E ndodhur në mesin e valës së dytë të reformimit, pas ndryshimeve kushtetuese të disa muajve më parë, prokuroria e përgjithshme po mundohet të japë imazhin e një institucioni që nuk influencohet nga zhvillimet politike, inatet, mëritë dhe rivalitetete e ndryshme që e vendosin në mesin e sherreve të partive kryesore. Ina Rama ka dalë disa herë në media për të njoftuar se gjithçka shkon mirë, se organi i akuzës punon i qetë dhe në bazë të ligjeve në fuqi dhe se të gjitha dosjet që qëndrojnë varur në gozhdën e zyrës së saj, do të marrin shpejt një përgjigje.

A është vërtetë kështu? A do të gjejë fundi i këtij viti po kaq të qetë kryeprokuroren e re dhe stafin e saj? Një përgjigje e parë për këto pyetje duket se fshihet në fletët misterioze të dy dosjeve kryesore me të cilat po merret prej muajsh kryeprokuroria shqiptare. Rruga Durrës-Kukës dhe ngjarja e Gërdecit janë dy gurë të vërtetë kilometrikë në punën e organit të akuzës në javët e ardhshme. Por edhe dy mina lundruese në rrugën e saj.
E këtu duket se nis problemi i vërtetë i Ina Ramës. Kur në dhjetorin e shkuar, ajo kërkoi, sipas dokumentacionit të lënë nga pasardhësi i saj Sollaku, imunitetin e Bashës, shumë prej vëzhguesve të jetës politike thanë se ky ishte një veprim që nuk do të njihte asnjë hap tjetër. Një përmbushje e thjeshtë burokratike e një procedure të nisur nxitimthi nga Dhori Sollaku dhe asgjë më tepër. Koha i dha të drejtë skepticizmit të mediave. Por ndërkaq, shpërthimi i rreth 700 ton tritoli në periferi të Tiranës në 26 mars, duket se e ndryshoi një herë e mirë jo vetëm raportin politik të forcave, por vuri edhe nën trysni të dukshme prokurorinë, e cila ka detyrën aspak të bukur, të vënies së prangave në duart e personave përgjegjës. Duket qartë tashmë, është lehtësisht e lexueshme, se prokuroria, e ndodhur me këtyre dy dosjeve të nxehta e delikate, po punon në bazën e teorisë së prioriteteve. Pra, duke vijuar të tregohet tërësisht indiferente me të parën, pra me rrugën Durrës-Kukës, e duke bërë disa lëvizje të ndrojtura për të dytën. Tritoli i Gërdecit është më i zhurmshëm sesa korrupsioni i Kalimashit.
Kështu, ndërkohë që nuk është bërë asnjë hap publik në drejtim të hetimit të dosjes së rrugës, janë hedhur disa hapa, përfshirë thirrjen e ish-ministrit Mediu, në drejtim të hetimit të ngjarjes së Gërdecit. Por e gjitha kjo sagë me xhiro të ngadalësuara e procesit hetimor, duket se ecën (në fakt zvarritet) kështu, për shkak se në derën e zyrës së Ina Ramës përplasen aktualisht presione nga më të ndryshmet. Dihet së Gërdeci ka qenë një ngjarje sa tragjike, aq edhe korruptive. Përpos vdekjes së dhjetra njerëzve e dëmtimit të qindra shtëpive e pronave, ky shpërthim mban brenda vetes të fshehta të cilat ka për detyrë t’i zbardhë një akuzë e paanshme dhe kurajoze. A është i tillë institucioni që drejton zonja Rama? Vështirë të thuhet se po. Deri tani duket se prokuroria është munduar të blejë kohë, duke i shitur shumë shtrenjtë hapa e vegjël që ka hedhur përpara. Duket se ajo është ndihmuar tërthorazi edhe nga opozita, e cila vazhdon të jetë e kënaqur me faktin e thjeshtë, që zonja Rama nuk doli një vegël qorre e Berishës, ashtu siç pritej në fillim, por një zyrtare që ka një cipë sado të hollë pavarësie. Kjo hapësirë e vogël mes të djathtës dhe të majtës, ky oaz i përkohshëm qetësie e paqeje, mund të mos zgjasë shumë pas shtatorit, kur si pozita, ashtu edhe opozita, do të vijnë duke i shtuar presionet, për çuarjen në fund të hetimeve të Gërdecit dhe rrugës së Kukësit, ose në të kundërt, për arshivimin e tyre. Kjo tërheqje e cila pasqyron interesa diametralisht të kundërta, parashikohet të bëhet gjithnjë e më e fortë, edhe në funksion të fushatës elektorale që afrohet, ku palët do të dëshërojnë ta dëmtojnë njëra-tjetrën me duart e Ina Ramës.
Përgjigja e dytë që mund t’u jepet pyetjeve të ngritura në fillim të shkrimit, lidhet me fatin që do të ketë iniciativa e fundit ligjore e maxhorancës, për të kaluar një ligj të ri për prokurorinë. Ky draft duke i bërë enkas për t’i bërë presion Ina Ramës, për t’i mbyllur gojën dhe për t’i prerë duart asaj dhe hetuesve të saj. Karakteri “llogari-dhënës” që qeveria kërkon t’i japë ligjit, do të bënte që prokuroria të përgjigje në një formë a një tjetër, përpara shumicës aktuale. Përtej faktit që kjo prek themelin e një shteti të së drejtës, ku pushtetet janë qartësisht të ndara, Berisha po kërkon hapur, edhe pse e sheh që nuk e ka as mbështetjen e opozitës, as atë të ndërkombëtarëve, që t’i lëshojë një mesazh kërcënues kryeprokurores, me qëllim tulatjen e saj dhe të punës që organi ia kuzës po bën për të zbardhur dy dosjet e mësipërme. Sesi do të shkojë fati i këtij ligji, kjo mund të thuhet që tani, nga momenti kur duket se nuk egzistojnë shifrat për ta aprovuar atë në Kuvend dhe kur amerikanët kanë paralajmëruar hapur se prekja e prokurorisë, do të thoshte luftë e hapur ndaj tyre.
Sido që të ndodhë, kjo duket se do të jetë një vjeshtë e trazuar për prokurorinë. Vera e nxehtë dhe pa ngjarje, mund t’ia lerë vendin shumë shpejt një debati të ndezur politik, i cili do të ushqehet në mënyrë të pashmangshme nga fushata zgjedhore që po afrohet me shpejtësi. Spotet televizive të kryeministrit për luftën kundër korrupsionit, janë “dallëndyshja” e parë e fushatës, e cila do të jetë e gjatë dhe e vështirë. Cili do të jetë qëndrimi i prokurorisë në këtë zallamahi? Vështrië të thuhet, por ama një gjë është e qartë: organi i akuzës ndodhet në një pozicion të ngrirë, ku çdo lëvizje, nga cilido drejtim, mund të vinte në lëvizje një mekanizëm që do të jetë i vështirë për t’u kontrolluar më pas. Ina Rama duhet të bëjë një zgjedhje të qartë moralo-profesionale me veten e saj. Në kushtet kur edhe bërja, edhe mosbërja, mund të kenë çmime të ngjashme, ajo duhet të kapet fort pas ligjit, si e vetmja “salvaxhente” e cila ka gjasa të të nxjerrë të gjallë në breg. Përndryshe, “God, save our souls” (Zot shpëto shpirtrat tanë)!

Shkruan : Skender Minxhozi (Revista MAPO)