Konkurenca, motorri i shoqërive të lira
Pa frike mund te them se konkurenca eshte motori dhe shpirti i zhvillimit te nje shoqerie te lire e demokratike ne tere aspektet e sektoret e saje vital te administrimit e menaxhimit te biznesit, pushtetit, e jetes shoqerore. Ne baze te lirise dhe barazise se kushteve te konkurences percaktohet jo vetem shkalla e demokracise se nje vendi apo kombi por edhe shkalla e zhvillimit e mirqenjes se tije e qytetareve te tije.Mirpo armiku me i madh i konkurences eshte monopolizimi i tregut i ideve e deri i jetes se njerzve sic bejne vendet diktatoriale qe cdo gje merret dhe vendoset nga nje grusht njerzish ku historia na ka mesuar nder shekuj se ku eshte zbatuar apo lejuar te zbatohet kjo praktike mbytese kombet e tyre kane shkuar ne buze te gremines apo kane rene ne gremine fare e jane mbuluar me pluhurin e harreses te historise.Per me teper, monopoli jo vetem perqendron pasuri te madhe ne menyre te padrejte ne nje grusht njerzish por eshte ne te njejten kohe vrases i zhvillimit te shoqerise e vendit ku zhvillohet duke nxitur e perkrahur korrupsionin, rushfetin krimin e organizuar si fenomene mjaft negative te nje shoqerie ne lengim.Mirpo ky monopolizim e perqendim i fateve te vendit e zhvillimit ne nje grusht njerzish apo te nje njeriu te vetem sic ishte rasti i regjimit qe nganjehere mendojme se e kemi lene pas nuk arrihet e nuk ndoll brenda nje nate pasi edhe kure ndollin grushte shteti ju duhet ca kohe per a konsoliduar pushtetin e tyre.Nese shqiptaret realisht duan te dine se ku ndollen nga kush qeverisen e cila do jete prespektiva e zhvillimit integrimit e perparimit te vendit mjafton ti referohen e masin nje element mjaft percaktues sic eshte KONKURENCA.Konkurenca ecen e zhvillohet ne raport te drejte me lirite me lirite dhe te drejtat themelore te njeriut dhe ne vartesi te lirise percaktohen edhe zhvillimi , integrimi e begatimi i nje vendi . E per te siguruar keto liri e barazi shoqerite perendimore kane krijuar e zhvilluar shtetin demokratik e kapitalist ku funksioni i tije kryesor eshte roli i kordinatorit te shoqerise mbledhjes e rishperndarjes se ardhuave nxitja e mbeshteja e individeve e grupimeve qe premtojne progres e zhvillim e jo pirivatzimi i te drejtave te shqerise qe nuk kane agje te perbashket me sistemin demokratik.Pra me pak fjale ngritja dhe funksionimi i sistemit demokratik eshte ne funksion te lirive e te drejtave te qytetareve ku padyshim nje vend mjaft te rendesishem ze edhe liria dhe barazia e konkurences per te garantuar ritme te larta zhvillimi e progresi.Pra themeli dhe baza e zhvillimit e nje shoqerie demokratike ne tere aspektet e saje mbete konkurenca e lire .Padyshim qe politika e politikanet duhet te jene ne balle te promovimit te ideve e alternativave qe garantoje zhvillim te shoqerise shiptare ne te tera aspektet e si e tille formacionet politike ne shpalosjen e ideve alternativave e vlerave te individit, ku strukturat e tyre duhet te dalin nga nje konkurence e forte ne te tera aspektet qe percaktojne neser njerezit qe do te ngjiten ne vendimmarrje. Pra te atyre njerzve qe do te vendosin apo ndikojne ne jeten e zhvillimin tone e qe natyrshem jo vetem qe duhet te jene perfaqesuesit tane por edhe ekstrakti jone me i mire e kualitativ.A e realizojne kete parakusht te rendesishem politikanet tane ? Le te bejme nje analize te thjeshte e mbi bazen e saje ti japim pergjigje kesaje pyetje mjaft te rendesishme.Baza e konkurences ne politike eshte vota e lire dhe e ndershme e lexueshme dhe reptesisht e numrueshme e qytetarit shqiptar apo antarit te partive politike per zgjedhjen e srukturave partiake te te tere spektrit politik shqiptar.Se cfare eshte bere me voten e qytetarit shqiptare gjate ketyre 16 viteve qe eshte pranuar se paku verbalisht pluralizmi dhe sa ka ndikuar kjo per e zgjedhur alternativen apo inividin me te mire nuk ka cfare thote me teper njeriu nese thote se gjate tere kesaje kohe zgjedhjet kane qene jasht sandarteve te njohura demokratike. E mbi bazen e kesaje i jepet pergjigje edhe konkurences se lire apo kushteve te konkurimit per pasoje ne kete menyre kemi ercaktur edhe zhvillimin e integrimin e vendit pra kemi gatuar me duar tona apo te te tjerve gjithsesi shqiptare realitetin qe shqiptaret po e jetojne e natyrisht ju takon edhe ta gjykojne.. Mirpo ne kete kuader mendoj se nga shtypi dhe zerat e fuqishem brenda por as nga misionet monitoruese te nderkombetareve nuk i eshte kushtuar vemendja e nevojshme dhe e domosdoshme respektimit te votes se lire e te ndershme brenda formacioneve politike.Per mua respektimi dhe garantimi i votes se lire e te ndershme brenda formacioneve politike percakton jo vetem dhojin e qeverijs por edhe respektimin e votes se qytetareve shqiptar ne zgjedhjen e ngritjen e trukturave legjislative e ekzekutive te vendit. Kjo behet edhe me e rendesishme ne ngritjen e funksionimin e formacioneve politike qeverisese e suksesin qeverisjes te ketyre formacioneve e respektivisht ne zhvillimin e vendit pa nenvleftesuar edhe ato te opozites pasi respkmi i votes se lire ndikon drejtepersedrejti ne forcen e vizionin e opozites pra te pushtetitit te se nesermes apo ruajtjen e pushtetit aktual nga degradimi qe te vjen ga mungesa e kontrollit e pasqyres ne pushtet qe ne sistemin demokratik kete rol e ka opozita.Pra me pak fjale nje formacion politik qe nuk respekton voten e lire e te ndershme per percaktimin e strukturave te saje duke mbytur konkurencen e ndalur identifikimin e triumfin e njerzve qe mbartin vlera bejne qe forca e formacionit politik te reduktohet e antaresia e saje te rullet. Per pasoje nje formacion i tille politik kurre nuk mund te perballoje zgjedhje e lira e te ndersme per zgjedhjen e organeve legjislative e ekzekutive te vendit e kjo eshte dhe arsyea kryesore qe e Shqiperi ka 16 vjet qe nuk respektohen sandartet demokratike ne zgjedhje te pergjithshme apo lokale qofshin ato.Nje formacion politik qe nuk njef dhe respekton voten e lire e konkurencen e ndershme brenda formacionit te tije politik pra nje formacion qe nuk njef e nuk zbaton demokracine e brendesme brenda radheve te saja kurre nuk mund te pranje e respktoje voten e lire te qytetareve shqiptare e per pasoje kurre nuk duhet pritur e shpresuar se nje formacion i tille politik mund te implementoje demokracine e ngreje sistemin demokatik funksional.Antidemokraca eshte diktature e fshete po e hapur qofte ajo qe sjell vetem stanjacion mjerim e braktije te atdheut .Ato formacione politike ne shqiperi por dhe me gjere qe njohin e respektojne lirite dhe te drejtat themelore te njeriut ne programet e tyre, mbeshtesin, inkurajojne dhe garantojne voten e lire dhe te ndershme te te gjith antareve dhe simpatizanteve te saje duke garantuar liri te plote te konkurences se ideve e promovim te vlerave te individeve ne funksion te ngritjes se strukturave legjitime e paraqiur ekstrkin e vlerave te grupimit te tije politik padyshim qe i takon e ardhmja.Te tera praktikat e vjetra apo rudimntet e mbetura nga sistemi i kaluar sigurojne vetem vazhdimin e anarshise e gjendjes aktuale ne Shqipei duke garantuar vetem deshtime te radhes pamvarsisht demagogjise qe premtojne reforma e zhvillim.Deri tani kame bere nje pershkrim te asaje qe ka ndollur ne politiken e shoqerine shqiptare por me e rendesishme eshte per te hedhur ide qe nese aplikohen e kalojme kete staniacion politik , ekpnomik e integrues.Meqense i perkas te djathtes dhe per hir te se vertetes e djathta nuk ka qeverisur Shqiperine ne keta 60 vitetet e fundit mendoj se te djathtetet qe ne vendet ish komuniste jane ekzakt antikomunistet ju takon e drejta morale e historike per ta nxjerre Shqiperine nga ky batak.Tani megjithse une e bera nje percaktim se kush jane e duhet te jene te djathtet prapeseprape eshte nje deshire e brendshme e gjithsecilit pozicionimi i tije politik, por edhe kjo kapercehet nese zgjerohet baza e vendimemarrjes.Pra asnjeri nuk ka te drejte te etiketoje tjetrin kur duhet te jete vota e gjithsecilit qe percakton lidershipet politike e aprovon programet politike e ekonomike gjithnje ne funksion te krahut politik e jo sic eshte vazhduar gjer tani qe krahet politike te ndryshem se paku verbalisht kane implementuar programe politike e qeverisje te majta e te njejta.Nese i marrim te mireqena e serjoze thirrjet e liderve te Partise Demokratike per konsolidimin e bashkimin e se djathtes atehere si fillim kjo nisme apo thirrje duhet pershendetur por bashkimi dhe konsolidimi nuk mund te behet mekanik e aq me keq me urdher te „peshkut“.Qe te arrihet nje bashkim , rikonfigurim apo rithemelim se pari duhet bere regjistrimi i antaresise te spektrit te djathte mbi bazen e nje data base per cdo komune e bashki ne tere Shqiperine. Ne kete menyre duke zbatuar parimin nje antar nje vote zgjidhen lidershipet drejtuese te komunave e bashkive se bashku me kryesite e tyre qe jane atomatikisht antarete Kuvendit Kombetar.Per kete lihet nje kohe e pranueshme ndermjet Kuvendeve rajonale e Kuvendit Kombetare duke ju dhene mundesine individeve qe duan te konkurojne per Kryetar te se djathtes e Sekretar te Pergjithshem qe te takojne antarsine ne rang komune e bashkie qe te punojne per te siguruar mbeshtetjen e antarsise e te zgjedhureve ne Kuvendin Kombetar.Numri i antareve te kryesive per bashki e komuna te llogaritet mbi bazen e antarsise duke pasur ne konsiderate qe pjesmarrja ne Kuvendin Kombetar te afrohet diku rreth 5000 delegate.Kjo mendoj ne vija e pergjitheshme eshte menyra me e mire per bashkimin e se djathtes pa pragjykuar askend e duke i dhene mundesine gjithsecilit qe te shpalosi idete e alternativat e tije.Ne fund te procesit Kryetari dhe Sekretari fitues i te djathtes qe mund te konkurojne dy e dy por edhe individualisht i propozojne me kandidatura alternative per cdo vend ne kryesine e se djathtes qe duhet te jete afersisht sa porofole qeveritare mund te kete qeveria e djathte.Kryetari me ekretarin e Pergjithshem e me kryesine e zgjedhur ne fund te punimeve hedhin per aprovim programin politik, ekonomik e social te se djathtes se bashkuar qe realisht eshte programi i Kryetarit e sekretarit qe fitun ne Kuvendin KombetarNe konkluzion te ketij shkrimi mund te them se shqiptaret duhet ta dine dhe ta kene te qarte se kush ju garanton konkurencen e lire e kushte te barabata konkurimi ju garnton zhvillimin, integrimin e begatimin e vendit te tera te tjerat jane demagogji e paster komuniste. Eshte ne dore te tyre pra eshte ne doren tone te zgjedhim sot edhe neser te ardhmen apo te shkuaren.
AJET DELAJ
NEW YORK
25 August 2008 @ 4:05 pm
Or daj, ndaje me paragrafe, fut naj presje, shif mbaresat e fjaleve… pa konkurrenca dhe monopoli jane njesoj gjithandej, vec forma te tjera, demagogji te tjera ua vajisin rrugen, mu si ate shukun e bukemisrit qe i rraset fytit te gjeldetit, a k a, ne, konsumatoret pa atme`.
25 August 2008 @ 4:34 pm
another take
25 August 2008 @ 8:21 pm
Po pra. Verini paragrafe shkrimeve me yahoo se na lodhet! Ku keni mesuar te shkruani keshtu fillim e mbarim shkrimi i ngjeshur si me piston? I bete gërmat azmatike me zor.
Adminave gjithashtu do ju lutesha te mos i botonin pa paragrafe, nese eshte e mundur, se eshte teper e veshtire per ta ndjekur dhe lexuar.
Ajet, me aq sa arrita te lexoj aty me maske oksigjeni
monopolizimi qe thua ti, ose me sakte mbajtja nen kontroll e cmimeve dhe e oportuniteteve dhe situatave, padyshim qe eshte nje autokraci e maskuar si demokraci. Kjo haset deri diku pothuajse kudo, po ne masa signifikante haset ne “demokracite” si puna e kesaj tones qe jane ose vende ish komuniste, ose ato vendet “demokratike” sic jane nje sere shtetesh ne Lindjen e Mesme dhe ne Azi.
Ne ekonomi p.sh. kontrolli shkon deri aty sa dhe sot ne “treg te lire” çmimet shqiptare jane shume me te larta se ato evropiane po ti krahasosh me rrogat, po shume here jane me te larta dhe po ti krahasosh thjesht si cmime. Referoju atij artikullit te flesh ne Shqiperi dhe te punosh ne Greqi, qe thote se fshataret shkojne blejne ushqime ne Greqi se jane me lir. Ose faktit qe ne Shqiperi kushton me shtrenjt minuta e bisedes telefonike se ne Evrope, fale “konkurrences se lire” te pjer.dhur qe kemi, dhe shtetit akoma me te pjer.dhur qe i lejon keto.
Apo dhe plot aspekte te tjera ekonomike.
Ne politike ke Berishen qe momentalisht eshte simboli i autokracise, qe i ka thithur oksigjenin PD-se si keto germat tende te ngucura dhe nuk zbret qe nuk zbret nga kali. Po boll mer cjap thuaji (meqe je i djathte sic thua) se u bene 2 dekada hipe-zbrit. Leri rradhen te tjereve tani dhe lere politiken shqiptare te zhvillohet dhe te meret me dicka tjeter, pervec Berishes.
Kuptohet deri para 3 viteve kete rekord e mbante Nano, qe jo vetme qe ishte qeveritari me i korruptuar ne historine e qeveritareve shqiptare, po dhe nuk e kishte problem ta tregonte hapur qe s’i plaste per gje ne bote, se me shume jetonte jashte me pushime sesa ne zyre. Sic dhe ben tani qe eshte parlamentar.
Kurse privilegj apo te drejte morale qe thua nuk kane si te kene te djathtet per ta nxjerre nga menxyra vendin, meqe keta nuk kane udhehequr per 60 vitet e fundit sic thua. Se pari nuk eshte viti 1992 po 2008. Se dyti vete pricipi i demokracise nuk ka vend per privilegje dhe te drejta morale qeverisje apo nxjerrje nga balta, sic thua ti.
Puna eshte qe tek ne mungon nje sistem i tille ku njerzit zgjidhen ne baze te meritave dhe planeve per vendin. Ata zgjidhen ne baze te retorikave qe shpesh vijne mbas puceve te tipit “futja popullit qe kur ti shkoje thika ne palce ai te ankohet dhe te na shikoje ne si alternative, jo keta qe jane aktualisht ne pushtet”.
25 August 2008 @ 8:44 pm
Cmimet ne Shqiperi s’jane me te larta sepse ka monopol. Po flas ne pergjithesi, sepse ne telekomunikacion ka “collusion” midis Vodafonit edhe AMCs.
Cmimet jane me te larta ne vendet e varfra per shkak te dickaje qe quhet nga ekonomistet “gjoba e varferise.” Kuptohet ketu faktorizohet gjendja politike, korrupsioni ..etj — por faktori kryesor qe ndikon ne cmimin e larte eshte mungesa e infrastruktures.
E dyta, diktature nuk dmth gjithmone qe eshte gje e keqe. Singapori eshte diktature, por eshte nje nga vendet me te pasura dhe me kapitaliste ne Azi.
25 August 2008 @ 8:52 pm
Gjergji, po pra diktatura eshte si patatja; dhe buke dhe gjelle. Ne qe kur e humbem ate u beme keq.
Kurse per cmimet, monopolit ju referova meqe e kishte permendur autori, po thashe “mbajtja nen kontroll e cmimeve dhe oportuniteteve dhe situatave”. Kjo padyshim perfshin korrupsionin, pasi korrupsioni behet mjeti qe mundeson keto gjera.
Pa he dhe nje here, pse jane cmimet e celularise dhe telefonise me linja me te shtrenjta brenda per brenda Shqiperise sesa ne vende te tjera? Teknollogjia a nuk eshte njesoj? Ca kosto me shume ka operimi i tyre ne Shqiperi, apo hasin veshtiresi valet elektromagnetike nga atmosfera politike shqiptare?
Po mire ja po e zeme keto, po produktet e tjera?
25 August 2008 @ 10:08 pm
TE NDERUAR LEXUES KENI SHUME TE DREJTE PASI ARTIKULLI KA DALE SI COPE DJATHI SI FORME POR PER TE VERTETEN NUK ESHTE FAJI IM PASI KESHTU E FORMATON WEB SITE I PESHKUT PA UJE.
I AM SO SORY
AJETI
25 August 2008 @ 10:15 pm
sorry — me “rr”
25 August 2008 @ 10:17 pm
O xhibo ..une kam hallin tim qe po ma mat koken ATT Wireless me pe, t’rri qaj ene hallin e celularve n’shqipri!
25 August 2008 @ 10:18 pm
dhe gjithashtu “Me falni” ose “Me vjen keq” ne vend te “I am sorry”
Ok Ajet, here tjeter mbasi e hedh shkrimin, kliko “ruaj dhe vazhdo” qe ta shikosh si duket. Dhe ke mundesi ta ndash ne paragrafe. Po shpresoj se kur te vine administratoret do e ndajne.
Kurse per komente mos prit shume, se ato zakonisht “prevalojne” nga temat politike jo nga temat qe merren me problemet duke lene menjane politiken.
26 August 2008 @ 12:46 pm
Teme interesante klo qe ngacmon Ajeti.Ai i meshon me shume fushes se politikes kur trajton temen e konkurences por une do te thosha se kryesorja dhe mbi te gjitha duhet trajtuar konkurenca ne ekonomi.Kur politika ushtron kompetencat e saj ne drejtim te favorizimit(edhe nepemes ligjit) te subjekteve dhe personave te caktuar te cilat pastaj jane edhe sponsoret kryesore te politikes konkurenca ne politike asht vetem fasade.Sado te mundohen rryma te tjera te mbijetojne ato jane te destinuara te fiken pa ndezur mire motorret.Alternimi i pushteteve te ne po e verteton se po shoqerohet me respektimin nga ana e protagonisteve te politikes te interesave te sponsoreve dhe nuk ka si te ndodhe ndryshe po te shohim ne retrospektive ato qe thone politikanet kur jane ne opozite dhe ti nxjerrim ne ditet kur jane ne pushtet dhe thone se jane per shtet ligjor.
26 August 2008 @ 9:31 pm
Shkrimi nuk ishte i keq, veç do te ishte mire te vazhdonte me te keqiat e monopolit dhe te mirat e konkurences, duke e lene vete lexuesin te kuptonte dhe arsyet politike te kesaj gjendje te mjerueshme te ekonomise.
26 August 2008 @ 9:45 pm
autori:
Ku eshte e majta, o ti i te djathtes?
Une qe jam i te majtes,nuk shoh gje ku eshte e djathta ku ka qene dhe ku do te jete,ajo e shkrete djathte!!
Edhe une vet qe jam i majte nuk po e mare vesh,a jam i majte apo jam i djathte!?
O mik nuk po e kupton qe ne Shqiperi ka lesh edhe li bashke,nuk meret vesh,se te gjithe si ata te djathtet edhe te majtet,edhe doracet,me i ven e marrin buket,me i ven,i paguajne dritat,ujin,njesoj i paguajne taxat,me i paub,mblidhen, me i ven i pijne kafet…