Kadare: sa afër Italia për shqiptarët, sa larg Shqipëria për italianët
Kadare: sa afër Italia për shqiptarët, sa larg Shqipëria për italianët
Më shumë se një intervistë, takimi me Kadarenë do të ishte një bisedë. I tillë është edhe qëllimi, një bisedë e lirshme mbi Shqipërinë dhe Italinë, nga e cila më vonë do të mund të shkëputen çaste e fraza që do të përdoren në dokumentarin italian “Albania, il paese di fronte” prodhuar nga Istituto Luce,
Shkrimtari komenton marrëdhëniet Shqipëri-Itali në dokumentarin me burime arkivore “Shqipëria, vendi përballë”, që pritet të dalë së shpejti në qarkullim nga Instituti Luce
Më shumë se një intervistë, takimi me Kadarenë do të ishte një bisedë. I tillë është edhe qëllimi, një bisedë e lirshme mbi Shqipërinë dhe Italinë, nga e cila më vonë do të mund të shkëputen çaste e fraza që do të përdoren në dokumentarin italian “Albania, il paese di fronte” prodhuar nga Istituto Luce, mbi historinë e Shqipërisë të shekullit XX.
Por nga një bisedë që parashikohej e shkurtër, flasim për mëse një orë e gjysmë papushim. Shkrimtarit i duhet pak që t’i harrojë kamerat që i kanë kthyer përmbys dhomën e tij të ndenjes në pallatin e Boulevard Saint Michel ku kalon një pjesë të madhe të muajve të vitit, mikpritës e i interesuar që gjithçka të shkojë mirë, pyetja i shërben si ngacmim për të vërshuar plot pasion në ligjëratën e vet. Botojmë këtu një pjesë të bisedës, që ka si bosht qendror marrëdhëniet Shqipëri-Itali.
Duke vënë në pah se dokumentari, i pari në Itali që shteron historinë shqiptare nëpërmjet arkivave kinematografikë, i drejtohet publikut italian. Ndaj vërejtjet kritike të Kadaresë ndaj disa qëndrimeve të Italisë me Shqipërinë bëhen edhe më shumë interesante, pasi përmbajnë atë element dinjiteti e kritike që i mungon politikës shqiptare përballë të huajve.
Zoti Kadare, në një vështrim të gjerë historik, ku do të ndaleshit për tu marrë më gjatë në marrëdhëniet Itali-Shqipëri?
Mendoj se jashtë çdo paragjykimi politik, ose gjeostrategjik, ose kulturor, marrëdhëniet Shqipëri-Itali, kanë të bëjnë me marrëdhëniet Itali-Gadishull Ballkanik. Gadishulli Ballkanik, është më i vjetri e më i madhi i Evropës. Ndër të tre gadishujt e jugut është, mendoj, kryesori, në kuptimin historik dhe kulturor për arsye që dihen. Janë tre gadishuj, të tre të rëndësishëm, Apenin, Ballkanik dhe i Pirenejve. Secili ka dhënë më tepër se gjysmën e qytetërimit evropian: Ballkani me grekët e vjetër; Italia me kulturën e saj latine, e pastaj me Dante Alighierin e me radhë; Pirenejtë që kanë dhënë, po të përmendim Don Kishotin, për të dhënë një shembull të thjeshtë.
Këta janë gadishujt pa të cilët nuk mund të kuptohet Evropa. Kur themi marrëdhëniet Itali-Gadishulli Ballkanik, është një gjë tepër e rëndësishme sepse janë marrëdhëniet midis dy gadishujsh dhe në këtë kuadër Shqipëria zë një vend të veçantë. E them këtë jo sepse unë jam shqiptar dhe ju jeni një televizion italian dhe unë duhet tani të gjej patjetër në mënyrë artificiale pikat e afrimit, por sepse kështu ka qenë.
Shqipëria është përballë Italisë, vendi më i afërt, vendi që ka pasur gjatë 1000 vjetëve të Mesjetës marrëdhënie të ngushta, edhe më përpara, gjatë kohës së latinëve me Italinë marrëdhënie kulturore ekonomike, ushtarake, vendi që ka, si të thuash, si një ballkon përpara një ndërtese të madhe. Italia për Shqipërinë, dhe për gjithë këtë anën West Ballkan, Ballkani perëndimor që i thonë, ishte fqinji më i madh evropian, imediat, i afërt, i drejtpërdrejtë, jashtë teorive kjo.
Prandaj kështu shpjegohen marrëdhëniet shumë të ngushta që kanë pasur principatat shqiptare, sinjorët e Shqipërisë me Italianë, që nga kohërat e vjetra, qoftë konfliktuale siç kanë qenë me Romën, qoftë jo-konfliktuale siç kanë qenë, miqësore, gjysmë miqësore, prapë konfliktuale, kanë qenë marrëdhënie shumë të ngushta.
Ju i shihni si marrëdhënie gjeografike e historike. A kanë arritur këto marrëdhënie, sipas jush, të krijojnë edhe një bashkëpunim kulturor? Sidomos duke pasur parasysh që pesëdhjetë vjet të regjimit komunist i ndërprenë lidhjet.
E keqja e kësaj pune në historinë shqiptare është se në gjysmë shekulli komunizëm, komunizmit i interesoi edhe që këto marrëdhënie t’i zbehë, t’i sfumojë, t’i bëjë sa më të parëndësishme. Kështu për shembull, janë zbehur marrëdhëniet e mëdha që Shqipëria, principatat shqiptare kishin me Romën, me Venedikun, me Vatikanin, me Mbretërinë e Napolit, sepse kjo tregonte se Shqipëria kishte marrëdhënie me botën perëndimore, për të cilën komunizmi ishte armiku kryesor, kurse nga ana kulturore, akoma monstruozitet edhe më i madh.
Është sfumuar, është mjegulluar latiniciteti i kulturës shqiptare, ka një bazë, një taban shumë të fortë latin, jo pushtues, jo imitues, por po atë taban latin që ka pasur gjithë Evropa metropolitane. Shqipëria është i vetmi vend në Ballkan që ka një letërsi shumë të theksuar letërsie shqipe, shekullore, 300 vjet e ca, ku shkrimtarët më të mëdhenj të saj ishin bilingë, ishin dy-gjuhësh, shkruanin shqip, botonin shqip dhe latinisht. Domethënë një pjesë e mirë e kulturës shqiptare kanë qenë bilingë siç ka qenë kultura franceze, gjermane, portugeze, e të gjitha vendeve.
Gjithë shkrimtarët e shquar jo vetëm artistikë, shkruanin në dy gjuhë, në gjuhën e vetë dhe në gjuhën latine, pra ne e kemi këtë traditë që për fat të keq nuk e evidentojmë sepse na ka ngelur tradita e keqe e komunizmit që këtë traditë ta lëmë mënjanë.
Ju keni shkruar një libër, “Dantja i pashmangshëm”, nëpërmjet të cilit bëni një histori të Shqipërisë nëpërmjet Dante Alighierit. Si shtjellohet kjo marrëdhënie nëpërmjet një poeti?
Unë kam pasur prej kohësh dëshirë të shkruaj këtë ese për Danten sepse është një ese që tregon në mënyrë tepër të rrokshme sesi marrëdhëniet ndërmjet dy popujsh vihen në provë dhe një nga gjërat më të bukura që i vënë marrëdhëniet në provë, ose më e vërteta, është kultura, figura e Dantes si dukuri.
Kjo që ka ndodhur mes Shqipërisë dhe Italisë nëpërmjet Dantes është një shembull i shkëlqyer për kulturën evropiane, tregon se si dy popuj që kanë pasur histori të gëzueshme dhe të trishtueshme duke përfshirë edhe histori lufte, dhe një gjeni i pajton, një gjeni qëndron mbi stuhinë e kohës, dhe nuk ndryshon asgjë, në marrëdhëniet shqiptare italiane, pas katastrofës politike, izolimit të komunizmit.
Dante fitoi edhe mbi komunizmin, është një shembull kaq i madh ky, është l’ésprit européen, shpirti evropian quhet. Pra shikoni se se arriti që në atë komunizëm aq të pamëshirshëm që s’i dilte ballë kush, Dante Alighieri për çudi arriti t’i fitojë zemrat e shqiptarëve.
E keni quajtur një mrekulli të kulturës.
Pikërisht, kjo është një nga mrekullitë e kulturës. Dantja ishte i papërshtatshëm për komunizmin shqiptar, sepse ishte shkrimtari kryesor i Evropës, një ndër tre gjenitë kryesorë të Perëndimit, ishte i papërshtatshëm për veprën e tij, që ishte një vepër trashendentale, metafizike, fetare, kishte gjithçka që komunizmi nuk e donte, një botë tjetër që përshkruan, një botë imagjinare. Ishte i papërshtatshëm sepse të kujtonte terrorin komunist, ferrin komunist, e megjithatë arriti t’i shpëtojë vëmendjes së ngushtë duke qenë shkrimtar i fuqishëm.
Këtë kanë shkrimtarët e fuqishëm - nganjëherë arrijnë të gabojnë edhe diktaturat - i trullosin, ua marrin mendjen si të thuash. Dhe Dantja vazhdoi. Përkthimet më të bukura të Dantes janë bërë në Shqipëri gjatë komunizmit çuditërisht, pse, unë e kam thënë në esenë time, populli shqiptar si çdo popull i ish lindjes, kishte nevojë për Dante Alighierin, kishim nevojë për shkrimtarin që na tregoi ç’është skëterra mbi tokë.
Ka një moment përplasjeje në historinë e Shqipërisë dhe Italisë, është periudha ‘39-‘43, pushtimi dhe sundimi fashist, një katërvjeçar ku Shqipëria humb pavarësinë, por njëkohësisht merr një hov të ri modernizmi. Në vështrimin tuaj, si gjykohet sot pushtimi nga shqiptarët?
Çështja e pushtimit italian në Shqipëri, e pushtimit gjerman pastaj, mesa duket ka akoma vend për tu inkuadruar në histori, në mënyrë sa më të saktë.
Natyrisht - parimisht një pushtim është një pushtim - një pushtim është marrja e lirisë së një populli nga një vend tjetër, dhe pushtimi italian e kishte këtë paradigmë themelore. Ndërkaq në Shqipëri pati shumë konfuzion lidhur me pushtimin italian. Pati edhe kundërshtim të tij por pati edhe njerëz që e pranuan.
Historia nuk e ka bërë ende balancën se si është e vërteta. Kështu duhet marrë parasysh se sigurisht, në kundërshtimin e pushtimit italian do të luante rol edhe propaganda komuniste e cila, edhe sikur të ishte një vend mik Italia, jo pushtues, do ta urrente, jo pastaj që kishte arsye objektive për ta sulmuar, sepse komunistët, me po aq tërbim si Italinë, me më shumë se Italinë bile, sulmonin Amerikën që s’na kishte pushtuar kurrë, sulmonin Anglinë, sulmonin vendet e tjera perëndimore, Gjermaninë Perëndimore, që kishte aq përgjegjësi pushtimi po aq sa kishte Gjermania Lindore. Pra komunistët gjenin armiq ku u interesonin dhe për çudi me Italinë nuk ishin aq të ashpër sa ishin me këto shtete, nuk ishin të sinqertë kundër këtij pushtimi.
Pse u ngatërruan kështu shqiptarët me pushtimin italian dhe gjerman? Duhet të jemi të sinqertë dhe ta pranojmë kohën në rrethanat kur vjen koha dhe jo pas 50 vjetësh të gjykosh në mënyrë të shkëputur nga konteksti i kohës.
Jemi në vitet ‘39, ‘42, ‘43, në botë ka një përleshje të madhe midis dy kampeve të boshtit fashist dhe aleancës tjetër të botës së lirë, po prapë nuk ka qenë kaq e qartë siç na duket nganjëherë neve sot, sepse sot, në këtë botë të lirë perëndimore, bota e demokracive perëndimore, hyri papritur një shtet totalitar, një diktaturë mizore, Bashkimi Sovjetik, dhe këtu filloi konfuzioni. Domethënë në mbrojtjen e qytetërimit evropian kundër nazizmit, që ishte një gjë e drejtë të mbroheshin, u fut një fuqi mizore, një fuqi që ishte kundër këtij qytetërimi dhe në këto vende si Shqipëria, Hungaria, vendet e Kaukazit, ka shumë vende që patën konfuzion.
Ne kujtojmë se vendet e Bashkimit Sovjetik u ngritën të gjithë në këmbë kundër fashizmit. Nuk është e vërtetë, disa vende e pritën, disa popuj e pritën, nuk do thoja me gëzim por e pritën si një zgjidhje më të mirë se sa zgjidhja sovjetike komuniste.
Ndoshta një ngazëllim i tillë shoqëron edhe mbështetësit e tezës se pushtimi italian dhe ai gjerman vunë në vend, sadoqë përkohësisht, një padrejtësi që u ishte bërë shqiptarëve në 1913-ën me vendosjen e kufijve. E kam fjalën për krijimin e Shqipërisë etnike.
Po natyrisht. Edhe në Shqipëri u ndanë njerëzit në dy kampe: një pjesë që mendonte se Italia pavarësisht se e bëri këtë gjë, pushtimin, është fundja një shtet evropian, do të na sjellë civilizimin, qytetërimin evropian, dhe plus kësaj, luajti një rol të madh njohja e Kosovës së shkëputur padrejtësisht nga Shqipëria qoftë nga Italia, qoftë nga Gjermania, pra shqiptarët u gjendën përpara një dileme tepër të vështirë për ta zgjidhur, por komunistët ishin shumë miq me forcat më të këqija të kësaj aleance me rusët dhe jugosllavët.
Në planin kombëtar komunistët ishin praktikisht kundër Kosovës, kështu interpretohej në popull: këta ia dhanë Kosovën rusëve dhe serbëve, se ata kanë miq, kurse ne të tjerëve na thonin nacionalistë. Ne vërtet jemi me një forcë që kritikohet shumë si diktatoriale por ama ne sigurojmë Shqipërinë natyrale. Pra shqiptari i thjeshtë nuk e kishte të lehtë të orientohej kundër fashizmit me botën demokratike, ajo nuk ka qenë kështu, të dy palët kishin argumente dhe kundërargumente ku populli shqiptar u gjet disa herë në dilema të mëdha. Dhe kështu shpjegohet në Shqipëri lëvizja nacionaliste progjermane ose proitaliane që ishte e fortë gjithashtu dhe këtu u bë ajo që nuk e pranon historiografia komuniste ende sot, këtu ka qenë luftë për çlirim por po aq e fortë ose më e fortë se ajo ka qenë lufta civile, lufta për të marrë pushtetin.
(…)
Zoti Kadare, pse ebraktisi Perëndimi Shqipërinë? Pse e hoqi, siç keni thënë ju njëherë, edhe nga harta e shërbimit sinoptik?
Kjo është një nga gjërat e pashpjeguara mendoj unë, ose të shpjeguara në mënyrë jo fort të saktë. Perëndimi e ka quajtur të parëndësishme Shqipërinë. Ishte vendi që mund të shkëputej më lehtë nga blloku sovjetik, se praktikisht ai u shkëput në ‘60, preu edhe marrëdhëniet diplomatike, ishte pothuaj në gojë të Evropës, por Perëndimi nuk donte ta afronte Shqipërinë. E para, kishte një të drejtë sepse ishin bërë krime nga më të fëlliqurat në këtë vend dhe Shqipëria mund të afrohej me Perëndimin po të rrëzohej klasa që udhëhiqte, politike, por Enver Hoxha ëndërroi të pamundurën, të pranohej ndoshta prej Perëndimit bashkë me krimet e tij siç u pranua Titoja.
Titoja nuk ka qenë ndonjë engjëll siç mendohet ngandonjëherë, na ka mësuar edhe neve ca krime shumë të mëdha, në ’45, si t’i bënim më mirë… dhe kjo nuk ndodhi. Perëndimi siç e kam kuptuar unë, me sa dukej, nuk donte të acarohej me Rusinë hrushoviane, Bashkimin Sovjetik hrushovian për shkak të Shqipërisë. Kur e ka vënë në balancë, ndoshta nuk i dilte llogaria, arsyet strategjike kanë qenë të tilla që mund të kishte të drejtë, priste të merrte diçka më të majme nga ky kamp sesa një Shqipëri të vogël që ta kishte barrë.
Këtu do të bëja një parantezë në lidhje me marrëdhëniet me Italinë, e heqim anën globale të marrëdhënieve të Perëndimit me kampin socialist. Italia ndaj Shqipërisë duhej të ishte treguar më e vëmendshme, ky është një qortim që unë e kam bërë disa herë, nuk kam marrë ndonjë përgjigje nga …, nuk e di… , dhe mendoj se është një kufizim… i atij mendimi italian që nuk ka pasur mundësi ta shikojë këtë gjë në thellësi.
Dhe ku qëndron ky thellim juaji?
Mendimi im është shumë i qartë: Shqipëria është i vetmi vend në Evropë që ka pasur një jetë të përbashkët me Italinë, heqim historinë mesjetare…, po ka pasur jetë të përbashkët shtetërore me Italinë për katër vjet, ‘39-’43. Kemi qenë një shtet, nuk u tha është pushtim, kanë thënë “është bashkim”, dhe për një pjesë të njerëzve, ka qenë bashkim sidomos me Italinë. Ne kemi pasur të njëjtin mbret, Vittorio Emanuelen, ishte mbret i Italisë dhe i Shqipërisë, perandor i Etiopisë, pra perandoria fashiste përbëhej nga tri pjesë Itali, Shqipëri, Etiopi, zakonisht në raste të tilla, kur një shtet ka bërë një pushtim të një shteti tjetër sidomos në Evropë, vetvetiu ka një përgjegjësi morale për fatin e tij të mëtejshëm, dhe Italisë, mendoj unë, i binte të kishte një përgjegjësi morale ose të përdor një fjalë artistike, një dhimbsuri për Shqipërinë.
Për fat të keq Italia ka qenë shumë, shumë shpërfillëse ndaj Shqipërisë. Kam menduar gjatë pse ka ndodhur. Heqim anën gjeopolitike globale sepse ishte kampi perëndimor, drejtohej nga një qendër shumë e fuqishme, anglo-amerikane a anglogjermane siç quhej. Por marrim anën njerëzore, Italia e dinte fare mirë… kishte ambasadë në Shqipëri, që i vetmi vend i bllokut komunist që shihte televizionin italian ishte Shqipëria, dhe për një dëshpërimin tim të vazhdueshëm unë nuk kam parë kurrë në televizionet italiane një emision për Shqipërinë, së paku për të treguar që ne jemi në bregun tjetër por ne e dimë që ju ekzistoni, në Itali kishte disa qindra mijëra shqiptarë arbëreshë … kanë luajtur një rol në historinë e Italisë, dhe me një zhvillim kulturor, të kënaqshëm, kurrë nuk dha Italia një emision kulturor për këta që ta shikonin shqiptarët, domethënë … kjo shpërfillje çfarë solli?
Vetëm atë që ishte dekurajuese për shqiptarët se ç’ishte ky vend fqinj që flet tërë ditën Liban, Palestinë, Madagaskar, Zanzibar, Kenia, Gana, vetëm Shqipëria nuk ekzistonte, ç’është ky vend që nuk e shikon fqinjin e vetë. Po kujtoj përgjegjësinë morale, Italia u nda nga Shqipëria dhe diktatura shqiptare e shfrytëzoi këtë shumë mirë: shikoni ja Perëndimi, që e keni mendjen juve, disa, Perëndimi nuk çan kokën për Shqipërinë, e ka mendjen tek një qind mijë popuj të tjerë, tek Shqipëria asnjëherë.. nuk do Italia… dhe kjo ishte shumë e hidhur se kjo vazhdoi dyzet vjet. Unë nuk di, s’më ka dhënë kurrë asnjëri shpjegim për këtë.
Jo vetëm e djathta,por edhe e majta italiane, partia më e madhe komuniste në Perëndim, ishte kundër Shqipërisë.
Po pra. Unë e kuptoj që e djathta italiane ishte e zemëruar me Shqipërinë se Shqipëria ishte staliniste, Shqipëria ishte vend idiot, i bie shkurt, e përdorte. Por e keqja e Shqipërisë ishte se edhe e majta e Italisë ishte kundër Shqipërisë se ishte shumë servile ndaj Bashkimit Sovjetik, dhe kjo nuk i bën nder kësaj të majte. Për t’i bërë qejfin rusëve e majta italiane pati një armiqësi të egër ndaj Shqipërisë. Mua më kujtohet njëherë, nuk e harroj kurrë, që në ‘83, një kritik italian, Scarsia më duket e ka mbiemrin, në një mbledhje në Romë, bëri një kritikë kundër një libri tim, “Muzgu i perëndive të stepës”.
Por kritika është një fakt jashtëzakonisht i trishtueshëm, ishte si e një polici stalinist, praktikisht ai i bëri thirrje shtetit shqiptar të më dënonte mua. Ku ishte kritika? Ismail Kadare, thoshte, në këtë roman, godit Bashkimin Sovjetik nga pozita perëndimore. Unë jetoja në Shqipëri dhe unë e botova, dhe ky roman kështu ishte vërtet, unë godisja Bashkimin Sovjetik duke përfituar nga armiqësia, nuk ishte ndonjë trimëri shumë e madhe, por ama arrita të botoja një roman ku goditja një sistem sovjetik që ishte i gatshëm me sistemin shqiptar, dhe del kritiku italian, i majtë, komunist dhe i bën thirrje shtetit shqiptar, qeverisë shqiptare të më dënojë, është turp i madh për një vend perëndimor.
Kjo ishte pra armiqësia e të majtës italiane, nuk them e gjithë të majtës, por mesa duket e një pjese të të majtës, dhe kjo i ka kushtuar jashtëzakonisht shtrenjtë Shqipërisë, i ka kushtuar shtrenjtë emancipimit të Shqipërisë, Italia mund të luante një rol emancipues. Pse? Italia e pa që pushtimi italian nuk i errësoi marrëdhëniet ndërmjet dy popujve, shqiptarët vazhduan ta duan kulturën italiane, po bie fjala prapë këtu tek Dante Alighieiri. Në komunizëm Dantja, vazhdoi të ishte shumë i njohur, po nuk u pengua fare nga politika. Ai ishte shkrimtar gati kombëtar në Shqipëri, pra populli shqiptar kishte një prirje të mirë ndaj Italisë, jashtëzakonisht humane. Italia mund të përfitonte nga fakti që populli shqiptar nuk u ra më qafë ushtarëve italianë, ishin rreth 40 mijë vetëm pas kapitullimit të Italisë në Shqipëri, iu dha strehë, i mbrojti, të paktën nuk u hakmor ndaj tyre.
Më kujtohet njëherë, Italia shkoi e ngriti një monument në një fshat të Ukrainës, vuri një monument mirënjohjeje sepse ky fshat u kishte dhënë bukë 6 ushtarëve italianë! Gjashtë! Në Shqipëri ka pasur 40 mijë, ku populli shqiptar në ‘43-shin i armatosur i tëri, nuk u ra ushtarëve italianë, dhe unë këtë e kam biseduar njëherë me ambasadorin italian në Tiranë. Dhe ai më tha: zoti Kadare jam plotësisht dakord me ju dhe do ta propozoj, unë e kam propozuar tha, nuk e di ku ka mbetur, të bëhet një monument mirënjohjeje, për këta mijëra ushtarë, një pllakë, një shenjë… sepse është një gjë që emancipon popujt, që i afron, që u heq ndjenjën e urrejtjes, është një gjë që është e nevojshme për shqiptarët për të kuptuar që “Ja kam bërë një gjest human” ndaj armiqve të tyre. Po ku çmohet ky gjest, jo, nuk është dashur të bëhet, dhe unë nuk e kuptoj këtë.
Do të përfitoja nga kjo intervistë që, natyrisht marrëdhëniet ndërmjet dy popujve, nuk po flas si politikan as si ndonjë moralist, kanë vërtetë një të ardhme shumë të bukur, duhet vetëm një mirëkuptim, një heqje e klisheve keqkuptuese të kohës së komunizmit. Eshtë në përfitim të dyanshëm, Italia vërtet ka një mik në Ballkan, natyral, ka një popull që për nga struktura e kulturës së tij e kupton shumë mirë kulturën italiane, gjuhën italiane, muzikën italiane, thesarin humanist italian dhe është mëkat që kjo gjë të mos hyjë në punë, kjo duhet të hyjë në punë, për një gjë të mirë. Unë kam besim se kjo do të ndodhë.
*Roland Sejko është autori i dokumentarit “Albania, il paese di fronte”
9 September 2008 @ 11:23 am
blablablablabla……
9 September 2008 @ 12:44 pm
titulli i shkrimit pèr mua shpjegon gjithçka….e vèrteta qèndron pèr mendimit tim se italia èshtè sjell me shqipèrinè njèsoj si janè sjellè gjithè fqinjèt e saj..na kanè trajtuar si tè jemi 1 koloni e tyre..si njerèz pa vlerè e pa indentitet,dhe èshtè normale kjo..kanè vendosur gjithmon interesin e tyre pèrpara fqinjèsisè sè mirè…dhe prandaj mè vjen pèr tè qeshur kur dikush thotè qè italianèt janè mè tè mirè se grekèt apo serbèt..janè vetèm mè dinak e mè tè zgjuar se kèta tè fundit!!
9 September 2008 @ 1:43 pm
Faiku i madh ka thënë:
“Armiku më i madh i shqiptarëve janë vet shqiptarët…”
9 September 2008 @ 1:54 pm
kam kohe ketu ne usa qe punoj me italiane qe nga mosha 25 ne 70 vjec (jane 4-5 veta)….dhe ata vet thone qe italia ka pasur dhe vazhdon te kete problemet qe shqiperia ka….kane pak a shuhme te njejtat opinone..
…..kadare eshte absolut si gjithmone…..
9 September 2008 @ 2:22 pm
Lereni te ziun se doli dhe historian tani….Per kujtese lidhjet kane qene edhe kur deti kishte pamjen e nje vije lumi dhe kalonin karvanet nga njeri vend ne tjetrin dhe kur u mbush toka me uje deri te maja e M.Dajtit…
:P 
Ky po TYCHEZOHET ….Si nuk ka nje fjale te mencur ne te gjithe intervisten pervec dengeles te huazuar nga Enver Hoxha
“”"”Italia ndaj Shqipërisë duhej të ishte treguar më e vëmendshme,”"”"
qe e paraqet sikur ju nxi b…Italianeve se ka then I.K ?????? Hajde Tych hajde!
Shpetojeni kush e ka te njohur te heqe dore nga budalllalleqet qe po i shton si shume…
Axhezilao Milano me duket quhej ai shqiptari qe desh i rrasi bajoneten mbretit Italan …per te mos then kete tjetrin V.Laci me duket ne qoftese nuk ka harruar Kadareja….
“”"”Ne kemi pasur të njëjtin mbret, Vittorio Emanuelen, ishte mbret i Italisë dhe i Shqipërisë,”"”"”" Ky eshte jo pak ta quash por me plot gojen “rrote mulliri” kur i mbushet mendja qe do te beje Politike te Madhe
Patjeter qe ne nuk e kemi kuptuar….. si gjithmone ?!?!
9 September 2008 @ 6:04 pm
Italia, për interesat e saj politke dhe ekonomike, para disa ditësh i shtriu dorën Gedafit… i cili, “me zemër të ndrydhur” pranoi miqësinë e Italisë përkundrejt 5miliardë dollarësh dhe shumë ofertash të tjera nga Italia (ndërtimi i një autostrade në bregdetin Libik, pensione invalidëve të luftës, bursa studimi për libanezët, një sistem radari nga më modernët për kontrollimin e kufirit perëndimor të libisë dhe anije për patrullimin e brigjeve të Libisë dhe të gjitha këto për ti ndërprerë rrugën skafeve që transportojnë klandestinë dhe për NAFTËN & Gazin(mbasi vetëm një muaj më parë “ariu rus” tregoi që mund të mos i besonin më shumë se ç’duhej).
Përveç kësaj, disa ditë më pas, rinovuan dhe “miqësinë e fortë” me AdisAbebën… Me ETIOPINËËËËËËË!!!! Për të kërkuar falje për të shkuarën kolonialiste.
Ndërkohë që për faj të kolonialismit të tyre, Shqipëria akoma sot është në gjëndje lufte me Greqinë… dhe as që e rruajnë fare që të ndërmarrin ndonjë hap, qoftë dhe diplomatik, në këtë drejtim.
I shkrujta ene un t’poshtmve, po s’ngjojn hiç nga ai vesh
Është bërë dhe ky si Spiropali… kur s’ke ç’të thuash pa shëmbuj të thjeshtë Donkishoteskë, më mirë të mos i kishte përmëndur fare
.
9 September 2008 @ 6:09 pm
po ai kaptin muti ducia donte me pru ne shqiperi 5 milione kolone italiane, presidenti ciampi ka qene oficer i duces ne shkoder e durres, lexoni ditarin e qelbesires ciano dhenderi duces e ministeri jashtem italian qe planifikoi pushtimin e shqiperise se çfare shkruan per racen tone ky pleh, pse forcat partizane kane luftuar shume pak ne veri te shqiperise? sepse aty luftonte divizioni firenze italian qe ndihmonte komunistet e vriste forcat nacionaliste qe e kishin filluar luften kunder pushtuesit qe me 39,e jo si komunistet qe vetem pasi i organizoi tito per interesa te tij(kosova), pa permendur batalionet komuniste italiane gramshi etj. kane edhe italianet meriten e tyre ne vendosien e komunizmit ne shqiperi. qeverite e djathta italiane e kishin mikun e tyre me te mire hoxhen sidomos pas viteve 60 prandaj i hapen rruge trafikut te cigareve e ku ta di pislleqeve te tjera. ketu duhen permendur si dhe vjedhja e thesarit te shtetit dhe dergimi i tij ne itali, te cilin anglezet pas 50 vjetesh na e kethyen. mos te harojme se mbreti ilir genti e ka varrin ne itali ka qene i internuar, mos te harrojme paul emilin perandorin romak qe shkaterroj e dogji e masakroi me mijera vete sepse i bene rezistence ketij qelbesires, jane pa fund fatkeqesite e shkaktuara nga italianet, por me e madhia dhe me e gjemshmia ishte kur financuan skenderbeun dhe kur ai vdiq e shqiperia u pushtua nga turqit ata na braktisen totalisht per 4 shekuj duke i lene dore te lire hakmarries anadollake qe bene kerdine me popullin tone, mendohet te kene qene 400000 mije vete qe lane shqiperine etj etj. po pas viteve 90 deri pak kohe me pare e harruat se çka bere media italiane kunder shqipetareve…… jam dakord me ate mikun qe thote se se jane me te rrezikeshem se fqinjet e tjere tanet. por mendoj se kadareja keto gjera i din por tani thote ti marrim me te mire se edhe ne do te hyjme ne europe. interesant eshte fakti i ngritjes se nje monumenti ne shqiperi mbi mbrojtjen e ushtareve pushtues italiane nga te persekutuarit e tyre, nga populli yne, gjest te cilin nuk e ka bere popull tjeter ne europe, dhe mos kujtoni se italianet nuk e dine por qellimisht nuk e bejne dhe kjo eshte shume ofenduese per ne shqipetaret. nuk kane qene 40000 mije por plot 120000 mije forca italiane te mbajtura me buke nga populli yne dhe keta funderrinat nuk thone asgje………..B I
9 September 2008 @ 6:52 pm
Intervista/biseda nuk ishte e keqe, perkundrazi mire, pavarsisht ndonje shprehje per dipllomaci, pavarsisht se ndonje historian mund te jete kundra. Natyrisht qe rreth marrdhenieve me Italine fqinje, mund te flasin me gjere njerez qe jane marre me historine e marrdhenieve te tilla, Shqiperi-Itali e Perendim-Lindje.
Pyetja gazetarit ;
Zoti Kadare, pse ebraktisi Perëndimi Shqipërinë? Pse e hoqi, siç keni thënë ju njëherë, edhe nga harta e shërbimit sinoptik?
I duhej bere me mire qeverive italiane dhe perendimore.
9 September 2008 @ 9:43 pm
Cfare do te kishim bere ne po te ishim ne vend te Italianeve. Do te linim te na shkonte nga dora nje mundesi me te cilien mund te perfitonit, perparonin. Do te vendosnim intentersat e tyre ne demin tone. Do te deshit me shume komshiun se sa veten tuaj? Perse sa revolton ideja se se …..
E ke then vete i dahsur Kadare
.
Nuk e kuptoj perse vazhdon me tutje ne kete pike
Nuk kishte intneres. Rezimi i klases qe udhehiqete do te ishte nje investim dhe si cdo investim shikohet interesi. Investimi ishte me i madh se fitimi aterehe u la ky invesitm. Thejshte fare. Cfare ka ketu per tu cuditur e pyetur?
Respekti fitohet nuk dhurohet Kjo eshte pergjigja i dashur Kadare. Kete ti e di mire se vete e ke fituar repsektin ne bote nuk ta dhuroj njeri. Njesoj edhe me shqiperine. Cfare respekti kerkon nga Italijanet kur jo larg por 10 vet me pare ju shkove me vapore dhe me arme ilegalisht? Kur jo larg por keto 20 vjet e fudit i ke futur drogen dhe prostitucionin. Si do te shikojne italjanet kur ndihmat e saj ne i vodhen? Cfare respketi kerkon nga ata?
Italjanet mund te kene probleme njesoj si tonat ( jo aq madhore por le te themi njesoj) por jane probleme te tyre ato probleme. Per ta nuk jane njesoj si tonat. Ne kemi probleme njesoj si Sudani por ama problemet e Sudanit i shikojme me neveri. Shto ketu faktin qe problemet tona ata i kane ne dere. Ne mund te kemi shume plehra ne shtepi por kur komshiu yne eshte pisanjos dhe me keq plehrat e tij hyjne ne kopshtin tone atehere ne behemi nevrik.
Ke folur si te dyja mendoj une Ke folur si politikan se ato qe ke then i di qe nuk jane reale thjesht “Politically correct” dhe si moralist se e di qe morali nuk pranon te demtosh tjetrin per perfituar vete kur realiteti eshte ndryshe ne bote. Me fal po me kete interviste per mua i ke humb piket
9 September 2008 @ 10:15 pm
QËLLIMI I INTERVISTËS.
Info të mëtejshme:
Duhej kjo e thëna e peshkaqenit:
Në rast se nuk e keni kuptuar ndopak, intervista ka për qëllim të transmetohet në dokumentarin italian për shqiptarët. Dhe duke e ditur se kamera (theksi te e-ja) filmon, Kadare po lobon për Shqipërinë. Është për makaroxhinjtë pra se na trashët. Kërkon t’i ndërgjegjësojë bijtë e barillave se ka një tokë përkrah tyre që ndoshta, ndoshta ka nevojë për më shumë vëmendje të tyre.
Ku për dreq e shihni të keqen e kësaj???
Diku kisha lexuar edhe në një artikull të gazetave italiane se për shkak konfliktesh të mundshme fetare, Shqipëria duhet të trajtohet me kujdes, me më shumë vëmendje. Kadareja thjesht i prek në sedër.
Zot na ruj, del legeni Berishi me “Berluskën e kam mik” dhe me atë buzëqeshjen patetike të instaluar në fytyrë si virus trojan e nuk flet njeri. Kërkon Kadareja më shumë vëmendje prej italianëve vuuuuuu kritikat.
Vari hejbet thuaj dhe e thotë Faiku, edhe një herë:
9 September 2008 @ 10:46 pm
mos u nxitoni ore shqipetare vellezer, ja kapet me kadarene tani, ai ka mendimin e tij personal dhe te drejten ta shprehe ate lirshem, dhe harrojme italine e italianet e dashur, pritni mos u nxitoni te shikojme nje here dhe dokumentarin qe po pergatisin mbi ne, çfare do te thone si do ta sjellin gjuhen, si do ti perdorin materialet e shumta qe kane per ne, do te kerkojne falje sepse jane pergjegjesit kryesore per tragjedine moderne tonen, dhe kete e dine shume mire ata por te shohim do ta kaperdine apo do te dredhojne si zakonisht.BI
9 September 2008 @ 11:20 pm
Po te lexosh pak pozitivisht Nolin,
do te kuptosh,pse ndodh kjo..
………………………………
Ku e lam’ e ku na mbeti
Vaj-vatani e mjer-mileti
Anës detit i palarë,
Anës dritës i paparë,
Pranë sofrës i pangrënë,
Pranë dijes i panxënë,
Lakuriq dhe i dregosur,
Trup e shpirt i sakatosur?
…………………………………..
9 September 2008 @ 11:25 pm
J,
Nga njerzit e medhenj une pres me shume ciltersi e pasterti. Se kuptoj perse duhet te beje si lapanjoz?! Nese salcaxhinjte nuk jane te zotet te kaperdine te verteten nuk eshte faji yne.
Shume i flliq me eshte duk..
9 September 2008 @ 11:47 pm
Une edi se Ismail Kadare njef shume mire Letersine.,eshte shkrimtar.Cne i ka hy politikes ,se Italianizimit?!!!!
Ky, sikur ka pas thone: mos u fut,ne profesione te tjetrit!!
Po mire o Ismail Kadareja,po pate edhe bythe te forta ne politike,pse nuk u bone president kur te propozuan, e?..dhe pse si hyn politikes ,per te bashkuar Shqiperine ne nje shtet me Italine,dhe e kishim zgjidhur problemin e fukarallikut,a?
Po u pergjigje ,se ti je vetem shkrimtar dhe mund te flasesh per letersine ,mos ha balga ,lope kot se koti.
10 September 2008 @ 12:38 am
c’ne bursa per libaneze e Ghedafit, o Edrus? Si eshte ajo puna e Donkishotit se pasha qellin e kam fort qef.
10 September 2008 @ 12:45 am
Chen po gusto janë mer lal. Mua më vjen mirë më së pari kur shqiptarët intelektualë gjejnë dritare komunikimi me botën perëndimore. Ata janë pasqyra me të cilën të huajt zgjedhin të na shohin. Mua pasqyra Kadare më pëlqen në mënyrën sesi përçon valët matanë detit.
Autori i artikullit thotë dhe këtë:
Po e kam thënë dhe njëherë, ne jemi si ai i ziu i jetës që vret nënë e babë dhe pastaj i thotë trupit gjykues: mëshirë!! Kam ngel jetim!
Më shumë interesante do të ishte të shikonim vlerat e përbashkëta me ata fqinjë/popuj me të cilët mund të krijojmë lidhje ekonomike/kulturore/politike etj etj. Do të kishte më shumë vlerë diskutimi nëse përqëndrohej në këtë pikë sepse secili prej nesh jashtë ka mundësi sado të vogël lobingu. Si do e paraqesë fytyrën e kombit të vet? Çfarë vlerash do përzgjedhë, cilat do jenë vërejtjet, çfarë do hedhë poshtë?
Nga ana historike, unë e shikoj si fatkeqësinë më të madhe të kombit shqiptar ndërprerjen e lidhjeve me perëndimin pikërisht në periudhën kur farkëtoheshin kultura, gjuha dhe kombi. Prandaj kemi dalë sot një masë amorfe pa vullnet bashkëpunimi me njeri tjetrin. Nëse ato lidhje nuk do shkëputeshin Shkodra do ishte si Venecia. Me nëse nuk flitet, por ia vlen të bëhet bilanci i humbjes dhe fitimit.
Unë ndihem i përfaqësuar prej Kadaresë në lidhje me italianët, ka që nuk ndihen. Po veç të mos e çojmë në patetizëm kundërshtimin. Sido që të jetë, ai e ka luksin e accessit në media, mirë do ishte ndërtimi i një strukture shtylle besimi në përfaqësim. Të flitet për këtë, jo “sa kot ka fol Kadareja”…
10 September 2008 @ 12:57 am
Me falni nese une e kuptova ndryshe sepse ….
dhe intervista eshte bere nga Nga Roland Sejko* (Shekulli) Pra per lexuesin shqipetar dhe me vone u eshte servirur Taljoneve. Pra Kadare as qe e ka ditur qe po u fliste taljonve ai po fliste me Shekullin
10 September 2008 @ 1:19 am
“Më shumë interesante do të ishte të shikonim vlerat e përbashkëta me ata fqinjë/popuj me të cilët mund të krijojmë lidhje ekonomike/kulturore/politike etj etj” M’vjen shume keq qe harro se c’me the dje:”ne skllever” e detyrimisht ata mastera
“Nëse ato lidhje nuk do shkëputeshin Shkodra do ishte si Venecia.”
vjet kam drekuar me nje prift Italian qe ndihmonte ne perzgjedhjen e firmave ndertuese per ringritjen e kishave ne Shkoder e perreth. Nje miku im ka punuar me ta dhe ka bere pune shume te bukura. Ndersa diskutonim per historine midis 2 popujve ne vija te trasha me ka thene se jo vetem italianet por edhe kisha vet ne shekuj ka ushtruar nje politike hegjemoniane.. Kjo eshte natyra e jetes tha..
Jul,
Une mbase kerkoj shume, por une kerkoj nje prezantim dinjitoz, sepse e thene permes pikturave te Goyas relatat tona kane qene te tilla: “http://parisparfait.typepad.com/paris_parfait/images/goya.shootings-3-5-1808″ e rrjedhimisht nuk mund te pranojme te prezantohemi keshtu: “http://web.ncf.ca/ek867/goya.donkey.jpg”
Mua kete ndjesi me dha..
10 September 2008 @ 1:53 am
o Alisa paska dhe nje lajm tjeter ne lidhje me Qesen dhe Kadarene, ne Gazeta Shqiptare, vere dhe ate ketu po munde se duket nja 30 here me interesant se ky shkrim.
10 September 2008 @ 2:40 am
10 September 2008 @ 2:45 am
Binduni njerez….Ai nuk perfaqeson me asnje njeri nga shqiptaret…Ai c’kishte per te dhene ne bote per virtutet e nje populli te neperkembur ne shekuj e ka dhene kur duhej dhene , kur kishte Shqiperi e Shqiptare…
Ai tani perdoret si per turp te vetin, duke lepire e peshtyre te njejtat gjera me te cilat u afirmua si SHKRIMTAR i RALLE dhe jo vetem ne Ballkan…dhe jo vetem ne Europe por edhe ne Bote…Tani ai eshte i mbarsur me “skleroze”..c’thote sot-mohon neser , c’mohen te nesermen e pohon te pasnesermen…Ai operon ne fushen e dijes i “tejngopur” pa produktivitet racional per Shqiprine e Shqiptaret….
Ai tani baret i lodhur….drejt varrit fizik dhe pavdekshmerise se perjeteshme qe i krijoi vetes me vepren e tij letrare si Shqiptar. Ai neser mund ta nxjerre origjinen e tij edhe otomane edhe race jevgu edhe ngado…..por ai ishte dhe mbetet shqiptari me i njohur ne boten e letersise me gjasa per te mos u kapercyer…ose shume shume veshtire per tu kapercyer !
10 September 2008 @ 3:58 am
Po kush mendon ti Idriz mund te na perfaqesoje ne shqiptaret me mire se Kadareja????
Emra konkrete te lutem!!!!!!!
10 September 2008 @ 4:02 am
kush tha qe Italia nuk po tregohet e vemendshme ndaj Shqiperise? Sapo kapen 10 milione euro heroine pikerisht se e kane vemendjen ne linjen e tragetit Durres-Bari
10 September 2008 @ 4:18 am
Kadarja shpreh zhgenjim pse nje vend kolonizator si Italia nuk ka marre pergjesine morale per te zhvilluar kolonine e vet Shqiperine. Pyetja qe bej une eshte a ishte pushtimi i Shqiperise akt kolonizator apo nje akt per ti rikthyer Italise nderin e humbur ne luften e Vlores ne 1920? Musolini ate vit pat shkruar ne nje gazete qe humbja perkunder katundareve fshatare te Shqiperise (Italia kish 20,000 vete ne Vlore te armatosur me artileri te rende) ishte turpi i madh qe mund te kishte nje prej Fuqive te Medha. Kjo me ben te mendoj qe Shqiperia nuk ishte thjesht koloni sesa nje rimarrje nderi te humbur. Atehere c’detyrim moral paska Italia ndaj Shqiperise?
Mos e dhente zoti qe ata ta konsiderojne Shqiperine si nje faktor strategjik te politikes te tyre te jashtme, se do e shkembenin shume lehte per nafte Ruse. Berlusconi sot gezohej se insistenca e Italise per te zbutur qendrimin kolektiv te BE-ut pas katastrofes Gjeorgjiane kontribuoi ne shmangien e nje lufte te ftohte te re me Rusine. (nje vend qe ata duan ta fusin te kategoria Perndimore).
Per bese me mire me Anglo-saksonet se sa me Taljonet qe nga frika s’nxjerrin dot hunden nga bazat e tyre ne Irak/Afganistan.
10 September 2008 @ 5:21 am
Per me teper per artikullin e Muslinit Addio Valona
10 September 2008 @ 9:02 am
Kadare,
Komunizmi i dha formen Shqiperise,se paku i bere Shqiptaret,pas shume e shume shekujve,te kishin shtetin e tyre,te munguar.,te udhehequr nga vete shqiptaret.
Nuk ishte fai i shqiptareve,qe gjysma e Europes ishte Komuniste.Por ideja e Kadares e Italianizimit,ose fashistizimit,nuk do te ishte e sukseshme me shume se ajo e Komunizmit.
Per nje arsye te vetme.,ne fund te fundit fati i te vegjeleve percaktohet,nga te medhenjte.
Rusia ne ate kohe
nje ender e madhe per te gjithe lindjen.Ererat frynin me shume nga lindja.Sot nga perendimi.
Kadareja flet vetem per interesat e veta,dhe ai eshte nje opinio i tija.Kadareja nuk eshte Koka e Zeusit.Jemi ne Pa eshte ai.
Dhe “ne “nuk kemi te gjithe nje mendje.
10 September 2008 @ 9:45 am
Nuk e kuptoj vuani ziline e madheshtise se Kadarese apo dicka tjeter. Po ja mo trima, nuk ju merr kush ju ne interviste per gjera te tilla se skeni cte thoni me shume se nje njeri i thjeshte. Kuptohet as mua nuk pyet njeri se as gazeten se lexon kush. As Idrizin nuk e fut njeri ne tave se helbete eshte popull. Komente mbi intervista jane te panevojshme. Kur nuk keni se cte thoni, futjani gjumit.
10 September 2008 @ 9:55 am
Toko, Roland Sejko nuk punon per Shekullin, por per Istituto Luce, ne Itali. Edhe intervista e Kadarese, sic e shkruan, eshte marre pikerisht per dokumentarin qe ka bere Istituto Luce.
Ate “Shekulli”, perbri emrit e ka shtuar Alisa T, pasi kete interviste une e pata lexuar qe para dy muajsh ne “Bota shqiptare” , gazete e shqiptareve ne Itali, qe drejtohet po nga Sejko. Nga aty do e kete marre dhe Shekulli. Pastaj, nuk e marr vesh c’te keqe ka qe eshte nje gazetar shqiptar qe ka bere tekstin dhe regjine e dokumentarit. E rendesishme eshte qe per here te pare po behet nje dokumentar per Shqiperine nga italianet. Prania e nej shqiptari si autor teksti e regjisor, ne nje produkt te nje shtepie filmike legjendare si Istituto Luce, ndoshta e ben edhe interesant. Nga nje kerkim ne internet me del se po publikohet shume e pritet te dale keto dite ne Itali. Ta shohim njehere, e pastaj edhe gjykojme.
10 September 2008 @ 10:16 am
who gives a shit about italians! e pse duhet ta shikojme ne kendveshtrimin e kadarese? pse duhet tu lutemi? nuk duan? ok! fine 4 us!
10 September 2008 @ 10:16 am
Golem,
Nuk kam shtuar asgje. Ky artikull eshte botuar dje tek Shekulli on line, prej ku e mora une. Nuk permendej fare qe artikulli mund te ishte marre prej diku tjeter. Faleminderit per informacionin.
10 September 2008 @ 10:25 am
besoj se ne duhet te mendojme per veten. nuk duhet ta ngarkojme procesorin me pyetje te tipit “cfare mendojne ata per ne?”. kjo lloj pyetje funksionon si virus. mos e instaloni se do ju ngarkoje RAM dhe procesorin. shqiptaret duhet te behen pjese e botes reale. te prodhojne dhe ofrojne produkte dhe sherbime. tye bejne leke per veten e tyre te arsimohen ne funksion te mireqenies se tyre dhe familjeve te tyre. kendveshtrimi i kadarese ne menyren se si analizon raportet eshte i pa “update”. “ju o djem mos i beni naze lekut, mbill hashash e shitja grekut”, - kenge jugu
10 September 2008 @ 11:08 am
Nga maja e Olimpit-Kur fantazia e shkrimtarit VRET LOGJIKEN DHE TE VERTETAT HISTORIKE.
Nuk mund te mos i bashkohem mendimit te shprehur edhe nga disa komentues se kur z.IK del nga terreni letersise dhe futet ne labirinthet e historise dhe politikes, fantazia e krijuesit dhe arsyetimi i qytetarit Kadare,mbase pa dashje, futet ne konfuzion dhe vret logjiken, anashkalon faktet historike dhe krijon nje paradigme coroditese dhe konfuze.
1.Per ta konkretizuar kete konstatim, po i referohem vleresimit qe IK ben per PUSHTIMIN E SHQIPERISE NGA ITALIA FASHISTE.
Vini re cfar thote kur flet per pushtimin fashist te Shqiperise: “Nuk ka qene pushtim por…Bashkim ne nje mbreteri !! O zoti Kadare si keni harruar qe “bashkimin” ne nje kuroren e mbertit V.Emanueli nuk e beri populli me ndonje referendum por qeveria kuislige e asaj kohe.
Dhe me tej, nisur nga kjo llogjike IK na thote se “kur nje shtet ben pushtimin e nje shteti tjeter ka pergjegjesi morale per fatin e tij metejshem !!”
Arsyetimi sofist deformon faktet dhe ja sepse: Shiperine e pushtoi Italia fashiste e Musolinit. Regjimi fashist u permbys. Musolini perfundoi ne litar dhe, Italia me regjimin e saj demokratik te pas Luftes se 2 Boterore, cfar pergjegjesie morale duhej te kishte per ate q enuk ekzistonte me , dmth per Mbreterine e Italise-Etiopise dhe Shqiperise te krijuar nen hijen e bajonetave dhe diktatit pushtues??
Ana tjeter e medaljes: ne Shqiperi u vendos regjimi komunist, bota u nda ne dy kampe, lindje –perendim dhe deri ne vitin 1960 kur Shqiperia ishte brenda kampit sovjetik , Italia e kishte te pamundur qe per hir te fqinjesise dhe lidhjeve natyrore- historike me Shqiperine, te shkaktonte probleme me B.Sovjetik.
Pas viteve 60 kur Shqiperia u shkeput nga Traktati Varsheves, ok, Italia i kishte duart me te lira per te ndertuar nje raport me te afert me Shqiperine komuniste dhe ketu Kadare ka te drejte.
2. Pushtimi fashist i Shqiperise nga italia fashiste dhe me pas nga Gjermania naziste, thote zIK shkatoi dilema dhe konfuzion te shqiptaret dhe kete ide e konkretizon me ceshtjen e Shqiperise etnike.Perseri konfuzion dhe nje perpjekje adoleshente per tu dukur “ndryshe” ne vleresimin e historise.
Bllofi i Italise fashiste per bashkimin e Kosoves me Shqiperine e shtyn Ik te aludoje se komunistet shqiptaret kane bere nje gabim historik qe kundershtuan pushtimin fashist qe sipas tij, jo vetem sillte qyteterimin perendimor por realizonte dhe endren tone kombetare per Shqiperine etnike. Por pyetjes se a mund te kete bashkim kombetar nen nje pushtim, a mund te kete sovranitet, pavaresi kombetare dhe dinjitet kombetar nen hijen dhe cizmen e pushtuesit, z IK s di se si mund ti pergjigjet.
Krijimi Shqiperise etnike sipas IK krijoi konfuzion (eshte e vertete , pati edhe iluzione) por ai duket se shpreh keqardhjen kur thote se idene Shqiperise etnike e sabotuan komunistet te cilet ishin te lidhur me miqte me te keqinj te kesaj aleance( koalicioni antifashist) pra me ruset dhe jugosllavet!!
Perseri zotria del nga konteksti historik.
E verteta historike eshte se forcat e B.Kombetar apo nacionalistet, sic thuhet, e justifikonin mosangazhimin ne lufte te armatosur kunder pushtimit fashist pikerisht me argumentin e krijimit te Shqiperise etnike.Ne fakt me kete argumentonin kolaboracionizmin e tyre dhe flirtet me pushtuesit(Protokolli Dalmaco-Kelcyra)
“Fuqia mizore” - roli B.Sovjetik ne Luftene Dyte Boterore
Lidhur me kete z.IK thekson se “… në mbrojtjen e qytetërimit evropian kundër nazizmit, që ishte një gjë e drejtë të mbroheshin, u fut një fuqi mizore, një fuqi që ishte kundër këtij qytetërimi ..”
Edhe ne kete ceshtje IK shkon kunder rryme jo vetem te historigrafise shqiptare por edhe asaj europiane e cila koalicionin antifashist te arritur ne Luften e Dyte Boterore, pavaresisht nga diferencat ideologjike, e quan nje vlere dhe faktor determinant ne shkaterrimin e fashizmit. Kjo “fuqia mizore” (B.Sovjetik) luajti nje rol te rendesishem ne shpartallimin e nazifashizmit dhe fitoren ebllokut antifashist. Se kush kishte peshen me te madhe, Anglo-amerikanet apo Bsovjetik eshte nje ceshtje per te cilen ka diskutime. Por nuk ishte fatkeqsi qe B.Sovjetik ju bashkua koalicionit antifashist.
Eshte kjo arsyeja qe aleatet, frontin e dyte e hapen ne vitin 1942, kur kuptuan se makina hitleriane qe ata shpresonin ta ndersenin kunder BSovjetik stalinist po behej rrezik per qyteterimin europian.Dhe a nje alenace te perbashket qe ngrihej mbi dallimet ideologjike, ketij rreziku nuk mund ti vihej fre. Sigurisht qe miksimi forcave demokratike me ato komuniste ne nje koalicion te perbashket shkaktoi konfuzion dhe dilema, sidomos te forcat nacionaliste, por imperativi kohes ky ishte.
Me tej , IK me sa duket per tju perlqyer partizaneve te tezes se luftes civile ne Shqiperi dhe per t e marre ca kredite si antikomunist i vonuar!! Barazon luften ndermjet forcave antifashiste dhe atyre nacionaliste me luften kunder pushtimit nazifashist. Ne linjen e arsyetimeve te tij per zhvillimet gjate Luftes e II Boterore, thekson se edhe lufta civile per pushtet ishte po aq e forte dhe me po ato permasa sikurse dhe lufta knder pushtuesve nazifashiste. Qe ka patur elemente dhe episode t e luftes civile gjate LANCL kjo dihet por teza per barazimin ekesaj lufte me ate kunder pushtimit fashist eshte krejt ne kundershtim me faktet historike.
Por Ik e pranon vete: nuk ka folur si politikan dhe as si moralist .ka folur si shkrimtar dhe dihet qe kur shkrimtari del nga sinoret e tij te letersise, frutet nuk jane gjithmone te pjekura.
10 September 2008 @ 11:26 am
Po hemo, se do rrosh me shume spiritus..
…ai Vasil Laci ishte nje fshatar nga Himara,dhe nuk ishte komunist,qe ja numeroi Tore Manuelit ,”mbretit te shqiptareve”!
C`eshte kjo pike e zeze,ne mendjen e Ismail Kadarese.
Edhe prift,edhe pastaj:jo,jo,me rruani mjekren!Ka lajthitur.Jo per gje.por Sala,si”i djathte” qe eshte,dhe me emrin e Ismailit,ka bere bisnes per marjen e pushtetit,ke te ka degjuar dhe kete degjon.Shume rufjane jane keta qe jane te konvertuar.Nuk durojne as edhe nje gjemb,te kene ne bythe,edhe kur jane ulur ne gjembace.!
10 September 2008 @ 11:58 am
Thuajse te gjitha librarite italiane online e japin dokumentarin e Istituto Luce-s te prenotueshem qe tani.
Ne youtube gjeta nje clip me tre minutat e para.
http://it.youtube.com/watch?v=RfRT78ccnDg
10 September 2008 @ 1:54 pm
Artian, Spiritus gjeni edhe ju ndonje gazete, reviste, apo media vizive te jepni mendimet tuaja. Jane shume te vlefshme!!!! Kam frike se nuk jua merr kush ne konsiderate!!!?????
Sec ka filluar nje levizje per te denigruar figurat e shqiptareve, po qe se edhe peshku ka ndonje rol per kete do te me duhet te mos jap asnje mendim ne kete faqe. Te pakten kaq gje te vogel mund ta bej, juve qe denigroni t’u vije turp eshte pak!!
ka dhe ca tendenca per ta vene perballe Qoses, ku ky i fundit e akuzon per komunist. 97 nuk eshte e larget kur Qosja perkrahte revolten komuniste per ndarje te Shqiperise.
Faktet jane fakte!
10 September 2008 @ 1:56 pm
Edhe linku qe paska sjelle me lart Qafiri per Addio Valona qenka clip nga i njejti dokumentar “Albania il paese di fronte”
http://www.youtube.com/watch?v=E-y9RfSDZc8
Nese ndokush mund te vere me shume online….
10 September 2008 @ 2:06 pm
Qe ti Doni je pak i idoktrinuar nga idolet dhe politika e dites, me vjen keq,por duket. Personalisht, ne disa komente te tjera ketu ke Peshku, kam vleresuar gjenine krijuese te Kadarese i cili i ka ngritur nje PERMENDORE per se gjalli vetes dhe disa kritika dhe aludime se gjoja ka qene shkrimtar i oborrit etj. i kam quajtur si ca gjethe qe vetem sa prekin lehtas kete permendore dhe bien ne toke apo humbasin ne hapsiren anonime.
Por kur IK cfaq mendime per historine, politiken , pra ca fusha qe pretendoj se kam pak haber, kam te drejte te cfaq ndonje mendim per gjera qe me duken jo te drejta.Kaq.
Ti ke qef qe per gjithcka qe thone Idhujt te thuash:Amin! Ok, ceshtja jote.
Sa per debatin Kadare-Qose dhe Qosen “komunist”, “revolucionar” , me vjen keq, por s futem ne ujra te tilla per te diskutuar.
Dikutoj rreth mendimeve , jo per personalitetin dhe kontributin e IK apo RQ.
Shpresoj te jemi mirekuptuar.
10 September 2008 @ 2:52 pm
I nerumi Doni !
keshtu e kam mendimin per kete pune! 
:).
Qe gjithsesi je Shqiptar dhe qe gjithsesi perkrah cdo perpjekje njesoj si dhe une per tu njohur e zene vendin qe na takon ne ate…qofte dhe qoshe….te pjeseve perberese te se teres.Ja per kete bashkebisedojme e japim mendime.
Ne se ti ke mendimin ….njesoj si dhe une…qe IK eshte nga te vetmit qe na ka perfaqesuar ne bote si populle e njerez me vlera te arrira , ai e ka arritur ate ne saje te botimeve letrare .Ja ketu kemi mendim te perbashket dhe une ndoshta me shume emocional se JU e shoh emrin e tij te barasvlere me NOBEL , pas emrit te Shekspirit !!!!
Ketu une e kuptoj qe te dukem i TEPRUAR por me aq sa kam lexuar dhe perjetuar dhe ashtu sic kam te ndertuar ADN
Aspak tani ne cdo fushe qe shprehet nuk me perfaqeson….pervec letersise…per mua eshte perfaqesuesi tipik i MEDIOKRITETIT dhe SAHANLEPIRESIT, nje perzierje e njeriut te plakur , karierist , te luhatur e te pakenaqur nga vetja , nje vorbull ku perzihen mijra vlera e pervoja tek nje mendje si AI ..e te tjera e te tjera.. por gjithsesi te pershkruara si nje fill i ndritshem…nga Marrezia e Madheshtise.
Jam shume here me dinjitoz te me perfaqesoje edhe Boduri 10 vjecar sot neper bote apo edhe nje kushdo e ne cdo fushe qofte edhe te punes me te rendomte ku cdo i huaj gjen shqiptarin madheshtor te shprehur ne Letersine e ish Kadarese …. se sa te me perfaqesoje nje IK i stervogel e medioker ne fusha te tjera sot …sidomos me teza te peshtira te njeriut pa karakter qe operon ne fusha me balte njesoj si Tufat qe i hedhin balte perdite balte vepres se tij Letrare.
Ai duhet te kete njerez afer ,dreqi ta haje ,ti thone me urtesi :
Mos leh me . Boll! Njeriu eshte qenie e vdekshme , nuk mund te mbaje mbi vete te gjith cka ka ndodhur dhe cdo ndodhe ne jeten e nje POPULLI!
10 September 2008 @ 2:58 pm
Fjala jote me peshen si te gurit Idris
10 September 2008 @ 3:08 pm
rrofsh Luç qi m’bo me deshifrue Drizin
10 September 2008 @ 3:09 pm
Prape me probleme sistemi i blogut?
Cuditerisht, kete rradhe pajtohem me shumicen e ketyre qe tha idrisi
10 September 2008 @ 3:10 pm
Gur gur behet kalaja LUCH!
:) 
Na te vajten nga adminat. 
Po prape frykse mbete
10 September 2008 @ 3:11 pm
Skam muze o Idris. Sme kane dhene shkas
Plus jam smune
10 September 2008 @ 3:14 pm
Pastaj u kujtova qi eshte Ramazan ene duhet me u sjell mire.
Plus jam tu pa live eksperimentin e Cern se mos na permyset bota
10 September 2008 @ 3:18 pm
10 September 2008 @ 8:52 pm
Sinqerisht po më vjen keq se çdo koment më tej e quaj humbje kohe me këto lloj mendimesh që po shprehen këtu.
Po mirë de, zëreni se jeni ju në vendin e Kadaresë…Përmblidhni në disa pika lidhjet e Shqipërisë me Italinë nën prizmin e mendimeve tuaja. Merrni parasysh se këto mendime do ju ofrohen për shikim popullit liridashës dhe makaronaxhi italian. Çfarë do u thoni?
***
para pak kohësh erdhi në Greqi presidentii Francës Sarkozy. Atje në parlament foli dhe u tha që është krenar se gjyshin e ka pasur me origjinë nga Selaniku. Sarkozy është çifut dhe gjyshi i përkiste komunitetit hebre të Selanikut. Atij komuniteti ku gjatë luftës së II botërore i kishin marrë gjithë pasurinë, ishin denoncuar prej grekëve në masën 77% të deportuar, mbi varrezat hebreje është ndërtuar kompleksi i universitetit të qytetit.
Sarkozy foli me ta gjithë mjaltë. I quajti vëllezër, u foli për prespektivën me Turqinë dhe ndalimit të hyrjes së saj në BE. I përgëzoi, nënshkroi dhe një marrëveshje shumë të majmur për shitjen e aeroplanëve francezë grekëve dhe iku. Përfaqësuesi i partisë që i përket spektrit ultranacionalist të djathtë, i njëjti që nëpërmjet tv-s’ private të tij nuk harron t’i akuzojë hebrenjë për çdo gjë, i bëri një dhuratë speciale Sarkozy-së, shumë të bukur. Të gjithë dolën të kënaqur dhe takimi ishte mbresëlënës…
10 September 2008 @ 9:37 pm
Kur vete Ismaili urren Shqiptaret, çfare do presim nga fqinjet.
Po na u beka Ismaili proamerikan.
10 September 2008 @ 10:18 pm
Bash njisoj do i kishim fol:) po ti e di: gli italiani sono buoni per buffoni. Na jemi nje stad me lart ktu ke Peshku
10 September 2008 @ 11:48 pm
Nuk eshte denigrim i figurave,more doni,por ti aq mendon….dhe nuk me vjen turp per ate qe shpreh….po nje fjale thashe une,nje mendim per nje pike te zeze, te Ik, jo per te gjitha pikat.
..doni, me the te vije turp pak e ke?!!,kush eshte ajo e shumta,ma sqaro pak …
10 September 2008 @ 11:59 pm
….
eh cer poplli! ahahahahaaaaaa…. flori e shkuar floririt tha… 
11 September 2008 @ 2:10 am
Po mirë unë e di, ti e di. Po ka të tjerë që nuk e dinë. Se ndryshe nuk shpjegohet sesi po i bëjnë “korrigjim hartimi” intervistës së Kadaresë.