E ardhme private për pensionet?
Qeveria shqiptare aktualisht e gjen veten në një udhëkryq. Politika aktuale po çon në deficite të ardhshme fiskale, në përfitime të ulta dhe në një përqindje të lartë të popullsisë të ekspozuar ndaj riskqeve sociale. Qeverisë i duhet të rregullojë sistemin e sigurimeve shoqërore në mënyrë të tillë që të eleminojë pengesat e ndryshme që janë futur në sistem si rezultat i përpjekjeve për të “arnuar” problemet sipas rasteve, ose i duhet ta anullojë sistemin dhe të përqëndrojë burimet fiskale tek masat për uljen e varfërisë.
Paragrafi i mësipërm është shkëputur nga një studim i Bankës Botërore në Dhjetor 2006 i titulluar “Shqipëria: Rishikim i Sistemit të Sigurimeve Shoqërore”. Më erdhi ndër mend teksa po lexoja një shkrim tek Gazeta Shqip e javës së kaluar ku shkruhej se:
Burime të sigurta nga Ministria e Financave bënë të ditur për “Shqip” se synimi është që skema e pensioneve të privatizohet. Kjo do të thotë administrimi i pensioneve të shqiptarëve t‘i lihet në dorë një shoqërie private që mund të jetë një bankë, një shoqëri sigurimesh apo një grup financiar i fuqishëm. Për rrjedhojë, shteti do të hiqte përfundimisht dorë nga 70 milionë dollarë subvencione që jep në vit për të mbajtur në këmbë një skemë që konsiderohet si e falimentuar dhe po kështu do të hiqte dorë edhe nga mbledhja e kontributeve.
Me ç’duket, Qeveria Shqiptare ka vendosur të lëvizë më në fund (1 vit e ca muaj pas studimit të Bankës Botërore e kushedi sa vite pasi është ndërgjegjësuar për problemin) nga udhëkryqi i paragrafit hapës dhe e ka gjetur zgjidhjen në lënien në dorë të privatit (duke hipotezuar këtu që gazeta Shqip s’po ja fut kodra pas bregut). Duke e marrë si të mirëqënë shkrimin e Shqip, zgjedhja e Qeverisë s’duhet të çudisi kënd, është në vazhdën e një sërë vendimesh të tipit “shteti s’e bën dot, le ta zgjidhi privati”. E vetmja gjë që mbetet tani është të gjendet “privati” që ta shpëtojë shtetin nga kjo barrë.
Ky “privati” që do ti zërë vendin shtetit në këtë fushën me spec të pensioneve duhet të jetë goxha i veçantë, “privat” i tipit:
1) Shumë, shumë, shumë i besueshëm se do ketë në dorë të ardhmen e qindra mijëra njerëzve njëkohësisht.
2) Shumë, shumë, shumë i aftë se duhet ta investojë këtë të ardhme (në formën e parave) dhe të nxjerrë fitim prej saj.
3) Shumë, shumë, shumë jetëgjatë se e ardhmja s’është 2, 3 ose 5 vjet.
Fatkeqsisht kam përshtypjen që në kushtet e sotme të tregut financiar në Shqipëri një privat i këtillë do të jetë i vështirë për tu gjetur. Cila është ajo bankë, ose cilat janë ato banka të cilat do të kenë në dorë të ardhmen e Shqiptarëve? Banka Kombëtare Tregtare që kokën e ka në Stamboll? Banka Raiffeisen që pati një goxha skandal telenovelash jo më larg se disa muaj më parë? Banka Popullore që s’i ka mbushur akoma 5 vite jetë? Banka ProCredit që nuk ka një bazë investimesh? Banka X?
Le ti lëmë bankat. Cila shoqëri sigurimesh do të jetë e aftë të investojë të ardhmen e Shqiptarëve kur me ligj s’i lejohet të investojë në tregjet e letrave me vlerë dhe mund të blejë vetëm letrat me vlerë të lëshuara nga Qeveritë e vendeve të BE-së dhe të ShBA? Çfarë fitimi mund të nxirret nga letrat me vlerë shtetërore dhe sa fitim humbet nga moslejimi për investim në tregjet e tjera të letrave me vlerë?
Le ti lëmë edhe shoqëritë e sigurimeve. Cili institut sigurimesh private në Shqipëri ka një përvojë më shumë se 3-vjeçare dhe mund të bindi njerëzit që ka aftësitë e nevojshme për tu kujdesur për ta? Që s’do të jetë skema piramidale e rradhës? Ose edhe nëse e arrin këtë, ku do ti investojë këto para? Në “Bursën jo-ekzistente të Tiranës”???
Sistemi Shqiptar i pensioneve paraqitet vërtetë me probleme por druaj se lënia në dorë të privatit të të gjithë sistemit do të ishte zgjidhja e gabuar. Një zgjidhje e ndërmjetme do të ishte që shteti të sigurojë një pension minimal për të gjithë dhe pastaj të mundësojë (me lehtësira tatimore) investime private në pensione për ata që kanë dëshirë dhe mundësi. Të paktën në këtë mënyrë do të ruhej njëfarë mbrojtjeje minimale për të gjithë se edhe tregjet mund të dështojnë, jo vetëm shteti.
Llukan Tako
3 Mars 2008
********************************************
Shkrimi nga Shqip:
Nisin negociatat mes mazhorancës dhe opozitës për reformën e pensioneve
Pas legalizimeve mund të quhet një nga reformat më të vështira dhe delikate, por njëkohësisht e domosdoshme për ekonominë shqiptare. Skema e pensioneve prej disa vitesh nuk po funksionon duke marrë nga buxheti i shtetit çdo vit shuma të jashtëzakonshme. Qeveria njoftoi se që nga dita e hënë do të fillojnë diskutimet me opozitën për skemën e re të pensioneve, e cila pritet të ndryshojë rrënjësisht nga skema ekzistuese. Burime të sigurta nga Ministria e Financave bënë të ditur për “Shqip” se synimi është që skema e pensioneve të privatizohet. Kjo do të thotë administrimi i pensioneve të shqiptarëve t‘i lihet në dorë një shoqërie private që mund të jetë një bankë, një shoqëri sigurimesh apo një grup financiar i fuqishëm. Për rrjedhojë, shteti do të hiqte përfundimisht dorë nga 70 milionë dollarë subvencione që jep në vit për të mbajtur në këmbë një skemë që konsiderohet si e falimentuar dhe po kështu do të hiqte dorë edhe nga mbledhja e kontributeve. Ky është projekti që qeveria parashikohet të dërgojë për diskutim sot gjatë diskutimeve të zgjatur me ekspertët e opozitës, por edhe ata të institucioneve ndërkombëtare. Gazeta “Shqip” ka mësuar se synimi i qeverisë është që shtetit t‘i lihen pensionet e ashtuquajtura të vogla, sipas paralajmërimeve të bëra në publik nga drejtuesit e financave ato nën 10 mijë lekë. Ndërsa pjesa tjetër do t‘u jepet privatëve, të cilët do të garantonin miradministrimin e skemës, por edhe nxjerrjen e saj me fitim.
Rekomandim i BB
Ky është një test i fortë për qeverinë shqiptare. Për pjesën dërrmuese të shumë se 535 mijë pensionistë skema e pensioneve do të ndryshojë thuajse plotësisht. Qeveria duket se është lodhur nga mbledhja e kontributeve dhe financimi i përvitshëm i shumave gjigante për pensionet. Raporti kontribuues-përfitues mbetet në nivelet më të ulëta në rajon, kjo për shkak dhe informalitetit të lartë në tregun e punës. Kjo ka shqetësuar edhe institucionet financiare ndërkombëtare, kryesisht Bankën Botërore. BB ka bërë një sërë studimesh dhe madje ka hartuar edhe një raport ku jep disa sisteme dhe skema pensionesh, të cilat do të bënin të mundur përballimin e deficitit të bilancit publik, që në të ardhmen mund të krijojë probleme jo të vogla për vendin. Në fakt, Banka Botërore mbështet në afatgjatë më shumë idenë e krijimit të një raporti të ri mes kontributeve dhe përfitimeve sesa kufizimin e pensionit të përgjithshëm. Por ka gjasa që qeveria të zgjedhë skemën më të lehtë për të. Atë që do t‘i hiqte asaj përfundimisht barrën për të mbledhur kontributet, por kjo ka dhe një anë tjetër medalje. Shtresat me të ardhura të ulëta që nuk kanë mundësi të përballojnë pagesën e kontributeve vullnetare te privatët do të ishin të detyruar të mbeteshin nën thundrën e pensionit minimal të sistemit shtetëror. Nëse ky projekt do të miratohet, atëherë Shqipëria do të bëhej nga vendet e pakta ku skema e pensioneve kalon te privatët.
Ngërçi
Ngërçi i pensioneve po mban peng dhe një sërë reformash të rëndësishme, në fushën fiskale. Njëra prej tyre është dhe ajo e kontributeve. Aktualisht, kontributet për sigurimet shoqërore janë në masën 31.2 për qind, nga të cilat 20 për qind i paguan punëdhënësi dhe 11.2 për qind punëmarrësi. Në programin fiskal afatmesëm qeveria që u takon viteve 2009-2011 ka parashikuar një barazim të masës së kontributeve mes punëdhënësve dhe punëmarrësve. Burimet e mësipërme bëjnë të ditur se kontributi i biznesit do të ulet në masën 10 për qind njëlloj me punëmarrësit çka do të plotësonte përfundimisht kuadrin e taksës së sheshtë, por që kjo të ndodh duhet më parë të realizohet reforma e pensioneve.
Konsensusi
Por reforma e pensioneve është një reformë mjaft delikate, pasi skema e re që do miratohet duhet të jetë afatgjatë. Që kjo të ndodhë kërkohet një konsensus i gjerë politik. Të hënën pritet që për këtë të zhvillohet edhe raundi i parë i negociatave. Edhe opozita ka paraqitur në publik qëndrimin se është për një konsensus politik mbi bazën e të cilit do të përcaktohej skema e re e pensioneve. Gjithë procesi i negociatave do të zhvillohet nën monitorimin e rreptë të Bankës Botërore.
3 March 2008 @ 12:31 am
O Llukan, ti si ish amerikan nuk duhet te kesh frike. Pak a shume do krijohet nje situate e ngjashme me atje. Gjithsesi nese firmosin kete sipermarrjen private, per mua eshte njesoj si te kene nenshkruar se jane te paafte per te menazhuar sic duhet sistemin.
Nuk u ka rene ndonjehere ne mend ta menaxhojne sic duhet.
Nje gje tjeter duhet pare ne kete mes. Ky sistemi duhet te jete aq i mire, sa te mundet te rivalizoje sistemet e tjera te sigurimeve te fqinjeve.
Si do mundet te funksionoje ky privati kur potenciali i kandidateve per tu siguruar eshte shume, shume i ulet?
Shqiptaret nuk jane mesuar me kulturen e sigurimeve.
normalisht do e bejne te detyrueshem sigurimin…..Ketu do behet qejf…komplet amerike!!
O do vdesin rrugeve, ose do marrin torben edhe fiuuuuu ne Evrope.
Hapi i pare per te krijuar nje shtet emigrantesh. Madje afatgjate!!!
E pare perseri nga ana kombetare…o sa do shtohen greket…do shkojne e sigurohen ne Greqi te shteti lire fare. Me nje fjale vendi yne do shnderrohet ne nje shtet te varfer me kushte jetese per te pasurit.
Aty do kthehemi kur te plakemi…
3 March 2008 @ 12:49 am
Ne Shqiperi duhet lejuar tregu i pensioneve private si program plus per ata qe duan me shume nga ky sistem, por ne asnje menyre kjo te ndikoje ne rduktimin e rolit te pensioneve qe ka pergjegjesi shteti ndaj qytetarve. Eshte shteti ai qe fuhet te pergjigjet per pensionet e qytetareve, te tjerat jane muhabete plus
3 March 2008 @ 9:14 am
Ketyre i kane ngelur te shesin vetem grate.. ndonese edhe ketu mund te debatohet..
Hej ca turpi o zot: cdo gje te tregu i gabelve u nxorr. Me kthehet gjithmone ne mendje Albpetroli qe u dha padrejtesisht ne kembim te aksioneve te BPet. Ata investuan vetem 50 mije dollar per pus ne 25 puse! A e imagjinoni dot? Kompani inegzistente qe morri fryme nga pasuria jone. Vetem makinat ne oborrin e kuvendit popullor kushtojne me shume se aq.
3 March 2008 @ 5:01 pm
Une parimisht nuk shoh asgje te keqe me kete. Se ne ne amerike qe jemi te rinj e kemi ngrene derrin qe paguajme ‘Social Security’ sot me dijenine qe do i pijme lengun kur te pleqerohemi…zgjidhja e ketushme per privatizimin e pensioneve mua nuk me duket aq e marre sa c’e konsiderojne disa, se ndryshe nuk i dilet.
Verejtja qe kam per ty Llukan eshte qe shikon vetem alternativat brenda nje tregu financiar foshnjarak sic eshte ne Shqiperi, ku investimi i pensioneve eshte thjesht i paaplikueshem. Te pyes - dhe me kete rast i drejtohem dhe Cheneyt - c’te keqe ka psh sikur pensionet t’i investonim ne tregje te huaja me partnere te huaj? Te bejme te njejten gje qe bejne amerikanet, por ne nje shkalle me te vogel…
E kuptoj, rreziku i tregjeve etj etj…po alternativa te tjera s’ka shume dhe ky shtet do mbese ne gjunje nese do vazhdoje te orientohet kaq majtas me politikat financiare, si nje lope qe nuk ha por milet, e milet, e milet…
3 March 2008 @ 10:27 pm
Blendi,
Te keqen kryesore nuk e shikoj domosdoshmerisht me investimin e kursimeve ne forma private por ne heqjen dore nga cdo mbeshtetje e shtetit ndaj ketij sistemi. Nuk i besoj dot privatit Shqiptar o Blendi qe do te jete akoma ketu edhe pas 40 viteve, nuk ka arritur akoma ate shkalle maturie dhe une personalisht nuk kam aq para sa t’ja le te gjitha ne dore prandaj kerkoj nje rruge te mesme qe te perzieje te dy sistemet.
Sa per investimet ne tregjet e huaja, ato do te ishin mese te mirepritura vecse sic vura ne dukje me siper per te pakten gjysmen e aktoreve kryesore (sigurimet) ato s’lejohen me ligj. Kjo do te thote qe sot mund te blesh nje produkt sigurimi/investimi afatgjate nga nje shoqeri sigurimi ne Shqiperi por ajo shoqeri s’mund te investoje ne tregjet e letrave me vlere ne bote, gje qe ngre fillimisht nevojen per te ndryshuar ligjin.
3 March 2008 @ 10:49 pm
PPP=private public relationship. Kjo eshte zgjidhja. Ose ndonje tip financimi islamik (s’ka lidhje me fene jo) ku privati menaxhon skemen e mbledhjes, investimit dhe kthimit ndersa shteti eshte aty per te futur doren ne xhep sa here ka vrima per te mbushur.
3 March 2008 @ 11:22 pm
Mire Llukan, mire. Jemi dakord. Edhe une ate po perpiqesha te thoja, qe brenda perbrenda kjo nuk behet se nuk ka kush e ben - skepticizmi yt eshte shume i arsyeshem. Ideja ime ishte (dashka ndryshuar ligji - nuk e dija qe ishte keshtu) qe investimet te kryheshin nepermjet lojtareve te huaj te kalibrit te Wall Street…por edhe ne kete rast ka nevoje qe shteti te kete prezence…dakord.
3 March 2008 @ 11:51 pm
Blendi,
Se pari duhet pare se cfare nuk funksionon me skemen egzistente(ashtu sic cfare nuk funksionon me skemen egzistente te te zgjedhurit te kaposhve te kuvendit)
Pyeta nje komshije ne moshe, ne Janar se si ishte dhe si i venin punet dhe mu pergjigj se me mire tani, i biri i kish paguar nje melon dhe i kishin rregullu nje pension.. Dhe kjo mesa di une po behet dhe do vazhdoje te behet ne mase. Njerzit nuk sigurohen, kompanite nuk sigurojne dhe nese e bejne e bejne me rrogen baze dhe normalisht qe ky sistem shkon drejt falimentimit. Po su be me plumce e me spango kjo pune domosdo qe tatepjeten do marr e do perfundojme ne piramide.
Ti thua te investojme, jam shume dakort, ku? une them le te investoje shteti se pari brenda perbrenda, te investojme ne pasurite natyrore qe kemi dhe qe kane 17 vjet qe nuk vilen nga ne, ku ne i marrim vetem taksen.
Kam qen dhe jam per kontraktim menaxhimi. Nuk kemi pse shesim cdo gje per 2 cent.
4 March 2008 @ 2:17 am
Mos do e fusin gje kete shitje tek skema 12 euro e krye”t”arit te keshillit te ministrave?
Sa keq me vjen kur degjoj keto
Sapo “erdhi demokracia” shteti (nderkohe qe tundte cekun e bardhe) i vodhi gjithe kursimet qe shqipetaret kishin neper banka e poshte dyshekut nepermjet nje indeksimi te cmimeve dhe rrogave (vetem nje 0 i pas i shtuan) pa dhene mundesine e asnje lloj mbrojtjeje.
Sot vazhdojne te shtrydhin te njejtet njerez e do i lene pa pensione fare (se une qe e di nuk kam ndermend te punesohem e te pres pension).
4 March 2008 @ 3:47 pm
Bashkohem me mendimin e Cheney-t, per te pare ne fillim se ku çalon puna, dhe puna -kuptohet- qe çalon tek kontributet e pakta te puntorve, sepse shume punojne pa letra. Mirpo mund te thote ndonjeri se dhe regjistrimi 100% i puntorve ne te bardhe , pra qe mund te paguajne kontribute , nuk e shpeton sistemin e sigurimeve shoqerore. Athere lind pyetja, ç’mund te bente me teper nje privat, pra nje institucion financiar. Po ja ai mund ta manaxhoje me mire, mund te jete pergjigjja. Por nese u varka puna tek manaxhimi (gje qe eshte e vertete) athere le te marri dhe shteti/sigurimet shteterore, ne kete rast, nje manaxhues apo grup manaxhuesish te zote.
Ne fakt se si duhet shpetuar dhe te dali me rezultat te pelqyeshem sistemi i pensioneve, kam menduar dhe une, mirpo si te punoj une ne shtet (p.sh. manaxher i sigurimeve shoqerore) , dhe si te punoj une ne privat (manaxher i nje banke a manaxher i tere pensioneve) , rezultati i sistemit te pensioneve do te jete i njejte. Pra ne kete rast -kuptohet- s’ka te beje shume privat apo shtet, por ka te beje me manaxhimin e sakte te ketij sistemi. Nuk loz shume rol , eshte shteteror apo privat.
4 March 2008 @ 11:56 pm
Me poshte nje shkrim nga Shqip per kete ceshtje. Me c’duket pjesemarresit ne takimin me Min. Fin. dhe BB kane marre nje mesim te shkurter mbi te tre shtyllat e pensioneve. Sa qejf
Pensionet, skema e re e pagesës
Gazeta Shqip
4 Mars 2008
Ministria e Financave dhe Banka Botërore paraqesin versionet e privatizimit të sigurimeve shoqërore. Llogaritja mbi pagën
Skema e pensioneve pritet të përfshihet në një revolucion të vërtetë. Ekspertë të fushës po hedhin idenë e privatizimit të pensioneve, duke u dhënë mundësi atyre që marrin paga të larta, për një masë përfitimi më të lartë. Deri tani janë propozuar tri variante, ku çdokush mund të zgjedhë sipas nevojës dhe mundësisë, por mbi të gjitha, të garantohet masa e përfitimit në moshën e tretë, e cila duhet të përputhet me kontributin. Ministri i Financave, Ridvan Bode, me mbështetjen e Bankës Botërore ka prezantuar dje skemat e qëndrueshme bashkëkohore të pensioneve, të cilat bazohen në tri shtylla. Të pranishëm ishin drejtues nga Instituti i Sigurimeve Shoqërore, përfaqësues të forcave politike, si edhe ekspertë të fushës nga vendi e rajoni.
Variantet
Kështu, shtylla e parë, përmes së cilës qeveria kryesisht synon të garantojë mbrojtjen e të moshuarve nga varfëria. Kjo shtyllë duhet të jetë e detyrueshme e nën administrim tërësisht shtetëror dhe është pjesë e funksionit rishpërndarës të shtetit. Sipas draftit të hartuar nga BB me një grup nga ministria, në këtë shtyllë parashikohet të përfshihen kryesisht moshat madhore, 55 vjeç e sipër, të cilët janë të detyruar t‘i derdhin kontributet në shtet.
Shtylla e dytë, e cila mundëson zgjedhjen individuale për një shpërndarje për gjithë jetën të konsumit të tij. Kjo shtyllë mund të jetë private ose publike dhe bazohet mbi kapitalizimin apo rishpërndarjen, por duhet të jetë qartazi e ndarë nga shtylla e parë. Kjo është forma më e debatueshme, pasi i paraqet të dyja anët e medaljes. Kështu, nëse aplikohet kjo skemë, paguan përfitime më të larta kur popullsia plaket, pasi është e qëndrueshme nga ana fiskale, në periudha afatgjata dhe më pak e prekshme nga manipulimet politike. Por, sipas ekspertes së BB-së për Evropën dhe Azinë Qendrore, znj. Anita M. Schwarz, “aplikimi i kësaj skeme kërkon infrastrukturë të tregjeve financiare dhe autoritete të mbikëqyrjes financiare për këtë treg, ndërsa shoqërohet me kosto tranzicioni në një afat të shkurtër kohor”. Sipas studimit të BB-së, Gjermania dhe një pjesë e Britanisë së Madhe përdorin këtë skemë, duke u dhënë mundësi atyre me paga të larta të derdhin kontributet në kompani private pensioni, në mënyrë që t‘u garantohet masa reale e përfitimit në moshën e tretë. Lidhur me periudhën, drafti i BB-së propozon që punonjësit nga mosha 35 deri 55 vjeç, t‘i derdhin kontributet te privati, pasi në këtë moshë supozohet që të ardhurat të arrijnë maksimumin.
Për sa i përket variantit të tretë ose shtyllës së tretë, është tërësisht private dhe bazohet mbi kapitalizimin fakultativ sipas zgjedhjeve të individëve. Kjo skemë nuk është pjesë e një sistemi të detyrueshëm të taksave të punës, por, nga ana tjetër, nuk i mbulon të gjithë punonjësit dhe kërkon të njëjtën infrastrukturë të tregut financiar. Rezultatet nga zbatimi i këtyre skemave janë parashikuar në dy skenarë. E para, skema del me balancë pozitive në vitin 2014, nëse do të vërehet rritje e madhe e numrit të kontribuuesve dhe e dyta, skema del me balancë pozitive në vitin 2034, për një rritje më të ngadaltë të numrit të kontribuuesve.
E ardhmja
Aktualisht 17 për qind e popullsisë trajtohen me pensione, por, sipas parashikimit të BB-së, në vitin 2075 përqindja e këtij treguesi do të shkojë në 24.8, duke dëshmuar për një plakje të popullsisë shqiptare në perspektivën afatgjatë. “Paralelisht me reduktimin e numrit të kontribuuesve gjatë viteve të tranzicionit, vërtetohet edhe dukuria tjetër negative, ajo e rritjes me ritme shumë të larta e numrit të përfituesve nga skema e sigurimeve shoqërore”, tha Bode, duke shtuar se mosha e daljes në pension ka përkeqësuar situatën e shpërndarjes së përfitimit. Numri i kontribuuesve në skemë aktualisht, me gjithë përmirësimet e ndodhura vitet e fundit, është 669 mijë persona. Ndërsa numri i përfituesve të sistemit është 540 mijë persona, nga të cilët 524 mijë janë pensionistë dhe pjesa tjetër janë përfitues të programeve të ndryshme. Kjo detyron qeverinë të marrë masa për zbatimin e reformës në pensione, rezultati i të cilit pritet të shpallet sot.
Deklaratat
BB: Të përkrahet reforma
Përfaqësuesja e përhershme e Bankës Botërore për Shqipërinë, Camille Naumah, shprehu dje mbështetjen e bankës në procesin e reformave që do të ndërmarrë qeveria shqiptare në sistemin e sigurimeve shoqërore. “Progresi i këtij sektori është zgjidhja më i mirë për të dhënë efekte në ekonomi”, shtoi në seminarin “Mbi reformën në pensione”. Duke u ndalur në rëndësinë e procesit të reformave në sistemin e sigurimeve shoqërore në Shqipëri, Naumah shprehu besimin për gjetjen e një formule që do të përkrahet nga të gjithë, duke u mbështetur në eksperiencat ndërkombëtare dhe reformat në pensione e kostot e punës.
ISSH: Reduktim të kontributeve
Sipas znj. Evelina Koldashi, drejtore e ISSH-së, instituti ka realizuar një lidhje më të fuqishme midis kontributeve të paguara dhe shumës së përfitimeve lidhur me llogaritjen e bazës së vlerësuar për llogaritjen e pensionit apo të indeksimit të pagës neto, si dhe ka bërë përmirësime ligjore edhe për disa probleme që kanë lindur gjatë praktikës së punës për zbatimin e ligjit, duke kryer reduktimin e mëtejshëm të normës së kontributit, e cila vazhdonte të mbetej e lartë. Masa është reduktuar me 9%, duke e çuar nga 38.5% në 29.5%. “ISSH ka realizuar një përqasje të legjislacionit shqiptar të sigurimeve shoqërore me standardet e Kodit Evropian dhe me Konventën e ILO-s për sigurimet shoqërore”, tha Koldashi.