Europa e vjetër dhe e re
A jane kombet vetem nje perkufizim shkencor, apo dhe nje realitet, dhe kjo vlen sa me shume i afrohemi periudhes historike? Perse sa me larg te shkojme ne historine e Indo-Europes, aq me i pakuptueshem behet termi “komb” dhe koncepte te ngjashme me te? Te gjithe ata qe kane studiuar historine, nepermjet koncepteve te tilla, pergjithesisht kane deshtuar ne misionin e tyre dhe ky deshtim ka qene me i thelle, sa me larg qe kane depertuar ne labirintet e historise. Themi keshtu, sepse levizjet demografike kane qene aq te furishme, se ne nje territor te caktuar, vetem pak per te mos thene shume pak kombe, kane ruajtur racen, zakonet, gjuhen, kulturen, identitetin.
Te pakten ne nje nga keta komponente, jane cenuar te gjithe kombet e sotme ne Europe, gjate historise. Per te gjykuar nje nga nje gjithe kombet, ne te gjithe keta komponente, do te ishte praktikisht e pamundur dhe do te kerkonte harxhim energjie te pamasa, prandaj do te ndalemi me shume ne gjuhet e Europes, si nje tipar i rendesishem per termin komb dhe me pak ne racat, megjithese dhe raca, eshte po aq i rendesishem sa dhe gjuha. A kane folur europianet njesoj?! Shume etimologe dhe historiane jane munduar ti pergjigjen kesaj pyetje, duke vene re afersine e gjuheve europiane me njera tjetren.Pergjithesisht teza me e pranuar, eshte se te gjitha gjuhet e Europes, rrjedhin prej nje gjuhe te vetme, qe eshte gjuha indoeuropiane dhe te gjitha gjuhet qe fliten sot ne Europe jane bija te saj.Ne pamje te pare dhe per nje gjuhetar kompetent, duket, se gjithshka eshte ne regull.Por problemet lindin sikur te behen pyetje si : A eshte gjalle gjuha indoeuropiane, apo jane gjalle vetem bijat dhe mbesat e saj? Si e ka emrin kombi qe e ka folur kete gjuhe, (formula nje gjuhe-nje komb) dhe a eshte gjalle ky komb?! Pyetje te tilla do te vinin ne veshtiresi, çdo studjues,qe dhe po te mundohej te te shpjegonte,shpjegimi nuk do te ishte i kenaqshem.Perse ky handikap?! A thua etimologet e sotem vuajne nga paaftesia? Pa dyshim qe jo. Tre jane arsyet kryesore :
1.Mosnjohja e te gjitha gjuheve dhe sidomos injorimi i rendesise se dialekteve
2.Veshtiresite teknike qe has studjuesi, qe kane si burim levizjet e pafundme te popujve dhe racave, duke sjelle konfuzion ne mendjen e tij dhe kjo shtohet me shtimin e dijeve te tij.
3.Perkatesia etnike e studjuesit dhe lidhja e tij me politiken dhe ndonje here zelli i tepruar «patriotik» i tij
Por le ti kthehemi vleresimeve tashme te pranuara per gjuhet indoeuropiane. Qe nga emri shumekush kupton qe kjo gjuhe eshte folur qe nga India e deri ne Portugali (ne kuptimin modern, indoeuropiane quhen gjuhet e sotme, qe jane folur vazhdimisht breda ketij territorri) . Per gjuhet e Europes eshte bere nje paraqitje skematike, duke paraqitur nje pemë, ku trungu i saj eshte gjuha indoeuropiane dhe deget e saj jane te gjitha gjuhet e Europes. Por pikerisht ketu fillon ngerçi. Neqoftese trungu eshte gjuha i.e atehere gjuhet e tjera do te vareshin perjetesisht prej saj. Pra nese do vdiste trungu, do te vdisnin dhe gjuhet bija, ose ne rastin me te mire, trungu sot eshte gjalle. Atehere ne cilin rajon te Europes flitet dhe cili komb e flet ? Por asnje studjues nuk pranon te jete gjalle gjuha indoeuropiane. Per me teper jo pa keqardhje ve re qe gjuhet e “forta” jane deget me te larta ne keta paraqitje skematike.
Sigurisht kjo lloj paraqitje eshte shume e gabuar. Ajo nuk i shkon per shtat gjuheve. Duke vene re degen e thare dhe shume te ulet, ne lartesine gjigante te pemes, qe i korespondon gjuhes shqipe, çdo shqiptar do te pezmatohej dhe kjo do te vlente per çdo pjesetar te nje kombi te vogel. Por natyrisht punet nuk qendrojne keshtu. Natyrisht, gjuha indoeuropiane eshte gjalle. Per europianet e civilizuar, ka filluar amnesia per termin “gjuhe pellazge” ose te pakten gjuhet barbare, te sterpermendura prej grekeve te lashte. Gjuha eshte nje “qenie” shume komplekse. Nese do ta krahasonim me boten e gjalle, krahasimi me i goditur do te ishte ai i gjitareve, ku gjuha pellazge eshte gjuha nene dhe gjithe gjuhet e tjera jane te lindura prej saj, dmth ushqehen nga gjiri i saj, derisa fitojne pavaresine, duke rojtur te pavarura prej saj. Avantazhi kryesor i kesaj gjuhe (pellazge) karshi gjuheve te tjera eshte, se ajo eshte e vetmja gjuhe natyrale, dmth qe eshte ngjizur ne menyre te natyrshme pra bashkesia e njerezve qe popullonin Europen, Azine perendimore, Afriken veriore, Azine e vogel dhe Lindjen e Mesme e kane folur kete gjuhe gjate qindra shekujve si nevoje natyrale komunikimi.Ata kane folur kudo kete gjuhe natyrisht ne dialekte ku me te spikaturit:etruskishtja,maqedonishtja,epirotishtja,pellazgishtja joniane, kretase, dorike, frigjishtja, trakishtja,ilirishtja, fenikishtja,l ikishtja, karishtja etj. Por qe te gjitha duhet ta perserisim, ishin dialekte dhe jo gjuhe. Ndryshe qendron puna me greqishten e vjeter dhe latinishten. Fillimisht diferenca me gjuhen “nene”, ishte diferenca midis gjuhes se qytetit, me ate te jourbane (Per sa mund te duket e çuditshme, nje banor i zonave jourbane, ka ne fjalorin e tij sot mesatarisht deri ne 1200 shprehje te ndryshme,bile dhe keto shume te thjeshta dhe jo te rrumbullakosura,ndersa, nje qytetar i kulturar, ka ne fjalorin e tij konstant, 5-10 fishin e shifres se permerndur) . Me vone diferenca u be aq e madhe, sa dhe njerezit e ditur, nuk e dallonin dot gjuhen e burimit, kur ajo flitej prej gojes se nje “barbari”. Ato jane gjuhe bija qe linden prej urbanizimit, por ajo qe vlen te permendet, qe u perdoren sidomos nga nevoja per te shkruar. Karakteristike e tyre dhe e gjithe gjuheve te “forta” europiane te sotme, eshte, se nuk njohin nenen e tyre. Termi “gjuhe indoeuropiane” eshte shume akademik. Ai nuk sqaron kombin qe e ka folur ate dhe se si e quante vehten ky komb. Te shohim pak me hollesi latinishten dhe greqishten e vjeter per te treguar se ato nuk jane aspak gjuhe klasike.
Latinishtja
Padyshim qe eshte gjuhe bije e pellazgjishtes dhe perkatesisht e dialektit lacial te etruskishtes, pati si dialekte te saj ato franceze e vjeter, spanjolle e vjeter dhe portugeze e vjeter etj, prej te cilave me vone linden gjuhet neolatine si italishtja, frengjishtja, spanjishtja etj. Por duhet patur kujdes qe karakterin latin nuk jua dha pushtimi romak ketyre viseve. Ne frengjishten e sotme,spanjishten ,italishten etj pushtuesi nuk nderhyri dot ne te folur ne gjuhen e popullit, por ai triumfoi ne termat e zhvillimit dhe sidomos ai triumfoi ne te shkruar: duke u imponuar pa dhune, por me racionalitetin e menyres se arsimimit. Kjo gjuhe ishte etruskisht, por e dale nga goja e ardhesve te panumert gjate levizjes se popujve, te cilet populluan me bollek kontinentin e pellazgeve. Ne termat jashte burimit, qe ishte gjuha pellazge, ajo ishte nje gjuhe artificiale. Shembull i ketij pohimi, gjendet dhe sot, ne menyren se si biologet, vene emrat e llojeve dhe te specieve te botes se gjalle, dmth krijohet nje term i ri per nje specie te re qe zbulohet duke e quajtur latinisht. Kjo fryrje me terma te reja dhe sidomos tendenca e nje pjese te te ardhurve, per te folur gjuhen e vendasve (pellazgishten) , nje gjuhe qe disa prej tyre as e kuptonin, prishi strukturen natyrale te saj dhe te huajte e shumte qe e flisnin (numri i tyre e kaperxeu disa here ate te pellazgeve) , krijuan idene se behej fjale per nje gjuhe tjeter, aq sa nje romak vetem 700 vjet pas krijimit te latinishtes, nuk ishte ne gjendje te lexonte dhe aq me pak te kuptonte, qofte dhe nje fjali te vetme etruskisht (nje rol shume te madh lozi dhe mpleksja e termave dialektore, psh gjuha e Eneut me gjuhen e Turnit, qe megjithese flisnin te njejten gjuhe kishte diferenca te theksuara, kjo fale territoreve shume te larget prej nga vinin trojanet, si dhe futja ne gjuhen e tyre te elementeve gjuhesore te vendeve ku ata qendruan ne menyre te perkohshme si Aleksandria dhe Epiri) . Si nje gjuhe me jetegjatesi 1000 vjeçare pati rendesi shume te madhe ne te shkruar, por krijoi nje hendek dhe konfuzion ne brezat e mepasem per gjuhen e te pareve.
Greqishtja e vjeter
Te gjitha qe thame per latinishten vlejne dhe per g.v. Ajo nuk eshte ne fundin e saj gjuhe klasike dhe eshte krijuar ne nje moment shume te percaktuar historik dhe afersisht 2000 vjet para Krishtit.Ajo pati nje jetegjatesi 1000 vjeçare duke lozur nje rol te rendesishem ne arsim shkence,art dhe diplomaci. Eshte gjuhe qytetare qe ne kontradikt me kete eshte folur pak ose aspak (duke pasur parasysh se gjate formimit 1000 vjeçar te saj kishte shume karakter pellazg dhe u zevendesua ne menyre te menjehershme nga pasardhesja) .Kjo e fundit kishte diference me paraardhesen siç kishin greket me helenet ose siç kishin akejt dhe jonet me doret. Ky pohim duket sikur bie ne kundershtim me ate qe thone historianet dhe dijetaret e vjeter greke, por kjo eshte e vertete, sepse ata nuk ishin ne gjendje te dallonin diferencen, midis gjuhes se shumices greke (pellazgishtes) dhe gjuhes se shkruar (greqishten e vjeter) . Ajo nuk eshte folur nga nje popull i caktuar si psh ilirishtja dhe ne kete drejtim ajo ngjan me sanskritishten, por nga nje perzjerje popujsh brenda te njejtes race (akejve, joneve, eoleve dhe me vone deri rreth shek te VI para Krishtit prej doreve etj) .Ne dallim nga latinishtja, g.v u krijua prej te folmes se vetem te pellazgeve te Greqise sidomos joneve,doreve,eoleve dhe influenca e gjuheve semite ishte fare e parendesishme. Nese Herodoti nuk arrin te dalloj gjuhen e athinasve, nga gjuha e pellazgeve kjo ndodhi per disa arsye
1.Zakoni per ti vene nje emertim “helen” (si speciet bilogjike ne latinisht) çdo sendi apo fenomeni, qe nuk i perkiste territorit ku jetonin ata qe u vetquajten helene ( psh nese ne Egjipt emri i Faraonit ishte Hocekefekumin ne Athine ai quhej Voitho, ose Nemerini “perkthehej” Mini) ..
2.Dallimet dialektore,duke qene se atikishtja, dorishtja, jonishtja ishin dialekte qe shpeshhere vinin ne konfuzion dhe vete greket e lashte duke i ngaterruar shpeshhere me gjuhet barbare secilen prej tyre;
3.Gjuha e folur ne Athine,Sparte,Tebe etj ishte pasuruar shume me terma tregetare, industriale, diplomatike (te lindura aty ose te importuara) etj dhe fjalet kishin shume gdhendje si vete te diturit ,ne dallim nga gjuha e zonave te pazhvilluara.
4.Ne gjuhen jobarbare (greqishtja e vjeter) u futen ne menyre gati shkencore dhe gati artificiale (kjo vlen sidomos per periudhen helene dhe me pak per ate greke) zanoret, qe ne dallim nga gjuhet barbare (pellazge) qe dalloheshin per fjalet njerokeshe dhe me shume bashketingellore (ne gjuhet e sllaveve te jugut kjo gje nuk eshte kaperxyer as sot kesaj dite duke treguar stadin foshnjarak te zhvillimit te ketyre gjuheve) . Kjo u kthye ne bumerang per greqishten, sepse nese ne g.v zanoret u futen gati artificialisht e duke bere qe dhe pasardheset e saj, te vuajne prej nderhyrjes, kurse ne pellazgjishte zanoret u futen ne menyre te natyrshme, duke evoluar ne shqipen e sotme, psh msp (etruskisht) -mesap (shqip) .
Te dyja keto gjuhe (latinishtja dhe greqishtja) ishin frut i perpjekjeve te para te mases se madhe te njerezve dhe popujve, per te 1.folur dhe 2.shkruajtur gjuhen e te vjeterve (pellazgeve) .Ne misionin e pare ato deshtuan por ne misionin e te shkruarit ato vlejten shume.Ato, jane shembulli se si mund te lind nje gjuhe e folur nga shkrimi, duke na treguar se sot ne Europe, nuk do te flitej as italisht, as anglisht, as frengjisht etj, nese nuk do te ishin vendosur rregulla te shkelqyera ne shkrimin e antikitetit.
Kur pohuam se gjuha indoeuropiane eshte gjalle nuk beme nje lapsus. Termi shkencor “indoeuropiane” pa qellim dhe me shume me qellim (nuk mendoj se synojne thjesht te emertojne, grupin e gjuheve brenda ketij territorri) , krijon konfuzion tek njerezit. Termi i sakte eshte :”gjuha pell-azge”, ajo po eshte gjalle. Ajo eshte gjalle sot, duke perfshire nje territor gjeografik shume me te vogel se ne lashtesi, me dy dialekte tashme te njohur ate geg dhe tosk, te sintetizuara ne gjuhen arbe ose sot shqipe. Ky term i fundit duket sikur disfavorizon kete teze dhe me qe eshte rasti, po japim variantin tone te fjales “shqip” ose “shqipetar”. Ndryshe nga shume njerez studjues apo jo, fjala “shqip” nuk rrjedh prej fjales “shqiponje”, perkundrazi e anasjellta. Shqipetar quhet çdo arber (e kam gati te pamundur te dalloj cili midis grekeve te lashte dhe shqiptareve, eshte bir i Pellazgut dhe cili bir i Argut) ose pellazg, qe flet gjuhen pellazge (sot shqipe) dhe eshte bir i “SKIPPER” pra kapiteneve te anijeve (lundertareve te famshem) ose kapedaneve luftarake. Fenikasit e lashte me anijet e tyre legjendare, jonianet,t ireno-pellazget, etrusket ndertuesit e anijeve romake, liburnet, dyrrahasit, egjeasit e lashte etj etj jane te gjithe shqipetare.Po keshtu dhe kapedanet e lufterave legjendare, si Aleksandri i madh, Filipi, Pirro i Epirit, Kostandini i Romes, Hektori e Eneu, Akili dhe Herkuli, Skenderbeu, Kollokotroni jane te gjithe shqipetare.
Pse themi qe gjuha shqipe nuk eshte aspak inferiore karshi gjuheve te sotme europiane ?. Sepse ajo eshte gjuha e sterlashte, qe eshte folur kur shkeli kemba e njeriut te bardhe ne Europe dhe me gjere,ajo eshte gjuha e njerezve te bardhe, ajo nuk ka nje nene dmth nje gjuhe tjeter,ate e mbolli Perendia ne Europe dhe me gjere bashke me njeriun e bardhe, ndoshta prej miliona vjetesh.Ajo lindi nga nevoja per komunikim brenda nje race te vetme dhe shprehjet e saj shprehin ne menyre pabesueshmerisht natyrale natyren e sendeve, shoqerise , veprimeve etj. Gjuhet e tjera jane kombinime te sforcuara dhe artificiale te kesaj gjuhe, jane frut i te folmes te individeve te atyre racave qe nuk kishin kaluar zhvillimin natyror te te folurit.Jeta e ketyre gjuheve eshte shume e shkurter (me jetegjata ndoshta 2000 vjet qe eshte nje periudhe shume e shkurter per shkathtesine natyrore te nje gjuhe) , dhe vuajne nga identiteti.Kjo sepse kombet prej te cileve fliten, jane nje perzjerje kolosole racash dhe te folmesh.Gjithkush, e di qe gjuha shqipe tani dhe ne lashtesi, ka vuajtur per terma tekniko-shkencor, diplomatike, juridike etj por keto nuk ja zbehin vleres gjuhes, ato nuk jane maja e shpates e te folmes, ato jane pergjithesisht garnitura, pa te cilat gjuhe te ndryshme as nuk do te egzistonin.Nuk eshte e vertete qe gjuha shqipe vuan per terma liturgjike dhe i huazon ato nga gjuhet e tjera.Eshte plotesisht e kunderta ,kam patur rastin te shpjegoj ne shkrime te meparshme se terma te rendesishem te besimit jane veçse shqip.Per ilustrim po japim ate qe ka te beje me te plotefuqishmin.
Ze-us = Zë dmth zëri i fuqishem i Perendise prej qiellit,qe eshte komande per njerezit
Zo-t = Zo (gegerisht) +t bashketingellore,nje rast tipik i nje ndertimi fonetikor te shqipes (psh lotë,rrotë,votë,gotë etj)
God; Got = Zot
Di-o = Peren-di Natyrisht Perendia eshte me i urti, me i dituri, pra ai qe di gjithshka.
Θει-ος = Di (dmth peren-di) Ne kete rast shtremberimi ka ardhur nga zakoni i keq i grekeve, per te perkthyer çdo gje ne gjuhen e tyre duke harruar qe kjo eshte fjale burimi e nuk mund te perkthehet duke i vene perballe veten e saj.
Por natyrisht detyra me e veshtire, eshte te provosh se sa nderhyjne gjuhet tek njera tjetra dhe a mund te lind nje gjuhe nga perzjerja mekanike e disa te tjerave ? Natyrisht qe jo, sepse,dhe nese do te kemi perzjerje popujsh ne nje territor te caktuar, zor te mendohet qe gjuha e autoktonit (pavaresisht nga numri i individeve dhe shtresa sociale) , qe ne lashtesi ka pasur epersi shpirterore mbi pushtuesit ose ardhesit, te jete ndikuar ne thelbin e saj, ne themelet e saj prej gjuheve te morise se popujve ardhes duke perjashtuar ndikimin e gjuheve te popujve vellezer. Por çmund te themi per shqipen ? Dhe vete nje pjese e studjuesve shqiptare, por sidomos albanologet e huaj (shpesh me qellim) bejne gabime, duke pohuar se gjuha shqipe ne me shume se gjysmen e saj, eshte e perbere nga fjale te huaja kryesisht latine, sllave, turke, greke ( pra na paska ndryshuar kodi gjenetik i gjuhes) kunderta do te ishte e vertete per keto arsye:
1.Gjuha shqipe eshte me e vjetra ne kontinent sepse ajo eshte vetë gjuha pellazge, e ruajtur çuditerisht ne menyre klasike,prej nje kombi tashme te vogel,atij shqiptar ose arberor.
2.Gjuha e pushtuesve dhe ardhesve ne trojet arberore si Itali, Angli, Spanje, Greqi, Azine e vogel, Iliri etj shpeshhere ose ishte dialekt i kesaj gjuhe ose ishte aq primitive sa i nenshtrohej me lehtesi asimilimit prej gjuhes se vendasve.
3.Pushtuesit e ndryshem si romake, sllave, gote etj asnjehere nuk kane pasur epersi shpirterore mbi vendasit, bile ishin keta te fundit, qe ju mesuan pushtuesve si te ndertonin qyteterimet dhe akoma me keq ju mesuan dhe si te hapnin gojen per tu shprehur .
4.Pushtuesit e ndryshem i spostuan vendasit neper male (siç eshte rasti i shqiptareve) duke mos arritur kurre deri tek ata.Mungesa absolute e kontaktit, beri qe shqipja e maleve, te mos huazonte qofte dhe nje fjale te vetme prej pushtuesve,ashtu siç nuk u huazua prej zakoneve dhe traditave te tyre.Keto te fundit mbeten rigorozisht te pandryshuara per mijra vjet neper male dhe duke pasur parasysh qe keto jane me lehtesisht te cenueshme sesa gjuha, kuptohet se sa e pacenuar u ruajt kjo e fundit.
Pa qene nevoja te behej deduksioni i fundit dhe ata qe mbeten ne qytetet e pushtuara, u provua se sa te pacenuar e ruajten gjuhen, krahasuar me ate qe flitej ne zonat e paaritura prej pushtuesit.
Me arsyetimin tone u perpoqem te shpjegojme se ka rendesi 1.vjetersia e gjuhes 2.lindja dhe zhvillimi natyror i gjuhes, pra klasiciteti i saj dhe ka me pak rendesi ne cilesine e gjuhes, se flitet nga 1 milion apo 100 milion individe,kjo e ben gjuhen sasiore per nga termat duke ja rritur pak ose aspak cilesine.Por gjithashtu eshte i vertete pohimi i anasjellte, se dhe nese nje gjuhe cilesore flitet sot nga pak vete,ose nga nje popull i vogel, eshte e sigurte se ne te kaluaren e saj, ajo eshte folur jo nga nje fis, por prej nje race te madhe me kulture te shkelqyer, qe ka hedhur themelet ë qyteterimeve pasaardhes.
Por gjithashtu detyren tone per “gjetur” gjuhen me te vjeter do e shoqeroj nje detyre po aq e veshtire”: gjetja e kombit me te vjeter, sepse kjo ben te realizueshme dhe detyren e pare (ketu po perjashtojme gjuhet liturgjike si sanskritishtja,por po fusim ne analize gjuhet pak te folura dhe shume te shkruara ) . Gjithkujt do ti shkonte mendja tek gjuha ë grekeve te vjeter dhe duke perjashtuar ata,rrjedhimisht kemi perjashtuar gjithe kulturat qe vine pas tyre Per sa u perket popujve te lashte, rikthimi yne gati i merzitshem ne greket e lashte, ka vetem nje synim te tregoje se: shprehja helen, perfaqson nje pellazg te lashte, i perzier jo me shume se brenda fares se tij dhe eshte nje shprehje shume e vjeter dhe eshte shume e ndryshme nga fjala helen qe perfaqson nje perzjerje popujsh dhe racash, por dhe gjakperzjerje inçestesh e perdhunimesh (prej pushtuesve) , shprehje shume e re krahasuar me te paren.Do te provojme se nuk ka diference midis grek-helen (megjithate pergjithsisht helenet e ruajten karakterin grek) dhe pellazg-arber-shqiptar, ketu diferencat jane thelbesore (sa e hidheruar do te kishte qene Nioba, per debatin per origjinen e niperve te saj, bijve te Argut dhe Pellazgut, po te ishte deshmimtare ketyre polemikave) . Per kete po i referohemi as me pak dhe as me shume babait te historise, “grekut” Herodot, duke cituar L2 faqe 50:
”Fisi helen, perkundrazi, sipas mendimit tim,qysh nga lindja e tij vazhdimisht ka folur te njejten gjuhe.Por i veçuar nga fisi pellazgjik dhe i dobet ne vetvete ai qe nga fillimet e tij si nje fis i vogel u rrit deri ne nje mase fisesh, kryesisht duke u perzier me shume popuj barbare.Perkundrazi,sipas mendimit tim populli pellazg, si nje popull barbar, asnjehere nuk eshte shtuar ne menyre te konsiderueshme”.
Dhe nese e pranojme pa gabime konkluzionin e Herodotit po e ndajme thenien e tij ne disa pika shume domethenese :
1. Fisit helen, i dihet fillimi i tij ne histori (ai daton shek 7-8 para krishtit) , derisa Herodoti eshte ne gjendje te dalloje qe qysh ne lindje, ata kane folur te njejten gjuhe.Kjo nuk vlen per pellazget, derisa Herodoti e le te papercaktuar fillimin e tyre. Ketu vlen te theksohet qe ata cilesohen prej vete heleneve: ‘te vjeter sa dhe hena’, nje krahasim qe i shkon shume per shtat vjetersise se tyre.
2.Helenet nuk jane pellazge (per pikepamjen time nga ana racore deri ne revolucionin grek, dominonte gjaku pellazg i shprehur me arvanitasit, si dhe helenet gjakpaster) , dhe siç kemi pasur rastin te provojme ne shkrime te tjera as Maqedone si dhe Epiriote ose Ilire, Trojane, Etrusk etj,etj.
3.Helenet kane qene nje fis i vogel dhe i dobet,dhe si i tille kultura e shkelqyer, qyteterimi spektakolar i asaj periudhe, bile dhe territorri ju perkiste pellazgeve te cilet kishin vetem nje te mete, qe nuk shtoheshin shume (e mete kjo qe vihet re dhe ne kombet perendimore sot duke hequr nje paralelele ne raportin e zhdrejte midis qyteterimit te zhvilluar dhe shtimit te popullsise pa konsideruar flukset e jashtme demografike) .
4.Helenet jane nje perzjerje mekanike popujsh barbare, qe dihet mire qe kane shkruar greqisht por nuk dihet aspak se çfare kane folur (si gjuhe konvencionale g.v nuk ka qene praktike ne te folur dhe ka qene e shkelqyer ne te shkruar kjo fale perpunimit racional te germave prej ureberesve kaone dhe perpara tyre prej pellazgeve) .Fjala barbare do te thote jogreqishtfoles dhe nuk ka te beje aspak me sjelljen e civilizuar apo te eger.
5.Pellazget kane pasur epersi shpirterore ndaj heleneve, duke rikonfirmuar qe historia duhet te ndryshoje qendrimet dhe vleresimet karshi heleneve duke ndare çfare i perket kultures pellazge dhe çfare asaj helene.
6.Helenet kane qene te vecuar nga pellazget dhe kjo nuk ka te beje me maqedonasit, iliret, epiriotet qe ishin dege te tjera te trungut pellazgjik.
Nje ndihmese te madhe per popullin me te vjeter, na e jep dhe karakteri diellor i perendive helenike, (Risi kjo joorigjinale helene por dorike dhe jonike e huajtur prej ilirëve dhe epirioteve, duke ditur qe tempulli pellazg i Dodones kishte karakter diellor dhe per mendimin e shume studjuesve dhe timin, ai e kaperxente per nga rendesia orakullin e Delfit) qe eshte shume i ri ne krahasim me karakterin ptonik te kulteve te vjetra pellazge te perendive.Ne L IV faqe 50 Herodoti shkruan:
”Poseidonin helenet e kishin nga libianet, perendite e tjera nga pellazget dhe egjiptianet”.
(Eshte per tu permendur se libianet dhe sirianet e atehershem ishin fise pellazgjike si hititet,frigasit,lidiasit,kariasit etj,pra kuptohet qe perëndite ishin pothuajse te gjitha pellazge)
Duke verejtur kete pohim, arrijme ne konkluzionin, se gjithe perendite nuk kishin te benin fare me helenet dhe si rrjedhim gjithshka qe kishte te bente me to pra emrat e tyre,kultet per to,statujat,pra gjithe trashegimia kulturore dhe letrare duke pasur parasysh qe perendite luanin nje rol fondamental ne boten e lashte.
Keta jane argumenta te mjaftueshem qe helenet jo vetem qe nuk jane populli me i lashte ,por,kane qene joparesore ne historine antike sa historianeve te gjithe botes duhet tu vi turp qe gjithe shkelqimin e pellazgeve ja kane veshur heleneve (megjithese dhe keta si pellazge te rinj u kulturuan pabesueshmerisht shpejt, natyrisht duke huajtur nga kultura e vellezerve me te vjeter greke) .Psh gjithe bota eshte mesuar me idene se ne luften e Trojes luftonin mes tyre fise helene.Kjo, eshte absolutisht e pavertete per Trojen qe ishte themeluar prej Dardanit, themeluesi i dinastise se mbreterore te Dardanideve ( njihet si bir i Zeusit dhe oqeanides Elektra ne mitologji) dhe historia e njeh mire se çfare jane dardanet dhe kush jane pasardhesit e tyre sot. Por kjo eshte e vlefshme dhe per akejtë (”greket”) , si perfaqsues te qyteterimit mikenas qe u shkaterrua me dyndjet dore rreth vitit 1150 para Krishtit dhe ishin keta te fundit qe u vetequajten helene disa shekuj me vone se bashku me disa popullsi te tjera qe vinin prej veriu si Jonet (jane realisht me te vjeter se doret ne Greqi) , Eolet etj.
Me çfare thame me siper provuam se pellazget jane populli me i vjeter, ata ishin nje race e vetme, jo shume te ndryshem nga helenet, romaket nga raca (por qe me kalimin e shekujve u bene te ndryshem nga gjuha) qe jane bashkime mekanike popujsh. Provuam qe pellazget jane arberit ose shqiptaret, por me poshte po japim dhe disa shpjegime etimologjike per te gjithe ata qe duan shqipen
Pellazg = pell agjia dmth pjelle e detit, ose me sakte detar (ka mundesi qe agjia ka qene shprehje e dialektit geg dhe do te thote det, me kalimin e kohes kjo popullsi qe fliste kete dialekt te shqipes u vendos ne male duke humbur shprehjen origjinale dhe duke e zevendesuar me shprehjen toske det; Gjithashtu ne greqishten e sotme ajo ka kuptimin e fjales tokë) .Vlen te permendet se keshtu quhej prej Anadiomenes perendesha Aferdite.
Aleksander = a le ksi ander dmth “ka lindur si ëndër” ose “ander e lehte”
Kasandra = ka sa andra dmth qe sheh ëndra
Kapiten = kaptine dmth kreu i diçkaje
Artur = i arte (mbreti i arte) prapashtesa ur gjendet ne mbiemrat e shqipes se sotme si psh:i verdhur,i kuqur,i zbardhur etj.
Paris = i pari (prej nga rjedh dhe emri shqip pari qe tregon shtresen shoqerore)
Marsej = mar sej dmth mar sjell (shume e shquar qe ne lashtesi per tregetine,duke na dhene nje fjale primitive te fjales moderne import-eksport)
Athine = E thëna
Eleni = e leni dmth i leni ndoshta eshte dhe ne kuptimin i mbeturi, si i vetmi i mbetur gjalle nga barku i Hekubes.
Graicoi -sipas Aristotelit ky eshte emri i lashte i Heleneve, dhe sipas Homerit ky ishte vendi i grave te bukura. Rrenja “gra” eshte menjehere e dallueshme
Kretë = shkretë (ishulli i shkrete i Kretes) 2.Nje kuptim i dyte ka te beje me shprehjen e vjeter ‘kre’ë ruajtur dhe ne shqipen e sotme,duke pasur parasysh se aty ishte kreu i qyteterimeve te lashta si ai minoik,akeas,jonik,dorik etj.
Mirmidone = milingone (fisi i Akilit,i krijuar prej Zeusit pas kerkeses se Eakut per popullimin e Egjines se shkrete duke kthyer milingonat ne njerez) .
Pluti = ploti (emri i te verberit qe shperndante plot dhurata,si personifikim i pasurise)
Feniks = fanitesh dmth shfaqet (zogu i famshem etiopas qe fanitej pas vdekjes nga hiri i tij dhe prej te cilit moren emrin dhe fenikasit e lashte qe kur mendoje se ishin zhdukur faniteshin perseri per syte e njerezimit pas udhetimit te guximshem te radhes) .
Ktonë = ktoknë = toknë dmth tokën (shpjegimi eshte ne toskerisht ku n kalon para ë sidomos ky fenomen verehet sot ne krahinen e Laberise psh nuk thuhet pushkën por pushknë;siç shihet fjala e vjeter greqisht eshte shume afer me fjalen shqipe tokë fonetikisht, dhe krejt e ndryshme me disa sinonime te fjales toke ne greqishten e re)
Ilione = Ili onë dmth ylli jone (nje variant tjeter mund te jete nje forme dialektore e fjales yllesi duke pasur te njejtin kuptim me fjalen Iliri)
Priam = pri am dmth prijës jam (fjala pri eshte fjale shume e lashte dhe eshte ne perberje te shume emrave te lashtë)
Faraon = fara one dmth raca jone
Iliri = ylleri dmth yllesi ose yjesi
Epir = e eperme dmth e siperme (Pirro eshte shume i ri ne historine e Epirit per tu bere heroi eponim i ketij te fundit)
Skocia = skotia dmth skuta (e errëta,qe ndoshta ka te beje me galerite e minatoreve,dhe eshte vendi i cimerëve,vendi ku dielli nuk “lindte” kurre) .
Eskalibur = e skal i burr dmth “e shkul nje burre” (shpaten e famshme te ngulur ne shkemb, mund ta shkulte vetem nje burre dhe ky ishte mbreti i ardhshem i mbreterise se arte)
Arno = jap jete (fjale e mbetur ne shqipen e sotme ne nje kuptim te dores se dyte, dmth arnoj, qe gjithkush e kupton diferencen) .
Dafna = dafina (fjale shume e vjeter pellazge e ruajtur shume mire ne shqipen e sotme dhe ne lashtesi ka qene bije e hyjneshes Gjea e cila e shnderoi ne bimen qe njohim sot, per ti shpetuar epsheve te Apolonit.)
Krevat = kre va dmth atje ku vendos koken (Shume shqiptare me padijen e tyre mendojne se kjo fjale dhe shume te tjera jane me origjine nga turqishtja,por duhet te jene te sigurte qe eshte turqishtja ajo qe i ka huajtur keto fjale ,prandaj dhe sot cilesohet gjuhe indoeuropine dhe jo si rezultat i ndonje emigrimi masiv te shqiptareve drejt Turqise por i origjines pellazge te osmallijve me te vjeter dhe i shtresimit me popullsine vendase te Azise se Vogel) .Fjalet me origjine jopellazge te huajtura ne shqipen e sotme nga turqishtja numerohen me gishtat e dores.Ne frazen “per hajer na qofte” shume shqiptare fjalen ‘hajer’e dine turke, por nje vizite po te beni ne muzeun arkeologjik ne Tirane apo dhe ne Itali duke verejtur mbishkrimet etruske, mos u çudisni kur ta gjeni pothuajse ne te gjitha mbishkrimet e paraqitura, qe i perkasin periudhave antike, shume me te hershme se te lindte gjuha turke ) .
Jo pa qellim kam dhene shprehje dhe eponime ne te gjithe territorin e Europes, Azise se Vogel, Afrikes se Veriut, per te treguar se ne te gjitha keto treva, eshte folur nje gjuhe ajo pellazge, qe eshte gjalle dhe flitet akoma e pademtuar nga arberit e sotem qe e quajne vehten shqipetare.
Se sa mire eshte ruajtur kjo gjuhe po japim vetem nje shembull,qe do te na sherbej per te treguar qe ajo nuk eshte e perzier me gjuhe te tjera dhe gjallon prej qindra shekujsh: Ne fjalet; koke, kre, kaptine, kurriz, krah, kembe, kofshe, kraharor, kyç, kerthize, kellqe, kerbishtje, kafaz, kocke, kercire etj tingulli ‘K’ eshte garancia qe keto fjale jane origjinale, te nje gjuhe mjaft te tille. Te gjithe ne qe flasim shqip, e dime qe i K-emi pjese te trupit tone,duke u cilesuar mjaft natyrshem nga shkronja ‘kryelarte’ ‘K’.
Gjithashtu, shihni sa familjare tingellojne ne gjuhen shqipe emrat e zotave antike megjithese jo per te gjithe mund te jepet nje shpjegim i kenaqshem ne shqipen e sotme ngaqe disa prej tyre i ndajne me shume se 5000 vjet nga momenti qe jane permendur per here te pare: Zeus, Hera, Dhemitra, Apolon, Athina, Aresi, Dionisi, Heliosi, Hadi, Hestia etj. Per rastin e Dhemitra shpjegimi eshte fare i thjeshte, ai eshte ‘mitra e dheut’ ose “nena e dheut” si perendeshe e pjellorise se tokes (dheut) dhe e bimesise, emri “dhe” = soil, land nga ana e tij buron nga folja “dhe” koha e shkuar e “jap” ne veten e dyte .Gjithashtu tek perendesha Junona dallohet lehte perberesja ‘nona’ duke pasur parasysh kete perendeshe si mbrojtese te grave dhe familjes. Po ashtu , Fatumi, hyji i fatit (romak) ka te beje thjesht me fatin dhe jo me ‘fari’ (latinisht) = flas (shihni sa shume ngjan me shqipen e sotme shprehja latine dhe sa larg eshte me shprehjen koresponduese ne gjuhet neolatine.
Nje shprehje e mrekullueshme shqip eshte dhe t’orte (te arte) jo per ate qe ajo perfaqeson, por me shume per te treguar,se sa e paprekur ka ardhur ne ditet tona dhe per me teper e gjejme te huazuar prej gjuheve neolatine me shprehjen ‘doro’ ku ‘t’ e shqipes (etruskishtes) eshte shnderuar ne ‘d’ ne gjuhet neolatine duke u bere pjese e pandare e fjales. Shprehja ‘or’ gegerisht (ar toskerisht) eshte aq e lashte sa eshte vjeteria e ketij metali mbi dhe.
Ne klasifikimin e vjetersise se gjuheve, çdo dijetar nuk duhet te gaboje ,duke pranuar aksiomat se sanskritishtja eshte gjuha me e vjeter dhe menjehere pas saj greqishtja e vjeter. Gjithashtu nuk duhet pranuar thjesht qe shqipja gjendet ne mes ketyre te dyjave (ky mendim nga ana studimore eshte shume i vlefshem) . Shqipja si gjuhe (qofte dhe ne trajten e nje fjalori) duhet te jete ne krahun e majte te tavolines te çdo studjuesi, per te studjuar te gjitha gjuhet qe nga osmanishtja qe flitej ne jug te Kines deri tek gjuha e atlanteve qe flitej ne perendim te Portave te Herakliut.
Nuk mund te rime pa permendur, ngateresen e “paqellishme”, qe behet per origjinen e germave “greke”. Kadmi, djali i Anigorit ( mbret i Finiksi-t) , u dergua prej te jatit te gjente te motren Evropa, te rrembyer prej demit te bardhe (Zeusit) . A eshte i mjaftueshem argumenti se meqe ai futi elementin egjiptas ne Tebe, sfinksin , Kadmi ishte detyrimisht fenikas (megjithese dhe keta jane nje popull me origjine pellazge) . Ne Tebe gjendej dhe shtateporteshi nje element asiro-babilonas, por kjo nuk do te thoshte se Kadmi ishte babilonas. Finiksia nuk ishte as me pak dhe as me shume Finiqi i sotem,kryeqyteti legjendari Kaoneve, populli epiriot mbret i te cilit ishte Anigori dhe princeshe e bija Evropa. Pra nuk behet fjale per Fenikine mesopotamase por per Finiksin (Finiqin) ose Foinikin epiriot.Pra greket e sotem, ose nje pjese e tyre (evgjitet ,sllavet dhe vllehet) shkronjat i kane prej epirioteve dhe per tu bindur per kete duhet te interesohen ne mitologjine e lashte greke, se ku i kaloi vitet e pleqerise Kadmi me Harmonine, ne Fenikine mesopotomase apo ne Ilirine e bukur.
U munduam te gjejme dallime midis grekerve dhe shqiptareve, por i gjetem ato vetem ne gjuhe,bile dhe ne kete te fundit verehen dallime te rendesishme vetem mijevjeçarin e fundit, ku ndryshoi perberja etnike e kombit grek, ne disfavor te grekeve me gjak te paster dhe ne favor te racave sllave, hebree, vllehe, arabe, turke etj. Por dhe ndryshimi i perberjes etnike nuk do te ishte i mjaftueshem per te thelluar hendekun e madh te krijuar midis dy kombeve. Atehere çfare ishte ajo qe ndikoi kaq rrenjesisht, ne ftohjen e dy popujve qe ne lashtesi nuk dallonin fare nga gjaku por dhe nga gjuha (dallimet ishin vetem ne dialekt dhe ne termat e zhvillimit ) ?. Pergjigja eshte befasuese: Kleri. Kur degjova per here te pare qe kisha serbe ishte me tolerante se ajo greke, per mua ishte nje hutim i vertete. Qe nje sllav, te jete ortodoks, mund ti shkoje dhe per shtat, por qe sternipi i Prometeut te jete i tille kjo eshte e pakuptimte. A ka mundesi, qe Kisha e dale prej nje kombi te cfaredoshem (per te mos thene me vlera te dyshimta) , te kishte superioritet moral ndaj Kishes se nje kombi me epersi shpirterore, jo vetem ndaj serbeve (qe rane ne kontakt me qyteterimin vetem kur u dynden ne Ballkan) por dhe ndaj kombesh te tjere, me te medhenj dhe me te kulturuar se sllavet e Ballkanit ?. E verteta eshte, se Kisha greke, nuk eshte produkt i natyrshem i besimit fetar helen. Nje komb i kulturuar, pasardhes i grekeve dhe heleneve te lashte, nuk mund te pranonte variantin me ekstrem te tolerances fetare:ortodoksinë. Per sa mund te duket e çuditshme, per njohurite e shume njerezve, helenet, e pranuan krishterimin shume me vone se disa kombe te tjere ne Ballkan. Por ky skepticizem, nuk erdhi, ngaqe helenet, nuk dallonin dot epersine e padiskutueshme te fese se re (persa ju perket sllaveve,e pranuan plotesisht krishterimin me vonese, dmth fundin e mijevjecarit te pare pikerisht per mungese moduli shpirteror dhe kulturor qe vinte dhe si rezultat i mungeses se identitetit racor, duke pasur parasysh qe deri vone, ata e quanin vehten ilire per tu perfillur prej kombeve te tjere) . Skepticizmi ne Greqi, erdhi si rezultat i idhtareve te krishterimit, i predikuesve te tij, qe ishin injorante lindore bizantine ,me se shumti hebrenj te pakultivuar me nje ndergjegje klasike tolerante si greket. Keta obskurantiste dhe turli racash lindore, ishin kontigjenti njerezor i furnizimit te klerit grek.Gjithkush e ka vene re urrejtjen patologjike te klerikeve greke ndaj shqiptareve dhe lidhjen gati vellazerore midis shqiptareve dhe heleneve te mirefillte (sidomos para revolucionit grek ku dominonin pasardhesit e Aristotelit, Platonit, Aristofanit, Eskilit dhe Homerit) . Kleri grek, ne damaret e individeve te te cilit nuk rrjedh asnje pike gjak helen, eshte ai qe ndertoi kishat dhe manastiret greke,me guret dhe kolonat e Parthenoneve greke,me trupat e statujave te kulteve pagane, duke shfarosur nje te mire te dukshme, per te ndertuar nje te mire te dyshimte. Jane keta klerike, qe krijuan me katharsis (babagjyshi i ndonje kongresi drejtshkrimor komunist) te se vjetres, greqishten e re, neper bodrume manastiresh, te erret si monstra e krijuar prej tyre. Jane keta klerike, qe urrejne, sepse tek shqiptaret gjejne greket e moçem dhe helenet e vjeter, jane keta klerike, qe “zbuluan” Zotin e vetem shume me vone se ndergjegja helene, por duke qene te rinj, nuk mund ta dinin, qe ishte pikerisht ky Zot, qe i kishte mbjelle mbi dhe pellazget, ose Kadmët e rinj, shqiptarët, shume me heret se paraardhesit e tyre (e klerikeve greke) , atehere kur krijoi dhe Hënën.
ZEUS10

2 February 2008 @ 6:48 pm
zeus..flm per kete shkrim kaq informativ
2 February 2008 @ 7:47 pm
Arrita të shkoja deri në fund me kënaqësi… pothuajse deri në fund.
2 February 2008 @ 7:55 pm
mu me duhet te marr lejen e lindjes qe te arrij ta mbaroj …..
kam pershtypjen se e di ku rreh ky
3 February 2008 @ 9:28 pm
Ne fakt me shqipen perkojne shum fjale etruske, e te mos harrojme qe etrusket shtriheshin nga Turqia e sotme (Turqi eshte emertim i ri) deri ne Ballkan. Edhe turqishtja permban shum fjale etruske, psh. Sehir , qe do te thote Sheh, ne gjermanisht Shau (shikon).
3 February 2008 @ 9:29 pm
ne flamingsh; Zi (zien)
4 February 2008 @ 5:13 am
Ky artikull shkel lirite e te drejtat e meneceve…..TEKNOLOGJISE
:D 
Mos u lodh kaq shume se ja pak nga pak shkenca do ta heqe kete siklet .
Tani qe doli dhe teoria se nje prej varianteve te njeriut eshte prejardhja prej PESHQEVE…….ne kemi fatin si te paret shkencetare anetare te kesaj rubrike qe perdorim kete gjuhe…..
Na mbetet vetem te nderojme punen kolosale te gjith gjuhtareve te botes qe u rreken si SIZIFI per te gjetur se ku i kemi rrenjet e gjuhes…dhe sejcili Komb thote qe ………………………RRENJA JAM UNE……………..
Ne prape do te vazhdojme te flasim pa thene qe fjala PERENDI (kush gjuhe e perdor kete??????? do te thote qe di…po peren…
4 February 2008 @ 3:23 pm
Ky artikull shkel lirite e te drejtat e meneceve…..TEKNOLOGJISE
Mos u lodh kaq shume se ja pak nga pak shkenca do ta heqe kete siklet .
Tani qe doli dhe teoria se nje prej varianteve te njeriut eshte prejardhja prej PESHQEVE…….ne kemi fatin si te paret shkencetare anetare te kesaj rubrike qe perdorim kete gjuhe…..
Na mbetet vetem te nderojme punen kolosale te gjith gjuhtareve te botes qe u rreken si SIZIFI per te gjetur se ku i kemi rrenjet e gjuhes…dhe sejcili Komb thote qe ………………………RRENJA JAM UNE……………..
Ne prape do te vazhdojme te flasim pa thene qe fjala PERENDI (kush gjuhe e perdor kete??????? do te thote qe di…po peren…
>
Mund te them pa medyshje qe ju i perkisni ‘races se skeptikeve’ per te mos thene nihilisteve. I vetmi parim qe kjo race ndjek eshte: “ne jemi shume te vegjel per te qene kaq te medhenj”.
Normalisht komenti juaj mund te kalohej me nje ‘no koment’ por une gjithesesi od te falenderoj per te, ty dhe gjithe komentuesit e meparshem. Lete saktesoj ca ‘pika te vdekura’ ne komentin tend ‘ironik’.
1. Gjerat varen nga kendveshtrimi, psh nese ti do te jesh ne mesin e nje grupi memecesh(menecesh??) i vetmi qe do te konsiderohej i tille do te ishe ti, nderkohe qe ‘memecet’ do te merreshin vesh mire me ‘gjuhen’ e tyre dhe nje zot e di nese ti nuk do ankoheshe: memecet me shkelen te drejtat.
2. Te njejten gje mund te them dhe per boten e ‘peshqve’. Nese ke degjuar qe balenat dhe delfinet por dhe disa lloje te tjera peshqish(por jo njerezit) komunikojne mes tyre me nje ‘gjuhe’ ultratingujsh shume te sofistikuar, tinguj gjatesia e valeve te te cileve eshte shume e vogel dhe frekuenca eshte aq e larte sa nuk hyn ne diapazonin e frekuancave qe kapen nga veshi i njeriut. Megjithate ata ‘flasin’ pavaresisht se ti nuk kupton asnje gje dhe lehtesisht mund te konsiderohesh ’shurdhmemec’ prej “peshqve”.
3.PEREN_DI, Hemm, une nuk e kuptoj pse ti zoteri nuk e ke kuptuar qe artikulli im eshte nje analize e pergjithshme, dhe shembujt ne te jane pjese e ‘etimologjise kuptimore’ dhe jo nje etimologji e mirefillte sepse ajo nuk kuptohet nga shumica e lexuesve(kam dashur te jem i kuptueshem per nje mase te madhe njerezish).
Besoj se ke degjuar per fjalen “PRINDI”. Nuk e di ty, por nje gjuhetar a ndan kollaj kete fjale te perbere ne dy pjese: ne foljen ‘PRIN’ dhe ne foljen ‘DI’.
Folja ‘prin’ e cila eshte unikale vetem ne gjuhen shqipe sherben per fjaleformimin e qindra fjaleve te tjera ne shqip ku me te spikaturat jane ndajfolja e vendit ‘para’ dhe numerori ‘e/i para/pari’. Besoj se ti e kupton qe prindi eshte para teje, ai eshte i pari dhe pastaj vijne te tjeret. Jo rastesisht ne themi per ‘te lashtet’:ata jane TE PARET TANE.
Folja ‘prin’ sherben dhe per emrin PARI=elite=drejtues, jane ata qe PRIJNE. Lideri quhet i PARI, dhe per liderin e tyre themi te PARIN e tyre. Fjala PEREN(DI) eshte nje shnderim etimologjik i kesaj fjale. Perendia eshte i PARI , perendia eshte PRINDI. Perendia eshte krijuesi qe “ZURI” jeten prandaj nga “”"”greket”"”" e lashte quhej Ζεῦ .
Por qe te krijonte boten ai duhej te ishte I DITUR, prandaj nga “”"greket”"”" e vjeter ai theritej ndryshe Διὶ=dii, ose ndryshe Δια=dia(dija). Prandaj italianet e quajne DIO dhe francezet DIEU.
Folja ‘prin’ eshte themeli i fjales princ dhe princeshe, fjale qe i gjejme pothuajse ne te gjitha gjuhet e evropes. Ajo eshte burimi i fjales ‘baba’ ne frengjisht “père”. Ajo eshte ne themel te fjales PROTO dhe te parashikuesit PROMETHE. Ate e takojme ngado qe kur bejme nje PARAPAGIM ose prepayment e deri tek nje promemorie ose parathenie(prefix).
E pra zoti Idriz ne nuk jemi komb aq i parendesishem sac mendon ti. Por une mendoj se nuk te ndihmoj dot te kthesh mendje sepse skepticizmi yt eshte me rrenje te thella, keshtuqe po te pershendes per sot.
4 February 2008 @ 3:40 pm
Pjer Thomas thotë:
ne flamingsh; Zi (zien)
Shume e drejte, Zeusi ishte perendi qe simbolizinte Diellin, qe sipas besimit te vjeter ‘zjente’ vlonte.
Ζεῦ
Zeus Zeus Entry in LSJ or Middle Liddell
Zeu masc voc sg indeclform
zeô to boil, seethe Entry in LSJ or Middle Liddell or Autenrieth
zeu pres imperat mid/pass 2nd sg doric ionic contr
zeu imperf ind mid/pass 2nd sg doric ionic contr unaugmented
Ζεῦ ἄνα Δωδωναῖε Πελασγικὲ (ancient greek)
Zeu ana Dôdônaie Pelasgike (transiliterated)
Zeus, king, lord of Dodona, Pelasgian(translated)
Kjo eshte lutja e AKILIT “”"”"”grekut”"”"”"” per cudi drejtuar zotit pellazgjik !!!!
4 February 2008 @ 4:35 pm
Ma hiq dhe nje siklet dhe te betohem sinqerishtqe do ta flak skepticizmin,nihilizmin dhe cdo gje qe ka te beje me te qenit i parendesishem si KOMB ne Gjuhesi,…qe Shqiperia te marre fryme lirisht e ne menyre te vecante Gjuhesia te heqe nga rruga ferra si mua.
A eshte e vertete qe MALTA shpjegohet me MAL i THATE/
Dumre me “Duam RE”
Une me gjithmend ja fus kot ,po me kenaqin ata qe shpjegojne tiranen me TJERR……ONES
Mire ANE kutpohet po tjerr,dhe fillojne me lindin pyetje pastaj pse mos te tjerr ne MES ose MBRAPA…..dhe gradualisht shndrohem ne ate qe Ju e kini vene re me shume inteligjence e thellesi mendimi.
Do te isha i lutur ne shpjegimin e gjith atyre fjaleve me shpjegim te kuptueshem nga shqipja e sotme, a eshte e vertete qe fjalet
Kofshe jane sinonim me “Shalet” sepse sipas ketij argumentit tuaj na del qe ato nuk jane me “K”..
Une nisem nga kjo sepse askund nuk kam lexuar tek kasapet (K)
SHALE VICI OSE SHALE DELJE e me rradhe….
Tek shembujt tuaj te Vyer gjen edhe keqmoskuptime.
P.sh Grek-Greker, me nxiti ta gjej kuptimin tek fjala shqip GREREZ.
E ndava me rrokje GRE i shtova nje “rez” dhe jom tamam. Mirpo ketu me lindi edhe KEQMIRKUPTIMI me veten.MIRE GRE me rrokje eshte e pranushme po REZ qe shtova ku e gjeta? dhe ja keshtu me dilema lexoj perpjekjet tuaja Habitore qe te rrisin moralin po te ulin dinjitetin shkencor
ne boten qe na rrethon………
Dhe them me vete (me gjuhen e PESHKUT…) pse s’lexon a ka ndonje metodologji apo shkencetar te pranuar sot ne BOTE qe mendon se gjuhet e POPUJVE NUK RRJEDHIN DOMOSDOSHMERISHT nga SHQIPJA…
Pa i hequr asnje presje HULUMTIMIT tuaj TE uroj te perpiqesh me shume shkencerisht dhe mundohu mos bjer viktime e vetevetes Znj.K….
4 February 2008 @ 4:48 pm
Idris,
të përshëndes me këtë shkrim marrë pa leje nga http://xhaxhai.wordpress.com
Pellazgët flasin shqip
Konferencë shkencore me interpretuesit e mbishkrimit të Pilurit
Nga Arian Gjyzari
I dërguar i posaçëm i revistës “Murrlan”
PEQIN: Me pjesëmarrjen edhe të disa personaliteteve të shkencës e të kulturës nga Shqipëria, Kosova dhe Turqia, u mbajt sot në kinemanë e qytetit konferenca shkencore “Pellazgët Flasin Shqip”, e organizuar nga Këshilli Kombëtar i Prejardhjes dhe nga Komiteti shqiptar i Dodonës, me ndihmën edhe të fondacionit “Muji dhe Halili” dhe nën sponsorizimin e Bankës Kombëtare të Kursimeve dhe të agjencisë së lajmeve OBOBO NEWS.
Të ftuarit në këtë konferencë, personalitete të shquara në fushën e pellazgjistikës, mbishkrimeve të palexueshme, antropologjisë proto-mesdhetare dhe kozmogonive jogreke të Ballkanit, diskutuan për mbishkrimin e ashtuquajtur të Pilurit, zbuluar në vitin 1992 nga arsimtari Dhimo Thimjo (që sot e ka ndërruar emrin në Thimjo Dhimo, dhe punon si mësues bukurshkrimi në Korfuz), në një faqe shkëmbore të atyre anëve. Siç është vënë në dukje prej kohësh, mbishkrimi është i lexueshëm, pse është i shkruar me alfabetin pellazg (të cilën e adoptuan më pas latinët). Vështirësitë kanë të bëjnë më tepër me interpretimin e tij, për shkak se mesazhi është tepër i shkurtër për analiza kontekstuale.
Ballina e kinemasë ku u zhvillua konferenca, ishte zbukuruar me një riprodhim gjigant të mbishkrimit të Pilurit, i cili lexon:
DINAMOTIJEBOTA
Edhe pse shumica e dijetarëve pajtohen me hipotezën e prof. Mirosh Marashit, për karakterin thjesht pelazgjik të mbishkrimit dhe lexueshmërinë e tij me anën e shqipes së sotme, interpretimet e deritanishme kanë qenë divergjente, duke reflektuar formimin e ndryshëm të studiuesve, por edhe tiket e tyre karakteriale.
I pari në konferencë e mori fjalën prof. Aleko Koleka, i cili pasi përmendi teorinë e vjetër të helenologut prof. Arschlicke, se Amoti dhe Ota janë dy perënditë primordiale të Olimpit pellazg, e zbërtheu mbishkrimin në mënyrë të tillë:
DIN.AMOTI.JEB.OTA
Që lexohet pastaj pak a shumë kështu: AMOTI DIN, OTA JEP. Prof. Koleka u shpjegoi të pranishmëve se kjo pajtohet me të dhënat e teogonisë pellazgjike, sipas të cilave Amoti është perëndia e dijes esoterike, ndërsa konkubina e tij Ota është ajo që ua çon njerëzve dijen e Amotit. Prof. Koleka, tha se mbishkrimi ka karakter përshkrues, dhe duhet marrë si aspekt i ceremonialit pellazgjik të inicimit etnik, në malet Akrokeraune.
Një tjetër hipotezë parashtroi arkeologu i ri Fran Rrokaj, i Universitetit të Lecce-s. Sipas tij, Dina është një emër gruaje mjaft i rëndomtë ndër pellazgët (me kuptimin “ajo që din”, “e dijshmja”). Që këtej mbishkrimi do analizuar si më poshtë:
DINA.MO.TIJE.BOTA
Ku MO është pjesëza e mohimit “mo(s)”, TIJE është forma urdhërore e foljes “thyej” (MO TIJE => “mos thyeje” => “mos e thyej”) dhe BOTA s’është veçse barasvlera pellazgjike e shqipes “botha”, “bytha”. Sipas Rrokaj, mbishkrimi do interpretuar si një ftesë për Dinën për të mos e çarë kokën, për të mos u shqetësuar.
Dr. Shezo Shazo, i universitetit të Janinës, nuk pajtohet me interpretimin e Rrokaj. Asnjë pellazg nuk do të guxonte të përdorte një fjalë tabu si “botha, bytha” në një mbishkrim shkëmbor, shpjegon Shazo. Përkundrazi, në mbishkrime të tilla larg tempujve dhe në zona të shkreta, ka më shumë të ngjarë të gjenden mendime të urta për jetën, të natyrës proverbiale ose aforistike, siç e ka shpjeguar edhe i madhi Zekirja Majani për etruskishten.
Dr. Shazo e analizoi mbishkrimin në këtë mënyrë:
DI.NAM.O.TIJE.BOTA
Duke gjetur në rrokjen e parë DI emrin e thundrakut të njohur përndryshe si “dhi”; në rrokjen e dytë NAM, të njëjtën kuptim si në shqipen e sotme; O është lidhëza “ose”; TIJE është forma e lashtë, pellazgjike e shqipes “thinja, thija”; e më në fund BOTA është përsëri shqipja e sotme “bota”. “Dhi, nam ose thinja bota” ka shpjeguar Shazo, duke sqaruar kuptimin e këtij proverbi si: “Bota është dhi, nam ose thinja”, me fjalë të tjera këtë botë mund ta bësh tënden me pasuri materiale (dhi), famë (nam) ose thinja (eksperiencë).
Përkundrazi, prof. Sukri Zahar, i Qendrës Paleografike të Trebizondës, e lexon mbishkrimin si të ishte një lloj mallkimi, sharjeje ose formule për të trembur syrin e keq.
DI.NAMO.TI.JE.BO.TA
Është analiza e Zahar, i cili në pajtim ttë plotë me Shazon e lexon rrokjen e parë si “Dhi”, ndërsa rrokjen e dytë si një formë participale të foljes “nëm” (DI NAMO = Dhi e Namun). TI JE BO, thotë Hamiti, nuk është larg gegnishtes së sotme “ti je bërë”, ndërsa pjesëza enklitike TA s’është veçse shenjuese e ligjëratës së zhdrejtë, ose tregues i karakterit ceremonial të thënies. “Je bërë si dhi e nëmur, tha.” Ky do të ishte edhe kuptimi i mbishkrimit, sipas prof. Zahar, baxhanak i prof. Shazos dhe mik i vendit tonë.
Prof. Uwe Trinkgeld, i Universitetit të Kreuzlingen, Gjermani, mendon përkundrazi se mbishkrimi është thjesht fillim i projektit të një rrase varri për z. DINAMOT IJEBOTA. Sipas Trinkgeld, është fakt i mirënjohur që pellazgët e lashtë në fillim i shkruanin rrasat e varrit, pastaj i shkëputnin nga shkëmbi.
Dy versione interpretative paraqiti Magister Esmeralda Papingji, e Qendrës për Kërkime Epigrafike të Bashkisë së Borshit. Sipas kësaj studiueseje, gjendja e sotme e dijes nuk na lejon të shtyhemi më tutje.
Versionet janë:
(1) DI(L).N(G)A.MOTIJ.E.(M)BO.TA
(Dil nga moteli dhe mbi ta!, ose një ftesë që i bëhet dikujt për të sulmuar armikun)
dhe
(2) DI(L)NA.MO.TI.JE.BO.T(H)A
(Dilna more (nga shtëpia), se na i thave (sytë), se je bo (firar)).
Kjo teori nuk u prit mirë nga të pranishmit.
Më në fund e mori fjalën prof. Ylber Babalili, i Akademisë së Elbasanit.
Para se të shpjegojmë një mbishkrim, tha prof. Babalili, duhet të përpiqemi të kuptojmë se ç’i shtyn njerëzit e lashtësisë të gërvishtin gurin në majë të skërkave. Natyrisht, jo dëshira për të pavdekësuar fjalë të urta, për të trembur syrin e keq, ose për të ftuar njerëz të dalin nga hotelet ose të shkojnë për vizita. Pellazgët nuk kishin nevojë t’i shkruanin këto gjëra, tha akademiku i njohur nga Elbasani, sepse i dinin.
Nga pikëpamja thjesht gjuhësore, vazhdoi Babalili, mesazhi do të mund të zbërthehej si më poshtë:
DI.NA.MOT.IJE.BOT.A
Ku A-ja finale është pa dyshim një pjesëz pyetëse (si në gegërishten e sotme: “po ti u zdeshe a?”). Të tjera fjalë të lashta pellazge që nuk është vështirë të izolohen në mbishkrim, tha prof. Babalili janë MOT (në kuptimin “vitin tjetër”), IJE dhe me siguri BOT, forma e vjetër e shqipes së sotme “both, byth”, siç e ka përcaktuar mirë edhe Rrokaj në Lecce.
Më i vështirë është identifikimi i DI.NA, por këtu na vjen në ndihmë antropologjia pellazge, tha Dyrmyshi, duke iu referuar veprës së vet “Antropologjia Pellazge” (nga e cila ruhet vetëm një kopje, në Bibliotekën e Vatikanit). Është fjala për shprehjen “Na (ose ne) të dy”, shpjegoi profesori plak, i ndërprerë nga fishkëllimat e të pranishmëve.
Kështu edhe mbishkrimi mund të interpretohet plotësisht si: “Na të dy vitin e ardhshëm martohemi?” (Na të dy vitin tjetër ije m’byth a?) ku IJE BOT ose “ije (m) byth” do kuptuar si një metaforë e guximshme për “martohemi”, një folje që zgjedhohej vetëm në shumës, në pellazgjishte.
Një çift pellazgësh – theksoi romantikisht prof. Babalili para se ta nxirrnin me shkelma nga salla – duke shëtitur prroskave të Pilurit, vendosin ta shenjtërojnë premtimin e martesës duke gdhendur një mbishkrim në një faqe shkëmbi…
Marrë pa leje nga revista “Murrlan”, janar 2004
4 February 2008 @ 4:59 pm
Z. Idriz
Skepticizmi nuk eshte detyrimisht negativ. Por te flas me siguri qe ironia jote nuk e kalon dot klasen.
Gjithashtu me ben pershtypje qe ju jepni argumente te tilla si: meqe fjala dhe sinonimi i saj sjan te ngjashme ne paraqitje ato na paskan burim te ndryshem. Ka shume vrima te zeza ne llogjiken dhe ironine tende keshtu nuk po humbas shume kohe me rrezimin e tyre vetem po te jap nje list te vogel me disa fjale ne greqishten e vjeter. Ti mundohu te gjesh perkthimin ne shqip.
δέ—- and
αλλά: — yet
ἀνά— aside,up,
δῶρον—-gift, make a gift
μέτρου—measure, size, meter
ποιητοῦ————-poet
πόνου —hard work
τρόπου—————–fashion, character, body
λύω—loosen, release
σπουδή——-speed
κύων—-dog
δύο—two
ὧδε——- way, thus,
ποίημα—- poem
ἀνήρ—- man
τρεῖς— three
τρίτη—-third
κρήνη——- well, spring
ἧκα,— let go
Δώσω—give, offer , grant
γῆ— bay, earth, land, country
νοῦ —- feel, sense; intellect
θύρα———–door
κανο—–basket, bottle
τυράννου—–absolute ruler, tyrant
γραῦς—- woman
ὑπέρ— over, above
πλούτου—riches, wealth
ἄγω—find the way, lead
λείπω—leave
ἥρως—– hero
σχολή———-learned discussion, school
παρά—from, from the side of, in front of
γνώσις η: knowledge
κρίνω—-act, decide, pick out
Dhe se fundi une nuk jam Zonje por zoteri, zakonisht “zonje” behet bashkebiseduesi im ne fund te debatit me mua me kusht qe te jete debat i ndershem, i pershtatshem dhe i edukuar.
4 February 2008 @ 5:20 pm
Akull!
Per keto prurje XHAXHAIT i jam perule dhe i perulem si PENE e cilesise se PARE.Shume i vecante. Dhe doemos une nuk krahasohem me keto analiza qe ben Xhaja ne kete fushe sidomos ajo per Hermetizimin.
Me behet qejfi qe ja paskam arritur ne miniature te kem te njejtin kend veshtrimi per kete problem madhor….
Ajo qe te trishton eshte se pa i qujtur “TE PAKTEN-PERPJEKJE” ose veshtrime a vezhgime a balla- faqime(:D) marrin POZA dhe i vene vulen si SHKENCE.Keshtu qe edhe ky mundim jo i vogel i ketyre specialisteve te kohes HUMBET ne zhurmen e vetmburrjes dhe argumenteve TIP F.BALLIU …DUMRE= DUAM RE….ose shkrihet me ulurimat e urra patrioteve pa mare akoma “velocitane” apo “startin” e nevojshem qe eshte te pakten nje koment me PESHE ne kete fushe….
4 February 2008 @ 5:30 pm
Zeus! Aty je?

Mos lesho rrufe zemerimi ….
Ja dhe nje perforcim i teorise suaj qe fjala “rrenje” e njerzimit ” JETE “e ka burimin nga shqipja PELLASGJIKE.
Duke biseduar me nje RUS me tha shume i entuziasmuar se Fjala JETE,JETOJ ,JETON e kishte burimin nga SHQIPJA-PELLAZGJIKE.
JA brata !-ZHIV,ZHIVU,ZHIVJOT= JETE ,JETOJ,JETON,shpjegohet vetem me fjalen shqip ZHIVE….
Kapsallita syte , u mendova pak ,ktheva mendimin tek gjetja juaj origjinale e shpjegimit te Skocise me Skute(me gjithse nuk gjeta te kishte miniera ne ate kohe qe quhej SKOCI) dhe si naiv qe jam e PYETA?
-Po zhive me c’far shpjegohet”
-Ik ore ironik- me tha .Ti nuk respekton as veten…
Dhe keshtu u ndame….
4 February 2008 @ 5:35 pm
Idris,
lexo edhe ketu se mbase bindesh
4 February 2008 @ 5:40 pm
Ka shume nga keto hipoteza qe vertiten neper forume, por qe dalin nga burime te pasigurta. Flm zeus per prurjen tuaj, jane interesante,por do te ishte mire qe me keto ceshtje te merren me mire studiues te mirefillte, gjuhetar, arkeolog, historian, etnolog etj. Ironia e Idrizit eshte e sakte. E ben me te drejte. Po ta keni ndjekur emisionin tek topi ku ishte i ftuar mathieu aref dhe disa studiues shqiptar do te kishit vene re qe kishte disa fjala te perkthyera nga aref qe ishin vertet humoristike.
Per te vazhduar ironin e Idrizit, po ju jap nje shembull. fjalen “pellazg”:
pellazg=shpellar
apo nje tjeter pellazg=pjell e bardhe (azge)
apo pellazge= pel e bardhe (azge)
apo akoma pellazg=pellg azge.
Pra, me mire tia leme studiuesve kete ceshtje edhe nese keto vertetohen shkencerisht atehere do te ishte dicka e mrekullueshme.
4 February 2008 @ 5:52 pm
Anonim ! Une anoj nga zhanri(thote njoni
:D ) i Xhajes por tani qe lexova edhe Self. bindem qe keto lloj prurjesh Zeus e ce tera jane tipi:
“A doni me per BELULIN”
4 February 2008 @ 9:56 pm
Dmth ti Idris qe ne daten 2.2.08 qe u botua shkrimi im, edhe deri tani pate kohe te bisedoje me ate Rusin , bile te beje dhe lidhjen logjike te fjales ‘jete’ me ’skute’, bile dhe ta sillje ne kete diskutim si argument qe une qenkam gabim. Padyshim inteligjence superiore. Do te lutesha te lije te tjeret te diskutonin pak me shume, sepse ‘xhevahire’ si dialogu i mesiperm jane te i bejne komentuesit e tjere me mornica.
4 February 2008 @ 11:17 pm
Zakonisht “gjuhetaret”, “historianet” jane shume te zene me pune te tjera, keshtu qe ngelet qe ju te merziteni pak nga ne qe jemi “johistorian” dhe “jogjuhetare”. Persa i perket ironise se Idrisit e gjej ate si ironite e allatop, programet e te cilit ju i ndiqni dhe kulturoheni aq shume sa ju duken “qesharake” prurjet e Aref(nje profesor ne universitetin e Sorbones). Une sinqerisht isha i interesuar te dija opinionin e njerezve qe nuk kane paragjykimin para gjykimit, dhe gjithashtu te shqiptareve qe nuk e ndiejne vehten inferiore para kulturave dhe racave te tjera.
24 April 2008 @ 8:48 am
Dy vellimet e te nderuarut Aref i lexova. Punova shume ne internet per temen e pellazgeve dhe te etruskeve dhe vertet u befasova.
ne tabelat ku jepeshin fjalet etruske si dhe perkthimi i tyre ne anglisht gjeta gjuhen tone te bukur shqipe.
Une nuk e marr vesh a eshte zili ndaj ketij personaliteti a eshte antishqiptarizem. Dikush me tha se a e di ti sa paguAN GREKU qe mos te dale e verteta mbi origjinen e pellazgeve dhe cdo gje shqiptare. I kam dhene e drejte kur shikoj me sa keqdashje flet nje shqiptar, antishqiptar doja te thoja per vendin e gjuhen e tij. Mathieu Aref citon autoret e historise se lashte greke per origjinen pellazge, ne shqiptaret (disa) tallemi.
Per aq sa lexova ne keto dy vellime dhe per aq sa kerkova ne internet
(shikoni etruscians dhe pelasgian) po ju jap disa fjale qe mund ti verifikoje
kushdo:
cape capi=kapi = to keep
patna= pjata = a bowl
pruch= poc =a ewer
qutun= katruv= avessel
teta nacna =tata nana=grand mother
speras=shpresoj=hope
etera, eteri =tjetra tjetri =foreigner
tul=tull =stone
tur=thur=to give
maru=marre= black eye
capu=fajku=falcon
hiuls=hute=screech-owl
aska=vaska=wineskin
sran=shan=to shout
lup=hup=ti die(humbas)
matan=matan=in front
mech=mic= boy( gegerisht)
murs=murros=sarcophagus
mi=imi=mine
nac=aq=then
puia=gruja=wife
pruchum=broke=pitcher
ril=iri young
sec=cuc ose cik =daughter
spet=pi=drink
spur= shpur ose gur = city
ta=ata=they
nes= des=dead (gege)
am=jam to be
apa=baba=father
capr=prill april
cer=mer= to make
celu=qiell= sky
ces=qes= to give
hec=hek
lein=len= lay down
tavle=tavolina
tra=tra, trine =drag
tageus= tagjesh eshte perendia e mencurise tek etrusket
ka edhe shume fjale te tjera por une po ja le te tjereve te vrasin mendjen se ka shume fjale qe shpjegohen vetem me gjuhen shqipe dhe as me nje gjuhe tjeter . Krahasimet beni me gegerishten.
Duajene dhe respektoni vendin tuaj ,ne te kundert mos prisni tju duan dhe tju respektojne te tjeret.