Kush ka frikë nga rishkrimi i historisë së letërsisë shqipe?
Agron TUFA (Panorama)
Ka një enigmë të pashpjegueshme në faktin se si nisen gazetarët tanë dhe forumet e informimit masiv të kërkojnë të vërtetën. Kjo është e njëvlershme si me rastin kur ujku e ka ngrënë qengjin dhe ne, për të dëshmuar asnjanësinë e krimit, dëgjojmë dhe i referohemi hollësisht vetëm dëshmisë së ujkut, si instancë e paluajtshme e të vërtetës së fundit.
Por unë jam shkrimtar dhe, në pajtim me njeriun e paqtë të Volterit, që kujdeset për Kopshtin e vet, dëshiroj t’i kthehem punës konkrete: nëse ky kopsht nuk harret nga flora gjembaçe, degradon në xhungël reptilësh e zvarranikësh helmatisës.
E kam fjalën për idetë që hidhen në letërsinë shqipe, të cilën, një Zot e di, e dua po kaq thellësisht e po kaq dhembshur, sa edhe Dritëro Agolli e çdokush tjetër mëtues i letrave. Prandaj, duke marrë shkas nga intervista e Agollit në “Panorama” (08.09.2008) dhe pikërisht në pjesën e titulluar “Historia e Letërsisë të pasurohet, jo të rishkruhet”, e ndjej organikisht të nevojshme ta rimarr çështjen e shtruar, sepse nyja e problemit ka një natyrë jo vetëm shkencore, por edhe thellësisht morale e etike për një shkrimtar me ndjenjë të esëllt realiteti. Shqetësimi se edhe pas 18 vitesh pas rënies së komunizmit ne jemi ndoshta kultura e vetme në botë (evropiane dhe aziatike) që nuk kemi një Histori të Letërsisë, përbën një të vërtetë të madhe, sikletosëse, e cila e bën të pamundur trajtimin shkencor dhe njohjen e letërsisë shqipe në shkolla, institute studimore, fakultete e më gjerë, në mbarë lexuesin e gjuhës shqipe. Çështja që kam shtruar unë edhe më parë në shtyp ka të bëjë me nevojën urgjente për rishkrimin e Historisë së Letërsisë shqipe. Çështja që shtron Dritëro Agolli ka të bëjë me mbrojtjen e Historisë ekzistuese të Letërsisë shqipe, duke e pasuruar atë. Pra, thelbi i tezave tona reduktohet në dy terma: rishkrim dhe pasurim. Mendoj se ia vlen të ndalemi në peshën e secilës domethënie në kontekstin e shqetësimit që ka përfshirë një nga diskurset më të rëndësishme të kulturës sonë dhe testit për t’u ndarë me trashëgiminë e rëndë të komunizmit.
* * *
Dritëro Agolli thekson në mbrojtje të argumentit të vet, se Historia e Letërsisë shqipe “mund të pasurohet, por jo të rishkruhet nga e para, sepse s’ka sesi të rishkruhet nga e para pa u bazuar, diku do bazohesh”. Përse vallë, pyes, “nuk ka sesi të rishkruhet”? Sepse qenka shkruar?! Kush e ka shkruar? Dritëroi e di mirë për vete, se shkruesit e saj kanë qenë ata mendje të indoktrinuara e mediokre, të cilëve vetë ai u ka bërë karikaturën (Niko Karapataqi, në “Shkëlqimi dhe rënia e shokut Zylo”). A mos vallë, sipas Dritëroit vetëm kritikët dhe studiuesit socrealistë e paskëshin tagrin për shkencë të besueshme? Si erudit, Agolli e di mjaft mirë, se sot ka baza metodologjike bashkëkohore evropiane dhe aspak ideologjike, si në komunizëm, sikundër se ka studiues të rinj (jo akademikë) që i njohin mirë si letërsinë shqipe, ashtu edhe traditat e ndryshme të hulumtimeve shkencore.
Mandej në thellim të argumentit të tij, D. Agolli arsyeton se rishkrimi do të nisë “që nga periudha e Buzukut. Atëherë do të rishikosh edhe Buzukun, kur me të është marrë edhe Çabej? Të gjithë ata autorë që kanë zënë vend në historinë e letërsisë shqiptare, si Naim Frashëri, Mjeda, Çajupi, Migjeni etj. Ata mund të shkarkohen nga politizimet, por jo ana artistike e tyre”.
Nuk e di pse e ka këtë kasavet D. Agolli, pasi vetë e pranon, se edhe në shkrimet e vjetra shqipe ka patur ideologjizime. Dhe kur një shkencë ka ideologjizime e politizime, ajo manipulohet drejtpërdrejt në thelbin e vet shkencor dhe meriton të rishkruhet e rikonceptuar jashtë tabuve politike. Pra, letërsia shqipe duhet të rishkruhet rishtaz qoftë për periudha të tëra, qoftë duke u rishikuar, në akord me qasjen dhe hulumtimet metodologjike shkencore. Sepse fryma e flligësht e dogmës komuniste ka depërtuar në të gjitha qelizat që përbëjnë kodin e evolucionit të formacioneve stilistike. Dhe D. Agolli e di mirë se nuk është fjala për dokumentet e shqipes nga “Formula e pagëzimit” deri tek Koliqi, por për çlirimin e shkencës dhe studimeve mbi letërsinë nga historicizmi, doktrinat politike apo ideologjike, ashtu siç e pati shtruar dikur Viktor Shkllovskij konceptin e tëhuajësimit (otstranjenjie). Kjo është po aq e qartë, siç është i qartë dhe pohimi se historia e letërsisë nuk është një tufë dokumentesh të thata fosile për t’i varur në muret e muzeve epokalë. Natyrisht që letërsia e periudhës së socializmit, siç e pohon dhe Dritëroi, ka politizime të skajshme. I gjithë problemi qëndron se kjo letërsi e importuar nga modelet sovjetë, e alienuar në një realitet që nxiste perversion psikologjik dhe shpirtëror, nuk ka patur asnjëherë lidhje me zhvillimet procesuale të kodit artistik të letërsisë shqipe parashkrimore dhe shkrimore. Letërsia socrealiste e prodhuar nën imitacionin e huaj, nuk ka patur as identitet, as gjuhë, as logjikë të shëndoshë njerëzore dhe ajo duhet parë si një krim i organizuar terrorist mbi njeriun në përgjithësi. Po t’ia hynim një ndërmarrjeje të tillë, ajo është lehtësisht e vërtetueshme ndër mijëra e mijëra vëllime – një sagë e tërë turpi. Të mos shtiremi e t’i bëjmë njëri-tjetrit palaçon, sepse janë gjëra të vërtetueshme pa farë zori dhe se kujtesa jonë nuk është një kujtesë peshku.
Nëse ka patur shkrimtarë të ndikuar nga fashizmi, ata tragjizmin e tyre e kanë vuajtur në planin moral e mendor si njerëz, kryesisht të joshur e të deziluzionuar nga ideja e hegjemonizmit kulturor. Ata u manipuluan me falsifikimin e idesë mbi të mirën sipas fashizmit, por ama ka një dallim thelbësor nga manipulimi komunist i idesë mbi të mirën. Në tërësi, përveç qëndrimit pro, asnjë shkrimtar profashist nuk e ka vënë veprën e tij letrare në shërbim të fashizmit. Himleri thoshte se fshirja e hebrenjve nga faqja e dheut nuk është çështje gjenocidi, por çështje higjiene parazitësh, e ngjashme me shfarosjen e morrave. Por askush nuk mund ta gjejë jehonën e këtyre ideve raciste në artin filozofik a letrar të Martin Hajdegerit, Karl Shmidit, Gotfrid Benit, Benedeto Kroçes, Ezra Paundit, Knut Hamsunit, Robert Muzilit, Luis-Ferdinand Selinit, Ernest Koliqit apo të pater Anton Harapit. Vepra e tyre është vetëm se artistike, me vlera edukative të gjithëkohshme, mbarënjerëzore. Qëndron krejt ndryshe me edukimin djallëzor komunist të shkrimtarëve, të cilët, papushim iu bënë jehonë dhe mbështetje manipulimit komunist të idesë mbi të mirën, duke na i paraqitur të mira të gjitha punët e zeza. Prandaj krimi komunist qe më i rrezikshëm, sepse ishte i paparashikueshëm për viktimat e tij të ardhshme, ngase çdo njeri, në çdo moment mund të përftonte cilësitë e hamendësuara të armikut.
Shkenca e Historisë së Letërsisë duhet të merret me rishkrimin fundamental të periudhave të saj, veçanërisht epokën 45-vjeçare të dogmës dhe, nëse Dritëro Agolli këmbëngul se ajo ka vlera të mëdha, ato patjetër duhet t’u nënshtrohen kritereve shkencore, qoftë edhe duke “pasqyruar të gjitha anët e aktivitetit të autorëve”. Në gjykimin tim edhe brenda aktivitetit politik duhen bërë dallime logjike në frymën e situatës dhe rrethanave që na diktojnë sjelljet dhe gjestet, pa druar se një qasje e tillë mund të na shpjerë më fort në anë të psikologjisë dhe psikopatologjisë, se sa në anë të shkencave letrare. P.sh., duhen pasqyruar pa dashakeqësi rrethanat politike që e sollën Dritëro Agollin, Kryetar të Lidhjes së Shkrimtarëve në fillim të viteve shtatëdhjetë; si i ka mbrojtur ai shkrimtarët nga persekutimi, internimi, pushkatimi e ndalimi gjatë periudhës që ka qenë kryetar i tyre dhe, në të njëjtën paralele të faktorëve, duhet gjykuar momenti se si u bë Ernest Koliqi Ministër i fashizmit. Duhet hulumtuar, për shembull, si ka ndikuar Dritëroi në edukimin e ndjenjës estetike, atdhetare a humane të lexuesit të njomë, për ta dashur apo urryer partinë dhe komunizmin enverist, përderisa një fatos a pionier, as idenë s’ia ka se ç‘është partia! Prandaj një pjesë të madhe të meritës në dashjen apo urrejtjen e partisë dhe Enverit e ka, padyshim, edhe Dritëroi. Duhet gjykuar me po këto parametra arti letrar i Koliqit, shfrytëzimi që i bëri ai fashizmit për të tejmbushur gjithë Kosovën me shkolla shqipe, mësues nga Shqipëria dhe libra shqip; duhet theksuar e vërteta se ai ishte strategu i big-bangut kulturor e arsimor në Kosovë dhe se kosovarët për këtë duhet t’i kishin ngrehur një përmendore tepër të lartë e të çmuar. Duhet theksuar, sidomos, se sa njerëz të kulturës ka shpëtuar Koliqi nga përndjekja e pushkatimi, përfshij këtu edhe shkrimtarin e majtë antifashist, Petro Marko.
Duhet theksuar në Historinë e Letërsisë shqiptare edhe një dukuri vendimtare - dukuria se ka asi njerëzish që e përdorin pushtetin si marionetë për të realizuar qëllime madhore atdhetare (siç e përdori Koliqi fashizmin), sikundërse ka marioneta të pushtetit, që përdoren si vegla për të shtypur të tjerët. Dhe sidomos duhet theksuar fakti se Koliqi nuk ka qenë asnjëherë anëtar i partisë fashiste, ndërsa Dritëroi ka qenë komunist, anëtar i KQ të PPSH, deputet, në majë të kupolës së kuqe.
Çështja nuk qëndron tek diktaturat e majta apo të djathta (të cilat nuk i ka një individ në dorë). Çështja qëndron të mos dalësh i përlyer si njeri dhe si artist nga murtaja e kaftë apo e kuqe, dhe sigurisht, të mos ndotësh thelbin artistik të veprës tënde. Këto janë çështje që shkojnë shumë larg detyrës së një historiani të letërsisë dhe zor se dialektika e tyre do të përkapet ndonjëherë. Megjithatë e riformulojmë prapë idenë tonë: estetika i paraprin etikës dhe jo anasjelltas. Një edukim monstruoz socrealist ka të pashmangshëm konstruktin shpirtëror etik. Estetika është shkaku, etika – pasoja. Dhe i brumosur me këtë estetikë, edhe pasi të ketë kaluar hipnoza ideologjike, njeriu vijon të mbetet gjatë gjithë jetës komunist, pa e vënë re këtë perversion, pa ndjerë keqardhje, pa ndjerë brerje ndërgjegje, pa ndjerë nevojë për falje. Përkundrazi, shembulli shqiptar përbën aktin më agresiv të arrogancës. Sepse në këtë vend ku janë bërë tërë paudhësitë e botës, jo vetëm që nuk doli kush të lypë njëherë ndjesë, po përkundrazi, po na mësojnë pedagogjikën e brutalitetit, të mashtrimit dhe alibisë, e cila e redukton përfytyrimin tonë në legjitimimin e të drejtës natyrore të mishngrënësve mbi barngrënësit. Ja pra pse nuk ka peshë sot fjala! Sepse ajo përdoret për të artikuluar servilizmin apo interesat banale të klaneve apo partive, sepse dikush ka kurajën, por nuk ka kthjelltësinë e dikush tjetër e ka kthjelltësinë, por nuk ka burrërinë për ta thënë troç. Kësisoj fjala dhe njeriu janë shndërruar në skllevër të njëri-tjetrit, pa e njohur as njëri, as tjetri çlirimin e madh kur fjala mishërohet me të vërtetën e pakushtëzuar nga varësia e rrethanave, interesave dhe personave.
11 September 2008 @ 12:09 pm
Sipas kti filozofit, si do ti pergjigjeshin te njejtave pyetje Shkrimtarucet/shpetimtaret e sotem?
Perveç mozaik PO/JO, futini nje vize edhe gjithe asaj periudhe dhe “kruajeni me nje kleçke” pastaj…
11 September 2008 @ 12:20 pm
Trim i math dhe mbinjeri ky Tufa, i cliruar nga rrethanat, interesat, pozicionet, ideologjite. Po qe je i pozicionuar ne frontin antikomunsit dhe ben autogol nuk e kupton ?? Se c mu kujtua ajo thenia : duhet te jete shume e forte kjo kone perderia sa lef kunder Elefantit!
11 September 2008 @ 1:19 pm
Tufa thote : Himleri thoshte se fshirja e hebrenjve nga faqja e dheut nuk është çështje gjenocidi, por çështje higjiene parazitësh, e ngjashme me shfarosjen e morrave. Por askush nuk mund ta gjejë jehonën e këtyre ideve raciste në artin filozofik a letrar të Martin Hajdegerit, Karl Shmidit, Gotfrid Benit, Benedeto Kroçes, Ezra Paundit, Knut Hamsunit, Robert Muzilit, Luis-Ferdinand Selinit, Ernest Koliqit apo të pater Anton Harapit.
_________
Te me falesh, Z. Tufa, une jam askushi qe po te kundershtoj, por ketu ia ke ngjeshur pak me top. I njoh mire ca emra qe ke permendur me lart, te pakten Louis-Ferdinand Destouches, i ashtuqujtur Céline.
Nese nuk i ke lexuar ende, shko dhe lexo “Bagatelles pour un massacre” (Cikerrima per nje masaker), dhe pastaj eja e me thuaj qe aty flitet per luleshtrydhe dhe jo per thirrje te hapura per shfarosjen e Cifuteve. Sa per dijeni, Z. Tufa, gjuha celiniane eshte e mbushur perplot me turfullime dhe peshtyma. Shiko pak dhe stilin e tij me pika pezullimi, pikeçuditese te panumerta. Pasthirrmat jane çdo tre fjale ne pamfletet e Céline. Mos harro gjithashtu, Z. Tufa, se Céline eshte denuar per keto qendrime dhe keto shkrime. Mos harro se ai ka qene arratisur nga Franca, me nje pasaporte gjermane te dhene ne ditet e fundit te Reich III, dhe ka vajtur ne Danimarke ku ka ndenjur ca vite te mira ne nje kasolle qensh.
Prandaj nuk eshte mire te flitet kodra pas bregut. Nje studiues si ju mendohet mire para se te permende nje emer.
Gjithe te mirat.
XYZ - pike, pike, pike.
11 September 2008 @ 1:50 pm
I keni vene re ato qe po i quaj “fjalet e modes” ne median dhe kritiken shqiptare? Deri dje ishte “identitet”. Kjo fjale te masakronte veshet. Tani duket se i jane vene duos “shkrim vs. rishkrim”.
Kjo e shkruara e historise se Letersise nga Zero me kujtojne teorine e Shock-ut ne ekonomi. E dini sa bukur dhe logjike tingellonte kjo puna e shock-ut me ate fillim. Thuhej qe fabrikat tona jane me humbje. Sikur ti mbyllim qe neser, fitim do kemi, pasi kur nderpret humbjen eshte njesoj sikur ke fitim. Pasojat dihen. Ose-ose, idiotesira me te pashembullta: kjo vreshta eshte komuniste!… Edhe e hante edhe vreshta, edhe rrush-rrushiti.
Por si thote Roni, “Prishja” ne shqip merr shume kuptime…
Kot me thene, se s’dua ti bie njeriu me qafe, por s’mu rrika pa e shtuar qe me sa kujtoj ky autor eshte krijuesi i cili, sipas nje “hit-parade” krijuesish te hedhur ne tepsi para do kohesh, ishte caktu shume vende para Ervin Hatibit…
11 September 2008 @ 1:57 pm
“Urinohesh dhe rinohesh
etj etj etj”
Gjynah qe skam pare asnje pjese te tij apo koment per te tek peshku
11 September 2008 @ 2:08 pm
“”"”si instancë e paluajtshme e të vërtetës së fundit.”"”"”
:P 
pra z.Agolli?
:P 
, tani te lexuam edhe per vleresimin e “mediokerve ” te nje periudhe qe per ty nuk ka ekzistuar…..
:P
Nje pasazh brilant….i VJEDHUR pa asnje modifikim nga ENGELS!
Si fillim, as na thua se cfare kerkon me rishikimin ?
Po kush duhet ta beje rishikimin ?…se ndersa pasurimin e morem vesh qe duhet ta bejne ata qe mendojne si “papa i letrave shqipe”
Mos duhet ta besh ti z.me TUFA qe mba me km larg ere.. p…aragjykim ? Apo ke ndonje te nivelit, qe ka te pakten kulrture e thellesi mendimi deri tek “bishti i penes ” se D.Agollit , kuptohet nga stani yt ?
Ti IK e ke bere “fertele”
Po te pakten ki kurajon dhe na jep ato vite qe ka patur letersi?
Apo ke botuar ndonje gje vet
“”"”Duhet theksuar në Historinë e Letërsisë shqiptare edhe një dukuri vendimtare - dukuria se ka asi njerëzish që e përdorin pushtetin si marionetë për të realizuar qëllime madhore atdhetare (siç e përdori Koliqi fashizmin)”"”"”"…..
Po c’dreqin ke qe i bie verdalle kur e ke gjete VENDIMTAREN ?
Shto dhe nje pjese te “vendimtares” per nje popull idiot qe monstra te mendimit si puna e zoterise sate qe i shohin e komentojne gjerat permbys dhe ja tek jemi tek fillesat e nje traktati analitik per domosdoshmerine historike te pikpamjeve fashiste per LETERSINE.
Me thene te drejten mund te debatohet edhe sic ka bere me te drejte z.XYZ , po ju nuk keni asnje te ashtuquajtur teze apo sindrome te saj per te filluar nje debat “kunder”…
Ti z.me TUFA vetem LEH dhe PESHTYN ! Dhe jo vetem ketu !
11 September 2008 @ 3:26 pm
Da ta pyesja atorin cili shtete e ka rishkruar dhe fshuire apo djegur hisorine e shkruar temeparshem sic kerkon ai. Po te qe keshut veprat e atoreveme fame boterore qe u jane dedikuar shpesh diktaturave apo regjimeve c’njerezpre do te ishin zhdukur. ( Ja qe Mikelanxhelo, Davinci e deri tek Picasso e shkrimtaret e njohur Ruse jane akoma te tille dhe askush nuk i ka hequerr nga lista e historise. Bilene kete prizem edhe mei kampf i Hittlerit akoma shitet dhe nuk e ka hequr njeri nga lista e historise. SIkur hisotrite te shkruhen sa here do te ndroheshim sistemet ne bote, sikur emrat a autoreve te futeshin ne histori apo te nxireshin prej sipas ngjyeres apo simboleve te sistemeve botas do te ksihte mebetur pa figura te njohura. Prove per kete eshte vete regjimi komunist. AI i nxori jashte qarkullimit veprat e quajtura jo te sistemit, bile me vjen per te qeshur por komunizmi perdori te njetat terma e zhargone qe perdor ky “antikomunisti” per ti ndaluar librat e “verdhe”. Rezultati ska nevojet e komentohet. Dhe arsyeja eshte e njete “HAKMARJE” Hakmajrje per ata qe sot jane figura te njohura te letersise e artit tone. Dhe njohja ka ardhur jo vetem se i perkrahu sistemi por edhe sepse admiruesit e pelqyen vepren e tyre. Cfarekerkon ti rishikoje autori vepres se Dritorojt ( qe per mua nuke shte shkrimtar i perlqyer per guston time, por i mirenjohur ne shqiperi) Kerkon ti reshikosh “Shkëlqimi dhe rënia e shokut Zylo”? PO ajo esht enje veper e mirepritur e lexuar dhe e pelqyer nga adminiruesit e tij. Kekron autori tu thote ketyre lexuesve “Mos e lexoni” eshte e ndaluar? Ajo mbase kekron je parathenie per kohen kur eshte shkrojtur, dhe njohjen elexuesit me ate kohe, porndalimi i sja do te ishte krim. Kerkon te ndaloj vepren “Kronike ne Gur” te Kadarese ( shkrimtari im i preferuar) ? Kekron te thueht “Se Kadare eshte i ndalur ne Shqiperi” kur bota jo vetem shqiperia e vlereson?
E kam thene lufta kunder komunizmit nuk eshte lufte ndaj individit apo artit te tij eshte lufte kunder mendesive te tij Mendesi qe i ka edhe ky autori “antikomunist”. Lufta ndaj individit eshte luifte Hakmarese, Inacore, lufte e keqe qe vetem diktaturat e bejne.
PS Admin beni mire qe sillni artikuj te tille na ben te njohim me mire veten dhe mentalitetin e popullit tone
11 September 2008 @ 4:21 pm
Thothë Tufa:
Ky që i tregon arrat Dritëroit, edhe emrin personazhit të “Zylos” ia mban mend gabim (e ka Mitro, jo Niko Karapataqi).
Dhe historiani pa kujtesë kërkoka të rishkruajë…
11 September 2008 @ 4:22 pm
Titulli gjithashtu eshte shume provokativ. Shpallje lufte. Dhe ka te nenkuptuar metimin se e stotmja eshte ne lartesine e duhur per te gjykuar te djeshmen. Por kush e sotme, kjo me BBF?
Para se te vrasim mendjen per shkrim nga “Ground Zero” te letersise, do ishte mire te shikonim c’duhet me be per aktualen “Letersi te Fiqve”.
Kullat aktuale te letersise sone nuk i ka shemb ndonje akt terrorist (pra no gorund zero there). Kullat e shembura nga mendesia dhe praktika komuniste, eshte tjeter gje. Ato me c’di po ringrihen dhe duhen ringrit ndoshta edhe me. C’ka mesojne femijet e tetvjecares neper kendime, me c’kam pare ne nje shkrim tjeter, duhet korrektuar, sidomos plotesuar, ama kembana e alarmit, rishikimi themelor, dalja ne skene e Mesive te mezipritur te kritikes emerkumbuese (edhe pertej oqeanit) qe kepusin brockulla edhe sipas logjikes formale, te gjitha keto nuk jane te keshillueshme (me thene te pakten) ne gjera te tilla madhore si Historia e Letersise se nje vendi.
Nje gabim i ri eshte shume me i demshem dhe me kosto se nje gabim i vjeter! Per te vjetrin atntitrupat jane krijuar. Ai i riu na kap gafil.
11 September 2008 @ 4:37 pm
Shume thone qe rishikimi duhet se eshte shkruar nen tendencen e kohes qe shkoi.
Po HAROJNE SE PRAPE SOTE NE DO SHKRUAJM nen tendencen e interesat e ndikimemt e kohes qe jetojme.
E jane shume gjera nga koha qe jetojme,tendenca, interesa, ndikime etj qe i bejne shume njerez dyshus, qe ky rishikimi i historise sote mund te jete me keq se ai i kohes qe shkoi. E ne vend te ndreq ate qe qe gabim, do prishi cdo gje.
Plus ne sote nuk kemi qetesi e as qendrushmeri e as nje mendie te qete e te shendetshme qe te shkruajm ne menyre te ekulibruar e te drejte.
Do ndodh ajo qe ndodhi me qarkullimin e lire, qe ne vend te behej stimulus per zhvillimin e vendit, shkateroi te gjithe natyren e mundesite e vendit, pra ne vend ti benin gjerat me mire shkateruam e bem amulli cdo gje. Pra i bem gjerat me keq, e nxorem nga kontrolli cdo gje.
11 September 2008 @ 4:40 pm
Nuk doja ti afrohesha ketij debati, por meqenese kam qene vete student letersie 91-96 (ngels) diku midis Filoqylit dhe 1000-Selvive, nuk mund te rri pa e ngrejt dorën nga rreshti i fundit.
Me gjykim te ftohte e pa pasione.
Besoj se tekset mbi letersine, ashtusiç edhe ato mbi shkencat e artet e tjera kane nevoje te rishikohen periodikisht, kjo ndodh edhe gjetke.
Mbase ne rastin tone, rishikimi duhet te jete shume me i thelle per arsye tashme te ditura. Rinovimi i ketyre teksteve shpresoj te kete filluar, studentet shpresoj se mesojne me diçka me te mire se ajo e jona.
Nuk besoj se po kerkohet qe te digjen biblioteka e te thyhen koka allçie.
Por besoj se po kerkohet qe me me shume vendosmeri e kuraje te permiresojme rrenjesisht kapacitetet tona kulturore-letrare.
Pyetja qe i djeg me shume komentuesve ketu e atje, eshte se kush e ka autoritetin ti beje keto ndryshime. Koha e ka nje autoritet te tille. Akademiket e studiuesit, tekstberesit e pse jo edhe lexuesit jane disa prej autoriteteve te tjera. A eshte koha tani? PO. Sa me shpejt me mire. Me shume njerez te mireinformuar do te dalin nga shkollat tona.
Perball nje mali me pune si ky (mos harroni se duhet integruar letersia e shqiptareve te Kosoves e tjerakund; duhet larguar prej studimit te letersise se huaj metodologjia e vjeter; duhen çrrymosur e pergatitur stafet mesimore, duhet mbushur vakumi i edukimit kulturor fillor e parashkollor, duhen modernizuar shkencat mbi gjuhen, etj, etj), hezituesit e nostalgjiket si puna ime e humbin autoritetin.
Nuk do ia deshiroja studenteve te sotem qe te shkelin ne ate vakuum qe shkela une ne 90.
Qe do rishikohet e do rishkruhet kjo s’do mend, pa humbur vlerat e cdo periudhe, arritjeje e risije letrare. Kjo s’do te thote se do zbrazet biblioteka…
11 September 2008 @ 4:47 pm
Pergjigjia me e thjeshte per ata qe nuk ”prodhojne letersi sote”, po akoma vazhdojne te varen me ate qe eshte prodhuar ne kohen e pare, qe per ironi e kritikojne.
Prodhoni letersi e krimtari sote, e prodhoni me shume e me me shume vlera, e kjo do ta ekulibroje historine e letersise.
11 September 2008 @ 5:19 pm
Nje pyetje kam per tere ata qe mendojne te rishkruhet historia e leterisise sone.
Cfare do te shkruanit per “Shqiponjat fluturojnë lart” te Kadarese apo “Komisari Memo” dhe “Shkëlqimi dhe rënia e shokut Zylo” e Dritoroit
Do te mare njeri guximin ti lere keto vepra ne tekstet e historise me shpjegim per kohen kur jane shkrojtur apo thjesht do te hiqen nga historia jone e letersise si vepra “dekadente” apo do te kete nje shpjegim te gjate per “dekadencen”e ketyre autoreve , per dosjet e spiuneve, per kritikat qe i kane bere nen driten e realizmit socialist, per anetaresimin e tyrene PPSH etj etj
ME falni po flasim per historine e letersie apo per historine e Partise Antikomuniste Shqitare.
Une mendoj se letersia eshte letersi, arti eshte art dhe politika apo sistemi politik eshte tjeter gje. Por si gjithmon nuk na le mendesia jone 50 vjecare ku letersia duhet te jte ne funksion te sistmeit politk bile dhe hisoria e saj, nuk na le hakmarja jone 500 vjecare qe meqenese une nuk kam lavdine e tjetrit ne vend te punoj te gjej edhe une lavdine time kerkoj ti hiqet lavdia tjetrit dhe keshut jemi njesoj
11 September 2008 @ 5:20 pm
Kjo pune u be si ajo legjenda e 3 vellezerve qe e ngrinin murin diten e muri rrezohej naten e te nesermen puna fillonte nga e para. Aman, se u merzit ky popull duke eksperimentuar me te. Jo se kete gurrin e pare s’e kemi vene mire prandaj hajde rrezojme gjithe ndertesen. Me e bukura eshte se ata qe jane per ta rrezuar nuk dine fare se c’do ndertojne nga e para.
11 September 2008 @ 5:28 pm
Homeri e ka pas gabim. U ngjiten robt ne Olimp dhe nuk pane asnje Zot a gjysemzot, asnje orgji hic fare… vetem gure te thate dhe ndonje zog qe kishte humb rrugen.
Rri fh, pash nderin! we’re talking shock therapy here. A nuk e pe te nje trajtese mbi Migjenin ku thuhej qe e keqja themelore e shkrimtarit ishte se meritat ia kishin njoh komunistet? Po qe IK denigronte Gjirokastren tek kronika ne gur (mos ja thuj LostT-it ket, se kushedi se cer i gjendet ne dore ne ate cast).
Sa hapa larg nga Aleksandria eshte kjo?
11 September 2008 @ 5:29 pm
Krejt dakort me fh.
11 September 2008 @ 5:35 pm
Nuk jam dakort me mllefin e z.Tufa, por jam dakort me te kur thote qe duhet te ri-shikohet.
Ketu e kam fjalen per tekstet shkollore, mendoj se duhet bere nje re-start jashte kornizave, sidomos ne analizat qe u behen personazheve.Ndoshta mund te jene futur autore te rinj neper tekste shkollore, por nuk ka ende nje mendesi te re, ne analizat e bera nga mesuesit e edukuar me letersine e realizmit socialist.
Nje shembull.
Diku ketu u fol per Migjenin… nuk e di, nuk mund te flas me siguri per kete, por sec kam nje mendje se neper tekstet shkollore ende jane ato analizat e vjetra te cilat e benin Migjenin me zor, bolshevik.
Duhen rishikuar , por me delikatese, pa cenuar pjesen e vlefshme.
Gjithsesi ky mbetet vetem mendimi im, mund ta kem edhe gabim, i respektoj ata qe mendojne ndryshe nga une.
11 September 2008 @ 5:37 pm
ky emigranti ma paska marre fjalen nga tastiera lol
11 September 2008 @ 5:49 pm
.
)Vetem diktaturat kane frike tu a lene analizern lexuesve/studenteve pasi keshtu ata kane frike se konkluzioni mund te jete i ndryshem nga ai i diktatures, ndersa ne nje shtet te lire analizen e ben lexuesi i lire sipas mendimit te tij. Perseri mos haroni po flasim per letersi dhe historine e saj jo per politike dhe Partine Antikomuniste shqiptare
ANALIZA?????
Analizat i bene lexuesi/studenti. Perse duhet detyruar lexuesi apo studenit ti thuhet analiza jote. Ti/mesuesi/teksi jep nje pikture te vepres dhe studenti lexuesi ben analizen sic e mendon vete. Pastaj ketu analizohen veprat e artit bukuria e penes, e shkrimit, e figurave letrare, e menyres dhe stilit te shkrojturit etj etj jo analiza nese eshte personazh pozitiv apo negativ. Kjo varet nga gjykimi i studentit dhe lexuesit.
Ne rast se shikon nje pikture te Mbretit Richard I hipur ne nje kale ne fushen e betejes, do te mereni me idene se ai ishte mbret i mire apo i keq apo do te diskutoni piketuren si art etj etj Dhe per Richardin I ka shume ide kontradiktore por piktura e tij eshte po aq me vlere sa edhe ajo e mbretit Willimas qe mendohet se ishte nje mbret i mire. ( Shembulli perseri sipas mendimit tim jo tuajit
11 September 2008 @ 6:43 pm
Te rishkruhet”Historia e letersise Shqiptare?”eshte pyetja.Mua,per shembull,nuk me ka ardhur hic mire qe me letersine Shqiptare u mor nje i huaj,sikur ketu,ne Shqiperi,mungonin studjuesit.E kam fjalen per R.Elise.Jo se ka bere keq,por me aq sa e njoh une Letersine Shqiptare,mendoj se Shqiperise nuk i kane munguar kapacitet per te bere nje studim kritiko-shkencor,qoft edhe jashte metodologjise se kohes se paratranzicionit(e kam fjalen per kohenkur rryme sunduese ne letersi qe metoda e realizmit socialist).Ka nje mani qe,ne emer te ndryshimit(apo dyshimit?!),mos u besojme kapaciteteve tona,por vrap dhe tek te huajte.Ja tek eshte Profesor Alfred Uci,Ja dhe akademiku Adriatik Kallulli,ja dhe…,per te mos permendur nje varg kapacitetesh te nderuara qe,shume mire,mund t’i vene pikat mbi i,me mire se cdo i huaj.Sa per te permbysur cdo gje nga e kaluara,me duket se dikujt i ka hyre vetja ne qejf dhe flet si e ema e Zeqos nga maja e thanes.Shqiperia ka patur letersi dhe ne ato vite te periudhes se diktatures se proletariatit.Kadare,Agolli,Arapi,Jakov Xoxe,Kuteli,Shuteriqi,Sterjo Spasse,Petro Marko,Lame Kodra,Nonda Bulka,Qamil Buxheli(pa mundur t’i rreshtoj te tere)jane vetem disa qe,edhe sikur te behet ndonje tentative per t’i percudnuar ne menyre perverse dhe te qellimshme,kane zene vend ne panteonin e Letrave Shqip.Natyrisht,qe duke permendur keta,s’perjashtoj krijuesit e viteve te paraclirimit,si ata te viteve ‘30 ku nje vend prej Mbreti ze Lasgushi eme vone,liriku i bukur,Ali Asllani.Letersia te rishkruhet duke qeruar prej saj si egjerin nga gruri,vetem ndonje autor te patalent apo grafoman partiak.Se kushdo qe ka pretendime per ate letersi te realizmit socialist,me ben mua qe t’i bej pyetjen:-Po te ishe zotrote,a mund te shkruaje kunder sistemit?T’i biesh gjoksit sot,eshte kollaj,por kushdo qe doli kunder,e pagoi me koke,si:Trifon Xhagjika,Genc Leka,Vilson Blloshmi,Havzi Nelaj dhe plot te tjere qe u pushkatuan moralisht,si:Mustafa Greblleshi,Nexhat Hakiu,Musine Kokalari,Kasem Trebeshina e…
11 September 2008 @ 6:50 pm
Papi, më ke lënë prapa liste Fatmir Gjatën
11 September 2008 @ 6:56 pm
Z. Perparim,
Me lejo te ngre nje verejtje te vogel. Pyetja : “po te ishe zotrote, a mund te shkruaje kunder sistemit ?” eshte nje pyetje krejt e dyshimte, per te mos thene me teper.
Shpjegim : Nuk di nese ke degjuar, ka pasur dikur nje filozof francez, Vladimir Jankelevitch, vdekur me 1983, i cili e hidhte poshte me neveri kete pretendim. Ja arsyetimi i tij :
Zoterinj, ne jemi njerez. Kemi nje ndergjegje, kemi nje moral, kemi nje jete. Jemi individe. Ne thelb, njeriu nuk mund te futet ne asnje kallep : as parti, as komb, as fe, asgje. Thjesht INDIVID. C’rrjedh nga ketej ? Rrjedh kjo : qe veprimet apo mosveprimet e nje njeriu varen KATERCIPERISHT nga ai.
Me shkoqur : ai vihej figurativisht perballe nje nazisti dhe bente kete dialog :
Filozofi : Zoteri, pse keni vrare ?
Nazisti : Kam pasur urdhera.
Filozofi : Te mos i kishe zbatuar.
Nazisti : S’mundja, rrezikoja jeten.
Filozofi : Atehere ti ke bere nje zgjedhje, ke zgjedhur te shpetosh veten.
Nazisti : Po, pikerisht.
Filozofi : Pra, gjithsesi, ke qene perpara nje zgjedhje : ose te vrisje, ose te vriteshe.
Nazisti : Po, sakte.
Filozofi : Atehere, ti do te kishe mundur fare mire te vdisje vete, sepse e ka pasur ne dore. Pra zgjedhja jote ka vajtur kunder moralit, kunder jetes.
Nazisti : Isha i detyruar.
Filozofi : Jo ! Sapo ta thashe qe ju zoteri keni qene perpara nje zgjedhje. Pra, filozofikisht, alibia jote nuk qendron.
Shpjegim pastaj : Zoteri nazist, une nuk kam asnje te drejte qe te te kerkoj ty te behesh hero, dmth te japesh jeten tende per nje tjeter, por ama, mos me thuaj se ke qene i detyruar, sepse po te kisha dashur, do te ishe bere hero !
Morali i kesaj historie : Sigurisht qe ne nuk mund t’i kerkojme llogari nje spiuni qe ka çuar ne litar kete apo ate, por ama AI SPIUN, SOT DUHET TA QEPE GOJEN DHE DUHET TE ULE KOKEN NE HESHTJE !
Asnje justifikim nuk ka per te. E vetmja rruge qe i mbetet : HESHTJA DHE ZHDUKJA NGA SKENA PUBLIKE.
* Dialogu me lart eshte ndertuar nga une ne baze te leximeve te Jankelevitch, çifut francez me origjine ruse.
11 September 2008 @ 6:59 pm
Vrasja per vetembrojtje nuk denohet XYZ
11 September 2008 @ 7:01 pm
Pikes i ke rene Papi! Po hajde mbushi mendjen ketyre te sotmeve qe duan t’i fusin te gjithe ne nje kazan, a thua se vete jane me te mire dhe me te zote per te bere kete pune. Se kuptoj kete tendencen per te fshire dhe qeruar cdo gje qe i perkiste sistemit. Jam e bindur qe ka gjera qe duhen rishikuar dhe analizuar me mire, per te patur nje histori letersie me te pasur dhe me te denje per brezat qe do vijne, por s’jam e mendimit qe gjithcka e vjeter duhet shkaterruar dhe filluar nga zero. Se i bie qe sa here qe te ndryshojne sistemet dhe qeverite duhet t’ja fillojme nga fillimi.
11 September 2008 @ 7:11 pm
Iris : Ne kete rast nuk kemi vrasje per vetembrojtje. Vetembrojtja eshte kur ke perballe dike te armatosur, dhe o ti o ai.
Por ne rastin e nazistit nuk jemi ketu. Nazisti eshte perballe nje viktime, dhe perballe nje eprori. Eprori thote : qello ose te qellova ! Tani me thuaj ti mua : ç’pune ka viktima ne kete mes ? Ne çfare e rrezikon jeten e nazistit kjo viktime ? Jeten e nazistit po e rrezikon eprori dhe jo viktima.
Nazisti mund te zgjedhe dhe kete rruge : Qello, komandant, une nuk qelloj ! Dhe kaq. Pra gjithsesi, ngelet zgjedhja ne dore. Te behet hero. Pse, si kujton ti Iris, heronjte qe kane dhene jeten gjate historise, e kane dhene ngaqe kane qene te detyruar ? JO. E kane dhene sepse kane vendosur KESHTU. Me vullnetin e tyre te lire.
Po ne rastin e spiuneve tane ? Edhe me keq. Kur jane kercenuar spiunet qe po nuk spiunuat do t’ju vrasim ? Asnjehere. Por ka qene thjesht ndjenja e detyres e perzier me zellin, ligesine, dhe sadizmin falas.
Kurse ne lidhje me tekstet qe duhen rishikuar, sigurisht qe duhet. Te me falni por qe te me hartoje tekste ende Razi Brahimi apo Adriatik Kallulli qe i mbaj mend une duke komentuar ne televizor librat me perralla te thuresve te lavdeve ndaj komunizmit, kjo nuk shkon.
Cfare di Kallulli apo Brahimi nga letersia e sotme ? Po nga e djeshmja europiane ? Mos do t’i hyje ende Prustit te ma analizoje me personazh pozitiv dhe personazh negativ, apo me kufizimet ideore te Prustit si homoseksual ?
Come on, behuni te arsyeshem. Duhet nje rruspe e mire, por halli eshte qe te gjenden rruspinjte e duhur
11 September 2008 @ 7:12 pm
Me fal pak belle.
Se kuptoj kete tendencen per te fshire dhe qeruar cdo gje qe i perkiste sistemit.
A deshët(m) me çrrenjos komunizmin? Po pse mer, kshtu bohet - e? tu i çpluhros me pend fazani dokrrat?
Po do ta kete dhe letersia socialiste i pavion n’ate muze. Osht pjese e jona t’paret na e kane lane.
11 September 2008 @ 7:19 pm
XYZ, nuk e kuptoj arsyetimin tënd.
Mirë ai “nazisti” imagjinar justifikohej se kishte urdhëra (dhe po aq lehtë ti ja hodhe poshtë alibinë), por si do ti përgjigjeshim sot atyre që ishin të bindur në atë që bënin?
Përse u dashka ndëshkuar dikush që paska shkruajtur me bindje për realizmin socialist?
Nuk i kuptoj dhe nuk i honeps dot ata që dalin disidentë pas 30 vjetësh, por edhe të hidhet poshtë puna dhe pasioni i atyre artistëve që realizmin socialist e konsideronin si formën më të lartë të artit, kjo është POSHTËRSI.
11 September 2008 @ 7:19 pm
FH, c’plurosja ka nje kufi, jo t’i fusesh fshesen me korent edhe te demtohen edhe gjera me vlere. Sdq, ky eshte mendimi im.
11 September 2008 @ 7:23 pm
Mer po baben, i tha, baben si ta qujn….
Kurse dhenderri i trete, eshte ne Ministri te Jashtme…
Nigjo mer daje, nuk po te pys kush jon burrat e gocve (se bo vaki ate e di, ose edhe s’m'intereso t’ma thush hic); jom tu t’pyt, kush fle me tet om…
Analogjia vijon i her tjeter, upon request…
11 September 2008 @ 7:23 pm
XYZ,
Ke te dretje por mos haro jo cdo njeri eshte hero. Por jo cdo JO HERO eshte i pavlefshem per shoqerine. Nuk mund ti thuash dikujt “pusho mbylle gojen” vec se ai nuk ishte hero. Pasi ai mund te nxjere nga goja gjera me vlere qe po nuk i tha, ti si degjues mund te humbasesh shume. Mendoj se ke te drejte ne percaktimin e Hero dhe JO Hero por jo ne pjesen kur thua “mbylle gojen”.
11 September 2008 @ 7:24 pm
11 September 2008 @ 7:26 pm
Edrus : a me lexove mire ? Nuk po del kush disident. Po them thjesht keshtu : ata qe jane perlyer me pallavrat e komunizmit, DUHET TE HESHTIN. Askush nuk po iu kerkon llogari : pse nuk dhe jeten ? Sepse jeta nuk mund t’i kerkohet askujt. Ne japim llogari vetem per jeten tone, por jo per te tjetrit. Por ama, une kam plotesisht te drejte ta rrezoj justifikimin e tij, duke i thene : po, kishe ç’te beje, por nuk e ke bere. Prandaj duhet te heshtesh.
Kjo teoria te gjithe ishim viktima, mua me ngjall neveri. Nuk e duroj dot kur me thone : s’kishim ç’te benim. PO, KISHIM C’TE BENIM, siç e kane bere ca kokrra.
Tani nuk do dalim heronj dhe neve qe kemi shpetuar nga diktatura. Heronjte, nga perkufizimi, vdesin. Te gjallet, s’kane ç’bejne tjeter veçse ta qepin.
11 September 2008 @ 7:28 pm
KUSH JE TI QË KËRKON TI MBYLLËSH GOJËN ATYRE????
11 September 2008 @ 7:33 pm
Pse, sepse tjetri ka shkruajtur “Kënetën” duhet të eliminohet nga historia e letërsisë Shqiptare?
Sepse dikush tjetër tregonte për ndonjë sakat që arriti të gjente gominën e pompaçisë tek mbeturinat e vjetra, na del se nuk është gjë tani?
Ka breza të tërë që janë rritur me atë letërsi…
BËJNË pjesë në PASURINË KULTURORE Shqiptare…. Mos kërkoni të ASGJËSONI gjithçka… sepse do ju duhen dhe 50 vjet të tjera që të shkruhen vepra të tilla
11 September 2008 @ 7:33 pm
Edrus, si tha Uliksi ? Une jam Askushi. Dhe ia hodhi Polifemit.
Mik, nuk jam une ai qe po iu kerkoj llogari atyre qe jane perlyer me komunizmin, por jane vete ata qe duan te me hiqen si viktima. Kjo nuk kaperdihet. Kaq e thjeshte eshte, mos germo me tutje.
11 September 2008 @ 7:36 pm
XYZ, Pse mendon qe shkrimtaret duhet te jene heronj apo desidente? C’lidhje ka morali i nje personi me vepren e tij? E vetmja menyre qe nje veper te mos vleresohet eshte qe te mos kete lexues.
11 September 2008 @ 7:36 pm
XYZ s’eshte tamam si thua ti. Njeriu s’lind hero, lind me instikt mbijetese ama.Prandaj po te besh bilancin te dalin pak heronj dhe me shume njerez qe i pershtaten vendit ku jetojne.
Sidoqofte ti s’je ne pozicion qe te vendosesh kush do flase dhe kush jo. Ne kete rast ti po ben te njejtin gabim qe kane bere ata qe po denon.Nuk u jep te drejten atyre njerezve te kene mendimin e tyre ne radhe te pare, po dhe te ndryshojne mendim sepse u eshte dhene mundesia te njohin me shume.
11 September 2008 @ 7:37 pm
Urim, jam i bindur që ke lexuar dhe përpunuar shumë (libra dhe autorë të ndryshëm), por s’besoj se ja ke hedhur sytë as “si u kalit çeliku” dhe as “Kënetës”. Vërtet që mund të tingëllojnë anakronike tani, por po ti analizosh si kritik letërsie, do të shikosh që nuk janë libra për tu ndërruar me dy koqe fiq në breg të detit.
11 September 2008 @ 7:39 pm
me fal se e dergova para kohe.
Me sa kuptoj une problemi qendron ne pyetjen qe bejne “herojte” e vertet qe u kalben burgjeve Ata pyesin “Po ne qe u kalbem burgjeve me se do te na vleresoni, kur JO herojte ju i vleresoni njesoj si ne?”
Dhe une do te pergjigjesha
Valle ju bete herozmin per te mare vleresimin tone? Ne qofte keshtu teoria e XYZ bie. Vendimi tuaj per te sakrifikuar jeten tuaj ishte nje vendim moral personal. Perse tani kerkoni vleresim publik? Perse kerkoni te denigroj une letersine dhe historine e saj se TI vendose te behesh hero ( megjithse une nuk di shume te tille) Ne fakt po te ishte se per moral te letersise keta heroj sakrifikuan jeten e tyre atehere i bie qe ata vete te kerkojne per te ruajtur vleren e letersise, qe vleresmi te behet jo nga postet apo vite e burgut gjate sistemit komunist por nga meritat, ata te kerkojne mbylljen e kesaj ceshtje dhe jo rishkrimin nga themelet te letersise. Kur them letersi ju lutem kuptoni tere artin bile me shume se kaq se hero mund te jesh edhe te mos jesh artist por inxhinjer, politikan, spiun, ekonomist kapter, ushtar, apo gjeneral. Kjo vlen per tere ceshtjen e rishikimit te historise sone jo vetme te letersise.
Perseri XYZ ceshtja nuk trajtohet per HEROJTE por per perfitimet apo nxjerjen e dufefe te vjetra te ketyre herojve dhe me fal por ne kete rast ketan uk jane heroj por njerez bisnesmene qe bene nje investim qe ju kushtoj 10-20-30 vjet jete dhe tani kerkojne te marin fitimin e ketij tij investimi. Del nga plani moral dhe behet morali i fitimit.
11 September 2008 @ 7:41 pm
Jezusi tha “Jepi Cezarit cfare i perket Cezarit”. Dhe ne kete rast, duhet bere e njejta gje edhe per letersine e realizmit socialist.
11 September 2008 @ 7:41 pm
fshesen ore fshesen se ndryshe nuk del zhuli… E lashe me kaq, betohem.
11 September 2008 @ 7:42 pm
fh, shume mire po bo! me ate timen.
11 September 2008 @ 7:42 pm
@ Era : Shkrimtaret jane shkrimtare. Nese shkrimtaret shqiptare te asaj kohe do ta zbatonin kete identitet A = A, atehere nuk do te kishim romane pallavrash me tonelata. Por disa shkrimtare kane preferuar te perqafojne teorise e realizmit socialist ne letersi (Jdanov, ne mos gaboj) : Letersia ne sherbim te socializmit.
Qe nga ketu, shkrimtari nuk eshte me i pafajshem. Nga artist, ai eshte kthyer ne militant. Shumezim me zero.
Shume shkrimtare ne bote jane perlyer me gjithfare lloj ideologjish : fashiste, anarkiste, komuniste, etj. Por kur vjen puna e shqyrtimit te veprave te tyre, iu numerohen nje me nje. Madje ne ato raste kur kane qene me teper se te zellshem, shkrimet e tyre jane ndaluar.
Persa i perket veprave letrare te socializmit : une nuk them qe shkrimtaret benin propagande per te vrare dhe prere, por e them me plot bindjen qe ato jane vepra mediokre dhe nuk ia vlejne per studim.
11 September 2008 @ 7:46 pm
Iris, te me falesh por biseda po ecen shpejt dhe s’mund te pergjigjem ne kohe. Por do te kemi rast ne te dy qe te bisedojme shtruar. Sepse per zotin, s’po mundem t’iu kap te gjitheve. Ka aq shume ide qe duhen rrezuar, vleresuar e dyshuar, sa s’kapen te gjitha.
11 September 2008 @ 7:48 pm
XYZ, E the vete fjala kyce eshte medioker. Pra ndaji veprat ne mediokre ose jo mediokre. Ato vepra ku shkrimtaei nuk ben gje tjeter vecse i sherben sistemit jane pa tjeter mediokre dhe kaq. Edhe une prape mendoj qe kete vendim e marrin lexuesit.
11 September 2008 @ 8:01 pm
Era, nuk e di per ju, por per veten time une mendoj se nje pjese e mire e profesoratit te hershem shqiptar duhet shkrire. Te me falesh, por letersia ecen shume shpejt. Vertete qe shkruhet me fjale njelloj si para 100 vjetesh, por menyrat e perdredhjes se tyre kane ndryshuar.
Per mendimin tim, ne Fakultetin e letersise duhet te kishte ca leksione mbi letersine socialiste por duke e shkundur nga brinjet. Duhet te njihet ajo letersi. Duhet ditur deri ku na paten shpartalluar nga trute. Qe te mos perseritet me. Nuk duhet te jemi oportune dhe te thurim ende lavde per Xhuvan apo Arap. Nuk ka pse te kihet frike qe te themi se veprat e tyre, kjo dhe kjo dhe ajo tjetra, jane pese me hiç. Edhe sikur autoret te jene ende gjalle. Madje vete ata duhet ta pranojne dhe te japin konferenca ne fakultet ku t’i bejne nje analize te mire vepres se tyre. Nuk iu bie hunda.
Profesorati i hershem i letersise perbehej nga ish-studente ne BRSS, nga ish-shkollare Partie, e nga Instituti Lenin. Keshtu qe eshte turp te vazhdohet keshtu. Jua thashe nje dite : bisedova njehere me nje profesor te letersise se huaj te shekullit XX, profesor ne Letersi, dhe s’kishte lexuar as Proust, as Beckett, as Joyce. Fillova te vras mendjen : more po ç’dreqin jep mesim atje perballe studenteve ? Apo ende ato mesimet e vjetra ku thuhej se Sartre ishte borgjez ? Come on, people, jemi ne bote te lire dhe vetem tani po e shohim prapambetjen mendore ne fushen e letersise.
Ja Kadare do te vdesi nje dite, me Nobel apo pa Nobel. Cfare kemi nga prapa ? Pothuajse asgje. Pse ? Sepse ende s’po dime te shkeputemi nga ajo kohe. Studentet shqiptare duhet ta ndryshojne kryekeput veshtrimin ndaj letersise. Perndryshe, ç’te mbjellesh, do te korresh. Dmth shterpe.
11 September 2008 @ 8:07 pm
XYZ, vërtet që: “Nuk duhet te jemi oportune dhe te thurim ende lavde per Xhuvan apo Arap.”, por më parë se të nxjerrim shpatën dhe Fshesën si autori i këtij artikulli… DUHET TË KESH KOKRRA për të cilat TË FLASËSH.
Nuk është faji i Dritëroit apo Arapit se “shkrimtarët” e sotëm, në vënd që të krijojnë e kanë mëndjen të bëjnë analiza dhe të trgojnë se kush është shumë më antikomunist.
11 September 2008 @ 8:13 pm
@ Bleta pickuese
Me bere per te qeshur. Ke humbur fare. Kur do na shkruaç diçka ne shqip se inglishtes t’i vij anes une 
@ Edrus : nuk kam thene asnjehere qe jam dakort me gjithe çka thote Tufa. Madje vete i pari e zura gafil kur me flet gjepura per shkrimtarin francez Céline. Por po them qe duhet njefare tronditje e mire. Per brezat e ardhshem te letrareve. E kam sinqerisht, a kemi ndonjefare shprese se do te bejme ende letersi si Europa apo Amerika ? Nuk jam fort i sigurte. Kadare vajti me epoken e tij. Ju e keni vene re qe ngjarjet e Kadarese vendosen gjithmone ne Shqiperi. OK, por a do te kemi ndonjehere nje shkrimtar qe te kape tema boterore, dhe jo thjesht autoktone me ngjyra folkloriko-ngjyra-ngjyra ?
Dhe nuk po iu jap aspak te drejte revanshisteve qe mediokritetin e tyre duan ta mbulojne me shfryrje ndaj kohes se meparshme. Nuk duhet shfryrje, por qemtim i holle dhe skartim. Te studiohet realizmi socialist siç studiohet humanizmi apo rilindja. Por ama te terhiqet veshi miiiiiiiire qe o popull : mos shkruani me keshtu se na vduqet.
11 September 2008 @ 8:14 pm
FH, nëse do të kishe në duar ndonjë copë guri të para 2-3mijë vjetëve, në të cilën të ishte skolpitur, në vija të trasha,Tutankamon apo qoftë dhe një qenush, besoj se do të tregoje admirim dhe do emocionoheshe… s’besoj se do ta vrisje dhe aq mëndjen që atë vepër arti mund ta ketë bërë nën fshikëllimat e kamzhikut ndonjë skllav.
Si thua? Duhet ta “FSHIJMË” atë “copë gur” sepse u bë nga njerëz që i shërbenin (me ose pavetëdije, me ose pa vullnet) perandorit?
11 September 2008 @ 8:15 pm
Nuk jap dot vleresim per profesoret e letersise po ka te ngjare te kesh shume te drejte. Sidoqofte ky eshte nje problem tjeter qe nuk ka lidhje me ate qe dua te them. po te jap nje shembull qe te me kuptosh.
Nje profesori im mbas cdo teorie qe shpjegonte na thoshte: Nuk po ju them mendimin tim se nuk dua t’ju influencoj. Dua te krijoni mendimin tuaj.
Une them leri lexuesit te vendosin vete.
11 September 2008 @ 8:18 pm
Unë nuk jam shumë i qartë për kriteret që ke ndërmend të përdorësh në klasifikimin e shkrimtarëve për t’i shumëzuar me zero e kam llafnë.
Më vjen ndërmend një shembull me Sartrin, që ka qënë komunist apo jo?
Kur shkoi për vizitë në BS, pas saj deklaroi se në komunizmin e Rusisë, fjala e lirë respektohej dhe kishte liri mendimi.
Sartri vetë pohon më pas se kishte gënjyer, për hir të ideologjisë që besonte.
Provoje dhe shumëzoje dot me zero Sartrin nëse mundesh.
11 September 2008 @ 8:23 pm
Dhe isha i bindur që diku e kisha ndeshur emrin e poetit Tufa:
11 September 2008 @ 8:24 pm
e lexova qe heret kete, em-o, e lexova. se s`du me thon naj llaf tjeter, po s`kisha lexu mo para naj testicularitet te tille. ec e fol per partishmeri pastaj, e nga kush, nga dikush qe sipas ar(sch)tikullshkruares na paskerkesh perdorur teori kritike te padegjuara me pare ne Shqiperi, e perndeja ki duhesh te paskerkekesh te drejte postulatore… tufa tufa zerdeli`, ka qen` i kong.
11 September 2008 @ 8:27 pm
@ J. :
Ndersa supa gurgullon
XYZeza po sqaron
Sigurisht qe Sartre ka qene mashtruar. Sigurisht qe ai ka ca pika te erreta. Por ai nuk ka shkruar romane per fshataret e lumtur te Rusise dhe as per xhaxhi Stalinin. Ka bere filozofi. Dhe madje te holle. Sartre ka ardhur ne vete pas 1956 me pushtimin e Hungarise. Aty jane ftohur komunistet e Europes.
Kurse shkrimtaret tane nuk kane bere filozofi, as ekzistencialiste as kaçamakiste. Kane shkruar si kane mundur per ta nxjerre djalin e beut me mendere te medha, dhe leckamanin me qurra. Sartre nuk ka shkruar “ku t’i kerkoj rrenjet e tua, Parti ?”. Pastaj, pastaj, ajo qe e ngaterrojne shume vete eshte barazimi komunizem shqiptar = komunizem europian. Juhuuuuuuuuuuuuuu sa larg jemi. Lodhej xhaxhi Enver i shkreti t’i demaskonte Berlinguerin e Zhorzh Marshene, dhe me te drejte. Sepse keta te dy nuk ishin surrati i tij qe i shkonte ne plumb te tjeret, si Sadami ne vakt. Keshtu qe me mase gjithçka.
11 September 2008 @ 8:28 pm
komentin me icik me shume detaj e ke ktu, bro. aty ka ora 5:55 pm (peshk gmt) ne 10 te vjeshtes se pare…
kto jon biblike, me me pyt mu LostT-o. dhe une s’i fal edhe sikur t’mos dine se cer jon tu bo… coglioni….
11 September 2008 @ 8:30 pm
duke vazhduar Eren …. Dhe jo partia antikomuniste shqiptare e as herojte e burgosur te luftes kunder mediokritetit.
11 September 2008 @ 8:38 pm
O XYZ,
?????
Po ti bojsh i cike hesapet ai profesorati hershem qe ka studju ne BS sa vjec i bie sot ??
Se shumica ka shku per lesh o burre. Nuk e di cbehet ke fakulteti perkates, por personalisht besoj se me problem duhet te jete kualiteti i profesoratit te ri, sepse pas viteve ‘90 pra i takon nja 18 vjet te mira, ne degen e letersise shume rralle qellonte shkonin nxenes cilesore. Me e mira qe mund te te priste ishte te katapultoheshe ne gazetari. Perndryshe, marsh, mesues do beheshe ndaj nuk u ve faj pse dega ishte krejt e papreferuar. Prandaj, ne deget e mesuesise perfshire ketu dhe letersine shkonin nxenes te nivelit nen mesatar ne gjimnaz. Dhe me te miret, synonin gazetarine si fillim. Pastaj pale ca ngelesh per tu bere profesore universiteti.
Prandaj prej 15 vjetesh e pakta, profesoret e rinj qe ka prodhuar ajo dege duhet te jene nje pjese e mire “merre me leng se mishi mbaroi”. Gjithesesi, nga ka shku ajo Laura, se kjo eshte teme fiks per te
Studimi i letersise duhet te kete nje program zinxhir qe fillon nga 8-vjecarja e gjer ne fakultetin perkates. Dhe i gjithe ky program duhet te kete konsistence. Mirepo sot ndodh shpesh qe dhe pse mesuesit e letersise jane te diplomuar rishtas, u takon te japin mesim kalamajve autore (shqiptare e te huaj) qe vete sjua kane haberin fare se nuk i kane pasur ne programin e fakultetit. Madje jo thjesht autore, por periudha apo rryma te tera letrare ku bejne pjese keto autore te panjohur. Prandaj per keto gjera duhet mbledh mendja. Une vete e konsideroj veten si njeri qe ska be hic letersi ne shkolle. Une se njof fare si lende. Ne brezin tim, mesonim me shenime, mesuesi se kishte idene ca jepte. Qendrime zyrtare e tekste per autroret e rinj, apo interpretime per to nuk kishte fare. Na e jepnin Fishten ta lexonim e sdinin te na e shpjegonin. Une dhe sot se lexoj dot ate shkrimtar gjigand, aq ma ka shpif menyra si na e trajtonin ne shkolle. Kur nuk ishte ende koha per ta kuptu e per ta interpretu Fishten, me mire mos e fut hic ne program. Pas kaq vitesh, prape ka kaos, dhe pse libra shkollore ka plot. Eshte urgjente te gjendet paqe dhe te shikohet mire e te vuloset nje version KORRENT i historise se letersise shqiptare te pakten, qe kalamajte mos hallakaten. Edhe nqs mbi apo nenvleresohet nje autor pune e madhe, te pakten te kete nje konsistence ne tekste dhe ne qendrime le te themi per 10 vjetet e ardhshem. Se keshtu eshe bere corap fare. Dhe keta kaqolet e sojit te Agron Tufes, duhet me perpara te mendojne se ndersa ai flet pufka te tilla, kalamajte e shqiptareve shkojne ne shkolle dhe presin te mesojne dicka. Ndryshimet ne Histori, qofte te letersise e qofte te ndonje gjeje tjeter, duhet bere kur kushtet te piqen dhe te kete nje qendrim te ftohte e objektiv, pasi per te ka rene dakort shumica e njerezve qe e kane studiuar dhe analizuar. Se u bene lesh robt nga koka. Jo zogu ishte i mire, jo ishte i keq, jo romani i Ben Blushit, jo historia e LANC, jo e qendisi Marigoja apo erdhi flamuri me vaporr, jo e ngriti ke ai ballkoni apo ke ai ballkoni tjeter, Jo Kadare burre i keq e kriminel, jo po burre i mire. Ndani mer mendjen per nje version, qofte dhe me rrena, e lejini kalamajte te besojne. Hajt se tere bota e pallon me rrena popullin e sjemi ne te vetmit. Dreqi e mori kane nevoje femijet per heronjte e tyre shkrimtare, luftetare, apo flamurtare. Koha avash avash i kullon te gjitha dhe e verteta nuk harron te vije.
11 September 2008 @ 8:44 pm
Per cfare profesorati e ka fjalen ai qe hedh poshte gjithe profesoratin e asaj kohe? A nuk kemi patur ne profesore te shkelqyer letersie qe na ngulen dashurine per librin dhe letersine e na njohen me perlat e letersise boterore? Femijet e mi studjuan ne shkolla nga me te mirat ketu ku jam, po nuk mesuan aq sa une per letersine klasike boterore, nga profesore si Filip Ndocaj, R. Idrizi, P. Jorgoni etj. Ata kane diskutuar me ne, e na kane recituar dhe poezi perla autoresh te ndaluar shqiptare e te huaj, na mesuan si te analizojme nje veper letrare, si te shkruajme e shprehim mendimet e ndjenjat tona etj etj. Ka patur njerez, mesues qe punuan shume e me pasion dhe qe duhen nderuar dhe jo flakur pa mirenjohje.
11 September 2008 @ 8:53 pm
Rruga e Dibres : po ç’perle zeza na kane mesuar ! Ende me Danten dhe Shekspirin ? Askush s’po i hedh poshte, por ja ku dolem aty ku thashe une : o mik, neve na ka ngelur ora heret. Siç e tha dhe Luçi, ne s’kemi bere letersi fare : nguleshim ne nje Shekspir dhe madje dhe atij te shkretit i gjenim kufizime ideore. Naim Frasherin nuk e kishim aq qejf nga fundi sepse ishte panteist. Dhe kjo s’ishte mire per ateizmin. Nuku behet me kesi analizash Kallullash dhe Brahimash. Keta duhen vene ne bufe, per zbukurim. T’iu thuhet falemnderit por tani kemi te tjera pune.
Ka pasur mesues shume te mire, te zellshem e punetore, POOOOOOR, prapeseprape, pengje te realizmit me veprat e shpifura qe na servirnin. A s’me thua : mban mend ti, ne ate kohe, sa shkrimtare te shekullit te XX-te ke studiuar ? Une per vete, nuk mbaj mend me teper se ne shekullin e XIX-te. Madje dhe kjo me rezerva. Shkrimtaret e shekullit te XX i mora vesh jashte shtetit. Yhyyyyyyyyyyy sa shume ishin ! E une e Luçi mbushnim koken me Maksim Gorkin !
11 September 2008 @ 8:55 pm
Nones time letersi i ka pas dhene Nonda Bulka (former Chri chri).
Me tregon qe po lexonte nje pjese nga Ana Karenina (ku harron lodren e cunit kjo). Edhe nona ime (ndjese paste) ishte prek edhe kishte thene “s’vazhdoj dot me”. Edhe Nonda, me i prekur se ajo, me grusht tavolines: “Lere, lere, lere…” tre here dhe koken mbi grusht.
Patetike, he? E keqe kjo, mer? A? Me standartet BBF, not cool enough? Ne kohe te monizmit ka ndodh. Edhe na rrofshi per vere me gjithe kul-llik e Tosun Bac, tha!
11 September 2008 @ 8:57 pm
O XYZ O po ca i jep pendes tate te ndritur ti mer ?
Viagra ? hihihih
Sa vjec je ti daje ????
Se une e kom bo gjymnazin ne vitet e katrahures. Per ate po flas.
Oh ku ma gjen, te me kishin mesu te pakten Danten e Shekspirin ashtu si duhet. Ku ma gjen ato mesuesit e vjeter. Po vari lesht, edhe Gorkin sdo ta kisha pas hic problem. E di si eshte puna me letersine (xhanem jo vetem me te) , te duhet nje nisje e mire, nje formimi fillestar i mire. Pastaj ai qe do ecen perpara vete.
Por kur e merr ferra uraten, kur permbysen te gjitha sic u permbysen ne kohen time, ju HUP KOKRRA TE TANEVE o burre :P, ene msusve, ene sdine ma ku e kane koken e vet. Prandaj nuk duhet me i permbys. Ruji ato qe ke, gjersa te jesh gati per ti zevendesu.
Une shyqyr kam bo 8-vjecaren xhanem, asaj i falem, e rujte zoti se do kisha ngel anjorante krejt !!!
11 September 2008 @ 8:58 pm
Duhet me i shkatërru edhe universitetet… se i kanë hap komunistat që kanë bërë të vuajë 95% e popullsisë
11 September 2008 @ 9:00 pm
Qe ta kuptosh i cike ma mire ti XYZ.
Neve na i hoqen librat fare. Ato te vjetrit i hoqen se kishin politike. Te rinj nuk qisnin dot.
Si perfundim neve mesum i MUT te madh qe ta hash ti ene Agron Tufa hihihi
Shaka kjo
11 September 2008 @ 9:19 pm
Per ata qe kane mbaruar shkolle para ‘90 Problemi dhe debati per profesoret do te jete i gjate se sejcili flet nga eksterineca e tij. Dhe kjo eksperience ka te bej me fatin se ke profesor ka pasur. Me kujtohet ne gjimnaz kam patur ne vit te dyte nje profesor qe jo pak e njohin ne Korce (N Dako) por kur na shpjegonte Kadarene na shpjegonte edhe ato qe nuk lejoheshin te shpjegoheshin, dhe ata qe kerkojne lincimin e Kadarese dua tju kujtoje se Kadare kishte disa gjera qe nuk jane thene sot per ta bere ate hero por ai i kishte qe atehere kur vetem ti thoje ato gjera denoheshe. Dhe ne vitin te tjeter kam patur nje Pallosh te gjate s’me kujtohet emeri tani por mbaj mend se vetem per arat me grure dhe kooperativat fliste. Pra mua me bie te debatoj me veten nese ka qene me vlere edukimi i letersise ne ate kohe apo jo. Pale pastaj te debatoj me XYZ qe i fshin te tera.
Por ajo qe ka me shume vlere eshte biseda me ata qe mbaruan pas ‘90 ne kohen e Demokracise ku ne vend qe mediokriteti te merte fund ai u be lemsh. Librat kishin vija te zeza ku permendej emri i ndonje merumi. Faqe te tera te grisuara pa menduar se faqaj mbara pas ishte me vlere, dhe fati i keq i kishte rene qe ne faqen e pare te ishte dicka e keqe imorale medioker etj etj. Ku mesimi nuk behej fare. Dhe kam firke se sa here flitet per kohen e komunizmit njerezit kane ne kujtese vetem vitet 90. Harojen se ne vitet para 90 mesuesit qofte dhe ai Pallshi i gjate qenuk me kujtohet emri, na mesuan te lexojme libra dhe ta duam librin.Na mesuan dicka per patriotet tane dhe vepren e tyre, na mesuan se jemi shqiptare. Ndersa sot dashuria eshte vetem per Sopoperat e TV Top Chanel, apo fjalorin e pasur te K/ministrit ne parlament. Prandaj amani mos beni krahasime te tilla se po na perzihet stomaku. Se komunizmi vdiq ne vitet ne 90 pra nuk ishte ai komunizmi qe njihni ju. Ai ishte shume i keq mizor cnjerez shakaterues. Nuk ka fjale qe te pershkroj komunizmin nga negativiteti, por perseri nuk ishte komunizmi qe kane njohur disa te rinj ketu.
11 September 2008 @ 9:23 pm
Sigurisht që Sartre ka qënë mashtuar kur me vetëdije po gënjente??
Nuk e di çfarë të bën të shprehesh me “sigurisht” dhe ka qënë “mashtruar”.
Pse sigurisht, dhe nga kush ka qënë mashtruar? Kalama e gjetën Sartrin që e mashtruan?
Është shumë e thjeshtë: vajta, pashë, fola, gënjeva!
Pse duhet rehabilituar Sartre dhe jo Jakov Xoxa psh apo Mirtush Kuteli?
Filozofia ndikon më shumë në ecurinë e historisë sesa letërsia. Edhe Marxi, Kant, Niçe, Heidegger filozofë kanë qënë dhe u vënë mbi vete një qerre me të meta për rrjedhën e historisë së botës mbarë e jo vetëm të katundit tonë që quhet Shqipëri.
Po pikërisht te masa spo biem dakort. Edhe aty ku nuk puqemi fare është te shumëzimi me zero. Pak a shumë ti po thua që sipas kritereve të mia unë do shumëzoj me zero kë të dua, ai tjetri kë të dojë e të gjithë ne njësoj. Tani më thuaj nga ana matematikore: A mund të shumëzosh zero me zero? Del vlerë e panjohur herën e fundit që kontrollova.
Monpasani a nuk ishte i rrymës realiste? A nuk e nxirrte ekuivalentin e bejlerëve frëngj me mendere të mëdha dhe leckamanin me qurra? Çfarë të bën ty ta gjykosh ndryshe atë dhe ndryshe shkrimtarët tanë?
Një fjalë e urtë kineze thotë: Mallkimin tim të kesh, të jetosh në një epokë interesante. Pushteti politik ka formën e një piramide ku qëndron maja dhe vjen poshtë drejt bazës. Letërsia sado e lidhur të ketë qënë me regjimin, si aktivitet qëndron larg majës. Po, ndikohet, por ka edhe vlera. Në çdo regjim ka patur dhe do të ketë shkrimtarë dhe disa kanë mallkimin e të jetuarit në një epokë interesante, ndërsa të tjerë kanë mallkimin e të qenit mediokër. Nga mallkimi i parë të shpëtojnë vlerat universale që mbart, nga mallkimi i dytë, nuk ka zot letërsie që mund të të shpëtojë dot.
Këtë rishikim sipas asaj që shkruhet këtu unë e shikoj me synimin e zënies së vendit të shkrimtarit që do çohet. Çohu ti të ulem unë!
Nuk kritikohet letërsia sipas ndjenjave personale të secilit. Ky lloj rishikimi letrar i ngjan atij “çekut të bardhë” politik të Evropës. Prishini ju vlerat e atyre që kishit se do vijnë “të bardhët” të rehabilitohen mbi ata që u vranë. Po mendo se çfarë po vret!! Pa shiko njëherë çfarë po vret me dënimin e shikimit mbi menderet e mëdha të beut!! Po legjitimon shfrytëzimin kapitalist, po kthehesh në mesjetë. Dhe u shkon shumë për shtat ky lloj rishikimi elitave sot. Nuk bën gjë tjetër veç riciklim tiranie.
Dhe thua se mos nuk janë ndikuar këta që quhen shkrimtarë sot prej të djeshmëve? Nëse dje kishte soc-realizëm, sot ka soc-banalizëm.
Mesa kam vënë re unë, TË GJITHË shkrimtarët e sotëm janë produktet e atyre dje. Të gjithë. Ka që e pranojnë se janë dhe shohin dallimet. Ka që nuk e dallojnë dot dhe janë fatkeqë në riciklimin e anës më të keqe të asaj letërsie, duke bërë të njëjtën gjë pa vetëdije. Madje duke menduar se janë kundër asaj letërsie.
Realizmi socialist ishte rrymë letrare, duam apo nuk duam ne. Siç është neoklasicizmi, surrealismi, postmodernizmi etj. Mund të jesh pro ose kundër rrymës parimisht. Për shkak preferencash. Po kujdes se po hodhe poshtë rrymën krejt duhet të fshish nga defteri edhe ata të tjerët…që nuk ishin shqiptarë por që shkruanin njësoj në të njëjtën këndvështrim. Kishin veç fatin jo të mallkuar të mos jetonin nën atë rregjim.
Dhe për të bërë këto dallime nuk mund të jesh Askushi. Mund të thuash se je Askushi, po atë gjë ishte Odisea ai që e ka thënë i pari.
11 September 2008 @ 9:30 pm
YES!!! Ka lezet kur iken per ne shpi me ndjenjen qe dikush i ra goshdes se debatit bash ne koke! Nuk lexoj mo per momentin. FLM, J!!!
11 September 2008 @ 9:41 pm
Javen e kaluar lexoja nje biografi te Heminguej, shkruar nga ish sekretarja e tij ne dy vitet e fundit te jetes se tij 1959-1961. Ajo ishte 20 vjec, kish studjuar ne nje shkolle shume te mire katolike por ku ndalohej studimi i klasikeve si Stendal, Tolstoj etj nga shek i XIX. Heminguej i bleu asaj gjithe veprat e atyre shkrimtareve dhe i tha se neqoftese nuk lexon dhe studjon ata shkrimtare nuk mund te kuptosh letersine apo te behesh shkrimtar i mire.
Brezi im ka lexuar ne Shqiperine e diktatures Heminguej, Remark, Sartre, Simon de Bauvoir, Camus, Kafka etj, e bile, jashte klases sigurisht, kemi diskutuar per ta, me disa nga profesoret tane te letersise apo lendeve te tjera, me te cilet kishim miqesi. Ndoshta kjo nuk ndodhte me ne brezat e mevonshem, por kjo ka qene e vertete ne brezin tim. Kujtoj qe profesori i letersise ne mature, Filip Ndocaj, shkrimtar e shok i ngushte me Migjenin, kur dikush i kerkoi te na fliste per vleren artistike te nje vepre te soc. artistik, sepse e kishim pyetje provimi dhe nuk ishte ne tekstin e letersise, e kapi librin per cepi e duke e valvitur na tha ne mes te klases: Doni vleren artistike te ketij? Po jua them, eshte 5 leke (te vjetra, sigurisht)
11 September 2008 @ 9:47 pm
Rruga e Dibres : dale dale se nuk eshte aq lehte sa thua ti. C’Kafke ke lexuar ti ne kohen e diktatures ? Perralla po tregojme tani ? Ku ka qene Kafka ne program atehere ? Kafka shihej si armiku me i madh i realizmit. Absurdi i jetes nuk njihej fare si ide ne socializem. Jeta ishte e bukur dhe me plot qellime.
Po Simone de Beauvoir ? Ne endrra thua ? Nese i ke gjetur nen dore me shoket e tu, atehere OK. Por ne program shkollor nuk puthte Kafke apo Camus apo de Beauvoir. As Sartre. Le te dale njeri ketu e te me thote qe asokohe kemi studiuarin “Muri”, “Neveria”, “Ekzistencializmi eshte nje humanizem”, “Mosha e arsyes”, etj. etj. Le te dale njeri ketu e te thote qe e ka lexuar “Seksi i dyte” te de Beauvoir ne ate kohe !
Nga keta qe ke permendur, vetem “Asgje e re nga fronti i perendimit”, “Harku i triumfit”, “Lamtumire arme”, dhe “Per ke bien kembanat” studioheshin. (Remarque, Hemingway). Te tjeret, kur te putheshim me Milon.
11 September 2008 @ 9:52 pm
Jo or daje jo, mbase si keni lexu. Por te pakten i lexoni sot, se ju te pakten mesuat te lexoni, u edukuat te lexoni, u mesuat si ta kuptoni, interpretoni dhe ndjeni nje veper letrare. Shkolla dhe msusi e boni detyren : Ju brumosi !!!!
Kurse une se lexoj dot as sot, edhe pse titulli qenka sh joshes
11 September 2008 @ 9:58 pm
Ah po, dhe pastaj tha ate shprehjen e famshme: Nuk lind femer, po behesh!
p.s: XYZ po e pata gabim shprehjen korrigjoje ti.
11 September 2008 @ 9:59 pm
Po me mua c’patet mor te mire? Sikur ju kam zene vendin e punes gjithe pedagogeve te dynjase…
Luci, aj still llavju end aj bin misin ju so mac, uaj du ju hejt mi?
Sa per temen, cdo lloj pasurimi apo rishikimi i historise se letersise, eshte ne fakt nje rishkrim i saj. Dhe ky proces do te ndodhe vazhdimisht, ashtu sic edhe ndodh vazhdimisht kudo. Mos u shqetesoni kaq shume
11 September 2008 @ 10:06 pm
Iris & Luçi :
Sartre dhe de Beauvoir qene te paret qe nxoren teorine e dashurise “contigente” (rastesore). Ka dashuri normale (burre e grua), por krahas kesaj, burri dhe gruaja mund te shohin majtas-djathtas, dhe keto quhen “rastesore”.
Kur shkonte Simona ne mal me ndonje bandill, i dergonte leter Sartrit : o po ç’me ka bere nje kapje ai çuni, papapapapa si ishte, te keqen e lezetit
E keshtu, por hajt se do t’ju flas me gjate ndonje dite, mbajeni mire me mua, mos me nxehni deri ate dite
11 September 2008 @ 10:10 pm
XYZ, nuk kane qene te paret, po gjithsesi mendoj se do qe me interesante kontributi intelektual se sa jeta e simones
11 September 2008 @ 10:11 pm
Te rishkruash letersine?!!! Vetem ideja e te menduarit tregon injorance! Dhe po te ishte zoti Tufa gjeniu i gjenive, apo truri me i ndritur, nuk do kishte as edhe nje shans te vetem qe te rishkruante historine e letersise, sepse ajo eshte ekzistuese dhe nuk eshte imagjinare, ajo eshte bashkangjitur me mendjen, me ndjenjen, me bagazhin dhe me te gjithe ate pike kulminante te njeriut qe si te mendoje, si te mos mendoje, eshte e pranishme. Po, plotesisht dakort, te pasurohet dhe te korrigjohet,te zbulohen ato vepra me vlera te rralla dhe t’i ofrohen lexuesve, te thuhen dhe te theksohen anet negative dhe ato pozitive. Por jo te pershkruash nje figure te vetme…
11 September 2008 @ 10:13 pm
Atyre qe linden ne vitet ‘80 e me vone mund ta kene te veshtire te analizojne qofte per mire apo per keq letersine e realizmit socialist ne Shqiperi. Per ne, nje cike me te vjeterit duhet te na kujtohet se ajo letersi ishte arma kryesore e shtetit te diktatures se proletariatit per te formuar dhe deformuar ‘Njeriun e Ri’: nje koncept i majmunezuar nga ‘Uebermensh’ i Nietzsche - s.
Keshtu qe ‘I take issue’, me ndokush qe perpiqet ta paraqise ate letersi si ‘innocent’. Ishte ky ‘Njeri i Ri’ i gatuar ne kuzhinat e diktatures me furnelat me vajguri te realizmit socialist qe ne fund te fundit kontriboi me force ose me dashje ne krijimin e atij sistemi pasojat e keqija te te cilit po ndjehen edhe pas 17 vjetesh.
Historia e letersise shqiptare duhet te rishikohet, ashtu sic duhet te rishikohet cdo gje e atij sistemi. Askush, perfshire autorin e shkrimit qe po komentohet, nuk po ben thirje per ndalim librash (a book ban), askush nuk po kerkohen te digjen librat ne mes te shesheve.
Rishikim, nuk do te thote te hidhet poshte gjithcka (fundja edhe po e hodhen neve, bordi i cmimit Nobel ne Suedi, prape do e vleresoje Ismail Kadarene, ashtu si vleresoi juria e International Man Booker Prize veprat e Kadarese, edhe pse ato nuk mund te futen plotesisht ne kategorine e realizmit socialist).
Ne fakt sa me pare te behet ky rishikim, aq me pare do te dale Shqiperia nga ky batak as mish as peshk, as diktature as demokraci ku eshte tani. Sepse problemi in vertete ne shqiperi nuk jane rruget me gropa, por trute me gropa te shume njerezve qe akoma spo zgjohen plotesisht nga koma e rende ku e futi propaganda e diktatures me ndihmen e letersise se realismit socialist (examples of such books can be given on request…)
11 September 2008 @ 10:56 pm
Agron Tufa thote:
Ky nuk dashka ta rishkruaje por ta shkruaje. Eshte si puna e Hebrejve me ato gjerat e tyre. Torah u shkrua e s’i hiqet presja. Por interpretimi i ra ca robve te lechitur qe interpretimet e tyre nuk i shkruan por i kalonin goje pas goje derisa me ne fund i shkruan. Eshte e debatueshme nqs pas interpretimit ME SHKRIM te Torah ajo mori fund, apo iu dha nje jete e re. Rezultati ishte krijimi i nje kaste ‘te diturish’ ku poplli shkonte per mend qe s’i kishte vete.
Kshuuu qyyy ky Tufa do me u bo Farise i Letersise Shqipe. Rabinet vijne me vone (pas nje periudhe inkubimi prej 1000 vjetesh:))
11 September 2008 @ 11:08 pm
Per ata qe jane kunder ‘rishikimit’. Me c’po lexoj ketu rishikimi paska nisur…prej jush
11 September 2008 @ 11:28 pm
O Agron Tufa,jepit Cezarit ate qe i takon”te gjitha paudhesite e botes”??!!!!!!!as edhe nej te mire,?nga zeroja ta fillojme ,?se ashtu do zotrote?
Pse o te qifsha udhet, e tua,te gjitha pudhesite? Po ky vend,mori nje malok andej nga veriu dhe jugu dhe i hapi syte,1957 ky vend per here te pare ne historine e tija hapi nje Universitet,sepse ishte nje vend me 90 % analfabet.
Si thote labi,po te shaje edhe une ,Agron ,te qifsha udhet,o i vrare!
11 September 2008 @ 11:36 pm
ne ne duhet nje histori letersie si kjo:
http://www.sovlit.com/
11 September 2008 @ 11:40 pm
Agroni sigurisht nuk perfaqson Dibren,sic ka qef te lavderohet,por nje shtrese,shkrimtarucesh te politizuar,qe me shume luftojne per interesat e tyre,se sa per te ndricuar te vertetat sic duhet.,objektivisht.,pa anaksuar,paragjykimen e vet.
Agron Tufa(tuaf)shpalos,paragjykimin e tija,dhe menyra se si shprehet te le te kuptoje se ky ,ka zbuluar letersine shqipe,letersija shqipe qe fillon ,kur u ngrit ne karier, Agroni,dhe partija e tij Demokratike ,me udheheqsine e tijaSB.Agroni eshte militant partie.
12 September 2008 @ 12:07 am
Si mund ta shani A. Tufen kaq rende, kur as nuk e njihni, as nuk e keni lexuar, dhe as e keni idene e formimit dhe bindjeve te tij? Ky diskutim do moderuar, pasi ashtu si 99 perqind e dikutimeve te tjera ka degjeneruar ne idiotesi.
Sa per dijeni, A.Tufa eshte nje shkrimtar shume i mire, i vleresuar dhe i perkthyer e i botuar ne disa vende(ju keshilloj te lexoni romanet e tij, Merkunen e Zeze, apo Fabula Rasen, apo Duelin. ose poezite e tij Avangarde Engjejsh etj).
Sa per sqarim (me kot xhanem) ai nuk po kerkon as shuarjen as denigrimin e ndokujt. Edhe sikur tia jepnin atij ta rishkruante kete historine (qe ai nuk do e pranonte) ai nuk do te linte jashte saj shkrimtaret. Ama duhet kuptuar qe ne kete histori ka nevoje te integrohet “letersia e burgjeve”, memuaristika, apo letersia e ndaluar dhe e satanizuar nga komunistet. Ne kete histori duhet trajtuar socrealizmi si socrealizem, e jo si art suprem e absolut. Tufa nuk thote qe duhet fshire fare socrealizmi, por i duhet dhene vendi i merituar. Perpiquni te jini sa me objektive, mos sulmoni njerez per te cilet as nuk e keni idene.
Na nje poezi nga Tufa
Ndjenjat
I
Ndjenjat jane pleh i mire,
pleh i ndezur me ferment.
Me to gjembace ke perterire.
E tash indiferent
sheh se ndjenjat shterren krejt:
djerrina ditesh zverdhen.
Gjembacet behen me te mprehte
sa zogu braktis cerdhen.
Fushetira shtrihet e perpikte
nen bryme, frymemekur.
Elmaz i henes therrmon yjte
dhe can kungujt e eger.
II
Me ndjenja rriten vec gjembace.
Me mire pa ndjenja fare.
Me mire shalo te ziun vrac
t’absurdes nate shqiptare.
Dhe kur te msysh te kater anet -
shushatur ne merzi,
hapesire e kohe si verbanet
t’i besh lesh e li,
pa ditur ku, pa ditur pse,
pa shkak, pa qellim
persa kjo nate ne hon e fsheh
te terrte nje mbarim.
E kur galop ne zgrip ia beh
pa prere vrull, as turr,
te ftohten flater honi ndeh
tash a heredokur
Me ndjenjat rrisim vecse gjemba
se jemi fis gjembacesh
na rreh absurdi neper rremba -
Ky fis shqiptar palacosh
(aj dedikejt it tu maj uan end onli lov of maj hart, ju nou dhet aj uill lov ju longtajm
)
12 September 2008 @ 12:44 am
Po pse mer bab, kush ju ka ndaluar ta bënit?
…
Prap Sekretarët e partive të fakulteteve ju ndaluan?
Është bërë pllëmbë e universitete dhe prap me programet e viteve ‘70
12 September 2008 @ 12:51 am
une mer daj s’kam ndermend “ta bej”, po fakt eshte qe “s’ po e bejne”, pra dicka fshihet pas atyre fjaleve babaxhane me gjase konservatoriste ndaj c’kemi trasheguar
12 September 2008 @ 1:00 am
Kjo pra është e keqja, sepse, ashtu si ti, askush nuk ka ndërmënd “ta bëjë” …sepse ndoshta s’dinë se ç’duhet bërë, ose dhe nëse e dinë se ç’duhet bërë e dinë që nuk janë në gjëndje ta bëjnë, dhe nga këtu s’ngelet gjë tjetër për “të bërë” përveç përbaltjes së veprës artistike të artistëve shqiptarë të periudhës së realizmit socialist.
Fjalët babaxhane ndoshta ju kujtojnë këtyre të sotmëve, që përderisa akoma nuk janë zëvëndësuar veprat e tyre, këta të rinjtë DUHET TË KRIJOJNË dhe të tregojnë që kanë menderçe të ulet në antologjinë shqiptare
12 September 2008 @ 1:08 am
Kisha kohe pa kaluar ne kete “qymezin virtual” ku me shume se substanc ka krokellitje sqepesh. Tani c’po me vjen nje gjume. Po shoh kete filmin “Mjeku nga Stalingradi” (1958). Behet fjale per roberit gjerman ne luften e dyte boterore, kthimin e ketyre ne Gjermani dhe peripecite e tyre.
Nje gje nuk kemi mesuar mbas ketyre 15 viteve. Te respektojme mendimin e tjetrit, sidomos kur ky argumentohet me se miri.
Qe ta pres shkurt, duhet te mos ta kufizojme veten tone ne alternativa qe perjashtojne njera-tjetren (mutually exclusive), o “te rishkruhet” o te rishikohet, o te zhduket dhe te rilind etj. Jemi ne pluralisem. Duhet te mesohemi qe te mendojme se e verteta nuk eshte qellim ne vetevete. Rruga eshte. Prandaj edhe shkenca. Cfare do te thote, se historia shkruhet ne disa libra, ne disa menyra, me perfundime te ndryshme dhe ideologji te ndryshme. Duhet te kuptojme qe nuk ka vetem nje produkt ne treg, por disa, qe jetojne paralelisht. Decentralizimi fillon ne koke dhe jo ne institucionet tona. Duhet te mesojme pra te mendojme ne numrin shumes, dhe jo te kerkojme absoluten, porse te kerkojme te ndihemi rehat me relativen, me ate qe besojme “vetem” ne, packa se dikush tjeter e refuzon. Ky eshte individualiteti qe promovon sistemi kapitalist. Flini pra mendjen o popull, o do jetojme ne sistemin feudal, ku jane te tjere qe vendosin per c’ka besojme dhe c’ka do te bejme me jeten tone (bujkrrober); ose do te jetojme ne sistemin kapitalist, ku jemi vete ne qe zgjedhim. Po cfare mendoni ju te zgjidhni kur ju shani Tregetaret e ideve, rezoni stendat me mallin e tyre, i godisni dhe u kerkuni tribut ketyre tregetareve?
A ju o popull jeni te humbur! - Shpetimtari juaj!
12 September 2008 @ 1:22 am
Historia zyrtare nuk mund te kete shtate tete variante subjektive Trumc. Ajo shkruhet nga nje ekip akademikesh qe duhet te jete sa me i paanshem (dhe une o Edrus me modesti nuk e kam vendin aty).
Problemi eshte a) akademiket nuk bien dakord dhe b) mungon vullneti politik per nje reforme te tille. Gjithsesi me ose pa kete debat, ajo reforme do te behet sepse eshte e nevojshme.
uer iz shi?
12 September 2008 @ 1:35 am
Poetet flasin me analogji, si Jezusi. Kur ta bejne antologjine zyrtare do te flas shkoqur se do kem cfare te citoj.
Por deri atehere….
Ne nje fshat kalonte vetem nje perru qe gurgullonte nga mali. Mirepo doli njeri dhe tha eshte timja. Doli tjetri e tha eshte imja. Dolen dy vete, moren cekane dhe draper, dhe u turren te mbronin ate pjese qe ata mendonin se ishte e tyre. Njeri thoshte ma ka lene baba. Tjetri bente be “shtojzovallen” (Halili), tjetri zinte be per sisen zanave te malit (Muji), dhe dy te tjeret benin be ne draperin dhe cekan. U mblodhen me ne fund kryepleqte e fshatit te pleqeroni mbi pleqerine e tyre. U mblodhen edhe graria e fshatit te bisedonin se kush ku do i lante teshat. Dhe u mblodhen djemte e pleqeve te vendosnin se nga do kalonte lumi per vaditje. Pasi u grinden mire e mire e nuk sosen gje, vendosen te shkojne tek “shtate pashe mjekra dhe shtate pash shtati” (tek firma e keshillimit do te thoshim sonte). Erdhen ne fillim pleqte, pastaj erdhen grate, dhe pastaj burrat e gravet. Lereni perruan te rrjedhe - u tha plaku i mocem pleqve te fshatit. Lereni perruan te rrjedhe - u tha edhe grave. Lereni prruan te rrjedhe- u tha edhe burrave.
12 September 2008 @ 2:15 am
ja dhe origjina e logjikes se legjendarit Adam Smith, pishtar i demokracise
12 September 2008 @ 4:27 am
Shiko do vij prape , sepse nuk mund te merret per argument nje turp inteektual apo me mire nje mendim skarco i lloit te XYZ apo apologjete te Hic letersise si TUFA-t qe kaner mbushur rreshtat e gazetave sot ne kohe AMULLIE , duke u paraqitur si maja e dijes…..
E gjithe retorika Juaj (dhe kesaj rradhe po flas gjysem seriozisht spse ti je per tu meshiruar ) permblidhet ne prurje te argumenteve sa poshte e lart te emrave te njohur ne disa fusha dhe kryesisht te letersise pa dhene asnje mendim tuajin me vlere , se si mendoni vete ,pa qene te nevojshme te perseritesh deri ne merzi e bezdi se si mendon nje francez per nje problem shqiptar qe nuk ka lidhje fare…jo vetem fare por aspak me mendimin normal shqiptar.
Te flasesh per LETERSI do te thote te dish te pakte historine e mendimit letrar te SHQIPERISE , te dish burimet dhe frymzimet letrare te shqiptareve te lidhura me periudha te ndryshme te mbijetetses e jeteses se tyre , te dish nivelin kulturor e ekonomik te tyre se cfare ka perfaqesuar ne kohen e prurjeve letrare te tyre, por ne te njejten kohe te kesh aq njohuri (jo filloriste si XYZ e FH) per shkallen e emancipimit te popujve ne bote qe kane suoportuar ne kohen e FASHIZMIT edhe letersi.
Teori si te Tufes me “tufe” qe te kujtojne nje jargaman nga Kosova si pune Martini qe thoshta “me nder realizmi soc” jane tamam produkte te nevojtoreve ideore te ketyre lloj hicerve.
E ku e ka te keqen Realizmi (si cdo rryme mund ti ngjitet nje mbiemer nga politika ) po themi socialist ?
Se i kendoi dhe shklruajti njeriut te punes , jo kriminelit , jo shpirtvoglit, jo vandalit ,jo banalit , jo te ndyrit , jo gojcpuarit e mendime vrerit ?
Se pasqyroi ate lodhje e vuajtje shekullore te ketij populli qe u rropat per pak buke e pak ndershmeri , per pak drite e per pak arsim ?
Apo se nder rreshta u fut dhe ajo qe u quajt Parti per te monopolizuar djersen e mundin e tij ?
Ai art dhe krijimtari , eshte shembulli i vetem historik se si nje kulture behet masive , se si nje shkrimtar lartesohet deri ne nivele botrore si Kadare e Agolli…Ai art e produkt i artisteve te te gjitha fushave eshte shembulli me i mire per te kuptuar kete kohe te marresh te “terapise shok” qe nuk i lidh asgje me Shqiprine e letersine shqiptare , pervecse ne tufa me filososfe te henes e produkte te fantazise e karierizmit te semure.
Dhe nuk po flas ketu se mora shakas nga TUFA-t por nga njeri qe akoma nuk i ka ardhur rradha per ti thene se emrat e nderuar qe permend shpesh jane turp dhe vendim per tu mos u perfaqesuar me ne Letersi prej tyre , ne se marrin vesh e per cfare arsye i perdorin . Edhe teknikisht do ti vije rradha te kuptoje z.XYZ se absolutisht nuk ka kuptuar gje per Bukowskin e Hajdegerit pervec te drejtes te njohe nje gjuhe e te shese P….me tonelata sikur po na thote ndonje gje !
Kjo semundje foshnjore e ka emrin as me shume e as me pak por MOHIM TOTAL, i cdo veprimtarie prej 45 deri ne 85 ,nje periudhe prej 40 vjetesh ku nje popull qe nuk kishte qene kurre i tille ne jeten e tij me format me te rregullta , norma ligjore , letersi art e kulture ne jeten e tij .
Kjo do te thote qe te lihet ne dore te te marreve historia e tij dhe e hapave te pare te hedhur prej tij ,qe duke hequr edhe buken nga goja pergatiti (vaj medet !) gjarperijte e tij qe kane ngritur koken e mendojne se u erdhi dita.
Lereni lumin teb rrjedhe se nuk ka nevoje ti ndrrosh shtratin me sofizma!
12 September 2008 @ 5:01 am
OPSS!
Atëhere na duhet dhe Akademia… ndoshta… sikur
12 September 2008 @ 8:36 am
Hypur mbi kalin e verber te antikomunizmit, kaloresi TUFA , sulet revan ne “fushen”” e letersise socrealiste dhe asgjeson/fshin nga faqja e dheut gjithcka qe eshte kultivuar aty per 40 vjet.Dhe ja rezultati-nje SHKRETETIRE.Dhe pasi ka rikonstruktuar shkretetiren e mbetur me metodologjine antikmuniste , domosdo, ajo qe mbetet eshte vetem TUFA duke admiruar vetveten!!
Ja tezat e teknologjia asgjesuese te KUOTES ZERO qe propozon z.Tufa:
>
1.Leterisa e realsocialist nuk ka aptur as identitet, as gjuhe!!, as logjikie te shendoshe njerzore
2.Ajo eshte NJE KRIM I ORGANIZUAR TERRORRIST mbi njeriun
3.Fryma e felligesht e dogmes komuniste ka felliqur TE GJITHE LETERSINE!!
O TEMPORA , O MORES!
12 September 2008 @ 9:36 am
A Tufa.
Integroje ,kush te pengon.
Por sic shikohet,Agroni nuk e ka problemin me Letersine,por personalisht me Ditero Agollin.
Agroni kerkon te eklipsohet Diteroi me Agronin,po pse o Agron,qendro dhe ti ne letersi,kete po thote Diteroi.Pse udashka te rishkruhet Diteroi,mor Agron.
Diteroi eshte pjese e Historise se Leteresise ,pjese e jetes,populli di ta beje vete dallimin dhe seleksionim.Agroni,Jo!Se nuk eshte Komunist,apo jo?
Seleksionim, bejne vetem Komunistet,per te zgjedhur racen,…ne Demokraci ka vend per te gjithe,pra edhe per Diteroin,edhe per Ismailin,edhe per letersine 45 vjecare!
Me zor nuk behesh i madh, o Agron.,sa do i presekutuar te kesh qene.Rigoni nuk behet lis.
nuk ka sense kjo kerkese e Agronit.,jetonim ne diktature,po te ishte ndryshe ,driteroi do te ishte ne spac.,nuk eshte faji i diteroit…
12 September 2008 @ 9:47 am
Spiritus : pikerisht kjo eshte ! Realizmi socialist eshte nje rryme letrare e deshtuar, dhe sa me shpejt te çlirohemi nga ajo, aq me mire do te jete per letraret e rinj.
Sa per Dritero apo tjeter, le te rrine, s’merret kush me ta. Ajo qe duhet bere eshte qe ai te mos merret si shembull. Dhe kaq. Shembujt e letersise sone per letraret e rinj te ardhshem nuk mungojne : periudha e Zogut, me nje dore te mire shkrimtaresh te rinj te talentuar. Ne periudhen e socializmit, le te dalin nga hija te gjitha veprat e ndaluara dhe le t’i studiojme persa iu perket vlerave letrare.
Per mua, romani me i mire shqip i asaj kohe qe kam lexuar ndonjehere ka qene nje roman i Koço Kostes. Nuk ia mbaj mend titullin, por di qe ai roman me eshte dukur ndryshe nga turma.
Ketu nuk po permend Kadarene sepse ai eshte nje kantier i madh, dhe do te duhen vite qe te analizohen te tera shkrimet e tij. Dmth, per mua, kocke e madhe.
Por per keta te vegjelit, me Zylo Kamber e me Demke e me luane tunelesh, ju lutem, neve e morem dozen se lindem ne ate kohe, por te mos helmojme dhe te rinjte me kesilloj letersie. Le te permenden neper manuale shkollore, por te mos percillen kurrsesi si maja letrare ku duhet marre shembull. Se keshtu e shoh qe realizmi socialist do te ulet kembekryq dhe per nja njeqind vite te tjera.
12 September 2008 @ 9:56 am
sol-nox thotë:
12 Shtator 2008 @ 12:07 am
Si mund ta shani A. Tufen kaq rende, kur as nuk e njihni, as nuk e keni lexuar, dhe as e keni idene e formimit dhe bindjeve te tij?
Vertet nuk e njohe edhe une ,por ne kete shkrim ai nuk na paraqitet me vargjet e tija ,dhe veprat e tija.,por me nje gjikim politik,pra ai ka mar rolin e politikanit ne letersi.Ne qoftese ai me te drejte, hedh drite mbi politizimin e letersise ne 45 vjet socializem,Agroni po mere persiper politikisht,te heq te gjithe letersine e 45 vjeteve ,pa perjashtim, dhe te zevendesoje ate ,me letersine e burgjeve.!
Sigurisht letersia e 45 vjeteve ,ka shume politizime dhe ekzagjirime,mediokritet etj,por por seshte e vertete se eshte e gjitha.,mediokritet.ATufa po flet hapur ,ti Dritero,ke qene komunist,prandaj as edhe nje veper e jotja,nuk duhet te ekzistoje ne historine e letersise.Ka sens kjo?Per mua jo,e jo!
Driteroi po shprehet bukurt,te pasurohet historia e letersise,dhe jo te rishikohet,duke i thene edhe Agronit,se edhe ti Agron je pjese e letersise,
(kam parasysh letersine e burgjeve,ose asaj te pas burgjeve.
Seleksionim ose fshirje te historise se leteresise,bejne ose komunistet ose fashistet.Agroni me duket se ben pjese ne kete te fundit,si menyre e te menuarit,ne mentalitetin e tij.
Ne fakt as njera as tjetra, nuk duhet te pranohet.Populli di vete te beje seleksionimin.Populli nuk imponohet.
12 September 2008 @ 10:06 am
@XYZ
Pse ke frike mer Yahoo.,pak me larte ke thene:
Me kete rast nuk eshte se dal ne mbrojte te ndonje ideje,por logjikisht ti XYZ,qe sigurisht je i mencur per veten tende,nuk meresh vesh.
Edhe mos koke_cares,per ate letersi,edhe i friksuar nga koka_e care…se letersia e realizmit mund mund te rrije edhe per 100 vjet!!!!!!!!
.
12 September 2008 @ 10:09 am
Po Artian, populli e ben vete perzgjedhjen. Populli lexues, e ke fjalen ti.
E ky populli lexues, kur lexon perrallat e Agollit dhe i krahason me ç’shkruante bota ne ate kohe dhe kete kohe, i vjen per te qeshur.
“Shkelqimi dhe renia e shokut Zylo”, le te permendet ne librin e historise se letersise. Te thuhet qe ky roman beri buje ne ate kohe sepse ashtu ishte lexuesi, ashtu ishte formimi letrar i lexuesve, por te mos thuhet kurrsesi qe ne kete veper ne gjejme gjenialitetin e ketij apo atij, dhe se ky roman eshte nje nga perlat e shkrimeve shqipe. Se po thame keshtu, do te ngrihet nje student i kenduar dhe do te thote : ore, pa daleni pak, dini gje juve ç’shkruhej ne bote ne ate kohe ? Dhe si shkruhej ? Do te me thartoni trute ende me perrallat e Demkes me kalem ne vesh ? Jo de jo, sepse Agolli ne ate roman (dhe ne asnje tjeter te tij) nuk ka folur per Lulin e vocerr te Migjenit qe une e kam pare me syte e mi. Nuk ka folur per asnje poet apo shkrimtar te pushkatuar apo varur. Nuk ka folur fare per burgjet, per internimet. Keni pare ndonjehere nga lart, nga dritarja e katit te kater nje SKODE te ngarkuar me plaçkat e dikujt qe do internohej ?
E dini qe keto gjera te ngelen ne kujtese sa te jesh gjalle ? Kur t’i shkruante Driteroi keto, e kur ta paraqiste jeten siç ishte, atehere Driteroi bente epoke. Por sa kohe qe ai kerkon rrenjet e nenes andej kendej, come on, le te kalojme ne diçka tjeter se ska kohe !
12 September 2008 @ 10:32 am
po kush e linte driteroin te shkruante per kamione me placka e shkrimtare te pushkatuar… pse i bini ne qafe driteroit te shkrete?
kush e linte ate te shkruante per mjerimin?
bashke me ndihmat, makinat apo armatimet qe na dha bujarisht Rusia, na transmetoi edhe shume optimizem (te genjeshter), i cili me kohen na u ngjit aq shume ne lekure sa filluam te besonim qe qe i vertete… edhe dritero