Pse kemi frikë nga regjistrimi

Ideja shtet-komb ka kohe qe ka vdekur ne perendim. Kjo ide/perceptim ruhet ne formen e saj arkaike vetem ne shtet-kombet e Ballkanit!

ne duhet të themi se jemi të të njëjtit grup etnolinguistik me shqiptarët e Maqedonisë dhe ata të Kosovës, por jo të së njëjtës kombësi.

eh mer tos, qe s'u lodhe tu na illuminu... ta pacim borxh, ne t'gjitha kuptimet.

dmth vazhdon vazhdimi i sindromes se miopise coroditese intelektuale (term i ri i frymezuar nga nje sere top-analistash) te Tos cudiberesit! Tosi, pavarsisht bagazhit te bollshem qe zoteron per historine, ngjarjet, figurat, formen dhe rrjedhen e saj nga e shkuara deri te e tanishmja, you name it... i duhet nje mal pune ne perceptimin e te nesermes qe te jape udhezime te sakta per shoqerine shqiptare. vetem keshtu mund te arrije te shohe e si rrjedhoje te kete aftesine te analizoje objektivisht elementet specifike dhe t'i jape mundesine vetes te shfaqe nje kendveshtrim te sakte per t'u konsideruar nga lexuesi. jo te beje pacaure kot pa lidhje.

eshte gjemb, s'mohoet dot. shtoi ketu dhe kendveshtrimin e ardhur nga perqafimi pa kushte qe i ka bere kontekstit politiko-social te globalizimit, (c'eshte e verteta, efektet e te cilit po thyejne bariera dhe kalojne pengesa shekullore midis kulturave, rracave dhe etnive te ndryshme me ritme te papara me pare) dhe JA ku te del analisti ideal i shekullit te 21 per 22 me nje gjykim dhe percpeptim te shoqerise way beyond the socio-cultural borders.

hallall. vertet per t'u admiruar qe nje shoqeri e ashper, e prapambetur, e varfer dhe e vogel si kjo jona, dhe e rrethuar nga meri dhe padrejtesi shekullore, te krijoje nje ambjent per lulezimin e mendimeve te njerezve te tille, me mendje kaq te hapur si Tos Lubonja. eshte me te vertete impresionuese.

tani, mire-keq realtiteti esthe qe politikat, si pasoje e globalizimit galopant, ne pjesen me te madhe te vendeve te zhvilluara te botes, po e kthejne nocionin e kombesise ne nje mbetje te se kaluares. individi, ne nje shoqeri te perendimore te civilizuar, pavaresisht bekgraundit  te tij etnologjik, identifikohet jo me me permbajtjen e gjakut ose prejardhjen, por me vendin dhe shoqerine ku jeton. gjykimi i tij i perftuar ne kete ambjent e mposht nocionin e kombit ne koshience dhe per te primare ne identifikim behet qenia e tij e formuar ne shoqerine ku eshte asimiluar dhe jo origjina qe i jep gjaku i tij.

po pse ndodh kjo? kjo, sic e nenkupton dhe vete termi "naturalization", vjen natyrshem me kohen pa sforcime, shtysa, e me the te thashe. njeriu dhe liria e tij jane shtyllat mbajtese te ketyre shoqerive, ai vete eshte product i ketij ambjenti. dmth marrja e shtetesie/kombesise sic e quan Tosi, eshte nje proces i lirshem, i ndertuar i tille qe kombesia nuk te nevojitet, as te jep e as te merr ne formimin tend. i bardhe, i zi, i verdhe, pese-sysh, dy sysh, njekembsh, je dhe ndihesh i barabarte. e fillon garen ne nje vije starti me ate den-baba-denin sepse e tille eshte e ndertuar shoqeria, te nxit shprehesh veten dhe ta kesh te garantuar me ligj barazine ne shancet qe egzistojne ne keto shoqeri. madhesia dhe fuqia ekonomike e te cilave e ben Shqiperine per nga permasat dhe niveli i GDP-se t'i perngjaje nje lagjeje te tyre.

nashi, le te kthehemi dhe nje here te kontexti tone, te shqiptaret dhe Shqiperia, fqinjet tane dhe marredheniet qe egzistojne ndermjet shqiptareve, grekerve dhe serbeve. te marrim ne konsiderate ndertimin e hisorise ndermjet njeri-tjetrit, vecorite e cdo kombi dhe specifikat ne cdo shoqeri perkatese. le te perpiqemi dhe nga deshira e mire ta marrim kete teorine e 21st-to-22nd-century-analist-opinionistave tane si te mireqene, dhe te behemi nje me shoqerite perendimore me lart. t'i marrim dhe t'i krahasojme midis njera-tjetres. te marrim penen dhe te nxjerrim menjane te tera ato karakteristikat e perbashketa qe na lidhin e na bashkojne dhe ato te tjerat qe s'kane asnje lidhje me shoqerine, vendin dhe rajonin tone ballkanik. ne kete prizem, te shohim dhe sa e rendesishme eshte kombesia, si identifikohet individi ne keto shoqeri dhe a ka favorizime ose double standarte te aplikuara per shkak te etnise se tij.

nqs behet kjo analize dhe te terhiqen paralelet midis ballkanit tone dhe west-it. dhe pas kesaj zbulojme qe qenkemi njelloj si amerikanet, anglezet apo gjermanet a francezet, atehere ky shkrimi i Tosit meriton 10 yje me xixa dhe nje flamur pa yll.

nqs ndodh ajo qe duhet te ndodhe: te pasqyrohet realiteti sic egziston dhe te shikohet ne sy e verteta faktuese, do verejme me keqardhje se si intelektuale te ketij kalibri te mos mbrojne interesat e shoqerise dhe vendit te tyre, po te kene nje miopi banale (qe u ben zbor nervave te lexuesit) sa i ben t'i meshojne akoma teorise "without borders" ne ballkanin tone te lashte, qe ja ka vene kufirin te thana globalizimit te Tosit per gjera elementare.

E ke nri Tos, me nënshtetësinë, kombësinë dhe etnolinguisticititetin.

Besoj se në kushtet e sotme një ndryshim i tillë i kufirit është fantapolitikë që mund të vihej në diskutim vetëm nëse shqiptarët një ditë të bukur, pas shumë hyneresh, si ato që kanë bërë deri më sot, do të deklarojnë se janë të paaftë të qeverisen vetë dhe do të kërkojnë të shpërbëhet shteti i tyre. Nuk e përjashtoj që edhe kjo ka gjasë të ndodhë me këtë lemeri politikanësh që kemi. Por edhe atëhere them se do të jetë e vështirë të ndërrohen kufijtë pasi askush nuk do t’i marrë kaq lehte përsipër shqiptarët. Më e mundëshmja është të na sjellin ndonjë trojkë protektorësh.

Ishalla ia arrijmë ditës ta shofim këtë më lart, Tos.

nje dite, duke pare nje meision te rai tre (kanali komunist ne itali) flitej per qetesine qe po bie mbi srebrenice. "srebrenices po i kthehet qetesia" thoshte titulli. imagjinoni dot? tashti, edhe janines, artes e prevezes e shume qyteteve te tjera ish shqiptare i eshte "kthyer qetesia". ne shekullin e 20 nga nje shtet qe ngre zerin per shkeljen e te drejtave te armeneve ne Kars te turqise dhe te grekerve ne jale te himares.

ideja e kombit shtet une e diaj se ish nje ide moderne, sepse historikisht ka mbijetuar e kunderta, e shtetit komb qe pretendohet ne shkrim. por nuk qenkam i updatuar. i shihkam gabimisht kongresin padan ne venecia me "flamuj ne bythe" te italianeve, "movimento per l'autonomia" ne sicili i ka fitu pa lidhje zgjedhjet per president ne sicili, me kot franca nxjerr ligje per ndalimin e ferexheve, bilez ne france do te behet me zgjedhje ne klase te pare ca gjuhe do te mesosh dhe matematiken ne cilen gjuhe do ta marresh shpjegimin. ne zvicer, austri, ceki e ngado nacionalistet fitojne zgjedhjet kshu per hobi, sepse nacionalizmi ka humbur. me kot luftohet (politikisht) per tirol/adige.

dhe sa per nismen e shkrimit, ne italisht thuhet cittadinanza per shtetesine dhe nazionalita per kombesine. sic eshte anglisht citizenship e nationality. dhe te jesh i te njetit grup linguistik me maqedonasit dhe me kosovaret e malazezet e greket e serbet e italianet e gjermanet e amerikanet duket e cuditshme si ide. sepse ne secilin prej ketyre vendeve ka shtetas qe flasin shqip. dmth i perkasin atij "grupit linguistik shiptar". por cuditerisht i quajne shqiptare ne secilin prej ketyre vendeve.

dhe sot nuk eshte koha per rregjistrim etnik nese ka dikush qe ia do te miren ketij vendi dhe qe ka inters qe shqiperia te eksistoje.