjeret nuk dine te te lexojne apo te te kuptojne, apo se ti ke pare driten tek teoria e popular culture dhe te tjeret kane ngelur ne erresiren e kultit te gjirokastritit, tregon pikerisht se per te argumentuar teorite e (mos)dallimeve funksionale, je ti i pari qe armatosesh me tekste te specializuara, autore te veçante, deklarime perjashtuese, dhe arrogancen e dijes se mesuar. Une ketu nuk shoh gje te keqe sepse dukesh, kaq sa mund te kuptohet virtualisht, i lexuar. Por ne nje fare menyre imiton edhe ti Kadarene, veçse ai mund ta justifikoje arrogancen e tij me ushqimin qe i ka dhene nje kombi te tere nen dhune. Po ne te tjeret me çfare ta justifikojme?