2 tipa dhe një parabolë fataliste
….nëse, këta të dy, e ca tipa të tjerë si këta, zënë e ikin, kjo mejhania do të mbetet e tillë gjithmonë. Dhe kështu do të shembet mbi peshën e vet, ose do të rrojë gjithnjë me rrezikun për të rënë hë tani e hë pastaj. Prandaj jemi përballë kësaj situate: këta dy tipat kanë dështuar qëllimin e tyre të parë, domethënë atë të ndryshimit të realitetit….
**************************
Nga “Njeriu i çuditshëm“
27 Janar 2008
Tipi 1
Tipi 1 ka studiuar jashtë atdheut. Tipi 1 ndjen një obligim moral ndaj tokës që e polli. Lexon gazetat dhe i vjen keq që është i pafuqishëm të reagojë. Tipi 1 ka nxënë aq sa koka e tij të jetë e vyer edhe aty ku është, por ai nuk dëshiron të rrijë. Ai do të niset e të sfidojë fatin e tij. Ai do të kthehet në atdhe. Të punojë atje për të bërë diçka të mirë për vete dhe pse jo, edhe për vendin e tij. Ai do të ndryshojë ndonjë gjë, nëse mundet.
Tipi 2
Tipit 2 iu dha rasti të ikë nga vendlindja për të studiuar, por vendosi të qëndrojë. Tipi 2 kishte besim tek vendi i tij. Ai e shihte çfarë nuk shkonte rreth tij. Ai e kuptonte se ku mund të jepte kontribut për të ndryshuar ndonjë gjë. Tipi 2 nxuri aq sa i duhej. Nxuri edhe diçka që Tipi 1 nuk mund ta nxinte. Ai nxuri si t’ia fusë sistemit. Ose më saktë mësoi, veç një profesioni, se si të sillet që të tjerët të mos i hipin mbi kurriz, por t’u hipë ai të tjerëve. Këtë, Tipit 2 iu desh ca kohë që ta kuptonte dhe mësonte.
Parabola:
Tipi 1 dhe 2 u gjendën të dy thuajse në të njëjtat kushte. Të dy u ndodhën në atdhe. Të dy filluan të gërmojnë për të gjetur ndonjë copë gjë me vlerë në mejhanen ku duhet të jetonin dhe hanin. Të dy mund ta siguronin një pjatë groshë për vete, por konteksti në të cilin duhet ta shijonin groshën nuk i pëlqente hiç. Të dy donin të rimodelonin kuzhinën dhe dhomën e ngrënies. Që “grosha” të bëhej, për shembull, “tortellini” dhe që mejhania të bëhej restorant gourmet.
Dhe ngjashmëria e tyre vazhdon edhe më tej. Që të dy e kanë më se të qartë që ky ambient është e fëlliqur. Që ata që gatuajnë janë më të zinjtë e të zinjve dhe më shumë se gjysmën e gjellës e hanë vetë. Ajo çka mbetet duhet të ndahet me kritere të pabarabarta dhe me padrejtësi që duken haptas. Të dy ata e kuptojnë fare mirë mekanizmin. Dhe gjithaq e kuptojnë që nuk e përmbysin dot. Mekanizmi është më i fortë se ata. Mekanizmi përtyp çdo gjë që i del përpara. Mekanizmi përtërin vetveten me një ritëm kancerogjen, tjetërson çdo gjë që prek.
Ata kanë vetëm 2 zgjedhje. Njëra është të vendosin një këmbë te dera e kuzhinës e ta shtynë me forcë për tu futur edhe vetë brenda. Për këtë u duhet që të ndyhen, që të shtrëngojnë duar që nuk ua ka qejfi t’i shtrëngojnë, që të mbyllin njërin sy, ose të dy, në ndonjë rast, që të rrisin thonjtë e të kenë gjithnjë thikën në brez.
Zgjidhja tjetër është që të marrin plaçkat dhe në mundësinë e parë të ikin nga sytë këmbët. . Se nuk ua ka qejfi të bëhen njëlloj me atë hordhi pa ngjyrë dhe pa asnjë moral, që shqyhet në atë mejhane ku ndodh gjithçka dhe e kundërta e gjithçkaje.
Kuptohet, të rrinë pa ngrënë, kjo nuk mund të jetë zgjedhje
Këtu ama ka një problem. Këta dy tipat nuk janë budallenj. Dhe nëse këta të dy, e ca tipa të tjerë si këta, zënë e ikin, kjo mejhania do të mbetet e tillë gjithmonë. Dhe kështu do të shembet mbi peshën e vet, ose do të rrojë gjithnjë me rrezikun për të rënë hë tani e hë pastaj. Prandaj jemi përballë kësaj situate: këta dy tipat kanë dështuar qëllimin e tyre të parë, domethënë atë të ndryshimit të realitetit. Mua më vjen të pyes: a patën ata kurrë ndonjë shans për të bërë ndryshimin vërtetë? Besoj që jo. Tani gjithçka u mbetet është o të bëhen njësh me këtë realitet, o të tërhiqen.
E mbyll këtë parabolë me një pyetje të fundit: a nuk është njëlloj? Çfarëdo që të bëjnë këta të dy, a nuk është njëlloj?
Më anë tjetër, kjo është vetëm një parabolë. Nuk është e thënë që realiteti i përshkruar në të, të përputhet kokë më kokë me atë çka në të vërtetë është. Mbase dy tipat e përshkruar më sipër duhet të bashkohen dhe të përpiqen të arrijnë diçka së bashku. Të kenë këllqe të luftojnë. Por kjo duket e lehtë për tu thënë, ama në të bërë…
27 January 2008 @ 8:01 pm
Po sikur këtyre tipave t’ju afrohet dhe një i tretë… dhe një i katërt, i pestë…
Po sikur ndonjë ditë ti ngrihen nervat dhe ndonjë “klienti” që ndoshta i kujtohet që nuk mund të rrohet vetëm me Groshë???
27 January 2008 @ 8:28 pm
Hajde pra bashkohemi! Ca problemi ka te presesh e te ngurrosh??????
27 January 2008 @ 8:44 pm
E keqja është Klajdevour, se as ata vetë nuk janë koshient të aftësive që zotërojnë, dhe JANË të përgjumur… ose më saktë, sillen si të shushatur si pula pa KOKË…
27 January 2008 @ 8:54 pm
Mendoj se eshte me shume se kaq. Te bashkohesh eshte nje gje te bashkohesh rreth nje programi apo ideje eshte nje gje tjeter. Te bashkohesh rreth kujt?, perse?. Dhe se fundi Ja u bashkove si do te vish ne fuqi per te bere ndryshimin.
Bashkimi eshte i mire por qe te ndodhe duhet nje “strubullar” rreth te cilit njerezi te vijne e bashkohen.
Tregojuni njerezeve kete “strubullar dhe do te shikoni si do te vijne njerezit per bashkim.
27 January 2008 @ 9:01 pm
Nuk jane dy tipa dhe nje parabole, eshte nje tip, i dyzuar dhe ne buze gremine
27 January 2008 @ 9:24 pm
Po sikur këtyre tipave t’ju afrohet dhe një i tretë… dhe një i katërt, i pestë…
Po sikur ndonjë ditë ti ngrihen nervat dhe ndonjë “klienti” që ndoshta i kujtohet që nuk mund të rrohet vetëm me Groshë???
———–
klajdevour thotë:
27 Janar 2008 @ 8:28 pm
Hajde pra bashkohemi! Ca problemi ka te presesh e te ngurrosh??????
———
Dhe keshtu te rezojme sistemin kapitalist me rrevolucionin proletar .
Oh cjeni ftohur ne by.he more neo komunista .
Cjane keto shkrime karagjoze
Mos keta 2 tipa nuk kane ngrene grosh ne nje mejhane tjeter ?!
Nese keta tipa kane pasur force te ndryshojne mjehanen nga erdhen dhe nuk u lejuan te ndryshojne mjehanen atdhe do isha dakort me autorin .
27 January 2008 @ 9:33 pm
Shqipo, atyre tipave nuk ju dhimset se si është mejhania e Kanadasë… këtu bëhet fjalë se po hanë groshë në Shqipëri
27 January 2008 @ 10:19 pm
Po dera e kuzhines eshte e mbyllur me 700 dryna a lumemadh!!! Problemi eshte qe dhe po te duan te kontribuojne tipi A dhe B, nuk kane se ku sepse nuk hyjne dot ne sistem pa u aprovuar nga chef-at e kuzhines.
27 January 2008 @ 10:24 pm
Tironso, atëhere s’na ngelet që të lutemi dhe të ndezim nga një qiri (bashkë me Shqipon), duke uruar që ndonjë ditë … të bëhet më mirë.
Zoti të dhashtë!
27 January 2008 @ 10:30 pm
Jo mo edrus se asnjegje nuk behet mire vete. Duhet me lujt by.hen se keshtu as ka per te ndryshuar gje. Une thjesht po them ku eshte problemi, nuk po kerkoj te dekurajoj miletin
27 January 2008 @ 10:35 pm
Parabola,grosha ,dhe tipi 1 dhe tipi 2 jane ato qe te fiksohen kur mbaron se lexuari,..per parabolen, dihet vizim i lakuar, ngjitje ne ajer dhe zbritje,takim me horizontin..grosha ushqimi tradicional i shqipes,barot b.ithe, po keta tipat 1 dhe 2 ..nuk di ku ti coj.
27 January 2008 @ 10:36 pm
Në ndihmë të debatit po sjell një pjesë nga ky koment i imi në një tjetër shkrim tjetër tek Peshku që lidhe disi me temën:
filozofia që propozon, dmth ajo e të zgjedhurit PAK më mirë sesa ZERO më sjell dyshime. Do të isha dakort me këtë filozofi sikur sistemi i cili po kritikojmë të kishte disa të mira dhe disa të këqija dhe të kishte nevojë për disa rregullime strukturale që do ta optimizonin situatën. E keqja është që ky sistem është kryekëput i fëlliqur. Është i ndërtuar mbi ide të përkthyera shtrëmbër (një kapitalizëm barbar me tiparet më të këqija të ballkanizmit, mungesë e çfarëdo vlere qytetare, mungesa e çfardo institucioni, e një listë e gjatë e gjatë…) dhe të aplikuara akoma më shtrëmbër. Ashtu siç e shoh unë, ky sistem është në drejtim të një kolapsi të pashmangshëm. Dhe të pretendosh ta ndryshosh nga brenda është si të heqësh ujë me kovë nga Titaniku që po mbytet. Dhe çka është akoma më e keqe në gjithë këtë punë, ata që bëjnë pjesën e luanit në këtë situatë (dmth njerëzit që kanë në dorë fatet e vendit, që nuk janë domosdoshmërisht të gjithë politikanë) nuk të lenë të afrohesh aty ku vërtet duhet të bëhet ndryshimi. Dhe e bëjnë këtë sepse këta njerëz kanë në dorë fatet e vendit dhe e kanë arritur këtë status pikërisht duke shfrytëzuar atë mekanizëm që ti dëshiron të ndryshosh. Dhe çfarë ndodh është që ajo PAK që diskuton vlen aspak në fund të fundit. Sepse këta njerëzit që po diskutojmë, ose të fusin në lojë kur vepron sipas të njëjtave parime si ata (dhe më duket se Lubonja pikërisht këtë shembull ilustron kur thotë që Nano u thirr nga Alia e Rama nga Nano), ose nuk të lenë të afrohesh. Dhe kur vërtetë një njeri apo një grup përbën rrezik për sistemin, sistemi krijon boshllëk rreth këtij grupi apo individi, duke e bërë atë PAK një asgjë të madhe.
Për ta përmbledhur idenë, ky sistem nuk do reformuar, ky sistem do rindërutar nga e para. Sigurisht, unë i kuptoj implikimet e kësaj që po them. Gjithashtu kuptoj që ky rindërtim ka nevojë përpara për rrëzim. Dhe me keqardhje konstatoj që shoqëria shqiptare nuk është ende e gatshme ta kryejë këtë proces. Megjithatë, besimi im dylufton përditë me shpresën time. Me shpresën që ta kem gabim dhe që ti të kesh të drejtë. Sepse e vërteta është që nëse nuk po veprojmë për ta zgjidhur këtë situatë, do të thotë që po e ndihmojmë që të vazhdojë të jetë ajo që është.
27 January 2008 @ 10:37 pm
edrus , nese ti nuk e di qe eshte bere me mire , ta thom une .
http://www.youtube.com/watch?v=IWsAIh95MXs
27 January 2008 @ 10:38 pm
Jo mer, se kështu e solli muhabetin Shqipo, sepse në shkrim, autori nuk fliste as për revolucion dhe as për përmbysje, aty jepej vetëm drama e dy të rinjve që kanë ngelur pezull.
)
E kemi trajtuar dhe herë të tjera problemin e largimit të trurit, ashtu siç kemi përmëndur dhe nëse është apo jo e nevojshme/domosdoshme që ky tru të kthehet në Shqipëri.
Ndërkohë që, duke lexuar këtë shkrim, shikohet se ka akoma njerëz që po kërkojnë të ikin nga sytë këmbët akoma, sepse nuk janë në gjëndje që jo vetëm të realizojnë ëndërrën e tyre për një Shqipëri më të mirë, por ndërkohë po KALBEN me ato çka ju serviren nga ai hanxhiu që flet frëngjisht (dhe s’e kam për Shqipon, se ndoshta është në zonën frankofolëse të Kanadasë
27 January 2008 @ 10:46 pm
Mirë mer Shqipo se ne ikëm se na mungonin ato fjalimet, por këtu po bëhet fjalë për ata që dipllomohen jashtë, dhe pranojnë të punojnë kamerierë vetëm që të mos rikthehen më në Shqipëri(të më falësh se nuk e di se si ju kanë sistemuar në Kanada
), ose edhe kur kthehen… bëjnë çmos që të largohen.
27 January 2008 @ 11:17 pm
Politikane te te gjitha ngjyrave bashkohuni!
Ata jane bashkuar deri sa te tjeret te vendosin se duhet apo nuk duhet.
Sa te mendohet i mençuri te marret kane mbaruar pune.Ata u bashkuan per te marre nje ftese,qe si nje çertifikate garancie do tju jap te drejten legale per ta patur Shqiperine çiflig te tyre.
Gjendja vertete eshte kritike vetem prej nje ftese qe pritet te vije,por qe edhe mund te mos vije? E perse te mos vije ftesa?
Sepse niveli ekonomiko-social i popullit eshte i mjerueshem.Vet e pame se ç’dodhi kur kryeministri u dha nga pese mije leke pensionisteve.Varferia eshte ulur kembekryq ne vatrat shqiptare ndersa qeveria u bie tamburave te fitoreve.Ju kujtohet “Lulekuqet mbi mure” kur kujdestari u hidhte per te henger konviktoreve? Ja ashtu eshte kthyer sot vendi duke pritur lemoshe nga te huajt pa asnje perspektive per te prodhuar diçka, vetem kronika te zeza te vetvrasjeve te deshpruara,krimit te gjakmarrjes,grabitjeve e vrasjeve per nje pllembe toke.Tragjikomike eshte sekuestrimi i skeleteve te ushtareve te vrare gjate luftes se dyte boterore ne kembim te vizave per tu larguar nga Shqiperia.Pra Shqiperia edhe pas shtatembedhjete vjetesh “demokraci” nuk u duhet me shqiptareve sepse ate e kane kthyer ne prone te klaneve politikanet aktual.Nuk ka pune,nuk ka perspektive dhe dinjitet njerezor per popullin.Nje kryefamiljare keto dite kerkonte nje vend ku te fshihte familjen e tij sepse u rrezikohej jeta prej gjakmarjes…..
Por “ftesa” mund te mos vije edhe sepse nuk funksionon shteti i se drejtes. Qeveria u ka vene kazmen ligjeve dhe organeve te drejtesise duke u kthyer i pari i saj ne kapo te te gjitha pushteteve.Kushtetuta, Parlamenti, qeveria jane kthyer ne nje dekor ku gjestikulon kryeministri duke pershkruar sukseset imagjinare dhe bemat e tij keto shtatembedhjete vjete. Ndersa ne trotuar demostruesit kerkojne te drejtat e tyre,pronaret tokat,minatoret kushtet minimale per mos te vdekur ne galerite e minierave ,ish ushtaraket kerkojne zbatimin e statusit te ushtarakut,te kushtetutes,vendimin e Gjykates Kushtetuese….Ndersa ish komandanti nepermjet sfondit blue u tregon brylin.
Por “ftesa” mund te mos vije edhe pse administrata shqiptare eshte nga me te korruptuarat ne bote ndersa politika shqiptare po perpiqet te maskoje ekzistencen e korrupsionit. Shembulli me qesharak eshte pelengrinazhi i politikaneve ne nje kantjer ndertimi ne zonen e veriut. Duke futur kokat ne tunel ata delnin andej te fandaksur;nuk shikonin me asgje nga shkeljet ligjore qe ishin bere me abuzimet e fondevet te taksapaguesve shqiptare.
Te shkretet deputate u ngjanin strucave qe fusin kokat ne rere dhe mendojne se edhe te tjeret nuk i shohin.Ende problemet e çertifikatave, vertetimeve,adresave,kartave te identitetit…. qytetaret nuk kane nje qeveri te tyre;”qeveria e sherbesave” apo “qeveria ne diete” jane bere sinonime te hipokrizise bashkekohore.
Por “ftesa” mund te mos vije edhe per njemije e nje gjera te tjera qe une nuk po i permend per te mos acaruar edhe me shume vehten e lexuesin.Dhe jane keto mijera gjera qe i detyrojne politikanet tone tani ne kohen qe u vjen “veza” te bejne sikur mendojne per kombin e popullin.
Populli e do NATO-n dhe Europen edhe per tu larguar nga Shqiperia,i do ato me shpresen se do ta kete me lehte per tu larguar nga ky ferr ku e ka mbyllur politika shqiptare;kete e dijne mire tere politikanet e dijne mire i madh e i vogel siç e di akoma me mire ta zeme edhe Maqedonia.Pra te emigrojme qofte edhe per motive militare.
Ndersa politikanet e duan “ftesen” si çertifikate te konvertimit te tyre ne politikane te ideollogjise aktuale te kapitalizmit, e duan ta perdorin per ti
zene syte popullit qe pas kesaj nuk do te kete shprese se do te kete energji elektrike, uje sherbim shendetesor te denje…..Por qe nuk do te kete as kurajo te protestoje pa nje shprese qofte dhe si iluzion a mirazh moral.
Ja perse “ata qe jane te zotet” bashkohen….
27 January 2008 @ 11:45 pm
Ta marrim pak me praktikisht kete muhabet. Vjen nga jashte e je shume i shkolluar. Si pretendon te hysh ne sistem. Te dalesh te sheshi Skenderbej e te varesh diplomen ne qafe? E vetmja menyre per te hyre ne sistem eshte te anetaresohesh neper parti (te te medhate e kam fjalen) Sa me shume njerez te shkolluar e jo zarusha te kete neper keto parti aq me te veshtire do e kete politika, e vjeter apo e re, qe te beje groshe perdite.
27 January 2008 @ 11:57 pm
Lexoja një artikull sot tek Gazeta Shqip. Është interesant grafiku që paraqet artikulli.
Kuadranti i dytë (banditët) është i përbërë nga njerëz shumë inteligjentë, por që këtë inteligjencë e venë në shërbim të interesave të ngushta personale dhe në dëm të shoqërisë. Kam frikë se ata që hyjnë në sistem janë tek ky kuadrant. Ata të kuadrantit të parë (inteligjenca e të cilëve prodhon të mira si për ata vetë, si për shoqërinë) më ngjan se janë një minorancë e shpërndarë dhe e izoluar. Ka personazhe publikë që shpesh ma vërtetojnë këtë dyshim.
28 January 2008 @ 12:03 am
Dakort jam strangeMan, por s’besoj se keta kane shkuar e kane kerkuar te hyjne ne sistem sepse kane thene me vete qe ky eshte i felliqur etj etj. Une them qe sikur keta te jene me te zeshem e brenda sistemit atehere dicka patjeter do ndryshoje. Se fundi i fundit keta vete ja kane lene ne dore sistemin njerezve te kuadratit te pare.
28 January 2008 @ 6:33 am
strangeMAN,
).
Pak kontekst perpara se te dal aty ku dua te dal (po i bie nga Kina
Tipi 1 dhe tipi 2 jane vendim-marres racionale (nga anglishtja, “rational decision-maker”). Pra, te dy nuk jane budallenj, perkundrazi, te dy jane te afte qe te gjejne “groshen” e tyre. Opsionet 1 dhe 2 qe permenden ne shkrim jane dy mundesite, te themi “madhore”, ku i sjell keta kjo vendim-marrje racionale.
Por ka nje faktor, tjeter, kompleks, qe keta tipa marrin parasysh. Ky faktor eshte masa. Pra, zgjedhjet e individeve 1 dhe 2 jane zgjedhje brenda nje shoqerie mase.
Tamam tamam, zgjidhja per te ikur, nuk eshte ne fakt zgjidhje. Te pakten persa i perket qellimeve per te “bere mire”, qe i kane si Tipi 1 ashtu dhe Tipi 2, zgjidhja per te ikur eshte evitim. Eshte doreheqje nga qellimet e mira. (Ky eshte problemi per te cilin ti flet ne fund te artikullit.) Por, sa me shume tipa si 1 dhe 2 te ikin, aq me i pamundur behet qendrimi per tipat e te nesermes. E keshtu, mejhania behet keq e me keq.
Si ndodhi qe tipa racionale me qellime te mira si 1 dhe 2 e riperterijne mekanizmin e sistemit? Nje pergjigje eshte kjo. As 1, as 2 nuk kane nder mend te bejne keq, por veprimi i tyre racional individual i “tradhton”. Do e shpjegoj kete me poshte.
Keto lloj problemesh jane probleme te veprimit kolektiv (angl. collective action problem). Jane lloje problemesh shume te perhapura ne bote sot, ose me sakte, eshte nje menyre te shikuari per shume probleme. Per shembull, shkallezimi i teknologjise ushtarake gjate luftes se ftohte eshte problem i veprimit kolektiv. SHBA apo Rusia nuk donin qe tjetri te ishte me i fuqishem se ta, e keshtu te dyja palet rriten ne maksimum arsenalin. Rezultati ishte nje bote shume me e rrezikshme, gje qe asnjera pale nuk donte, por qe rezultoi nga veprimet e te dyja paleve. Duhet kuptuar se asnjera nuk ishte “gabim” ne rritjen e fuqise ushtarake. Por te dyja njekohesisht rezultuan ne gabim.
Dhe te kthehemi tek tipat 1 dhe 2. Shiko se cfare rezultatesh do kishim me zgjedhjet e tyre, po t’i marrim te kombinuara bashke. Rezultatet i kam renditur ne dy kategori: per “te miren e vendit”, dhe per te miren e secilit tip.
A. Tipi 1 zgjedh te rrije, tipi 2 zgjedh te rrije. Rezultati per te “miren e vendit”: relativisht mire, sepse kemi 2 veta me potencial per ndryshim. Edhe secili tip eshte mire, se te pakten ka ndihmen e tjetrit per kete ndryshim.
B. Tipi 1 zgjedh te rrije, tipi 2 zgjedh te iki. Rezultati per te “miren e vendit”: dobet, se kemi nje tip qe do te ndryshoje, po ka shume shanse qe ky tipi 1 do korruptohet nga realiteti. 2-shi shpeton nga korruptimi, por nuk i arrin qellimet e veta.
C. Tipi 1 zgjedh te ike, tipi 2 zgjedh te rrije. Rezultatet si pika B, vetem te invertuara.
D. Tipi 1 zgjedh te ike, tipi 2 zgjedhe te ike. Rezultati per te “miren e vendit”: tmerr. Per 2 tipat: “shpetuan” koken, por hoqen dore nga qellimet.
Pra nga keto 4 kombinime, situata me e mire per te gjithe (vendin dhe tipat) do ishte A-ja. Ama, secili tip, nga frika se mos ndodhen respektivisht ne B dhe C, detyrohen te zgjedhin te ikin. Realisht, pra, pa dashur fare te perfundojne ne D, te dy tipat perfundojne ne D.
Pra, me gjithe qellimet e mira te tipave 1 dhe 2, me gjithe racionalitetin e tyre (pikerisht, racionaliteti), rezultati ishte me i dobti i mundshem. Prandaj, them se tipat tradhetojne vetveten. Nuk eshte sistemi i vendit qe eshte problemi: eshte dinamika mes tipave 1 dhe 2 (dhe 3, 4 e infinit) qe i shtyn racionalet drejt opsioneve me te padeshiruara.
——————-
Me kete koment super-super te gjate desha te thoja 2 gjera: 1) qe “faji” eshte me te vertete jetim dhe 2) qe probleme si ky ka shume ne te gjithe boten. Ti ke te drejte ne 99% te atyre qe thua (ne kete shkrim, dhe ne te tjere) por dicka duhet te kesh parasysh: Shqiperia, apo Tirana, nuk eshte dhe aq ekstremisht ndryshe nga “bota” (pergjithesim idiot ky). Per dilemen qe flet me siper, vuan me shume se gjysma e botes. Vuan jugu i Italise se emigrojne “te aftet” brenda vendit, vuan dhe e gjithe bota e trete, perfshi ketu dhe ne.
S’dua qe te shfajesoj ata qe kane faje, por eshte e rendesishme, per mua, qe ne si shqiptare te fillojme t’a shohim veten si pjese te botes, dhe jo si nje pasqyre e keqe e saj. E kemi akoma ate sindromen e izolimit, kuptohet, ne forma te tjera.
Hajt, me te mira, e faleminderit!
28 January 2008 @ 10:57 am
Strangy,
panorama qe ti jep eshte shume e zymte. Dhe, ashtu te thjeshtuar si e jep, ashtu ne ate parabol ku i ke mberthyer gjerat duket ashtu sic e ke thene ti. Por, ky sistem ekuacioni ehste teper i ngurte per te shprehur dicka kaq te komplikuar sic eshte jeta shoqerore.
Ne nje pike jam dakort me ty, nga veshtrimi i individit qe jeton brenda sistemit dhe lufton per groshin e tij, per nje grosh me sa me pak miza brenda, gjerat duken te zeza. Sepse, si A ashtu edhe B, jane te edukuar me pritjet e nje Aje apo Bje diku ne nje qytet tjeter metropolitan te perendimit. Nderkohe, qe ne ndryshim nga keta te fundit ketyre ju duhet te jetojne ne nje metropol te botes se trete, ku kontrastet jane te jashtezakonshme dhe shoqeria ne riperkufizim.
Ajo qe ngelet nga A dhe B i tregimit tend, eshte dicka qe tregimi nuk e merr ne konsiderate: rezultatet e punes se tyre. Ndoshta jane pak per te permbushur egon e ketyre individeve, por te mjaftueshme per te vene nje tulle ne traditen e re te ndryshimeve. Jane keto ndryshime te vogla qe A dhe B vete nuk i shohin (ca se jane te zymte e ca se eshte nje kulture dominuese e mosteparit, nje kulture masive vetesharjeje), qe levizin infrastrukturen, shoqerine. Problemi yne eshte qe ne duam ndryshime te medha, nje shenje te madhe qe te na ngreje nga depresioni. POr, ta kerkosh kete ndryshim eshte nje utopi, sepse te levizesh nje shoqeri perpara eshte procesi me i ngadalshem i mundshem, proces qe i pare nga brenda ehste i padukshem.
Por, le te shohim se cfare ka bere vaki keto 17 vjet dhe midis miliona te zezave do verejme se kane ndodhur edhe 10 gjera te mira. Por, keto 10 gjera te mira nuk i sheh askush dhe ky eshte nje gabim kolektiv: sepse nje shoqeri qe nuk eshte ne gjendje te promovoje te miren e saj eshte nje shoqeri e destinuar te notoje ne depresion dhe nuk ben asgje me shume se sa punon kunder vetes. Une konstatoj gjera te mira, dhe mbi te gjitha konstatoj qe shume te rinj po kthehen, jane te pergatitur dhe kane nje mentalitet tjeter. Sa me shume te rritet numri i ketyre njerezve, qofshin A qofshin B, aq me e madhe do behet nevoja e ketyre njerezve sot akoma ne minoritet apo anonime. Dhe eshte nevoja ajo qe i realizon ndryshimet. Nese ndryshimet tona jane ato qe jane, do te thote qe kaq ka qene nevoja kolektive per ndryshime. Por, fakti qe kane ndoshur ndryshime eshte shuem i rendesishem, sepse ne momentin qe nje ndryhsim ehste arritur do kerkohet me hsume.
Une jam optimiste, qe A dhe B po qendruan do i shtojne vleres se ndryshimeve dicka. Qofte kjo edhe dicka fare e vogel: shpresa per ata qe jane aty. Ose boll, per te patur dike qe mendon ndryshe, flet ndryshe, ka nje tjeter menyre jetese; sepse duke qene ndryshe behen pika precipitimi per te tjeret qe deshirojne te jene si keta. PO qendruan A dhe B do jene edhe shembull per te tjere qe te vijne, qe sic e thashe me lart, do krijojne nje nevoje tjeter, nje nevoje te madhe per ndryshime me te medha. Dhe nje dite keta njerez do arrijne te jene edhe shperndares te groshes, dhe me siguri edhe pse ti insiston te thuash qe edhe keta do ta gatuajne me miza ate groshen, une tentoj te them se do kete tek e fundit me pak miza brenda sepse nevoja atje jashte eshte rritur, por edhe egoja e tyre, edhe pse mund te jete zvogeluar, eshte me e madhe se e paraardhesve.
28 January 2008 @ 1:41 pm
Penar, S., ju falenderoj për 2 komentet e fundit. Që të dy thoni gjëra të drejta, të cilat më gjejnë krejt dakort. Ama duhet të pranoni që është paradoksale që të dy ju keni vendosur (të pakën për momentin) që të qëndroni jashtë Shqipërisë. Sidoqoftë, e përsëris, shpresa ime dylufton përditë me bindjen time. Uroj që t’u kem një ditë përballë dhe të më thoni që kishit të drejtë.
Ju uroj të mira!
28 January 2008 @ 2:47 pm
Strangy,
ti e di qe une nuk dua te kem te drejte dhe se e pasura te drejte eshte per mua nje qellim banal per te hyre ne nje debat. Askush nuk e di te drejten. Keto jane pikeveshtrime te ndryshme, dhe ne nje menyre ose tjetren si pikeveshtrimi im, si i joti, si i penarit kane te vertetat e tyre brenda. Por, nese ti nje dite do te ikesh une nuk do te te paragjykoja.
28 January 2008 @ 3:21 pm
Jo, më keqkuptove. I imi nuk ishte veç një urim. Aspak nuk të paragjykoj. Përkundrazi!
Të përshëndes, S.!
28 January 2008 @ 3:34 pm
Keta dy tipat mos cuditen fort po nuk gjeten shume mbeshtetje kur te perpiqen te shtyne deren e kuzhines per tu futur brenda e ndryshuar gjellen. Per 2 arsye:
1. Ata qe do “i shtyne” jane te sigurt qe momentin qe kta dy tipa te futen ne guzhine do harrojne idealet e tyre dhe do genjehen shume shpejt nga masa e garuzhdes me te cilen mbushin pjaten e tyre. E ajo gjoja tortellini nuk do vihet kurre ne zjar, ose do mbeten ato groshet e para ose do serviret corbe por qe emrin ne menu e ka tortellini. keta tipat nuk jane vertet me te mire se ata qe punojne ne guzhine, i vetmi ndryshim mes tyre dhe guzhinjereve eshte se atyre nuk u eshte dhene kurre mundesia ti fusin te dyja duart ne gjelle. Asnjehere mos e nenvlefteso pangopshmerine e njeriut.
2. Njerezit jane dele, ose me mire njerezit jane si uji. Ashtu sic uji mer formen dhe ngjyren e enes ku e hedhim, ashtu dhe njeriu adoptohet dhe pranon ambientin qe e rrethon. Nese ti do ti ndrosh groshet me tortellini mos prit shume simpatizante. Sic ka thene nje i madh dikur: “te gjithe popujt meritojne udheheqjen qe kane”.
28 January 2008 @ 4:08 pm
…une 12 vjet me pare kisha mundesi te hyja ne “guzhine” duke u ndyre, po bera zgjedhjen e dyte…mora plackat dhe u zhduka……akoma sjam i sigurte, nese bera mire….
…..tani po jetoj si komunist i vertet…puno, ha buke e fli….
….ne ate kitchen e ndyre besoj do kishte me shume $,…me shume fun….
……ndershmeria me te shumten e rasteve eshte budallallik….my case
28 January 2008 @ 5:53 pm
S-Man,
S’me ke kuptuar.
Une nuk po te them as ty, as tipave 1 dhe 2 se cfare duhet te beni, dhe aq me pak qe te rrini. Thjesht pashe rezultatet e opsioneve sipas njefare llogjike te thjeshtuar. Nejse.
28 January 2008 @ 6:03 pm
E kisha të qartë, Penar. Do të kishte qenë absurde të mendoja që ndonjëri nga ju po bënte sugjerime apo gjykime për mua personalisht. Ndoshta nuk u shpreha unë qartë tek komenti. Thjeshtë doja të thoja se që të dy thonit gjëra të drejta (dmth që qëndrojnë si ide dhe kanë plotësisht kuptim) dhe se do të ishte mirë për të gjithë ne që pesimizmi i shprehur nga unë në shkrim apo tek komentet të ishte i pajustifikuar dhe i përgënjeshtruar nga realiteti një ditë.
Edhe njëherë përshëndetje!
29 January 2008 @ 5:14 pm
bashkimi ben fuqine e kete s’e luan as topi. ama per te bere disa lloj ndryshimesh duhet nje guxim prej revolucionari romantik, e shumica nuk beson as larg e larg ne revolucione apo ne romantizem.
29 January 2008 @ 5:21 pm
hahahaha!
“Edhe revolucionari më radikal kthehet në konservator në ditën që pason revolucionin” - thotë Hannah Arendt.